Đã bao giờ bạn cảm thấy cuộc sống của mình quá bất hạnh và vô vị chưa?
Đã bao giờ bạn cảm thấy mình sinh ra là một sai lầm chưa?
Những khó khăn ập đến đã bao lần khiến bạn gục ngã mà khóc lớn trong đêm?
Điều đó thật tồi tệ, phải không?
Nhưng, hãy ngưng lại một chút, nhìn lại xung quanh đi, bạn có những điều tuyệt vời hơn nhiều. Cuộc sống này muốn thay đổi thì cần có sự cố gắng và lòng nhẫn nại rất lớn. Thành công ẩn sâu những vết sẹo và từng giọt mồ hôi, nước mắt đó thôi.
Tôi khuyên bạn nên đọc cuốn sách này, đây có lẽ là liều thuốc chữa lành tốt nhất cho bạn tiếp sức trên con đường đời đấy.
Chương 1: Yêu chính mình thật nhiều, trông như tự luyến thì đã sao (1)
Phụ nữ càng tự biết kiểm soát, mức sống sẽ càng cao.
* * *
Dương Lệ Bình từng được phỏng vấn trong phòng tập của cô, có một người hỏi cô rằng: 'Chị gầy như thế, mỗi ngày phải ăn bao nhiêu?'
Cô mở hộp cơm của mình ra: Một lát nhỏ thịt bò, nửa trái táo, một quả trứng gà. Đây chính là bữa trưa của cô ấy. Hơn nữa, đây còn là bữa ăn dùng trong giai đoạn tập múa liên tục ở cường độ cao.
Khi nhìn thấy bữa ăn của cô ấy, tôi tin rằng ai cũng sẽ cảm thấy mình không khác gì một con trâu.
Một ngày từ sáng đến tối, chỉ cần ngồi yên một chỗ thôi chúng ta cũng đã nuốt vào hàng đống thực phẩm dầu mỡ giàu calo, không thể kiểm soát, hệt như một kẻ háu ăn, dẫn đến béo phì, mệt mỏi, rồi cứ trượt dốc không phanh, ngày càng xa rời trạng thái nhanh nhẹn nhẹ nhàng.
Phóng viên hỏi tiếp: 'Cô có đói không?'
Cô đáp: 'Thế này đã đủ năng lượng rồi. Anh thấy đấy, chẳng phải tôi vẫn nhảy múa đàng hoàng, chưa từng gục ngã trên sân khấu đó sao.'
Xem đến đây, có một từ đột nhiên nảy lên trong đầu tôi: Tự kiểm soát. Nhờ vào cách phân tích của lí trí, cô ấy đã đem ý thức tự kiểm soát của mình hòa trong mạch máu, trở thành một chiếc điều khiển từ xa, như một loại trình tự tâm lý, hễ đến giờ ăn sẽ tự động làm theo. Bất kì ai có thể tự kiểm soát như thế sẽ không có mức sống quá thấp. Thế nên Dương Lệ Bình tuy đã 58 tuổi nhưng vẫn xinh đẹp và có khí chất như một tâm hồn tươi trẻ thoát tục, có không ít người nếu đem ra so sánh với cô ấy thì đã phủ lên mình một lớp tục khí khá dày.
Hơn 40 năm trước, giáo sư tâm lí học Walter Mischel đã làm một thí nghiệm kẹo bông rất nổi tiếng.
Ông tìm hàng trăm đứa trẻ 4 tuổi, để chúng đợi ông trong một căn phòng có một viên kẹo bông hoặc bánh quy trên bàn. Ông nói với chúng: Ông sẽ ra ngoài một lúc, bánh kẹo trên bàn có thể ăn, nhưng nếu đợi được đến khi ông quay lại mới ăn thì sẽ thưởng gấp đôi.
Sau khi giáo sư ra ngoài, một vài đứa bé đợi chưa đến một phút đã ăn mất bánh kẹo, một số khác lại có thể đợi được hai mươi phút và nhận phần thưởng gấp đôi.
Điểm thú vị của thí nghiệm này chính là ở biểu hiện của đứa trẻ sau khi chúng trưởng thành.
Năm 1981, 653 bé từng tham gia thí nghiệm kẹo bông đều đã lên cấp ba, Walter Mischel đưa phiếu khảo sát cho cha mẹ và thầy cô của chúng.
Kết quả cho thấy, dù ở trường học hay ở nhà, thì những bé không chờ đợi được phần lớn đều có nhiều vấn đề về hành vi. Thành tích thi SAT (kiểm tra đánh giá năng lực) của chúng khá kém, không giỏi ứng phó môi trường áp lực, thiếu tập trung, khó kết giao bạn bè. So với những bé chỉ đợi được ba mươi giây thì những bé đợi được hai mươi phút có điểm số thi SAT bình quân đạt hơn 210 điểm.
Thí nghiệm vẫn đang tiếp tục tiến hành.
Sau khi đám trẻ trưởng thành, chúng bắt đầu xuất hiện những biểu hiện khác nhau rõ rệt. Những đứa trẻ không giỏi chờ đợi sẽ sa vào con đường nghiện ngập. Còn những đứa trẻ chờ đợi được thường có thành tựu lớn, gia đình êm ấm hơn.
Qua tuổi 30 tôi mới dần hiểu được tính quan trọng của việc tự kiểm soát bản thân.
Tôi cũng từng nghĩ con người nên giữ một cách nhìn thoải mái về cuộc sống, muốn ăn thì ăn, muốn uống thì uống, dẫu sao đời người ngắn ngủi, vui vẻ tùy thích mới không uổng phí. Nhưng khi lớn dần, tôi mới nhận ra suy nghĩ này không đúng.
Trong cuốn 'Sức mạnh của ý chí: Tâm lý học về sự tập trung, tự kiểm soát và hiệu suất' có một đoạn viết thế này:
"Cốt lõi của những vấn đề cá nhân và xã hội nằm ở chỗ thiếu khả năng tự kiểm soát: Không tự làm chủ được mà tiêu tiền vay tiền, đánh người trong lúc kích động, thành tích học tập kém, làm việc chậm chạp rề rà, rượu chè nghiện ngập, ăn uống không lành mạnh, ít vận động, thường xuyên lo âu, tính tình nóng nảy.."
Thiếu khả năng tự kiểm soát sẽ dẫn đến hàng loạt bi kịch trong cuộc sống: Cơ thể biến dạng, đau khổ bệnh tật, đánh mất bạn bè, bị sa thải, ly hôn, vướng vào lao tù..
Chẳng hạn, một người luôn ăn uống thả ga thì hiện tại có thể rất mập; một cô gái từ sáng đến tối chỉ muốn chơi bời, bữa nhậu nhẹt tụ tập nào cũng góp mặt, quán bar hay karaoke nào cũng từng đến, cứ nghĩ bản thân phóng khoáng quyến rũ lắm, nhưng không hay biết mỗi khi người khác nhắc đến cô ấy đa số đều tỏ ý khinh thường, chẳng mấy ai xem trọng; một người cuồng mua sắm, hễ thấy giảm giá là mua sắm điên cuồng, có thể đến bây giờ vẫn lôi thôi lếch thếch, không biếng, vô kỷ luật được tô vẽ thật đẹp để an ủi mình.
Chúng ta sẽ nói, buông thả bản thân cũng là cách đối xử tốt với chính mình.
Chúng ta sẽ nói, làm gì cũng phải cẩn thận từng li từng tí thật sự quá bức bối, quá thất bại..
Thật ra không phải như vậy. Cho dù là trong học tập, công việc, hay trong cuộc sống cá nhân, tự kiểm soát chính là nhân tố quan trọng nhất dẫn đến thành công.
Có một nghiên cứu tâm lý học điều tra những nhân tố ảnh hưởng đến thành tích học tập của các sinh viên đại học.
Đầu tiên, người làm thí nghiệm liệt kê hết những phẩm chất có thể dùng được ra, có hơn 30 phẩm chất được liệt kê như tích cực, cởi mở, vui tính, nghiêm túc, cẩn thận, hoạt ngôn, hướng nội, thích đọc sách.. Sau đó, họ tìm hàng trăm sinh viên để tiến hành thử nghiệm. Cuối cùng, họ phát hiện ra những phẩm chất này không hề ảnh hưởng trực tiếp gì đến thành tích học tập. Điểm duy nhất có thể ảnh hưởng đến thành tích là khả năng tự kiểm soát. Thậm chí sức ảnh hưởng của nó còn cao hơn cả chỉ số IQ.
Có thể kiểm soát chính mình, khi nên học bài thì học bài, khi cần nghe giảng thì nghe giảng, khi phải làm bài tập thì làm bài tập, cứ thế người đó rất có khả năng sẽ đạt được thành tích hơn người.
Trong đời sống cũng thế.
Người có khả năng tự kiểm soát mạnh thường ít mắc bệnh tâm lý, hiệu suất làm việc cao, phần lớn có lòng đồng cảm, được người khác tin tưởng và dễ thành công hơn.
Vì thế, ở phần đầu cuốn 'Sức mạnh của ý chí: Tâm lý học về sự tập trung, tự kiểm soát và hiệu suất', Roy Baumeister đã viết thế này:
"Dù bạn định nghĩa thành công thế nào đi nữa: Gia đình êm ấm, có được tri kỷ, cuộc sống giàu sang, đảm bảo kinh tế, làm việc mình thích, tâm hồn khỏe mạnh, nội tâm phong phú.. Tất cả đều cần chuẩn bị sẵn vài phẩm chất cho mình."
Khi các nhà tâm lý học đi tìm các phẩm chất ấy, họ đều phát hiện: Khả năng tự kiểm soát mới là phẩm chất quan trọng nhất trong số chúng.
Tất nhiên, lực chọn cách sống thế nào là việc của mỗi cá nhân.
Bất cứ một ai có ý chí, có thú vui, có phẩm chất đều muốn hướng đến điều tốt hơn, cố gắng thoát khỏi sự kém cỏi của chính mình để có được cuộc sống chân thiện mỹ. Chỉ có như thế chúng ta mới có thể cảm thán: Được sinh ra làm người thật tốt biết bao!
Vậy, phải như thế nào mới có thể làm được điều đó!
Kant từng nói, khả năng tự kiểm soát khiến chúng ta khác với mọi người. Tự kiểm soát giúp chúng ta có mức sống cao hơn, cũng giúp chúng ta có một cuộc sống tự do hơn. Ông đã suy luận thế này: Giả sử chúng ta giống các loài động vật, đi theo ham muốn của bản thân, né tránh khổ đau, khi đó chúng ta hoàn toàn không phải đang hành động một cách tự do thật sự. Vì sao không phải? Vì chúng ta đã trở thành một tên nô lệ cho ham muốn và sự kích động. Không phải chúng ta đang lựa chọn, mà chúng ta đang phụ tùng.
Nhưng, sở dĩ con người là người, vì con người không phải do ham muốn mà là do chính mình làm chủ. Chỉ khi chính mình làm chủ mới thật sự có được tự do.
Mấy hôm trước tôi đọc được một bài đăng rất hay của một người bạn.
Bài viết như sau:
"Tôi không có lòng tin đối với những thứ hễ đưa tay ra là có được, những thứ cấp tốc, tùy hứng, không rõ ràng, xuất phát từ bản năng. Tôi tin vào sự từ tốn, bình thản, thiết thực, bình tĩnh, vào sức mạnh tích tiểu thành đại.
Tôi không tin rằng thiếu tinh thần tự giác, không tự mình bồi đắp, không nỗ lực lại có thể giải phóng được một cá nhân hay tập thể nào. Khi bạn rút gươm chĩa về tứ phía đầy vẻ hoang mang, bạn sẽ bị vây hãm trong hoang mang của cuộc sống trong lồng giam của hiện thực, không biết đi đâu về đâu.
Xin hãy ghi nhớ, con đường duy nhất để tìm đến tự do chính là: Dùng cách tự kiểm soát để tránh khỏi rắc rối, để thoát khỏi xiềng xích, tập trung tinh thần, dốc toàn lực để tiến về nơi mà bạn muốn đến.
Dù có thể dùng cách này thì đến hết cuộc đời bạn cũng không thể đến được Utopia trong mơ ước, nhưng dọc đường đi chắc chắn bạn sẽ có rất nhiều niềm vui, rất nhiều hạnh phúc, gặp được chốn đào nguyên của mình, đến được vùng đất lí tưởng của lí chí. Ở trong thế giới đại đồng ấy, bạn sẽ lại yêu thương chính mình, sẽ nắm tay hòa thuận với người khác, đồng thời nói với thế giới rằng:" Tôi được sống, tôi được yêu thương, tôi không hối tiếc!'
Chương 1: Yêu chính mình thật nhiều, trông như tự luyến thì đã sao (2)
Tất cả mọi sự yếu đuối đều có cái giá rất đắt
* * *
Aton Pavlovich Chekhov có một cuốn tiểu thuyết tên là 'Kẻ yếu đuối', kể về câu chuyện người chủ nhà tính toán chi li nhằm bóc lột tiền lương của cô gia sư.
Đầu tiên, ông ta trừ đi các ngày làm cuối tuần của cô ấy, từ hai tháng chỉ còn lại hơn một tháng.
"Không, cô làm việc còn chưa đến hai tháng."
Kế tiếp, ông ta trừ những ngày con ông ta bị bệnh, những ngày chỉ vui chơi, trừ cả giờ nghỉ trưa vào những ngày cô không khỏe.. Số ngày làm việc hiệu quả chẳng còn lại bao nhiêu.
