[Hạ Mẫn]

60. Đề Trình xử sĩ vân oa đồ

Xem nội dung ẩn

Giai khách tương phùng nhật bão cầm,

Cố sơn quy khứ hứng hà thâm.

Hương phù ngõa đỉnh phong sinh thụ,

Nguyệt chiếu đài cơ trúc mãn lâm.

Tẩy tận trần khâm hoa ngoại mính,

Hoán hồi ngọ mộng chẩm biên cầm.

Nhật trường ẩn kỷ vong ngôn xứ,

Nhân dữ bạch vân thùy hữu tâm.

Dịch nghĩa

Khách quý gặp nhau ôm đàn gảy suốt ngày

Trở về núi cũ hứng thú biết bao!

Hương bốc lên ở đỉnh sành, gió rung cây

Trăng chiếu xuống ghềnh rêu, trúc đầy rừng

Muốn tẩy sạch lòng trần có đọt trà ngoài chỗ hoa viên

Để gọi tỉnh giấc mộng ban trưa, có tiếng chim bên gối

Suốt ngày tựa ghế quên cả nói

Thử hỏi giữa người và mây trắng kia ai là có tâm tình?

 

[Hạ Mẫn]

61. Đề Từ Trọng Phủ Canh Ẩn đường

Xem nội dung ẩn

Khứ phạ phồn hoa đạp nhuyễn trần,

Nhất lê nham bạn khả tàng thân.

Thương gia lệnh tá xưng Sằn Dã,

Hán thế cao phong ngưỡng Phú Xuân.

Tùng cúc do tồn quy vị vãn,

Lợi danh bất tiển ẩn phương chân.

Ta dư cửu bị nho quan ngộ,

Bổn thị canh nhàn điếu tịch nhân.

Dịch nghĩa

(Ông) từ bỏ chốn xa hoa đầy bụi bặm

Đến đây tự giấu mình để cày bên núi đá

Sằn Dã (Y Doãn) từng lưu tiếng phục vụ tốt cho nhà Thương

Noi gương đỉnh Phú Xuân (tức Nghiêm Tử Lăng) về vụ vua Hán mời ra phục vụ (mà không nhận)

Lúc trở về tùng cúc đang còn đấy

Lợi danh chẳng tiện gì, ở ẩn là phương sách chân thực

Tự than mình đã lâu bị ngộ nhận vì vẻ nho quan

Vốn chỉ thích cày ruộng, câu cá, sống đời ẩn dật.

 

[Hạ Mẫn]

62. Đề Hà hiệu úy "Bạch vân tư thân"

Xem nội dung ẩn

Đình vi nhất biệt tuế hoa thâm,

Ái mộ nhân giai cộng thử tâm.

Khách lí khán vân tình dị thiết,

Công dư phi quyển ý nan câm.

Gia sơn thục bất hoài tang tử,

Trung hiếu hà tằng hữu cổ câm (kim).

Trì thử tặng quân hoàn tự cảm,

Thi thành ngã diệc lệ triêm khâm.

Dịch nghĩa

Từ khi cách biệt cha mẹ, đã nhiều năm qua

Tình yêu mến, người ta đều cùng một tấm lòng đó

Nơi đất khách trông mây, tình dễ tha thiết

Xong việc công, mở sách, cảm xúc khó cầm

Tình quê hương, ai chẳng nhớ cây dâu cây tử

Lòng trung hiếu có bao giờ phân biệt xưa và nay

Cầm bài này tặng ông, lại tự thấy cảm động

Thơ làm xong, ta cũng nước mắt ướt vạt áo

 

[Hạ Mẫn]

63. Thu nhật ngẫu thành

Xem nội dung ẩn

Tiêu tiêu trụy diệp hưởng đình cao,

Bệnh cốt tài tô khí chuyển hào.

Thiên địa tư văn tùng cổ trọng,

Hồ sơn thanh hứng nhập thu cao.

Kính trung bạch phát giai nhân lão,

Thân ngoại phù danh mạn nhĩ lao.

