[Wall-E]

Trình bày các đặc điểm của truyện ngắn qua truyện Chiếc lá cuối cùng của O. Hen-ri.

Gợi ý viết bài

Đốivới đề này, chúng ta có thể thực hiện theo ba phần sau:

Phần mở đầu: Giới thiệu về tác giả O. Hen-ri và truyện ngắn Chiếc lá cuối cùng của ông; những đặc sắc về nội dung, cốt truyện, nghệ thuật và nhất là ý nghĩa của truyện.

Phần nội dung: Trình bày nội dung các vấn đề về câu chuyện, nhân vật trong truyện, hình tượng chiếc lá do cụ Bơ-men vẽ, ý nghĩa của câu chuyện.

Về câu chuyện:

Câu chuyện được đặt trong bối cảnh của một khu phốtồi tàn với những căn phòng cho thuê giá rẻ ở phía tây công viên Oa-sinh-tơn, trong khu phố tồitàn đó có một ngôi nhà ba tầng, đó chính là căn nhà nơi nhân vật chính trong truyện trú ngụ. Thời điểm được xác định là tháng mười một, khi gió lạnh mùa đông bắt đầu tràn về. Hai nữ họa sĩ trẻ và nghèo là Giôn-xi và Xiu đến thuê chung một căn phòng ở tầng trên cùng của căn nhà. Cụ Bơ-men cũng là một họa sĩ nghèo sống ở tầng dưới cùng. Giôn-xi bị bệnh sưng phổi và cảm thấy không muốn sống nữa mặc cho Xiuhết lời động viên và nhiệt tình chăm sóc. Hàng ngày Giôn-xi nằm quay mặt ra cửa sổ, nhìn những chiếc lá trên cây thường xuân rụng dần và đếm những chiếc lá còn lại. Cô nghĩ rằng khi chiếc lá cuối cùng rời khỏi cành thì cũng là lúc cô phải lìa xa cõi đời. Tâm trạng bi quan của Giôn-xi cứ kéo dài và đến tai cụ Bơ-men. Vào một đêm mưa tuyết khủng khiếp, khi chiếc lá cuối cùng trên cây đã rụng, cụ Bơ-men đã vẽ một chiếc lá thường xuân thay cho chiếc lá cuốicùng. Tuyệt tác của cụ Bơ-men đã cứu sống Giôn-xi nhưng cụ lại ốm nặng và qua đời.

Về nhân vật:

Chiếm vị trí trung tâm của truyện chính là hình ảnh từng chiếc lá trên cây thường xuân già rụng dần. Đó là một hình tượng giàu tính nghệ thuật: Một cây thường xuân già cỗi đã cạn nhựa sống chỉ còn lại bộ xương khẳng khiu với mấy chiếc lá và bám vào bức tường đổ nát. Đây chính là hình ảnh về cuộc đời cô đơn, mòn mỏi của ba người nghệ sĩ.

Mỗi chiếc lá rụng lại gợi cảm giác rằng cuộc đời đang lụi tàn dần, mỗi phút trôi qua là một phút mất mát: Nét tươi tốt dần tan biến nhường chỗ cho vẻ héo hắt, xơ xác.

Mỗi nhân vật trong truyện là một tính cách, một sốphận. Xiu là một nữ họa sĩ nghèo phải nhận vẽ minh họa cho một tạp chí, bán tranh cho lão chủ bút để kiếm tiền chăm sóc Giôn-xi, mua rượu Boóc-đô cho đứa em ốm, mua sườn lợn để đáp ứng cho cái tính háu ăn của mình.. Giôn-xi là một nữ họa sĩ trẻ khát khao được vẽ vịnh Na-plơ, bản thân chị bị viêm phổi nặng và sống nhờ vào sự chăm sóc hết lòng của Xiu; Giôn-xi chán chường và không chút hi vọng, cứ nhìn qua cửa sổ đêm từng chiếc lá thường xuân rơi rụng, mỏi mòn đợi chiếc lá cuối cùng lìa cành, xem đó là khoảnh khắc cuốicùng của đời cô. Bơ-men là một họa sĩ già, thường làm mẫu vẽ cho các nghệ sĩ cùng xóm.