Cô gái đáng thương đứng đó nhìn chính mình bị bóc lột một cách tàn nhẫn, khóe mắt đẫm nước, đôi môi mím chặt nhưng lại không nói được lời nào.
Sự việc vẫn chưa kết thúc.
Không dừng lại, người chủ nhà còn tiếp tục đổ hết những trách nhiệm vốn không thuộc về cô như làm rách áo của con ông ta, để cho người khác lấy trộm mất giày.. lên đầu cô, mượn chúng để trừ đi một khoản tiền lớn.
Và rồi ông ta còn bịa đặt rằng cô đã được ứng trước 11 rúp, cô giùng giằng phản đối: 'Xưa nay tôi chưa từng nhận ứng trước bao giờ.'
Nhưng vẫn bị tính vào khoản tiền trừ.
Cô đứng đó, chẳng khác nào cá nằm trên thớt, mặc cho chủ nhân cắt xẻ.
Cuối cùng, 80 rúp tiền lương ban đầu của cô chỉ còn sót lại 11 rúp.
Điều khiến người ta xót xa hơn là, khi chủ nhà đưa 11 rúp, cô nhận lấy và nói với ông ta: 'Cảm ơn!'
Bạn thấy đấy, khi một người quá yếu đuối thì sẽ nhận về số phận thảm đạm biết bao.
Cô ấy bật đèn xanh cho cái ác, cúi đầu chấp nhận sự bất công, khích lệ cho kẻ bóc lột được nước lấn tới, bóp méo sự thật, cho đến khi không còn giá trị để bóc lột mới thôi.
Khi gặp chuyện bất hạnh hết lần này đến lần khác, cô không biết tự giải phóng cho mình, ngược lại còn nhập tâm diễn vai 'người bị hại', không có dũng khí từ chối và quay lưng bước đi.
Thậm chí, cô còn vô cùng cảm kích trước cái ác..
"Không có ngài thì không có 11 rúp này của tôi, cảm ơn ngài!"
Ở lời cuối truyện, Chekhov đã mượn lời người chủ nhà để nói một câu: 'Trên thế giới này, muốn làm một kẻ xấu để tác oai tác quái, thì ra thật dễ như trở bàn tay!'
Đương nhiên là dễ như trở bàn tay rồi.
Không có năng lực nói 'không' thì làm sao khắc phục mọi trở ngại, làm sao chống lại gian ác để hướng đến tự do, độc lập, dũng cảm?
Floyd Dell cũng đã từng viết một bộ tiểu thuyết mang tên 'Bài học mà một bữa trưa đã mang đến cho tôi', kể về một sinh viên nghèo tiếp đãi người cô từ xa đến thăm mình.
Người cô luôn đưa ra những yêu cầu cực kì cao.
Chẳng hạn như đến nhà hàng sang trọng, cô ta sẽ ăn những món đắt tiền nhất, nếm loại trứng cá muối ngon nhất, uống rượu nho cao cấp nhất, còn có bơ, trái cây, cà phê.. Số tiền trên hóa đơn ngày một lớn, mãi cho đến khi người sinh viên nghèo ấy hoàn toàn trắng tay, không cách nào chi trả nữa.
Đến khi thanh toán, người cô nói: 'Con à, cách làm của con thật sự quá ngu ngốc, không đáng chút nào.'
"Nhưng đây là chuyện con nên làm."
"Chuyên ngành đại học của con là ngành Ngôn ngữ học con có biết chữ khó mở miệng nói nhất là chữ gì không?"
"Con không biết."
"Con ơi, đó chính là chữ không. Trong đời con, khi qua lại với người khác cần phải thường xuyên dùng đến chữ không, cho dù trước mặt phái nữ cũng vậy!"
Nhiều lúc chúng ta cũng giống như hai nhân vật chính vừa kể trên, nhu nhược thành tích, nhún nhường thành quen, rõ ràng bị bắt nạt cũng chỉ trốn trong một góc để lau nước mắt, hoặc giống như A Q tức giận mắng: 'Kẻ ác rồi sẽ gặp quả báo, chỉ là chưa đến lúc mà thôi.'
Nhưng làm vậy không những không có lợi ích gì, ngược lại cái giá phải trả càng đắt hơn.
Bạn cũng cảm thấy rất rõ ràng những chuyện bất công xảy đến với bạn ngày càng nhiều.
Bạn đang chi trả khoản tiền vốn không nên do bạn chi trả;
Bạn đang gánh vác trách nhiệm vốn không nên do bạn gánh vác;
Bạn đang phải chịu đựng những công việc nặng nhọc, những sự hy sinh, sự trả giá.. không thuộc về bạn.
Dưới sự chèn ép như thế, tiếng nói có sức mạnh thật sự sẽ ngày một yếu đi, cái giá phải trả chính là sự oán trách và than khóc không hồi kết của bản thân bạn.
Những oán trách và khóc than của bạn rồi sẽ được trút lên đầu những đứa trẻ, chúng sẽ phải gánh chịu sự oán hận và thù hằn của bạn.
Tôi cũng phải mất một khoảng thời gian rất dài mới hiểu ra một sự việc.
Thành thật bày tỏ thái độ của bản thân, dù là từ chối hay chán ghét vẫn nhân từ hơn là ỡm ờ không rõ ràng.
Không chỉ là với chính mình, với người khác cũng thế.
Bởi vì, khi ai ai cũng phân rõ giới hạn, ai ai cũng thật sự có sức mạnh, quan hệ giữa người với người sẽ trở nên rõ ràng và tự do.
Bạn dừng lại trước khi tôi nói không, tôi cũng vậy, không vượt ranh giới, không lấn chiếm, không phiền nhiễu, cứ thế, tự nhiên mỗi người
Đều sẽ cảm thấy hòa bình tự do, từ bi an yên.
Đây chính là quy luật để đôi bên cùng có lợi trong các mối quan hệ.
Còn một quy luật khác khiến cho đôi bên cùng thua, chính là không có ranh giới rõ ràng, xem thường chính mình, để có sự công nhận của người ngoài mà giả lả với người khác, tàn nhẫn với bản thân, đến cuối cùng chẳng ai vui vẻ.
Có một tình tiết chúng ta có thể nhận thấy trong rất nhiều bộ phim truyền cảm hứng:
Khi nhân vật chính yếu đuối, anh ta sẽ không ngừng bị bắt nạt. Nhưng khi anh ta đấu tranh để rồi vùng lên lớn tiếng nói không thì sự bắt nạt sẽ giảm dần, cái ác sẽ tránh xa dần cho đến khi không còn dấu vết nào nữa.
Chẳng hạn như trong 'Đại chiến hành tinh khỉ', đối mặt với vô số bất công. Caesar không thể tiếp tục nhẫn nhịn dùng hết sức mình để hô to một từ: 'No!'
Từ đó, thế giới hoàn toàn thay đổi
Tất cả những gì trước kia ràng buộc nó, áp bức nó, cản trở nó đều sụp đổ, trở thành bàn đạp, thành chiến trường, thành đế chế tự do của nó.
Nó không còn là nô lệ nữa.
Đúng vậy, thế giới này người sức có thể yếu đi đến đâu cũng bất giác nhún nhường, cúi đầu mềm mỏng, giới hạn chịu đựng của họ hết lần này đến lần khác phải hạ thấp, tôn nghiêm và lợi ích hết lần này đến lần khác mất đi.
Thế nhưng, xin bạn hãy ghi nhớ rằng:
Không bao giờ nói không không phải lương thiện, mà là nhu nhược một cách vô tri.
Học cách nói không không phải tàn nhẫn, mà là tự do chân thật.
Mà một người tự do chân thật sẽ thu hút những mối quan hệ tự do chân thật, từ đó họ sẽ có được cuộc sống tự do chân thật.
Chương 1: Yêu chính mình thật nhiều, trông như tự luyến thì đã sao (3)
Yêu chính mình thật nhiều, trông như tự luyến thì đã sao
* * *
Bộ phim điện ảnh 'Flipped' kể lại một mối tình đầu tuyệt đẹp.
Ngay từ khi còn nhỏ, Juli vừa gặp đã yêu Bryce.
Trong một buổi sáng trong lành, trên thảm cỏ mềm mại, cô chạy đến nắm lấy tay cậu và nói: 'Xin chào, tớ là Juli, cậu có cần giúp gì không?'
Năm đó, cậu 7 tuổi, đang học lớp hai.
Cậu thấy bối rối trước sự nhiệt tình và dũng cảm này. Vì cha mẹ đã dạy cậu phải kiềm chế, giả vờ và chiều ý người khác, thế nên trong suốt sáu, bảy năm tiếp theo cậu đều trốn tránh Juli.
Họ cứ kẻ trốn người theo như thế cho đến rất nhiều năm sau mới từ từ kết thúc.
Trong khoảng thời gian này, Juli vẫn luôn dùng sự thông minh, lương thiện, dũng cảm và tình yêu của mình để ở bên cậu.
Một hôm, ông nội nói Bryce rằng: 'Có những người bên ngoài sáng sủa, có những người bên trong mục nát, nhưng rồi sẽ có một ngày con gặp được một người đẹp như cầu vồng, từ đó con sẽ nhận ra, những người khác đều chỉ là gió thoảng mây trôi..'Khi ấy, cậu mới từ từ nhìn thấy Juli.
Câu chuyện rất đẹp, âm nhạc và lời thoại, cảnh vật và tình tiết, cộng thêm diễn xuất của các diễn viên nhí đều tự nhiên, tuyệt đẹp, có thể khiến cho những trái tim đã chai sạn lại một lần nữa thổn thức.
Nhưng điều khiến tôi thích thú hơn là tính cách của Juli.
Cô bé nhỏ như thể đã biết yêu rồi.
Cô bé nhiệt tình giúp đỡ Bryce, phóng khoáng khi bầu bạn cùng cậu, cho đi không ấm ức, sẽ chia không kìm nén, nhưng khi bị Bryce làm tổn thương đến sự tôn nghiêm, đến người nhà và giới hạn cuối cùng của mình, cô bé lập tức dừng lại.
Sau khi mối quan hệ ấy chấm dứt, cô bé không hề xem mình là người bị hại, cũng không lời ra tiếng vào hay phàn nàn oán trách, cô bé chỉ tiếp tục cố gắng, tiếp tục làm việc tốt, tiếp tục dùng tình cảm để đối đãi với mọi người xung quanh.
Không thể không nói, một đứa trẻ như thế quả thật giống ánh hào quang, khiến bao người trưởng thành phải cảm thấy hổ thẹn.
Có một người bạn nói: 'Tình yêu của Juli bắt nguồn từ tình yêu mà cô ấy dành cho chính mình.'
Cô bé thật sự là một đứa trẻ mạnh mẽ, tự tôn trọng mình, tự tiếp nhận mình, tự yêu quý mình. Do đó, quan hệ lành mạnh với chính bản thân sẽ được lan tỏa đến quan hệ với người khác trong quá trình giao tiếp.
Cô bé sẽ tặng số trứng gà còn dư cho từng người xung quanh.
Khi biết cây cổ thụ sẽ bị chặt bỏ, cô bé sẽ dũng cảm bảo vệ nó..
Eckhart có một câu châm ngôn tổng kết tư tưởng về việc tự yêu chính mình thế này: 'Nếu bạn yêu thương bản thân, bạn sẽ yêu thương tất cả mọi người như yêu chính mình.'
Nếu không yêu, sẽ dễ dàng dẫn đến việc ỷ lại, kiểm soát, níu kéo, cho đi mãi thành quen.. và hàng loạt những tật xấu khác.
Giống như bộ phim điện ảnh 'Một nửa là lửa, một nửa là biển', nam chính là một người tự chán ghét chính mình, thế nên cách anh ta đối đãi với tình yêu là hủy diệt và kiểm soát.
Còn nữ chính cũng là người thiếu thốn tình cảm, cách cô ấy yêu là ỷ lại, chịu đựng và không ngừng cho đi.
Trong cuộc sống thường ngày, chúng ta cũng thường thấy, hầu hết những cặp đôi đau khổ vì yêu đều là những người không tự yêu chính mình.
Không tự yêu chính mình sẽ thấy thiếu, -100 điểm thiếu hụt cần người khác lấy +100 điểm tình yêu để lấp đầy, thiếu một chút ít thôi cũng sẽ oán giận và chỉ trích.
Còn tự yêu chính mình sẽ biết cách tự mình lấp đầy nó, -1 điểm thiếu hụt chỉ cần đối phương dùng 1 điểm tình yêu để bù đắp đã thấy vui vẻ.
Tôi có một cô bạn, cô ấy từng rất mập, lại không thích ăn diện, trông rất nặng nề và thiếu sinh khí. Sau này, không biết bằng cách nào mà cô ấy dần trở nên đẹp hơn.
Cân nặng giảm xuống, cô ấy bắt đầu biết chăm chút bản thân, dưỡng da và trang điểm, lại thêm sở thích đọc sách, làm người khiêm tốn và tao nhã, thoắt một cái đã tỏa ra hào quang, trở thành tiêu điểm của mọi sự chú ý.
Tôi không có hứng thú ới nguyên nhân thay đổi của cô ấy, nhưng vẫn hỏi thử: 'Sau khi trở nên xinh đẹp, tâm thái có gì thay đổi không?'
Cô ấy nói tất nhiên là có.
Khi cô ấy mập mạp xấu xí là lúc cô ấy chán ghét bản thân mình hơn bao giờ hết, cô ấy cảm thấy rất nhạy cảm, rất bất lực, tính kiểm soát và tính công kích cực kỳ mạnh. Thế nên cô ấy rất khó để xử lý tốt mối quan hệ với người yêu.