Miến tưởng cố viên tam kính cúc,

Mộng hồn dạ dạ thượng quy đao.

Dịch nghĩa

Lá rụng tiêu điều nghe tiếng vì vèo ngoài sân

Bệnh nặng vừa khỏi, lấy lại được hào khí

Nền tư văn của trời đất từ xưa vốn được trọng nể

Nguồn cảm hứng với non nước sang mùa thu càng cao

Xem gương thấy tóc đã bạc, cũng già như thiên hạ

Danh hão ở ngoài cái thân con người, chỉ đưa đến sự nhọc mà thôi

Nhớ về vườn cũ xa vời ba luống cúc

Đêm đêm hồn mộng cứ giục lên thuyền để về.

 

[Hạ Mẫn]

64. Mạn hứng (II) kỳ 1

Xem nội dung ẩn

Phác tán thuần ly thánh đạo nhân,

Ngô nho sự nghiệp yểu vô văn.

Phùng thời bất tác Thương Nham vũ,

Thối lão tư canh Cốc Khẩu vân.

Mỗi thán bách niên đồng quá khách,

Hà tằng nhất phạn nhẫn vong quân.

Nhân sinh thức tự đa ưu hoạn,

Pha lão tằng vân ngã diệc vân.

Dịch nghĩa

Những gì gọi là thuần phác đều tan rã, đạo Thánh bị chìm

Sự nghiệp của nhà nho ta lu mờ chẳng có tiếng tăm gì

Gặp thời chẳng tạo được mưa ở Thương Nham

Lúc già trở về cày mây ở Cốc Khẩu

Thường than trăm năm của cõi đời y như khách qua đường

Chưa từng lúc nào ăn một bữa cơm mà không nhớ đến vua

Con người sinh ra biết chữ nghĩa gặp nhiều nạn phải lo lắng

Ông già Tô (Tô Đông Pha) hằng nói thế, ta cũng nói thế.

 

[Hạ Mẫn]

65. Mạn hứng (II) kỳ 2

Xem nội dung ẩn

Cửu vạn đoàn phong ký tích tằng,

Đương niên thác tỷ bắc minh bằng.

Hư danh tự thán thành cơ đẩu,

Hậu học thùy tương tác chuẩn thằng.

Nhất phiến đan tâm chân hống hỏa,

Thập niên thanh chức ngọc hồ băng.

Ưu du thả phục ngôn dư hiếu,

Phủ ngưỡng tùy nhân tạ bất năng.

Dịch nghĩa

Nhớ xưa từng có ý muốn cưỡi gió lên chín vạn dặm cao

Bây giờ toan tự sánh mình với chim bằng ở biển bắc

(Tự thẹn) hư danh (vô dụng) chẳng khác nào sao cơ sao đẩu

Kẻ học sau ai lại đem mình ra làm mức làm chuẩn

Một tấm lòng son sắt như lò lửa luyện kim đan

Mười năm phục vụ liêm khiết trong như bầu ngọc

Lại bảo rằng ta ưa thanh nhàn

Còn như cúi mình theo người thì ta không có khả năng.

 

[Hạ Mẫn]

66. Mạn hứng (II) kỳ 3

Xem nội dung ẩn

Tiểu viện âm âm thạch kính tà,

Tiêu nhiên hoạn huống tự tăng gia.

Quan tình dị khiếp thương cung điểu,

Mộ cảnh nan lưu phó hác xà.

Mộng giác cố viên tam kính cúc,

Tâm thanh hoạt thủy nhất âu trà.

Hồi đầu lục thập niên tiền sự,

Song mấn tinh tinh lưỡng nhãn hoa.

 

[Hạ Mẫn]

67. Mạn thành (I) kỳ 1

Xem nội dung ẩn

Nhãn trung phù thế tổng phù vân,

Oa giác kinh khan nhật Tấn Tần.

Thiên hoặc táng tư tri hữu mệnh,

Bang như hữu đạo diệc tu bần.

Trần Bình tự tín năng vi tể,

Đỗ Phủ thùy liên dĩ ngộ thân.