Về hình tượng "Chiếc lá cuối cùng" :

Chiếc lá thường xuân vẽ trên tường vào một đêm mưa tuyết khủng khiếp là tuyệt tác của cụ Bơ-men. Nó đã giúp Giôn-xi lấy lại cuộc sống của mình.

Với đức hi sinh cao cả và tài năng tuyệt vời với tâm hồn của một nghệ sĩ giàu lòng nhân ái, cụ Bơ-men đã vẽ chiếc lá thường xuân định mệnh. Chiếc lá được vẽ trong một đêm lạnh buốt khủng khiếp dưới ánh sáng của một chiếc đèn bão với vài chiếc bút lông rơi vung vãi và một bảng màu xanh vàng pha trộn lẫn lộn.

Bơ-men vẽ chiếc lá với mục đích giành lại sự sống cho Giôn-xi. Và quả thật tuyệt tác đó đã có tác dụng mầu nhiệm đưa Giôn-xi trở về với cuộc sống, với niềm mơ ước sáng tạo của người nghệ sĩ trẻ.

Về ý nghĩa của chủ đề:

"Chiếc lá cuối cùng" mà cụ Bơ-men vẽ không những là một tác phẩm kiệt xuất về mặt nghệ thuật vì nó giống như thật, mà còn là biểu tượng của lòng nhân ái, đức hi sinh cao cả, sự quên mình để bảo tồn sự sống cho người khác. Như vậy truyện đã "Ca ngợi tình yêu thương con người, ca ngợi mục đích và ý nghĩa cao quý của nghệ thuật là hãy yêu thương và hi sinh sự sống vì con người".

Phần kết luận:

Cần tóm tắt các đặc điểm chính của truyện và làm nổi bật hình thức, nội dung tự sự của truyện. Phải thấy rằng truyện chỉ đề cập đến một sự việc nhỏ nhưng tầm ảnh hưởng của nó lại rất lớn lao, đó chính là giá trị của truyện ngắn "Chiếc lá cuối cùng."

 

[Wall-E]

Đề bài:

Phân tích, đánh giá chủ đề, những nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật truyện ngắn: Chiếc lá cuối cùng - O' Hen-ri

Bài làm:

Nhà văn Nguyễn Đình Thi từng khẳng định: "Mỗi tác phẩm lớn như rọi vào bên trong chúng ta một thứ ánh sáng riêng, không bao giờ nhòa đi, ánh sáng ấy bây giờ biến thành của ta và chiếu tỏa lên mọi việc chúng ta sống, mọi con người ta gặp làm thay đổi hẳn mắt ta nhìn, óc ta nghĩ". Bởi trong hiện thực cuộc sống, đâu đó vẫn còn rất những mảnh đời bất hạnh nhuốm màu u sầu được các nhà văn soi rọi vào đó những tia sáng khơi gợi niềm tin vào sự sống cho những con người ấy. O. Hen-ri - nhà văn nổi tiếng người Mỹ cũng như thế, với tấm lòng nhân đạo của mình trong tác phẩm "Chiếc lá cuối cùng" ông đã thể hiện sâu sắc tình đời, tình người của con người qua hình ảnh "chiếc lá".

Truyện ngắn "Chiếc lá cuối cùng" của nhà văn O. Hen-ri được sáng tác năm 1907, là câu chuyện xoay quanh ba nhân vật Giôn-xi, Xiu và cụ Bơ-men là những người họa sĩ nghèo cùng chung sống trong một khu nhà trọ tồi tài dành cho người nghèo. Giôn-xi không may mắc phải căn bệnh sưng phổi quái ác. Vì chán nản và tuyệt vọng, Giôn-xi đếm từng chiếc lá thường xuân ngoài cửa sổ và nghĩ rằng khi nào chiếc lá cuối cùng rụng xuống thì mình cũng sẽ rời xa cuộc đời. Xiu và cụ Bơ-men đều rất lo lắng cho Giôn-xi và vì thế vào một đêm mưa tuyết dữ dội, cụ Bơ-men đã lặng lẽ tạo nên một kiệt tác: Chiếc lá cuối cùng. Chính chiếc lá thường xuân cuối cùng trên bức tường trơ trọi ấy đã tìm lại động lực sống cho Giôn-xi. Sau khi hoàn thành tác phẩm ý nghĩa nhất của cuộc đời mình, cụ Bơ-men đã lâm bệnh nặng và rời xa cuộc đời. Điều đó đã giúp Giôn-xi có thêm niềm tin vào cuộc sống, trở nên mạnh mẽ, kiên cường hơn khi chiến đấu với bệnh tật, thế nhưng cô lại không biết được câu chuyện về cụ Bơ-men và chiếc lá thường xuân cuối cùng ấy.