Nhưng khi cô ấy trở nên xinh đẹp, nhìn chính mình trong gương xinh đẹp và quyến rũ, bản thân cũng thấy xao xuyến, thái độ đối với người yêu bỗng nhiên tốt hơn nhiều.
Bởi vì cô ấy đã tự yêu thương và quan tâm đến mình, thế nên cô ấy đã thả lỏng đầu óc, không còn căng thẳng bất an, không còn lo được lo mất, nếu như trước đây cô cũng không thể chịu được việc người yêu mình không lập tức trả lời tin nhắn WeChat, thì giờ đã không còn để tâm nhiều như thế nữa; nếu như trước đây cô ấy nhất định sẽ nổi giận đùng đùng nếu anh chàng kia về nhà muộn, thì giờ đã cảm thấy như vậy cũng không phải tội lỗi gì.
Nói cách khác, việc cô ấy tự chấp nhận chính mình đã cải thiện quan hệ của hai người họ.
Còn anh ta, vì sự dịu dàng của cô và không gian tự do mà cô mang đến, cũng bắt đầu sửa đổi một vài tật xấu, tích cực cố gắng vì tình cảm của hai người, hình thành một vòng tuần hoàn lành mạnh.
Tất nhiên, yêu chính mình không chỉ có một cách là cải thiện ngoại hình.
Bạn có thể nhờ việc đọc sách, kết giao bạn bè, du lịch, khám bác sĩ tâm lý, xây dựng sự nghiệp, tham gia các hoạt động công ích.. để đạt được mục đích này.
Tóm lại, bạn phải tự yêu lấy mình trước rồi mới có khả năng đi yêu người khác.
Giống như 'Kinh thánh' có nói: 'Yêu người như thể yêu mình.'
Thế nhưng, trong quan niệm cố hữu của một số người, yêu mình lại là một tội ác, vì nó gần giống như ích kỉ.
Thật ra chúng ta đã hiểu sai một điều.
Ích kỷ không phải yêu bản thân.
Hoàn toàn ngược lại, ích kỷ là vì quá không yêu bản thân nội tâm quá mức thiếu thốn, cần những thứ khác để bù đắp, thỏa mãn, che đậy, bổ sung cho nội tâm yếu đuối.
Yêu bản thân thật sự là tôn trọng, yêu thương và thấu hiểu chính mình, rồi mới đến tôn trọng, yêu thương và thấu hiểu người khác.
Giống như một cơn gió, ảnh hưởng đến một cơn gió khác;
Chương 1: Yêu chính mình thật nhiều, trông như tự luyến thì đã sao (4)
Mua 10 000 bộ quần áo, vì sao bạn không đẹp?
* * *
Bạn lúc nào cũng mua quần áo.
Bạn giống như một kẻ nghiện, giống như một người bệnh, giống một ông vua nổi tiếng kia, không cách nào chấm dứt ham muốn mua quần áo mới.
Dạo khắp phố lớn hẻm nhỏ, mua về cả núi.
Lướt qua một cửa hàng nào đó trên Taobao, nhặt về vài bộ.
Thậm chí thi thoảng cũng mua một chút từ những người bán hàng online trên WeChat.
Tủ quần áo của bạn nhét đầy váy áo, trên giá cũng treo đầy, trong thùng giấy nằm góc nhà, còn mấy chục bộ bạn mặc qua một lần và hầu như không bao giờ mặc lại.
Khoảng 60% quần áo bạn mua về rồi ném bừa đâu đó xem như đã bị đày vào tử lao, không bao giờ thấy được ánh mặt trời.
Chỉ có một nơi chúng từng được tỏa sáng: Trong trí tưởng tượng trước lúc quẹt thẻ thanh toán.
Khi chúng theo bạn về nhà, trí tưởng tượng của bạn đã hạ cánh, đồ đẹp trở nên tầm thường, thậm chí thành đồ bỏ đi.
Có lúc bạn cũng thấy mình đã lãng phí quá nhiều.
Nhưng bạn sẽ tự an ủi: Những đồ này chưa có dịp thích hợp để mặc, chưa có đồ thích hợp để phối (riêng lí do này cũng đủ để bạn thúc giục bản thân 'mua tiếp, mua tiếp'), chưa có đối tượng thích hợp để khoe, chưa có tâm trạng thích hợp để diện..
Bạn sẽ tự kiếm cớ: Bây giờ thân hình mình chưa đẹp, đợi giảm cân xong mới mặc, như vậy mặc lên mới thấy được hiệu quả.
Bạn sẽ đợi mùa sau: Đợi đến hè, đợi đến đông, đợi đến xuân.. Nhưng khi mùa xuân, mùa hè, mùa thu, mùa đông đến, bạn lại cảm thấy: Chuyển mùa rồi, mình chẳng có bộ quần áo nào thích hợp cả. Rồi bạn lao vào các cửa hàng online hay các cửa hàng bên ngoài, mua sắm quần áo mới.
Thời gian lặng lẽ trôi, quần là áo lụa trở nên cũ kĩ.
Đến khi chuyển nhà hoặc tổng vệ sinh đồ cũ bạn mới giật mình, thì ra mình đã mua biết bao nhiêu thứ trùng lặp, vô dụng và dư thừa thế này.
Bạn thử tính toán, chắc bạn đã phải chi trả số tiền lên đến 5 con số cho sự bốc đồng của bản thân.
Nếu số tiền ấy được dùng vào việc đầu tư cho mình, dùng để khám phá, dùng để bồi dưỡng kĩ năng và mở mang kiến thức, bạn sẽ có được rất nhiều trải nghiệm đáng nhớ trong đời.
Thế nhưng, bạn đã dừng việc quẹt thẻ lại chưa?
Tất nhiên là không.
Bạn có vô số lý do để chi trả cho bộ quần áo tiếp theo.
Mình có thể trở nên đẹp hơn;
Mình có một cuộc hẹn quan trọng;
Mình muốn giống một ngôi sao, thiên biển vạn hóa, ngàn vạn tạo hình, mỗi ngày đều mang đến sự mới mẻ cho người khác;
Tâm trạng không tốt, mua quần áo thì đã sao?
Người không ham đẹp thì trời tru đất diệt.
Bạn luôn muốn váy áo lả lướt, trang điểm xinh đẹp, duyên dáng thướt tha, nhướng mi xoay người nở nụ cười là có thể nghiêng nước khuynh thành. Nghĩ thử xem sung sướng biết mấy!
Thế nhưng người đẹp ấy chỉ tồn tại trong đầu bạn mà thôi, khi bạn mở mắt đối mặt với người trong gương, bạn lập tức trở về với hiện thực.
Bạn cảm thấy mình xấu xí, mập mạp, quê mùa, không có khí chất..
Bạn cảm thấy mình thua kém người khác..
Bạn cảm thấy mình mặc quần áo cũ sẽ không được ai chú ý..
Bạn cảm thấy mình sẽ không bao giờ đạt được trạng thái lý tưởng mà mình mong muốn..
Bạn không cách nào tiếp nhận mình.
Không thể tiếp chính mình mới thật sự là vấn đề.
Sở dĩ bạn không ngừng mua sắm, căn nguyên không phải vì quần áo không đẹp, mà là bởi: Mình mặc gì cũng không đẹp.
Vấn đề không nằm ở chỗ quần áo, 'mình' mới là nguồn gốc của vấn đề.
Một người chán ghét chính mình, tất nhiên sẽ chứa đầy bất mãn với thế giới, đồng thời thiếu sự yêu thích lâu dài với đồ vật.
Một người kén cá chọn canh với chính bản thân mình, tất nhiên sẽ khắt khe với thế giới, cũng khó có lòng tin lâu dài với đồ vật.
Bởi vì thái độ của bạn đối với chính mình sẽ được phản chiếu ra bên ngoài, đồ vật bên ngoài sẽ mang theo đặc trưng của riêngbạn.
Tiến sĩ tâm lý học trường Đại học Munich, Cao Tuyền, từng nói:
"Xét về ý nghĩa tượng trưng, quần áo là lớp da thứ hai chúng ta dùng để trình diễn cho thế giới bên ngoài xem.
Khi một bộ quần áo nào đó được treo trong cửa hàng trở thành một bộ phận trên người chúng ta, chúng ta sẽ đem thái độ chúng ta đối với bản thân - chẳng hạn như kén chọn - truyền lên bộ áo" của tôi' đã được đặc biệt hóa.'
Bởi vì từ nhỏ đến lớn chúng ta đều là một người 'chưa đủ tốt', 'chưa đủ hoàn mĩ', 'chưa đủ xuất sắc' trong mắt cha mẹ.
Sau khi trưởng thành, cha mẹ không còn khắt khe nữa nhưng chúng ta vẫn duy trì sự khắt khe này một cách vô thức, tiếp tục đánh giá, phê bình, chỉ trích bản thân.
Cho dù là tính cách hay ngoại hình.
Cho dù là thành tựu hay nhan sắc.
Tôi có một người bạn rất xinh đẹp, cũng rất xuất sắc nhưng cô ấy cũng giống tôi và bạn vậy, lớn lên trong những lời phê bình của cha mẹ.
Sau khi trưởng thành, cô ấy luôn cảm thấy không hài lòng với bản thân.
Cô ấy mua hết bộ quần áo này đến bộ quần áo khác.
Cùng một kiểu dáng - chẳng hạn như áo sơ mi trắng - cô ấy đã mua hơn hai mươi chiếc, thế nhưng cô ấy vẫn không ngăn được kích động mà tiếp tục mua thêm.
Cho dù là cùng một kiểu dáng, cổ áo, tay áo cũng giống nhau, nhưng chỉ cần nút áo hơi khác nhau một chút thôi cô ấy cũng sẽ mua, rồi sinh ra ảo giác, cảm thấy chiếc áo sơ mi này hoàn toàn mới, sẽ mang đến cảm giác mới lạ cho người khác.
Có một ngày nọ, cô ấy hỏi chúng tôi: 'Trong số bảy chiếc áo sơ mi trắng mình mặc trong tuần này, các cậu thấy chiếc nào đẹp nhất?'
Hả? Bảy chiếc áo? Tôi còn tưởng là một chiếc thôi đấy! Chúng vốn không có gì khác biệt mà?
Mọi người nhìn nhau, không hiểu chiếc áo sơ mi hôm trước, hôm qua và hôm nay mà cô ấy mặc có chỗ nào khác nhau.
Có một câu nói thế này: '99% những chuyện xảy đến với mình mỗi ngày vốn chẳng hề có chút ý nghĩa nào với người khác.'
Đối với thế giới bên ngoài, mình mặc áo gì, phối với chân váy gì, đều không khác biệt mấy.
Nhưng, một người khắt khe với chính mình lại muốn không ngừng thay da đổi thịt. Bởi vì:
Cô ấy muốn không ngừng thoát khỏi 'cái tôi cũ'.
Cô ấy muốn bất chấp mọi giá để trở thành một người 'hoàn hảo', đi đến đâu cũng sẽ nhận được sự ái mộ và những tràng pháo tay hoan hô.
Cô ấy muốn chắc chắn rằng lúc nào mình cũng là tiêu điểm của sự chú ý, lúc nào cũng đứng ở trung tâm sân khấu, được kính ngưỡng và sùng bái. Cuộc sống của cô ấy gần như đã trở thành một buổi trình diễn, mỗi lần bước lên trước ánh đèn đều phải chuẩn bị một bộ phục trang hoàn toàn mới.
Tất nhiên, tôi đây không phải đang đề nghị các bạn sau này đừng mua quần áo nữa, mà là trước khi quẹt thẻ hãy suy nghĩ kĩ càng vì sao mình phải mua, là bồn chồn trong lòng hay thật sự cần thiết? Nếu là vế sau, chỉ cần thấy thích hợp thì cứ mua; còn nếu là vế trước thì hãy suy nghĩ lại.
Trước đây tôi cũng là một người 'cuồng quần áo đẹp', hễ thấy bộ nào ưng ý là lập tức mua ngay.
Năm nay đã có chút thay đổi.
Tiền mua quần áo chỉ bằng 1/5 lúc trước.
Một là, do năm trước tôi từng đọc một mẩu tin nói về một gia đình ở Mĩ, suốt cả năm họ đều không mua những vật dụng không cần thiết, kể cả quần áo, đồ chơi, thiết bị điện trang trí nhà cửa.. thế nhưng họ sống rất tốt. Thế nên tôi nghĩ, có rất nhiều thứ chẳng cần thiết phải có.
Hai là, nhờ đọc sách mà tôi đã nhìn lại chính mình rồi từ từ hiểu ra, sự thèm muốn ủa chúng ta đối với quần áo chỉ là thèm muốn thay đổi bản thân.
Thế nhưng thay đổi bản thân không phải việc mà vật chất hay trang phục có thể làm được, việc ấy đòi hỏi sự tích lũy dần dần về trải nghiệm trên phương diện thể chất và tinh thần như đọc sách, du lịch, kết giao bạn bè, yêu thương, tự nhìn lại mình, trị liệu.
Tuần trước, khi sắp xếp lại tủ quần áo, tôi phát hiện ra có rất nhiều bộ chưa từng mặc qua và tôi lấy chúng ra thử từng cái một.
Mặc lên rồi tôi mới chợt phát hiện, thật ra quần áo cũ cũng tốt lắm, so với những chiếc áo mới đã và chưa mua về thì chúng cũng có nét riêng chứ không hề kém cạnh.