Thế sự bất tri hà nhật liễu,

Biển chu quy điếu Ngũ Hồ xuân.

Dịch nghĩa

Nhìn vào cuộc thế đều là mây nổi cả

Sợ thấy cảnh Tấn Tần tương tranh hằng ngày như chuyện sừng ốc sên

Khi Trời đã bỏ mất nền tư văn tất có mệnh

Nước có đạo đức mà nghèo thì cũng xấu hổ

Trần Bình tự tin có thể làm tể tướng

Đỗ Phủ ai ngờ bị lầm lẫn mà thân phải khổ

Việc đời không biết ngày nào xong

Chèo một con thuyền nhỏ về câu cá mùa xuân ở Ngũ Hồ (là tốt).

 

[Hạ Mẫn]

68. Mạn thành (I) kỳ 2

Xem nội dung ẩn

Bác sơn hương tẫn ngọ song hư,

Lạn tính tòng lai ái tác cư.

Gia hữu cầm thư nhi bối lạc,

Môn vô xa mã cố nhân sơ.

Tê diêm tùy phận an hoành bí,

Hồ hải thê thân ức điếu ngư.

Dữ thế tiệm sơ đầu hướng bạch,

Đông Sơn nhật nhật phú quy dư.

Dịch nghĩa

Lò trầm hương đã cháy hết, cửa sổ buổi trưa để ngỏ

Tính lười trước nay vốn thích ở một mình

Nhà có đàn có sách thì con cháu vui

Ngoài cửa không có xe ngựa tức bạn bè xa

An phận muối dưa nơi cửa ngõ thô sơ, nước non rộng rãi

Nương mình chỗ hồ biển nhớ thú chài lưới

Dần bớt thân thiện với cuộc đời đầu tóc đã đốm bạc

Ngày ngày cứ nuôi ý về núi Đông Sơn chăng?

 

[Hạ Mẫn]

69. Thù hữu nhân kiến ký

Xem nội dung ẩn

Kiểu kiểu long tương vạn hộc chu,

An hành mỗi cụ phúc trung lưu.

Sự kham thê lệ phi ngôn thuyết,

Vận lạc phong ba khởi trí mưu.

Thân ngoại phù danh Yên Các quýnh,

Mộng trung hoa điểu cố sơn u.

Ân cần kham tạ hương trung hữu,

Liêu bả tân thi tả ngã sầu.

Dịch nghĩa

Con thuyền muôn hộc lướt mạnh mẽ như rồng

Dù đi yên ổn nhưng vẫn sợ bị lật giữa dòng

Việc đáng ứa lệ nhưng không nói được

Vận rơi vào cảnh phong ba, mưu trí thế nào được

Phù danh ở ngoài bản thân mình, xa rời Yên Các

Hoa và chim ở trong giấc mơ, cảnh non quê lặng lẽ

Ân cần xin tạ lòng các bạn trong làng

Tạm mang mấy vần thơ mới để giải bày mối sầu của ta.

 

[Hạ Mẫn]

70. Họa hữu nhân Yên hà ngụ hứng kỳ 1

Xem nội dung ẩn

Bồng Lai Nhược Thủy diểu vô nha (nhai),

Tục cảnh đê hồi phát bán hoa.

Vân ngoại cố cư không huệ trướng,

Nguyệt trung thanh mộng nhiễu sơn gia.

Tâm như dã hạc phi thiên tế,

Tích tự chinh hồng đạp tuyết sa.

Nham huyệt thê thân hà nhật thị?

Thiên môn hồi thủ ngũ vân xa.

Dịch nghĩa

Non Bồng nước Nhược mịt mờ không bờ bến,

Cảnh tục quẩn quanh tóc đã hoa râm một nửa.

Nơi ở cũ ngoài mây, bỏ không trướng huệ,

Giấc mộng thanh đêm trăng, dạo quanh nhà trên núi.

Lòng như hạc nội bay giữa bầu trời,

Dấu tựa chim hồng dẫm trên bãi tuyết.