Có thể nói, cốt truyện hay không đủ làm nên giá trị tư tưởng - nghệ thuật của một truyện ngắn nhưng một truyện ngắn có được một cốt truyện hấp dẫn thì giá trị tác phẩm càng được nâng cao. O. Hen-ri đã thành công khi xây dựng cốt truyện đơn giản nhưng vô cùng phần hấp dẫn với ý nghĩa sâu sắc, tình tiết được sắp xếp khéo léo, thú vị. Bên cạnh đó, nhan đề của tác phẩm cũng là một điều làm thu hút người đọc, hình ảnh chiếc cuối cùng chính là hình tượng nghệ thuật trung tâm xuyên suốt dòng chảy của tác phẩm. Chiếc lá ấy là biểu tượng của nghệ thuật chân chính - nghệ thuật vì con người. Bởi vốn dĩ, lá trên cây thường xuân cứ thay phiên nhau lìa cành như quy luật tạo hóa, riêng chỉ có chiếc lá cuối cùng do cụ Bơ-men vẽ khi trải qua cơn gió mạnh vẫn không buông xuôi.

"Chiếc lá" là một chi tiết đắt giá chứa đựng những cảm xúc, tư tưởng của nhà văn trong tác phẩm và Pauxtopxki từng nói: "Chi tiết làm nên bụi vàng của tác phẩm". Khi người đọc tưởng rằng chiếc lá cuối cùng sẽ rơi xuống với sự ra đi của Giôn-xi, sự đau khổ của Xiu và tác phẩm của cụ Bơ-men sẽ mãi dang dở thì phép màu kì diệu bằng một cách nào đó đã xảy ra và xoay chuyển mọi thứ. Khi chiếc lá thật đã lìa cành, còn lại mãi mãi trên tường là chiếc lá của tình thương yêu, lòng yêu mến cuộc sống cháy bỏng của người họa sĩ già. Sự bất ngờ này đã đưa Bơ-men thành nhân vật quan trọng nhất thể hiện sâu đậm chủ đề của câu chuyện. Và sau khi tỉnh dậy Giôn-xi một lần nữa nhìn thấy nó, cô như đã tìm được chân lý của cuộc đời "Có một cái gì đấy đã làm cho chiếc lá cuối cùng vẫn còn đó để cho em thấy rằng mình đã tệ như thế nào. Muốn chết là một tội." Sự mạnh mẽ của "chiếc lá" đã khiến Giôn-xi nhận ra cuộc sống này quý giá đến nhường nào và thể hiện được sự hi sinh cao cả của cụ Bơ-men.

Nhà văn người Mỹ - O. Hen-ri đã rất khéo léo khi xây dựng nghệ thuật đảo ngược tình huống đến hai lần. Tình huống đảo ngược đầu tiên, Giôn-xi từ một người bệnh mất hết niềm tin vào cuộc sống, sự luân chuyển của thời gian là một nỗi ám ảnh. Thế nhưng khi cánh cửa mở ra: Chiếc lá cuối cùng vẫn còn đó, hy vọng trở lại. Phép màu kì diệu ấy đã thức tỉnh ý chí sống của Giôn-xi, giúp cô hiểu ra được sống và hiện diện trên cõi đời này quan trọng đến nhường nào. Đến một chiếc lá còn cố gắng bám trụ trên cành cây trong cơn mưa bão thì cô cũng phải cố gắng đến cuối cùng để được bên cạnh những người thân yêu. Đến với lần đảo ngược thứ hai, người đọc không khỏi bất ngờ khi chứng kiến hành động hy sinh cao cả của cụ Bơ-men. Tâm trạng Xiu đi từ hồi hộp, lo lắng đến khi hiểu rõ sự thật chiếc lá chính là sự hòa trộn tình yêu thương và cảm phục trước tấm lòng cao cả của cụ họa sĩ già. Sự hy sinh từ một hành động lừa dối cao cả của cụ Bơ-men đã lay động, thức tỉnh và khơi dậy được niềm tin của Giôn-xi đối với cuộc sống. Có thể nói, tài năng nghệ thuật của O. Hen-ri được bộc lộ rất rõ khi ông sử dụng kết cấu đảo ngược tình huống. Nghệ thuật đảo ngược tình huống truyện không chỉ tăng tính hấp dẫn mà còn làm nổi bật giá trị nhân đạo của tác phẩm.