Chương 1: Yêu chính mình thật nhiều, trông như tự luyến thì đã sao (5)
Cô gái à, bạn nhất định phải có thật nhiều tiền
* * *
Cô bạn thân của tôi ly hôn rồi.
Trong một dịp tình cờ, cô ấy phát hiện ra vài chuyện, mà những chuyện này đều cho thấy một việc: Người chồng không những bề ngoài không sạch sẽ, mà nội tâm lại càng tồi tệ. Tất cả sức sáng tạo của anh ta đều dùng vào việc lừa dối, ngoại tình và bắt cá hai tay.
Tất nhiên anh ta không thừa nhận, nói mình là bị quyến rũ, nói trong lòng buồn bực, nói cảm thấy tuyệt vọng với tình người, thế nên mới thử tìm cảm giác mới lạ.
Nhưng mọi chứng cứ đều cho thấy anh ta luôn là người chủ động, chưa từng là người bị động.
Cũng khó trách, kẻ tệ bạc thì phải có cái miệng nói dối chuyên nghiệp, kẻ bại hoại thì phải có một lớp da mặt đạn súng bất xâm.
Cô bạn của tôi suy sụp đến cực điểm, giống như bị rút hết gân cốt, mở trừng mắt, cuộn mình trên sô pha nhà tôi, miệng thì thào nói: 'Trước đây mình đã biết anh ta chẳng phải hạng tốt đẹp gì, nhưng không ngờ anh ta lại tồi đến mức này.'
Tôi đã từng gặp người chồng của cô ấy, đó là một ông lão già trông bẩn thỉu và xấu xí, là bẩn thỉu phát từ trong nội tâm ra ngoài, có ngoại hình rất uể oải và khắc khổ.
Có một lần ba người chúng tôi cùng ăn cơm, đến cuối bữa ăn anh ta hỏi xin tài khoản WeChat của tôi, ngày hôm sau đã lên WeChat nói chuyện bất chính với tôi rồi, thế là tôi lập tức đưa anh ta vào danh sách chặn.
Sau đó tôi kể lại cho cô bạn thân nghe, cô ấy nói anh ta là vậy, trên QQ chỉ cần đối phương là nữ, thích nam thì anh ta liền bám lấy không tha, còn nhiều chuyện nữa mà cô ấy chẳng buồn nói, nói ra chỉ bẩn miêngj mình.
Cô ấy nhẫn nhịn hết lần này đến lần khác vì không có tiền. Căn nhà là do anh ta mua trước khi cưới, tài khoản chung của hai vợ chồng không quá vài trăm nghìn nhân dân tệ, bao năm qua cô ấy chỉ ở nhà chuyên tâm làm nội trợ, kỹ năng nghề nghiệp cũng mai một, trên người lại không có tiền phòng thân, anh ta tất nhiên sẽ chẳng nhân từ. Anh ta từng nói, ly hôn cũng được, nhưng cô phải tay trắng ra đi.
Cô ấy không ly hôn được, 'Mình không biết có thể nuôi nổi bản thân không nữa.'
Mãi cho đến bây giờ, chuyện đã không thể cứu vãn, cô ấy không thể tiếp tục chịu đựng nữa, cuối cùng cũng kí vào đơn ly hôn, đã qua hơn nửa đời người rồi mới phải bắt đầu lại mọi thứ từ con số không.
Trong hôn nhân, với một số phụ nữ mà nói, tiền chính là xuất phát điểm cho phẩm giá cá nhân, cũng là sự đảm bảo cho quyền chọn lựa tự do sau này.
Tronh đám bạn bè của tôi có rất nhiều cô gái lỡ thì, họ làm việc bạt mạng, tiềm trong tài khoản đầy ắp, nên tất nhiên có cơ sở để kiêu ngạo.
Những người tầm thường đa số đều không lọt vào mắt họ được, còn những kẻ bại hoại cực phẩm gì đó thì đến cả cơ hội đến gần họ cũng không có.
Trong số họ có một cô A, đã ngoài 30, thu nhập hàng triệu, có nhà có xe, có nhan sắc có khí chất, thật sự là một người hiếm có. Tất nhiên người theo đuổi cô ấy cũng rất đông, chẳng hạn như một đại gia trong ngành công trình xây dựng, cứ không ngừng vung tiền lên người cô ấy hệt như người ta rải tiền vàng mã.
Muốn túi LV? Được, lấy cả bộ.
Muốn đi du lịch Âu Mỹ? Được, đặt vé ngay, toàn bộ là khoang hạng nhất, ở khách sạn năm sao.
Thích xe BMW? Xe mới sẽ được giao đến tận nhà, chìa khóa giao tận tay em.
Một cô gái bình thường dưới thế tân công tiền bạc như thế này đã đổ gục từ lâu rồi. Nhưng cô ấy thì không. Có tiền chống lưng nên xương sống chẳng mềm như thế, người chẳng dễ dàng gục ngã như thế. Cô ấy khước từ tất cả mọi cám dỗ, nói với đối phương rằng: 'Tôi không thích anh, anh bớt lại đi.'
Hôn nhân không phải cuộc mua bán, người vợ không phải người vợ hợp pháp.
Thế nhưng, nhìn lại xung quanh, người dám nói ra câu nói này đã ít lại càng ít hơn.
Có nhiều cô gái khi lựa chọn đối tượng kết hôn luôn xem con nhà quan, con nhà đại gia, hoặc thậm chí coi chính quan chức và đại gia, là đối tượng tốt nhất, tâm hồn và phẩm hạnh ra sao lại không quan trọng lắm với họ.
Nhưng một khi xem tiền bạc là nhân tố quan trọng nhất để lựa chọn đối tượng kết hôn, đa số đều rơi vào kết cục giống cô bạn thân của tôi.
Tình yêu là một loại xa xỉ phẩm, không phải ai ai cũng xứng có được nó.
Người đàn ông sau này A chọn chính là tình yêu trong đời cô ấy. Đó là một du học sinh khoẻ khoắn lành mạnh, phóng khoáng tao nhã.
Tôi từng thấy người đó qua hình chụp của hai người họ cùng đi du lịch, ngưỡng mộ không thôi, lúc đó cứ nghĩ đến một câu: Kim đồng ngọc nữ, trời tạo một đôi.
Với cô gái, có tiền quan trọng đến nhường nào?
Bạn không cần phải quá nặng nề việc theo dõi thông tin các đợt giảm giá, không cần phải quá gay gắt để trả giá mặc cả ngoài chợ, không cần phải thường xuyên sử dụng các loại mỹ phẩm kém chất lượng có hại cho sức khỏe, không cần vừa nhắc đến du lịch lền nảy ra hai chữ: 'phí tiền', không cần phải thuê căn phòng dưới tầng hầm suốt nhiều năm, không cần cả đời chen chúc trên phương tiện giao thông công cộng, không cần đau khổ yêu thầm một anh đẹp trai nhà giàu, nhưng vừa nghĩ đến mình nghèo như vậy thì chỉ đành đứng nhìn từ xa.
Bạn có thể yêu thì yêu, ghét thì ghét, bỏ thì bỏ.
Bạn có thể tự do bước đi, sống một cách cao ngạo.
Bạn có thể sảng khoái nói 'không', cũng có thể vui vẻ nói 'muốn'.
Bạn có thể làm chuyện mình thích làm, kết giao với những người xứng đáng.
Bạn có thể biến những chuỗi ngày đời thường của mình thành một tuyển tập thơ ca, khi thì đơn giản, lúc lại đặc sắc chứ không phải để chúng trở thành một bài karaoke, khi thì lạc nhịp, lúc lại lạc điệu.
Bạn có thể không cần vì một cuộc sống an ổn mà gượng éo bản thân chấp nhận một người có khả năng cho bạn những gì đã kể ở trên, rồi sau đó chịu đựng những quan điểm sống hoang đường của anh ta.
Bạn có thể nói: Tôi chọn chồng xưa nay đều không suy xét mặt tiền bạc, dù sao tôi cũng có tiền mà.
Bạn có thể không ngừng nâng cao ngoại hình, sở thích, khí chất, tầm nhìn của mình để trở thành một người tỏa sáng nhất giữa đám đông.
Quan trọng nhất là bạn không cần phải phục tùng quy tắc mà bạn vốn khinh nhưng lại không thể không khuất phục.
Cô bạn thân của tôi cũng từng oán hận, khóc lóc, náo loạn, cô ấy nói với chồng mình rằng: 'Nếu anh còn muốn tiếp tục cuộc hôn nhân này thì làm ít mấy chuyện tồi tệ kia lại đi.'
Anh ta cười: 'Tôi thích thế đấy, không vừa lòng thì cô đi đi.'
Anh ta biết mình chính là trụ cột kinh tế trong nhà, không có anh ta thì cô ấy sẽ không thể sống được.
Thế nên anh ta có quyền đặt ra quy tắc: Tôi trêu hoa ghẹo nguyệt thì được, cô chiêu ong dụ bướm thì không.
Ngoài xã hội, công việc vận hành ra sao, phân công thế nào nói chung đều do người có tiền làm chủ.
Trong gia đình, có được bao nhiêu, gánh vác bao nhiêu, giới hạn là gì, thường đều do người nắm quyền kinh tế làm chủ.
Người có tiền định ra quy tắc, kẻ phụ thuộc tuân theo hoặc phải từ bỏ vì các quy tắc ấy.
Không phục, dù chỉ là một chút ít tức giận thì hãy gắng trở thành người định ra quy tắc, chứ không phải người bị sai khiến, không ngừng cắt tỉa, đè nén, đóng gói chính mình thành một món hàng vô hại, nằm trước mặt người giàu có chờ họ ra giá.
A từng nói, 'Sở dĩ tôi cố gắng độc lập kinh tế chính là vì không muốn trở thành nô lệ.'
Bởi thế, cô ấy có thể ngó lơ quy tắc người khác đặt ra đi theo con tim mình. Khi đã tỏa sáng, tất cả đều có tình, không có gì cản trở được.
Cũng vì vậy, cô ấy là người duy nhất tôi muốn gọi là nữ thần trong đám bạn bè.
Chương 1: Yêu chính mình thật nhiều, trông như tự luyến thì đã sao (6)
Khi bạn nói mệt muốn chết đi được, bạn đang nói gì vậy?
* * *
Nói về ba hiện tượng đã tôi luyện cuộc sống trước nhé.
Hiện tượng mày chắc cũng đã từng xảy ra với bạn, hơn nữa không phải ở thì quá khứ hoàn thành, mà là thì hiện tại tiếp diễn.
Tất nhiên, bạn có thế gọi nó là A B C X Y Z gì đó, chỉ là một biết danh, chẳng nhằm nhò gì.
A khoa khát quyền lực. Biểu hiện của loại ham muốn quyền lực này không phải muốn làm quan chức cấp tỉnh, cũng không phải muốn trở thành người đứng đầu công ty, mà là hy vọng người và việc xung quanh đều thuận theo ý của anh ta.
Anh ta không thích người khác giữ bí mật với mình, thích kiểm soát những người xung quanh mình.
Anh ta không thích trì hoãn, mất kiểm soát, muộn giờ, cho dù là đèn đỏ tắc đường, người yêu về nhà muộn, thay đổi giờ hẹn đột xuất.. đều khiến anh ta cảm thấy khó chịu.
Anh ta không thích nghe theo ý của người khác, thích tự mình đưa ra mệnh lệnh đồng thời yêu cầu người khác phải tuân thủ những mệnh lệnh đó.
Anh ta không thích người khác cãi lại và làm trái ý mình, cho dù bóp méo sự thật đổi trắng thay đen cũng muốn bản thân mình luôn luôn đúng.
Anh ta không thích sự yếu đuối, thích mạnh mẽ, vì vậy không bao giờ chịu nhượng bộ.
Người kiểu A muốn tất cả mọi thứ xung quanh đều phải theo ý muốn của mình. Thế nên anh ta kiểm soát người khác, cũng kiểm soát bản thân.
Anh ta không cho phép mình yếu đuối, vô dụng, thất bại, thiệt thòi.. Một khi những điều đó xảy ra sẽ khiến cho cơn giận tỷ lệ thuận với nỗi đau của anh ta, sản sinh ra sự thù hằn và lo lắng mới.
Tất nhiên, triết học và tâm lý học đã chỉ rõ từ lâu: COn người đều có ý thức về quyền lực.
Nhưng ý thức quyền lực bình thường bắt nguồn từ sức mạnh, còn sự theo đuổi quyền lực một cách mù quáng lại bắt nguồn từ sự yếu đuối.
B vẫn luôn khao khát danh vọng.
Người kiểu B hy vọng được nhiều người nhìn thấy, chú ý, kính trọng và sùng bái mình.
Vì vậy, người kiểu B sẽ không tiếc mọi giá để biến mình thành một người có ngoại hình xuất chúng, tài giỏi hơn, uyên bác, thú vị hơn, khác biệt, nổi bật hơn.. Nhờ đó sẽ được người người ngưỡng mộ, sẽ có đội ngũ fan hâm mộ, nhận được những tiếng vỗ tay tán thưởng và hoa tươi. Họ mong muốn cả đời đều đứng dưới ánh đèn sáng rực của sân khấu, vĩnh viễn là một người được vạn người yêu thích, những nơi họ đến đều nhận được sự yêu thích nồng nhiệt, cho dù bản thân kiệt sức cũng chẳng sao.
Được người khác khẳng định, được quan tâm tuyệt đối, đều là bản năng của con người.