Ngày nào mới được về nương thân nơi hang đá,

Quay đầu nhìn cửa trời, năm thức mây đã xa.

 

[Hạ Mẫn]

71. Họa hữu nhân Yên hà ngụ hứng kỳ 2

Xem nội dung ẩn

Mao ốc tam gian dã thủy nha (nhai),

Thiếu niên bác lạc cựu phân hoa.

Đắc an phận xứ nhưng tùy phận,

Vị xuất gia thì thả trú gia.

Hạm lý vân sơn vô sủng nhục,

Thành trung hiên miện tổng trần sa.

Cát ông nhất khứ kim thiên tải,

Đơn táo hàn yên tuế nguyệt xa.

Dịch nghĩa

Ba gian nhà cỏ ở bờ nước trong đồng nội

Buổi thiếu niên đã tránh được (bỏ rơi) cảnh sống phồn hoa

Được chỗ yên phận thì cứ yên phận

Chưa đến lúc xuất gia (phò việc nước) thì cứ phải ở nhà

Trong cửa nhìn ra mây núi không thấy vinh nhục nữa

Xe cộ áo mão trong thành thảy đều là cát bụi cả

Cát Ông đã ra đi đến nay là nghìn năm rồi

Bếp luyện linh đơn đã tàn tro lạnh khói bao nhiêu năm tháng xa xưa.

 

[Hạ Mẫn]

72. Họa hữu nhân Yên hà ngụ hứng kỳ 3

Xem nội dung ẩn

Tiên thư sổ quyển cựu sinh nha (nhai),

Cơ thực tùng căn tước nhật hoa.

Trúc hữu thiên can lan tục khách,

Trần vô bán điểm đáo tiên gia.

Diêu giai hạc lệ song tà nguyệt,

Điếu chử ngư hàn trạo các sa.

Đồ giác hồ trung phong nguyệt hảo,

Niên niên bất dụng nhất tiền xa.

Dịch nghĩa

Vài cuốn sách tiên vốn sinh nhai cũ

Đói thì ăn rễ tùng và hớp ánh sáng mặt trời

Trúc có cả nghìn cây để ngăn khách tục khỏi đến

Không có lấy nửa hạt bụi vướng cảnh nhà tiên (nhà trong núi)

Hạc kêu ở thềm ngọc, trăng chiếu qua song cửa

Bến câu cá lạnh lẽo, mái chèo gác trên cát

Tự mình biết có trăng đẹp trong bầu thời gian

Năm này qua năm khác chẳng hề tốn tiền mua.

 

[Hạ Mẫn]

73. Tống tăng Đạo Khiêm quy sơn

Xem nội dung ẩn

Ký tằng giảng học thập dư niên,

Kim hựu tương phùng nhất dạ miên.

Thả hỷ mộng trung phao tục sự,

Cánh tầm thạch thượng thoại tiền duyên.

Minh triêu Linh phố hoàn phi tích,

Hà nhật Côn Sơn cộng thính tuyền?

Lão khứ cuồng ngôn hưu quái ngã,

Lâm kỳ ngã diệt Thượng Thừa Thiền.

Dịch nghĩa

Nhớ từng giảng học hơn mười năm

Nay lại gặp nhau ngủ một đêm với nhau

Vả mừng trong mộng bỏ hết việc tục

Lại tìm lên núi để nói chuyện tiền duyên

Rạng mai sẽ bay gậy về bến Chí Linh

Ngày nào mới cùng nghe suối ở Côn Sơn được?

Già rồi hay nói cuồng, đừng lạ ta

Từ biệt nhau rồi thì ta cũng sẽ tu đạo Thiền Thượng Thừa

 

[Hạ Mẫn]

74. Hải khẩu dạ bạc hữu cảm (II)

Xem nội dung ẩn

Hồ hải niên lai hứng vị lan,

Càn khôn đáo xứ giác tâm khoan.

Nhãn biên xuân sắc huân nhân túy,

Chẩm thượng triều thanh nhập mộng hàn.