"Chiếc lá cuối cùng" hấp dẫn người đọc không chỉ ở những giá trị nhân văn sâu sắc mà còn bởi sự vận dụng, kết hợp một cách khéo léo, điêu luyện các thủ pháp nghệ thuật. Khi xây dựng nhân vật, dù kết thúc câu chuyện hai tuyến nhân vật đều có hai kết cục khác nhau nhưng vận mệnh của họ lại được gắn chặt với nhau bằng hình ảnh chiếc lá thường xuân - chi tiết vừa thắt nút và mở nút của tác phẩm. Bên cạnh đó, nhà văn còn đặt mình vào hoàn cảnh, số phận của từng nhân vật, đi sâu vào miêu tả diễn biến tâm trạng bên trong nội tâm để hiểu thấu nỗi lòng của họ.

"Một tác phẩm thật giá trị, phải vượt qua lên bên trên tất cả bờ cõi và giới hạn, phải là một tác phẩm chung cho cả loài người. Nó phải chứa đựng một cái gì lớn lao, mạnh mẽ, vừa đau đớn lại vừa phấn khởi. Nó ca tụng lòng thương, tình bác ái, sự công bình.. Nó làm cho người gần người hơn." (Nam Cao). Truyện ngắn "Chiếc lá cuối cùng" không chỉ thể hiện tình yêu thương, sự đồng cảm giữa người với người, giữa những cuộc đời bất hạnh mà hơn hết nó còn gửi gắm bức thông điệp đến những người nghệ sĩ trong mặt trận văn học. Nhưng với O. Hen-ri, nghệ thuật phải là một thứ cao cả, giàu ý nghĩa sâu sắc và trong tác phẩm Cụ Bơ-men cuối cùng cũng đã hoàn thành tâm nguyện tạo ra được một kiệt tác. Tác phẩm để đời ấy của cụ không phải vẽ về những thứ hào nhoáng, bóng bẩy mà chỉ là chiếc lá thường xuân bình thường. Thế nhưng, sự bình thường đó lại chứa đựng một sức mạnh cứu rỗi lớn lao. Điều đó đã cho thấy, nghệ thuật phải bắt nguồn từ đời sống mà đâm chồi nảy nở. Nếu như người nghệ sĩ thoát ly khỏi thực tại, dửng dưng trước nỗi khổ của con người trong thời đại thì tác phẩm khi thai nghén ra sẽ chỉ là thứ nghệ thuật giải trí đơn thuần.

"Văn học là cuộc đời. Cuộc đời là nơi xuất phát cũng là nơi đi tới của văn học". Mỗi người nghệ sĩ đều ý thức sâu sắc về mối quan hệ giữa hiện thực và cuộc sống và hiện thực bao giờ cũng là nguồn cảm hứng bất tận của tâm hồn nhà văn, nhà thơ. Với sự đồng cảm, thấu hiểu và tình yêu thương, nhà văn O. Hen-ri đã thành công mang đến cho tác phẩm "Chiếc lá cuối cùng" một luồng sáng mới, xua tan đi bóng đêm phủ kín từng nhân vật. Luồng sáng ấy không chỉ là bước ngoặt trong câu chuyện, nó còn là hiện thân của tình yêu thương con người. Dù đã hơn một thế kỷ trôi qua nhưng tác phẩm "Chiếc lá cuối cùng" vẫn in dấu trong trái tim bạn đọc bởi giá trị nhân đạo sâu sắc mà nó chứa đựng.