Nhưng vẫn là câu nói đó: Mong muốn được khẳng định bình thường là nhu cầu được yêu thương và tôn trọng; mong muốn được khẳng định một cách mù quáng lại bắt nguồn từ thiếu sót chiều sâu tâm hồn.
Trong tâm lý học, người mù quáng theo đuổi danh vọng đều là 'kẻ tự luyến' về mặt tinh thần. Bởi vì họ khao khát bành trướng bản thân không phải vì yêu thương chính mình, mà vì muốn cứu rỗi sự bé nhỏ, bất lực, thiệt thòi và thiếu sót của mình.
Nói cách khác, họ đang phục hồi lòng tự tôn bị vỡ nát của bản thân.
Điều này gần như không có gì xấu.
Song, một khi người có thiếu sót này gặp phải khó khăn trắc trở sẽ dễ dàng tự công kích chínhmình, từ đó nảy sinh tâm lý chán nản.
Vì họ vô cùng nhạy cảm, thường xuyên nhận thấy sự thù địch, luôn cảm thấy thiệt thòi, đối với họ mà nói, cuộc đời sẽ từ từ biến thành một cuộc lao động khổ sai lâu dài.
C khao khát tiền.
Người kiểu C muốn mình có thật nhiều tiền. Khi có được 6 con số, lại muốn 7 con số, có được 7 con số rồi lại muốn có 8 con số.
Thế nên anh ta luôn làm việc điên cuồng, giống như một con lừa mãi không dừng bước chân, luôn tìm kiếm đủ loại cơ hội để tăng số tiền trong tài khoản ngân hàng của mình lên.
Có người hỏi người kiểu C: 'Sao phải bạt mạng như thế?'
Người kiểu C đáp: 'Nếu tôi không có tiền thì ai sẽ xem trọng tôi đây?'
Cũng tức là nói, phía sau việc theo đuổi tiền tài của anh ta chính là nỗi sợ sâu thẳm. Anh ta sợ mình nghèo khó, sợ bị chê cười, sợ bị người khác thành kiến, kỳ thị và phân biệt đối xử, sợ mình có thể vì nghèo đói mà bị bỏ rơi.
Vì vậy, anh ta không cách nào hưởng thụ số tiền mà mình có.
Khoái cảm của anh ta đến từ cảm giác an toàn mà việc kiếm tiền mang lại, hoàn toàn không phải từ cảm giác thỏa mãn khi tiêu tiền.
Anh ta trở thành một người nghèo giàu có, một kẻ lắm tiền hay lo âu.
Sự thích thú với tiền bạc thông thường bắt nguồn từ sự tự do trong nội tâm chúng ta; khao khát tiền bạc một cách mù quáng bắt nguồn từ nỗi sợ hãi trong lòng chúng ta.
Mà nỗi sợ này hiển nhiên sẽ dẫn đến sự đối địch.
C sẽ bất giác muốn hi ít lại một xu, kiếm được nhiều hơn một đồng.
Bởi vì nếu kiếm được ít hơn, anh ta sẽ cảm thấy hai loại đau khổ: Một là anh ta không kiếm được nhiều tiền hơn, hai là người khác kiếm được nhiều hơn anh ta. Chính vì có lòng so đo 'nếu - thì' này, sức phá hoại của việc kiếm tiền đối với anh ta lại càng mạnh hơn tính xây dựng.
Ba loại người kể trên đều lấy nỗi sợ xác thịt để chống lại nỗi đau tâm hồn.
Dẫu không muốn thì cái nhận về vẫn chỉ là nỗi đau.
Cũng vì vậy, dù làm bạn đời hay người thân của ba kiểu người A, B, C đều là một việc rất khó khăn.
Vì họ rất dễ có hai loại biểu hiện sau:
Một là chán nản, hai là chống đối.
Sự thù ghét của họ đối với bên ngoài có lẽ vẫn còn kìm nén đôi chút, nhưng sẽ bất giác để lộ ra trước mặt những người thân nhất của mình, những người tiếp xúc với họ trong thời gian dài, nếu không phải đau khổ nhu nhược thì là chống đối khiêu khích.
Thế nên ba kiểu người A, B, C đều rất dễ dàng đánh mất tình yêu.
Mà mất đi tình yêu lại mang đến hậu quả xấu.
Hoặc là họ sẽ cần nhiều quyền lực, danh lợi hơn để thỏa mãn chính mình, hoặc là sẽ đè nén bản thân, tự trừng phạt mình, cứ như thế, đem sự thù ghét giấu trong lòng, khiến họ càng thêm chán nản, thậm chí dẫn đến trầm cảm.
Ai cũng có nỗi khổ, ai cũng gặp khó khăn, mỗi người đều tự giam giữ bản thân trong nỗi đau của chính mình.
Đến bao giờ mới kết thúc? Phải làm cách nào mới tốt?
Trong cuốn 'Nhân cách thần kinh của thời đại chúng ta', Karen Horney từng nói:
"Trong văn hóa của chúng ta, khao khát tình yêu thường được dùng để chống lại sự lo âu, đó là một cách tìm kiếm cảm giác an toàn. Còn một cách khác chính là khao khát quyền lực, danh vọng và tiền tài."
Nói cách khác, để chống lại sự lo âu, để có được cảm giác an toàn, quyền lực và danh vọng không phải là con đường duy nhất.
Nó vẫn còn một con đường khác khang trang hơn, tên con đường ấy là: 'Tình yêu'
Theo đuổi một thứ gì đó một cách mù quáng đều bắt nguồn từ việc trong tâm có bệnh.
Kiểm soát người khác bắt nguồn từ việc kiểm soát bản thân. Thù ghét người khác bắt nguồn từ thù ghét bản thân. Công kích người khác bắt nguồn từ công kích bản thân.
Nếu chúng ta học cách yêu thương chính mình tựa như thần linh yêu thương chúng sinh, tiếp nhận tất cả những khuyết điểm của chính mình, không phê phán biểu hiện của mình, kiếm được bao nhiêu tiền, có được bao nhiêu danh tiếng, được bao nhiêu người khẳng định, đều không sao, cứ luôn là chính mình mà bản thân yêu nhất.. Như vậy, phải chăng chúng ta sẽ hạnh phúc hơn nhiều so với hiện tại?
Chứng bệnh trầm cảm đã xuất hiện quanh ta từ lâu.
Kiểu Nhậm Lương đã dùng cách quyết liệt nhất để từ giã thế giới này.
Tôi nghĩ, giả sử chúng ta đắm chìm trong sự ồn ào của dư luận mà không xem xét nguồn gốc của sự trầm cảm, không nhìn rõ sự lo lắng và sợ hãi của mình, không tự nhìn lại chính mình, vạch ra con đường để đi, vậy thì, cho dù chúng ta lớn tiếng kêu gào, buông lời đau khổ.. rốt cuộc mai này vẫn như nước thấm vào lòng đất, biến mất không còn chút dấu vết, không cảm thiện được chút nào.
Chương 1: Yêu chính mình thật nhiều, trông như tự luyến thì đã sao (7)
Thiếu cảm giác an toàn là căn bệnh thường gặp nhất
* * *
Có một lần tôi đi dã ngoại cùng nhóm bạn.
Đi được nửa đường thì điện thoại của cậu bạn lái xe đổ chuông, vì không tiện nên cậu ta chỉ nói một câu đơn giản: 'Anh đang lái xe, nói chuyện với em sau!'sau đó ngắt máy.
Có người hỏi: 'Ai vậy?'
"Còn ai nữa? Bạn gái đấy!"
Vừa dứt lời, chuông điện thoại lại vang lên. Cậu tranh thủ cúi đầu nhìn một cái liền ngắt máy. Sau đó điện thoại cứ reo liên tục hết lần này đến lần khác không dứt. Cuối cùng cậu ta nổi nóng mắng: 'Từ sáng đến tối phiền chết đi được!'
Tôi có thể hiểu cho cậu ta, nhưng càng thấy thương cho cô gái ở đầu dây bên kia hơn.
Một người nếu không phải cực kì thiếu cảm giác an toàn thì sẽ không vừa bị lạnh nhạt đã hoang mang lo sợ, mất đi tự chủ, kế đó là mất lí trí, cố chấp đến ngang ngược, khao khát nhận được chút hồi âm chắc chắn từ đối phương một cách tuyệt vọng.
Ai đó đã nói, đàn ông muốn có nhất là ba chữ 'em hiểu anh'.
Phụ nữ muốn có nhất là ba chữ 'anh yêu em'.
Nhưng nếu một trong hai bên quá thiếu cảm giác an toàn, rất có khả năng vì lo lắng căng thẳng, lo được lo mất, mắc chứng cuồng loạn rồi khiến cho tình cảm hai bên đổ vỡ.
Cô ấy không có được tình yêu, anh t cũng không có được sự thấu hiểu
Hai người đều đưa tay về phía đối phương, mong đợi, đòi hỏi, giằng co, cầu mà không được, vừa mệt mỏi vừa đau khổ, lỗ hổng trong nội tâm ngày càng sâu.
Thật ra đây chẳng phải trường hợp đặc biệt.
Hầu như tất cả mọi phụ nữ đều bị thiếu cảm giác an toàn ở mức độ nào đó.
Tôi có một cô bạn rất xinh đẹp, người theo đuổi đếm không xuể.
Cô ấy cũng yêu, nhưng không biết vì sao mỗi cuộc tình đều kết thúc rất chóng vánh. Quanh đi quẩn lại, lãng phí biết bao nhiêu thời gian, tuổi xuân dần cạn, cuối cùng cô ấy đã gả cho một người đàn ông lớn tuổi.
Có người không hiểu nên hỏi cô ấy: 'Bao nhiêu thanh niên tài giỏi cô không chọn, vì sao lại đâm đầu gả cho một người như thế này?'
Cô ấy nói: 'Cha mẹ tôi ly dị từ sớm, tuổi thơ của tôi trôi qua trong sự cô đơn và lạc lõng, thế nên trong lòng tôi rất khao khát sự ấm áp, bị lạnh nhạt một chút thôi cũng không chịu được.. Những người trước đây tôi gặp, khi mới yêu thì tốt lắm, sau này đều không chịu được tôi nữa, chỉ có ông xã hiện tại mới có thể một mực bao dung..'
Mọi người chợt hiểu rõ.
Nhưng tôi vẫn thấy lo, quan hệ vợ chồng kiểu cha con như vậy, cuộc hôn nhân giữa người chăm sóc và người được chăm sóc này rốt cuộc có thể kéo dài bao lâu?
Quả nhiên, ba, bốn năm sau, người chồng bắt đầu từ sự kết hợp giữa trâu già và cừu non biến thành sự lai tạp giữa kẻ háu sắc và chó dữ.
Ông ta cưa cẩm con gái khắp mọi nơi, Wechat, Momo, bạn học, đồng nghiệp, đối tác làm ăn.. không bỏ qua cái nào.
Ông ta nói, chẳng phải vì yêu, chẳng qua cô ấy lo lắng thái quá, sợ mất đi dù chỉ một chút xíu tình yêu nên kiểm soát tất cả mọi thứ của tôi, cái gì cũng muốn kiểm tra, việc gì cũng muốn nhúng tay vào. Cuộc ôn nhân này quá ngột ngạt, ông ta muốn tìm một lối thoát để thỏa mãn nhu cầu tâm lý của chính mình.
Thế nên trước những lời than vãn và lo lắng của cô ấy, ngoài mặt ông ta đều tỏ ra phục tùng, trên thực tế lại bỏ hết ngoài tai, thậm chí còn bắt đầu phản kháng, có một lần trong lúc cãi nhau rất lớn còn động tay tát cô ấy.
Cô ấy sững sờ chôn chân tại chỗ, rồi òa khóc: 'Nhớ ngày trước, anh đối tốt với tôi.. thế mà bây giờ anh lại..'
Sau khi biết chuyện, tôi lên Wechat nói chuyện với cô ấy.
* * * Thật ra chỉ có hai người trưởng thành mới biết yêu thương nhau, nhưng cậu lại xem bản thân là một đứa trẻ, lúc nào cũng muốn nhận về mà không chịu cho đi. Thế nên anh ta sẽ đi tìm một người bạn đời khác, một người có thể nói chuyện ngang hàng với anh ta, một người có thể thoải mái chung sống, để anh ta cảm thấy mình là một người đàn ông chứ không phải một người cha. Không có người đàn ông nào sống bên con gái cả đời, chỉ có người vợ mới có thể cùng anh ta nắm tay đến bạcđầu.
Chúng ta không thể trốn tránh nỗi ám ảnh của tuổi trẻ.
Nhưng chúng ta có thể tự xây dựng thế giới của riêng mình sau khi trưởng thành.
Nếu bạn cũng là một người thiếu cảm giác an toàn, trước tiên đừng quá căng thẳng, bởi vì đây là căn bệnh phổ biến nhất trên trái đất. Bạn có, tôi có, cô ấy cũng có.
Tiếp theo, bạn phải tự hỏi mình một vấn đề: Rốt cuộc cảm giác an toàn là trách nhiệm của ai?
Có phải của người chồng? Có phải của bạn trai? Có phải của tình nhân?
Nếu bạn nói phải, vậy thì cả đời này bạn vĩnh viễn không thể thoát khỏi nỗi sợ bị bỏ rơi.
Khi gốc rễ thế giới tinh thần của một người đều gắn lên người khác thì tất sẽ có ngày lung lay, trông gà hóa cuốc, thần hồn nát thần tính, lo lắng đến độ chính mình cũng chán ghét bản thân.