Tuế nguyệt vô tình song mấn bạch,

Quân thân tại niệm thốn tâm đan.

Nhất sinh sự nghiệp thù kham tiếu,

Doanh đắc phù sinh lạc thế gian.

Dịch nghĩa

Hứng hải hồ những năm lại đây chưa thấy tàn

Đến đâu trong trời đất cũng cảm thấy lòng khoan khoái ung dung

Sắc mùa xuân như xông vào mắt khiến ngây ngất

Thủy triều vỗ mạnh trên gối nghe lạnh lùng

Năm tháng qua không ngờ mái tóc đã bạc

Vẫn để dạ một lòng với vua và cha

Sự nghiệp một đời qua là đáng cười

Lãi chăng là được chút danh hão giữa thế gian.

 

[Hạ Mẫn]

75. Giang hành

Xem nội dung ẩn

Tây tân sơ nghĩ trạo,

Phong cảnh tiện giang hồ.

Vũ quá sơn dung sấu,

Thiên trường nhạn ảnh cô.

Thương Lang hà xứ thị?

Ngư điếu hảo vi đồ.

Hồi thủ Đông Hoa địa,

Trần ai giác dĩ vô.

Dịch nghĩa

Vừa ghé bên bến phía tây

Quả là cảnh đẹp tiện ngao du

Dáng núi gầy đi sau cơn mưa

Bên trời xa lẻ loi một bóng nhạn

Dòng sông Thương Lang ở đâu đây?

Vui đánh bạn với dân chài cũng tốt lắm

Nghoảnh lại nhìn đất Đông Hoa

Tự thấy ta như rũ sạch bụi trần.

 

[Hạ Mẫn]

76. Đề Vân oa

Xem nội dung ẩn

Bán liêm hoa ảnh mãn sàng thư,

Đình ngoại tiêu tiêu thủy trúc cư.

Tận nhật Vân Oa vô cá sự,

Hắc điềm nhất chẩm bán song hư.

Dịch nghĩa

Bóng hoa in trên nửa bức rèm, giường đầy những sách

Ngoài sân tĩnh mịch có những thủy trúc

Suốt ngày ở am mây chẳng làm gì cả

Một chiếc gối, ngủ ngon giấc bên song cửa khép hờ.

 

[Hạ Mẫn]

77. Mộng sơn trung

Xem nội dung ẩn

Thanh Hư động lý trúc thiên can,

Phi bộc phi phi lạc kính hàn.

Tạc dạ nguyệt minh thiên tự thủy,

Mộng kỳ hoàng hạc thượng tiên đàn.

Dịch nghĩa

Trong động Thanh Hư có hàng nghìn cây trúc

Thác nước bay xuống như lớp kính lạnh

Đêm qua trăng sáng trời như nước

Chiêm bao thấy cưỡi hạc vàng lên cõi tiên.

 

[Hạ Mẫn]

78. Mộ xuân tức sự

Xem nội dung ẩn

Nhàn trung tận nhật bế thư trai,

Môn ngoại toàn vô tục khách lai.

Ðỗ Vũ thanh trung xuân hướng lão,

Nhất đình sơn vũ luyện hoa khai.

Dịch nghĩa

Nhàn rỗi suốt ngày đóng cửa phòng sách

Ngoài cửa vắng khách tục đến

Trong tiếng đỗ vũ kêu ý chừng xuân đã muộn

Cả một sân hoa soan nở dưới mưa phùn.

 

[Hạ Mẫn]

79. Trại đầu xuân độ

Xem nội dung ẩn

Ðộ đầu xuân thảo lục như yên,

Xuân vũ thiêm lai thủy phách thiên.

Dã kính hoang lương hành khách thiểu,

Cô chu trấn nhật các sa miên.

Dịch nghĩa

Cỏ xuân ở đầu bến đò, xanh biếc như khói,

Lại thêm mưa xuân nước tiếp ngang trời.

Ðường đồng nội vắng tanh, ít người qua lại,

Ngày thường chiếc đò cô độc ghếch mái chèo lên bãi cát mà nằm yên.