Nguồn gốc của cảm giác an toàn này tự nhiên sẽ mang đến sự bất an.
Chỉ khi bản thân tự đứng lên, học cách tự mình gánh vác, tự bảo vệ mình, tự hoàn thiện mình vậy thì bạn mới không cần chịu sự kiểm soát của người khác nữa.
Đây là một loại năng lực, chỉ có những người có năng lực tự kiểm điểm mình và tự mình học hỏi mới có được nó.
Khi bạn có thể định nghĩa một cuộc hôn nhân đổ vỡ là 'chia tay trong hòa bình' chứ không phải 'tôi bị bỏ rơi';
Khi bạn có thể nói với nửa cuộc đời sau của mình rằng 'tôi tự chịu trách nhiệm' chứ không phải 'anh phải chịu trách nhiệm';
Khi bạn có thể đối mặt với vấn đề của cả hai và nói 'em thật lòng xin lỗi' chứ không phải 'anh là tên khốn nạn';
Khi nhận lời cầu hôn của anh ta, bạn có thể nói 'chúng ta cùng nhau trưởng thành' chứ không phải 'từ nay về sau anh phải chăm sóc em, nuôi em, làm cho em vui, khiến em an lòng';
Khi anh ta thay lòng yêu người khác, bạn có thể nói 'anh được quyền lựa chọn' chứ không phải 'anh không chung thủy với tôi'..
Lúc đó, bạn có thể sẽ thoát khỏi thuộc tính của một 'món đồ' và sự thiếu thốn của một đứa trẻ, trở thành một người tự lập.
Chỉ hai người có tính cách tự lập mới hiểu rằng: Trong quan hệ của người trưởng thành không tồn tại bỏ rơi và bị bỏ rơi.
Cũng chỉ hai người có tính cách tự lập mới có thể thật sự yêu thương, cùng nhau trưởng thành.
Cùng nhau trưởng thành tất nhiên cũng mang lại cảm giác an toàn thật sự - nó không đến từ quy luật bên ngoài, cũng không liên quan đến luân thường đạo đức, chỉ là hai sinh mệnh trong hoàn cảnh tốt đẹp nhất cùng ngồi ngắm mây bay, sẽ tự nhiên thân thiết với nhau.
Lúc bấy giờ chúng ta mới thật sự hiểu rõ hàm ý của câu nói: Chịu tránh nhiệm với bản thân chính mình là chịu trách nhiệm với người khác, cũng là chịu trách nhiệm với tình yêu.
Chương 2; Một cuộc đời buồn tẻ chẳng đáng để sống (1)
Sống có ý nghĩa gì
* * *
Trong một lần hẹn gặp bạn cũ..
Người bạn đó vừa gặp đã hỏi tôi một vấn đề đầy tính triết học: 'Sống có ý nghĩa gì nhỉ?'
Tôi phải trả lời câu hỏi này thế nào đây?
Những người bình thường sẽ không 'màu mè' như thế. Những người cứ 'ra vẻ' như vậy lại luôn là người có chút 'vấn đề'.
Nên tôi bèn hỏi lại: 'Có chuyện gì à?'
Hỏi đúng quá rồi. Hai anh bạn này đều xảy ra vấn đề về mặt tình cảm và công việc, một người vừa chia tay, người kia thì phá sản, đang trong tình trạng không thể cứu vãn. Thế là họ đang lo lại càng thêm lo, buột miệng nói: 'Sống chẳng có ý nghĩa gì cả.'
Tôi tôn trọng tâm trạng này, cũng tôn trọng suy nghĩ của họ, dù sao mỗi người không sớm thì muộn cũng sẽ gặp những lúc bế tắc.
Song, những năm gần đây tôi đã thay đổi thái độ nhìn nhận đối với vấn đề này.
Trong cuốn tản văn 'Xa mãi châu Phi' của Karen Blixen, có một chi tiết vô cùng cảm động:
Khi trồng cây cà phê ở châu Phi, chỉ cần không để ý một chút là gốc chính của nó sẽ bị gãy.
Một khi gốc chính bị gãy, trên vết gãy sẽ mọc ra rất nhiều rễ nhỏ.
Từ đó, cây này sẽ không kết thành hạt cà phê nữa, nhưng sẽ nở nhiều hoa gấp mấy lần những cây khác.
Ở đoạn sau đó tác giả viết một câu: 'Những rễ nhỏ đó chính là ước mơ của cây cà phê kia.'
Nếu bạn là một người không có máu nghệ sĩ, tôi nghĩ bạn sẽ dễ dàng tiếp thu phép ẩn dụ này hơn: Đám rễ nhỏ ấy làm cho cây cà phê trở nên đẹp hơn.
Đời người có rất nhiều chuyện cũng chỉ nở hoa chứ không kết thành quả.
Chẳng hạn như những cố gắng một đi không trở lại, những tình cảm sâu đậm trở thành công cốc, thậm chí cả đời cũng không có được kết cục như mong muốn.
Có một bộ tiểu thuyết kể về một tác giả không ngừng sáng tác.
Nhờ văn phong tuyệt vời, sự sâu sắc và trí tưởng tượng xuất sắc mà lừng danh một thời.
Khi có được một gia tài tác phẩm kha khá, anh ta cảm thấy chuyện phù phiếm trên đời đều đã thành sách cả, nếu có sai sót cũng chỉ là ngoài ý muốn. Dù tự tin tự mãn như thế nhưng không ai cảm thấy anh ta quá đáng.
Bỗng một hôm, anh ta phát hiện mình cũng là một câu chuyện.
Anh ta trở thành câu chuyện từ miệng người khác, câu chuyện được lưu truyền trong giang hồ, câu chuyện dưới ngòi bút của người khác, thậm chí là một câu chuyện do số phận hư cấu mà ra.
Viết đến đây có vẻ hơi huyền bí rồi.
Nhưng có một điểm vô cùng chắc chắn.
Tất cả mọi người đều có lúc làm người qua đường nơi trần thế.
Bạn gặp được đủ loại tình yêu, tin đồn, đổ vỡ, vinh quang, ly biệt, đau thương.. Rồi sau đó sẽ trở thành một phần tình tiết trong câu chuyện của 'tôi'.
Trong một chuyến du lịch, tôi gặp được một người lữ hành đi đây đi đó đã rất nhiều năm.
Lúc đó cô ấy vừa trở về từ vùng Trung Đông đầy khói lửa chiến tranh, vô tình gặp gỡ, chúng tôi đã nói vớ nhau rất nhiều chuyện.
Cô ấy nói:
"Chỉ nhìn chằm chằm vào sự hư vô của sinh mạng mà không chịu tiến lên thì thật là ấu trĩ.
Người thông minh thật sự sẽ hiểu rõ sự hư vô, giống như đi phải hoang vậy, xây dựng ý nghĩ trên hoang mạc sinh mạng.
Giống với lời Socrates từng nói:" Đứng trước cánh cửa của cái chết, cái chúng ta cần xem xét không phải sự trống rỗng của sinh mạng, mà là tầm quan trọng của nó.'
"Vậy, còn tình yêu thì sao?"
"Cũng vậy. Đại đa số tình cảm đều đã định trước thất vọng, đổ vỡ, tầm thường, đau cũng là lẽ thường tình. Nhưng vững tin và cho đi chính là minh chứng của tình yêu."
Tôi chợt hiểu ra một vài điều.
Đúng vậy, sinh mạng giống như cốc cà phê bị gãy kia, không đến sẽ không đi, không được sẽ không mất, hoảng hốt mọc ra vô số rễ nhỏ trong không khí, muốn xây dựng, muốn gắn kết, muốn vươn cao, muốn được chiêm ngưỡng ngắm nhìn..
Trông như vô ích, nhưng rồi sẽ có một ngày bạn nhận ra, cho dù không có kết quả, những niềm vui và sức sống, hy vọng và niềm tin này đã xoa dịu đi mọi khoảng trống trong lòng.
Hôm qua, khi tôi nói chuyện với mẹ đã nhắc đến cái chết.
Mẹ nghĩ rất thoáng: 'Ai chẳng phải chết, nên càng phải biết trân trọng, mỗi một ngày đều phải sống cho thật tốt.'
Tôi nghe vậy vừa vui vừa phục, một câu nói đơn giản là vậy, suy nghĩ đúng đắn là vậy, nhưng đã gần chạm đến cốt lõi của chủ nghĩa hiện sinh.
Đúng vậy, là quá trình.
Chỉ còn lại quá trình.
"Cách để đối phó với sự phi lý và vô nghĩa chỉ có nó." Sử Thiết Sinh từng nói.
Khi bạn đang thực hiện, đang thưởng thức, đang nếm trải sự tuyệt vời của quá trình, bạn đã đưa sự trống rỗng vào trong hư không.
Khi ước mơ làm bạn mê say, thì khoảng cách sẽ trở thành niềm vui;
Khi theo đuổi mang đến cho bạn sự phong phú, thì được và mất, thành công và thất bại, đều trở thành bạn đồng hành.
Sinh mạng chưa bao giờ dùng sự thành công để chứng minh cho giá trị của nó, mà dùng cái đẹp, dùng sự đấu tranh, dùng sự kiêu ngạo để chứng minh sự tồn tại của mình. Giống như Sisyphus vậy, dù mang trên mình sứ mạng hoang đường nhưng vẫn bày tỏ lòng kính trọng với sự tôn nghiêm xuất chính bản thân trong cuộc chiến thất bại.
Chương 2; Một cuộc đời buồn tẻ chẳng đáng để sống (2)
Tôi chẳng thèm làm một người EQ cao
* * *
Tôi vẫn biết có rất nhiều người không thích mình.
Mượn một câu nói đang thịnh hành để nói, tôi là một kẻ có tố chất thu hút thị phi cực tốt, đi đến đâu cũng sẽ có những ánh mắt nhìn ngang ngó dọc, tin đồn bay ngập trời. Từng có cô bạn chỉ tiếc rèn sắt không thành, lắc đầu thở dài nói với tôi: 'Cậu ấy, trời đã định sẵn sẽ bị lưỡng cực hóa rồi, người thích cậu thì sẽ thích vô cùng, người không thích cậu sẽ điên cuồng bêu xấu cậu..'
Tôi thật sự không hiểu, nghĩ thầm trong lòng, cô đây văn minh lịch sự, tính tình tốt đẹp, yêu Đảng yêu nước, là một thanh niên tỏa sáng chói chang, có tính tự giác lại có tiền, sao lại có người ghét cho được chứ? Đáng lẽ ra phải là người vô hại mới phải.
"Vì sao vậy?"
Cô ấy liệt kê ra rất nhiều lý do, tất nhiên đều là cô ấy nghe nói được, nào là tính cách quá mạnh, không biết đối nhân xử thế, quá nghiêm túc, không chịu thua thiệt, còn nữa EQ quá thấp.
Cô ấy chưa kể ra những lý do này tôi còn tưởng mình là một kẻ đại nghịch bất đạo, chọc giận biết bao nhiêu người dân lương thiện, nhân cách xấu xa.
Cô ấy vừa nêu xong lý do tôi liền bật cười. Lúc đó trên bầu trời lơ lửng dòng chữ: Thật chẳng ra làm sao.
EQ thấp?
Ai quan tâm chứ?
Thích sao thì tùy!
Tôi đã gặp qua quá nhiều người EQ cao, cũng từng bị những người này lừa rất nhiều tiền.
Khi tôi còn ở trường cấp hai của thị trấn, có một cô giáo tuổi trung niên, được công nhận là rất biết cách đối nhân xử thế.
Có một hôm chị ta kéo tôi lại, nhìn tôi bằng ánh mắt chân thành và nói: 'Chị thấy gần đây em có vẻ không vui, gặp chuyện gì rắc rối không?'
Năm đó tôi trẻ tuổi vô tri, đâu đã từng gặp qua dáng vẻ này, lập tức bị mê hoặc, một phần nữa là vì tin tưởng, vì mọi người đều nói EQ của chị ta cao, tôi liền trút hết mọi tâm sự trong lòng ra. Chị ta nắm lấy tay tôi và nói: 'Em cực khổ quá, sau này có chuyện gì xảy ra chị cũng sẽ giúp em!'
Tôi còn vô cùng cảm động, nghĩ bụng chị ấy đúng thật là người tốt, sau này mình phải thân với chị ấy hơn mới được.
Bạn thân không làm được, vì không lâu sau người này đã đem tôi ra 'bán đứng', tất cả mọi tâm sự của tôi đều trở thành chủ đề góp vui công khai trên bàn rượu hay trong những lúc đánh bài của chị ta.
Còn một người nữa, một người đàn ông. Từng có một thời gian anh ta lắng nghe mọi tâm sự của tôi, lo lắng cho mọi tâm tình của tôi, nói chuyện dịu dàng, giọng nói dễ nghe, lúc bấy giờ tôi thật sự có suy nghĩ xây dựng mối quan hệ lâu dài với anh ta.
Không ngờ tên đó lại cưa cẩm một lúc đến bảy người. Tôi chỉ là một trong số đó mà thôi.
Anh ta lợi dụng các mối quan hệ tốt của mình, đi khắp nơi tuyên truyền các quan niệm lệch lạc, dùng quy tắc ngầm, kéo người khác xuống nước, làm hại người khác, những kẻ tòng phạm bị anh ta dụ dỗ nhiều không đếm xuể.
Bạn thấy đấy, nếu cái xấu cứ quang minh chính đại mà bày ra trước mắt chúng ta một cách không che không đậy thì ai cũng sẽ có tâm trạng đề phòng. Tự nói với mình: 'Không được không được, nguy hiểm nguy hiểm, quá giới hạn rồi.'
Nhưng nếu cái xấu được bọc một lớp đường EQ cao bạn sẽ khó mà đề phòng được.
Tất nhiên, bạn có thể sẽ nói, nếu tôi chính là người có EQ cao đó thì sẽ chẳng sao cả.
Nhìn từ góc độ của chủ nghĩa vị lợi thì tôi có được chút lợi ích.
Nhìn từ góc độ luân lý thì tôi có được đạo đức.
Tốt biết mấy!
Không sai.
Trong thời gian ngắn, điều đó là có thể.
Nhưng tôi muốn hỏi một câu, số lợi ích và đạo đức ấy có thể giúp bạn hoàn thiện bản thân, trở thành một người bất bị được không?
Hơn nữa, bạn có từng tính thử cái giá phải trả cho EQ cao là bao nhiêu chưa? Bạn phải bỏ vào đó bao nhiêu lớp ngụy trang, lỗ bao nhiêu, được bao nhiêu, mất bao nhiêu, thắng bao nhiêu, thua bao nhiêu? Bạn có từng tính thử chưa?
Nếu nói EQ cao là một xu hướng phổ biến, là giá trị thời thượng đi kèm với sự bùng nổ văn hóa mạng.
Vậy thì xin lỗi, tôi là một kẻ quê mùa, không đuổi theo trào lưu đó.
Trong quan niệm của người nguyên thủy chúng tôi đây thì IQ quan trọng hơn EQ rất nhiều, làm việc cho tốt vẫn hơn làm người sao cho vừa lòng tất cả, trung thành với chính mình đáng tin hơn đi lấy lòng người khác.
Tôi thích Andy hơn Phàm Thắng Mỹ; thích Steve hơn Thái Khang Vĩnh; thích Charles trong 'Mặt trăng và đồng sáu xu' hơn bà Charles khéo léo giỏi giang.
Lâm Chí Linh có EQ cao, nhưng cô ấy có phải được công chúng công nhận EQ cao hay không? Nếu bỏ đi thân phận, học lực, vẻ đẹp và thu nhập thì Lâm Chí Linh cũng sẽ trở thành Phàm Thắng Mỹ, cũng trở thành cô giáo viên ở trường trung học tỉnh mà thôi, bạn có chắc rằng mình vẫn sẽ xem cô ấy là tấm gương để noi theo?
Vẫn là câu nói đó, theo tôi, cái có thể thật sự giúp chúng ta đi lên không phải EQ, mà là IQ, sự chăm chỉ và thực lực.
Sở dĩ mọi người đều cường điệu hóa EQ là vì chúng ta quá cô độc, quá chán nản, quá thiếu cảm giác an toàn.
Thế là người ta dùng cách hô hào EQ để mong mọi người thu bớt góc cạnh của mình lại, để người với người có thể đối đãi với nhau dịu dàng hơn.
Việc này không hề sai. Vậy nhưng xã hội phát triển đến hôm nay, kiểu hô hào này dường như có phần hơi quá. Vì EQ đã đổi khách thành chủ, trở thành chỉ tiêu và sức nặng quan trọng nhất để chúng ta đánh giá người khác và yêu cầu chính mình.
Như vậy lại không tốt lắm.
Bạn học Châu Tinh Tinh đã nói rồi, làm ơn có tinh thần chuyên nghiệp chút được không?
Có lẽ những tín đồ của EQ giáo sẽ nói: Cô vốn không hiểu gì EQ.
Sau đó sẽ hùng hồn nhắc đến khái niệm về EQ của Peter Salovey và John D. Mayer: 1. Nhận thức, hiểu rõ tâm trạng của chính mình và người khác; 2. Dùng cảm xúc của bản thân để hỗ trợ cho tư duy và phán đoán; 3. Kiểm soát cảm xúc giúp ích cho việc phát triển cá nhân hoặc có được mối quan hệ xã hội lành mạnh.
Nhưng đáng tiếc, EQ đôi khi lại bị nhìn nhận là khả năng làm vui lòng người khác, chính là nói chuyện dễ nghe, chính là làm người khéo léo, hiểu ý người khác, chẩn đúng bệnh kê đúng thuốc, vậy mới được công nhận.
Được, giả sử công việc của tôi chính là nâng cao EQ.
Nếu vậy, A B C D chẳng liên quan gì đến tôi nhưng hết người này đến người khác chạy đến nói EQ của tôi không cao, tôi sẽ không nói lấy nửa lời. Bạn muốn nghe lời hay ý đẹp, tôi nói cho bạn nghe; bạn muốn tôi có phản ứng thế nào, tôi sẽ làm thế ấy cho bạn xem.
Bởi vì đây chính là dịch vụ của tôi.
Nhưng anh bạn à, anh mắt ra mà nhìn cho kĩ:
1. Công việc của tôi chẳng liên quan gì đến EQ cả;
2. Bạn đâu phải người nhà hay bạn bè tôi, họ còn chưa nói gì bạn đã chỉ đông chỉ tây, can thiệp vào đời sống cá nhân của tôi, bạn đã vượt quá bổn phận, vượt quá giới hạn rồi đấy, bạn biết không?
Cho nên, bạn có thể soi mói chúng tôi chuyển được bao nhiêu viên gạch, xếp có ngay ngắn hay không, có xứng với tiền công 10 đồng mỗi ngày hay không.
Nhưng chớ cằn nhằn chúng tôi lúc chuyển gạch có bước đi nhẹ nhàng, có mỉm cười, khi đi ngang qua đồng nghiệp có gật đầu chào hỏi như lãnh đạo hay không, có tạo cho người khác cảm giác tao nhã 'khuôn mặt như ngọc, lời như hoa lan, nụ cười như gió' hay không.
Liên Nhạc nói: 'Suốt ngày treo giáo dưỡng trên cửa miệng, chỉ trích người khác không có giáo dưỡng. Theo tôi thấy, chính những người thường xuyên chỉ trích người khác mới không có giáo dưỡng. EQ cũng vậy.'
Suy cho cùng, EQ là một cách để tự hoàn thiện mình, là tự kiểm soát mình chứ không phải kiểm soát người khác.
Thế nên, nếu bạn vẫn đang hùng hồn chỉ trích người khác EQ thấp, không biết cách đối nhân xử thế, xin hãy thu lại ngón tay đang chỉ về phía người khác, chuyển ánh mắt trở về xem xét lại hành vi và lời nói của bản thân, bạn - đã đạt đến tiêu chuẩn mà chính bạn đặt ra hay chưa?
Cuối cùng xin nói một câu hơi khó nghe.
Như đã nói ở trên, Eq cũng là một kĩ năng sinh tồn. Ai ai cũng có EQ cao, nhưng họ sử dụng nó một cách có chọn lọc, chính là liệu cơm mà gắp mắm.
Sở dĩ người ta không dùng nó với bạn đó là vì bạn - không - xứng.
Không tin, bạn thử nhìn xem trước mặt một người cao lớn khác, có phải người ta lập tức từ Lâm Đại Ngọc biến thành Tiết Bảo Thoa ngay không? Biết nóng biết lạnh, biết phân nặng nhẹ, quan tâm săn sóc lại nhiệt tình, dịu dàng hiền từ không khác nào Quan Thế Âm đâu.
Chương 2; Một cuộc đời buồn tẻ chẳng đáng để sống (3)
Một cuộc đời buồn tẻ chẳng đáng để sống
* * *
1
Vợ của Socrates tính tình nóng nảy, có một lần cãi nhau, bà giận dữ vô cùng, hắt một thau nước từ trên lầu xuống làm cho ông ướt hết cả người.
Ông cười: 'Tôi biết ngay mà, sấm sét đi qua, ắt có mưa bão.'
Thời điểm quan hệ vợ chồng đầy gay gắt, dùng sự hài hước để hóa giải ngượng ngập, bao dung xung đột, để lại cho mình và đối phương không gian sống dễ chịu hơn.
2
Thủ tướng Anh quốc Wilson trong một lần diễn thuyết gặp một người bất đồng chính kiến đã lớn tiếng gào lên 'Phân chó! Rác rưởi!'
Khán giả xôn xao, hội trường trở nên hỗn loạn.
Tuy bị gây rối, nhưng Wilson lại trong cái khó ló cái khôn, không hoảng loạn từ tốn nói: 'Thưa anh, xin hãy kiên nhẫn thêm một chút, tôi sẽ nói đến vấn đề bảo vệ môi trường mà anh đang quan tâm ngay đây.'
Khán giả đồng loạt vỗ tay tán thưởng.
Trong tình huống mấu chốt này, sự hài hước đã trở thành pháp bảo để biến xấu thành tốt, biến xung đột nhỏ thành cục diện lớn, sau đó đảo ngược tình thế để giành được lòng người.
3
Tôi từng đọc một bài báo, trong thảm họa '11 tháng 9', một nhân viên cứu hộ đã giải cứu một chàng trai ở tầng thứ chín mươi mấy của trung tâm thương mại quốc tế, sau đó hai người cùng chạy thoát thân.
Nhưng tầng lầu thật sự quá cao, hai người chạy đến sức cùng lực kiệt.
Tòa nhà đang sụp đổ, điện đóm chập chờn, khói bụi mịt mù, vật thể nặng không ngừng rơi xuống, tính mạng hai người có thể gặp nguy hiểm bất cứ lúc nào.
Lúc này, chàng trai vừa chạy vừa đưa cho nhân viên cứu hộ một tấm danh thiếp: 'ANh bạn thân mến, nếu chúng ta không thể thoát ra ngoài, lên đến thiên đường nhất định phải giữ liên lạc với nhau nhé.'
Đang lúc đứng ở bên bờ vực sinh tử, sự hài hước trở thành tuyệt chiêu để mỉm cười đối mặt với hiểm nguy, xoa dịu đi nỗi sợ trong lòng, hơn nữa trong lời nói, ta có thể thấy được sự ung dung, lạc quan, cởi mở, sáng tạo của một người.
4
Sự thú vị, không chỉ hóa giải phiền muộn, mà còn tăng thêm cảm tình.
Cách đây không lâu, một cô bạn độc thân của tôi khi chuẩn bị theo chồng đã nói:
"Tiền, tôi có; tình yêu, khó đoán; suy cho cùng, chỉ có sự thú vị mới có thể xem là tiêu chuẩn không tệ để chọn lựa bạn đời."
Lời cô ấy nói trong mắt nhiều người có vẻ hờ hững quá.
Nhưng, nếu theo tâm lý học tích cực mà nói, việc này cũng có cơ sở khoa học.
McCarthy từng nói: 'Phụ nữ luôn nghĩ cách để tìm ra thứ có thể chứng minh trí thông minh của đàn ông, tôi tin rằng người có phản ứng tích cực với tình huống xung quanh, biết nói đùa, có thể chọc cho bạn cười nghiêng ngả, ắt là người có trí tuệ rất cao.'
Nhà nhân loại học Helen Fisher lại nói: 'Một người thú vị có thể hóa giải sự nặng nề mà tình huống xấu mang lại, nhờ đó mà giảm nhẹ tình huống căng thẳng của mọi người, vượt qua những khó khăn trong các mối quan hệ.'
Vì vậy, sự thú vị sẽ mang lại giá trị tích cực cho cuộc sống, cũng giúp cho quan hệ đôi bên hòa hợp, lành mạnh, hạnh phúc hơn.
5
Một nhà tâm lý học đối mặt với đứa con gái tuổi thành niên của mình, đã viết một lá thư dài cho com gái, trong đó viết: 'Nếu có thể, con hãy cố gắng đừng tìm một người tẻ nhạt.'
Bởi vì, tẻ nhạt đồng nghĩa với khép kín, cứng nhắc, khô khan, thiếu sức sống.
Khi quầng sáng rực rỡ không còn, chỉ còn lại sự cũ kĩ, nhợt nhạt, rập khuôn.
Khi vui thú tuyệt vời biến mất, chỉ còn lại sự vô vị, buồn tẻ, nhạt nhẽo.
Chẳng có chút bất ngờ nào;
Chẳng có chút niềm vui.
Cuộc sống tựa như một đường kẻ thẳng tắp, nhìn về phái sau chỉ thấy nửa cuộc đời u ám và thẳng băng.
Nhìn về phía trước, quá khứ giống như rau củ sấy khô trong gói mì ăn liền, những tình tiết chìm nổi lên xuống đều đã bị hủy diệt từ lâu.
Tẻ nhạt, tấm lòng sẽ khép kín, năng lượng chuyển động chậm chạp.
Thú vị, tấm lòng sẽ cởi mở, có được nhiều khả năng hơn.
6
Mẹ của Phùng Củng là một người phụ nữ thông minh, bà từng nói một buổi phỏng vấn rằng: 'Để lại cho nó gia tài bạc tỷ, không bằng để cho nó một bộ óc hài hước.'
Sự hài hước mới thật sự là gia tài vô tận.
Bởi vì nó thật sự có thể đem đến niềm vui cho cuộc đời.
Phùng Củng đã dùng hào quang, sự thú vị và sự nổi tiếng của mình để chứng minh điều ấy.
Nếu có một ngày anh ấy không xuất hiện trước mặt khán giả nữa, tôi tin rằng óc hài hước vẫn sẽ khiến cho cuộc sống của anh ấy trở nên thú vị, tốt đẹp và phong phú, nó vẫn sẽ đầy ý nghĩa và đáng để sống cho thật tốt.
7
Hài hước đương nhiên là quan trọng, nhưng phải hiểu rõ.
Hài hước không đồng nghĩa với buồn cười, thú vị không đồng nghĩa với thô tục, vui tính không đồng nghĩa với thiếu giáo dục, vui vẻ không đồng nghĩa với khua môi múa mép.
Sự thú vị thật sự bao gồm quá nhiều thứ, ví như trí tuệ, khoan dung, ham học hỏi.
Shakespeare đã nói: 'Hài hước và thú vị là tia sét của trí tuệ.'
Nếu một người chẳng có gì, không lo cho sự thiếu hiểu biết, khô khan, tẻ nhạt của mình, chỉ lo đuổi theo niềm vui ngoài mặt, mượn các kịch bản có sẵn, mô phỏng theo một cách cứng nhắc, thì chỉ khiến người ta cảm thấy nông cạn và phù phiếm.
8
Tôi từng quen một người được xem là thú vị trog đám bạn bè.
Trong một bữa cơm, cậu ta uống rượu cùng một cô gái và nói: 'Không hoa không uống rượu, không trăng chẳng lên lầu.'
Bữa cơm kết thúc, cậu ta xoa cái bụng no căng của mình và nói: 'Đàn ông có bản lĩnh thì làm cho bụng người ta lớn lên; tôi đây không có bản lĩnh, chỉ có thể tự làm lớn bụng mình.'
Mọi người đều bật cười.
Những cô gái có mặt ở đó đa số đều cảm thấy cậu ta thật vui tính.
Nhưng nghe nói, bữa ăn nào cậu ta cũng phải nói hai câu này, cứ lặp đi lặp lại không xót một chữ, họ liền cảm thấy tẻ nhạt vô cùng.
Thú vị, không phải lời thoại, không phải chọc cười, không phải thói quen.
Mà là sự linh động của cuộc sống, sự phấn khởi của tinh thần, sự sâu sắc của tâm hồn.
9
Ông Huỳnh Vĩnh Ngọc là một vị trưởng bối mà tôi cực kì thích.
Cuộc sống thăng trầm, thành tựu to lớn.
Khi mới biết đến ông, tôi chỉ biết ông là một họa sĩ, sau này đọc được văn ông viết, tôi rất kinh ngạc trước trí tuệ và linh khí trong câu chữ của ông.
Khi đó tôi đã nghĩ: Người này chắc chắn rất thú vị.
Quả nhiên là vậy.
Năm ngoái, có một bài viết về ông ấy, nói rằng ôg là cây viết 90 tuổi có thể đánh bại hàng loạt tác giả nổi tiếng trên mạng trong tích tắc. Những lời hóm hỉnh nhiều vô số kể, khiến người ta phải bật cười không thôi.
Tiêu Càn đã hình dung thế này: 'Nổi bật lên giữa những dòng văn thô kệch của ông chính là nét trẻ thơ, sự vui tươi và tự do.'
Ông vĩnh viễn như một đứa trẻ lém lỉnh, luôn duy trì khát vọng được học hỏi mạnh mẽ của mình, đối mặt với cuộc sống tầm thường, ông sẽ lao về phía trước và lớn tiếng hét lên: 'Này!'
Niềm vui sẽ chậm rãi xuất hiện ở lúc vắng vẻ, như đi guốc trog bụng ông, hiểu ý mà nở nụ cười ngây ngô.
Hi hi..
Ha ha..
10
Huỳnh Vĩnh Ngọc nói: 'Đời người có rất nhiều khoảnh khắc thú vị, chẳng phải sao?'
Song, sự 'thú vị' của cuộc sống, chỉ có người 'thú vị' mới có thể phát hiện ra.
Nếu tâm hồn bạn khô khan, vậy thì dù ở nơi nào cũng sẽ cảm thấy tẻ nhạt buồn chán.
Nếu bạn là một người có đam mê với cuộc sống, vậy thì vạn vật trên thế gian trong mắt bạn đều là cảnh đẹp ý vui, đặc sắc tuyệt vời.
Giống như Huỳnh Vĩnh Ngọc vậy, tuy đã gần chín mươi nhưng vẫn sống vui vẻ.
Giống như Vương Tiểu Ba, tuy trải qua vô vàn trắc trở và bạc mệnh, nhưng vẫn tràn đầy hứng thú.
Giống như bạn, và những người trẻ tuổi chân chính, cố gắng tìm tòi và học để cuộc sống trở nên phong phú hơn, để đời này không cần phải hối tiếc.
Chương 2: Một cuộc đời buồn tẻ chẳng đáng để sống (4)
Tiêu tiền thế nào mới sướng?
* * *
Tiêu tiền để mua sắm?
Đó là quan điểm tiêu dùng cấp thấp.
Cho dù bạn mua hàng hiệu quốc tế hay mua vật dụng hàng ngày, theo tôi thấy, đó đều là sinh tồn, chứ không phải đang sống. Thỏa mãn nhu cầu vật chất, là nhu cầu bậc thấp nhất trong thang nhu cầu của Maslow.
Mua nhiều hàng xa xỉ phẩm, là nhà giàu mới nổi.
Mua hàng hóa kém chất lượng, là bà nội trợ.
Trước những năm 90 của thế kỉ XX, hàng hóa khan hiếm, hàm nghĩa của 'cuộc sống tốt' chỉ có một: Đầy đủ vật chất. Thức ăn ăn không vơi, quần áo mặc không hết, tóm lại, phải thỏa mãn nhu cầu sinh lí ở mức tối đa, làm vui lòng đặc tính động vật ở mức tối đa.
Điều này hiển nhiên không có gì sai.
Nhưng nền văn minh đã phát triển đến hôm nay, vật chất cũng dần trở nên đầy đủ, nếu vẫn dừng lại ở lối tư duy nghèo nàn này thì không theo kịp thời đại cho lắm.
Tôi cũng là con nhà nghèo. Thế nên hễ dành dụm được một chút là mua, mua, mua. Tôi đã từng cho hàng trăm nghìn nhân dân tệ trong một năm, mua bảy, tám cái túi xách, bây giờ nhìn những món hàng đắt tiền chất đầy tủ lại chẳng có chút khoái cảm nào.
Nghĩ kĩ lại, mua một món hàng đắt tiền vui nhất là khi thanh toán xong, xách món hàng ấy ra khỏi cửa, cảm thấy như đã chứng minh được khả năng mua sắm của mình, vui vẻ biết bao nhiêu. Thế nhưng khi mua càng nhiều thì niềm vui này lại càng vơi đi.
Thậm chí có một lần, tôi vừa mua xong cái túi LV tiền cảm thấy, khoái cảm chẳng khác gì lúc ăn một bữa xiên ngon.
Cô bạn nữ thần của tôi mắng: 'Không khác gì một nhà giàu mới nổi.'Tôi tức đến trợn mắt nghiến răng, nhưng không cãi lại được câu nào.
Khi mua vật dụng hàng ngày, vì giá rẻ, đồ nhiều, hễ cứ mua là mua cả đống, nhìn vui mắt, lại nằm trong khả năng chi tiêu, nên càng mua càng không hợp lý.
Bộ quần áo từ vài chục đến vài trăm nhân dân tệ, mỗi lần dạo phố là mua vài bộ, khi lướt các cửa hàng online cũng gon vài chục đơn hàng, đem về nhà, cất trong tủ, cả năm không mặc đến một lần, thậm chí phần lớn quần áo đều vĩnh viễn không có cơ hội được lộ diện. Tủ quần áo ngày một chật, cho đến ngày nào đó, bạn không nhịn được nữa, trong lúc nóng giận gom hết số quần áo mới tinh ấy đem vứt đi như vứt rác, hoặc làm chúng vào thùng quyên góp từ thiện trong xóm, để chúng biến càng xa càng tốt.
Những món đồ khác cũng vậy.
Chuỗi hạt, kem phấn, để, khắp mọi nơi nhưng chẳng có bao nhiêu thứ hữu dụng, để đó nhìn thì ghét, vứt thì tiếc, trở thành thứ bỏ thì thương mà vương thì tội.
Theo lý mà nói, người Trung Quốc mong nhất là biết cách 'sống qua ngày', tính toán cẩn thận, chắt chiu từng đồng. Nhưng sự thật là khi chúng ta mua về một đống những thứ vô dụng lại càng lãng phí nhiều tiền hơn.
Vì vậy, đối với việc chi tiền mua sắm nhất định phải ít mà chất lượng.
Dù sao thì, 1. Bạn không cần nhiều vật chất đến thế; 2. Mua rồi lại mua chỉ có thể mang một chút khoái cảm ngắn ngủi, yếu ớt, không thể trở thành nguồn hạnh phúc lâu dài được.
Thật sự dùng tiền để phục vụ cuộc sống không mấy liên quan đến việc mua sắm.
Mấy hôm trước, có người hỏi tôi: 'Nếu câu chuyện trong phim 'Ngày chuột chũi' xảy đến với bạn, bạn hi vọng đó là ngày nào?'
Nếu lặp đi lặp lại không hồi kết thì tất nhiên phải là ngày đẹp nhất trong đời.
Là ngày nào nhỉ?
Tôi cố gắng nhớ lại, không nghĩ thì thôi, vừa nhớ lại cho phát hiện suốt quãng đường đã qua đều là những khoảng thời gian tươi vui.
Chẳng hạn như, năm 2011, tôi xem buổi biểu diễn ba lê tại nhà hát Quốc Gia;
Năm 2012, tôi đốt pháo hoa trên một hòn đảo nhỏ;
Năm 2013, tôi một mình đến Tân Cương, vác ba lô, cưỡi trên lưng ngựa, phóng đi trên thảo nguyên Nalati xanh mướt, vừa ngắm những ngọn núi tuyết trắng xóa, vừa cất tiếng hát cùng chàng trai Kazakhstan.
Năm 2014, tôi đi một chặng đường rất xa để tham gia buổi họp mặt của tác giả khiến tôi cảm động vô số lần, rồi khi ký tên, tôi nói với anh ấy: 'Tôi có thể ôm anh một cái được không?'
Tất cả những chuyện này, vừa nhớ đến là tôi liền cảm thấy đời này sống không uổng phí, liền muốn tha thứ cho mọi sự bất công trên đời, liền muốn nói với thế giới: 'Hay là, chúng ta làm hòa đi!'
Những tình tiết giúp cho cuộc sống của tôi trở nên tươi sáng này đều phải dùng tiền để đánh đổi, không những vậy còn rất tốn kém. Song, tuy đắt đỏ nhưng lại là khoản chi tiêu hiệu quả nhất.
Chúng ta không thiếu sự khôn khéo cho chi tiết các khoản chi tiêu, cái chúng ta thiếu là sự sắp xếp hợp lý trong cách tiêu tiền.
Thế nào mới là hợp lý?
Hãy mua những trải nghiệm động, đừng mua những vật phẩm tĩnh.
Đừng chỉ mua mua mua, mà hãy chơi chơi chơi.
Ngồi trên một trung tâm mua sắm vô dụng, và đi khắp năm châu bốn biển, gặp vô vàn con người, cái nào sẽ mang lại cho cuộc sống những trải nghiệm trọn vẹn hơn? Tất nhiên là cái sau rồi.
Trung Quốc có rất nhiều người giàu có, nhưng chỉ có rất ít quý tộc. Bởi vì có tiền không có nghĩa là có phẩm vị, giàu có không có nghĩa là cao quý. Chỉ khi biết tiêu tiền thì một người mới có được tự do, mới có thể khai thác vô hạn chiều sâu, chiều dài và chiều rộng của cuộc sống, mới có thể biến tiền thành nô bộc, chứ không phải chủ nhân của bạn.
Có lẽ sẽ có người nói, những gì bạn nói đều là việc của người có tiền, đám người nghèo như chúng tôi thì thôi đi.
Không đâu, không đâu.
Thu nhập hàng tháng từ 3.000 trở lên và thu nhập hàng tháng từ 100.000 trở lên, tuy con số không giống nhau nhưng thái độ khi tiêu tiền lại không khác biệt nhiều đến thế. Quan trọng là tâm hồn của bạn luôn hướng về điều gì thì bạn sẽ đầu tư vào đó.
Nếu hướng về vật chất bạn sẽ dùng 1/3 số tiền mình có để điên cuồng mua sắm;
Nếu hướng về cái đẹp, tình yêu, trí tuệ và tự do, bạn sẽ dùng 1/3 số tiền của mình để phá vỡ các khuôn mẫu, mở mang kiến thức, đầu tư vào các trải nghiệm trong đời, có được một cuộc sống không hối tiếc.
Có thể thấy được năng lực của một người qua việc kiếm tiền, nhưng việc tiêu tiền mới thể hiện phẩm vị của người đó. Tôi mong rằng chúng ta sẽ dần dần vứt bỏ được ý thức tiểu nông, học cách đầu tư và chi tiêu, tôi luyện thành một thế hệ tương lai có phẩm vị.
Chương 2: Một cuộc đời buồn tẻ chẳng đáng để sống (5)
Người vĩnh viễn hạnh phúc, đều có một trái tim không nếp nhăn.
* * *
Vào thời khắc quan trọng của kì thi đại học, chắc rất nhiều phụ huynh và học sinh đều ở nhà đợi, mong chờ nhánh ô liu của trường đại học danh tiếng nào đó đưa đến. Mấu chốt của thi tuyển không gì khác ngoài điểm cao. Nếu là thủ khoa, sẽ trở thành miếng thịt béo ngậy được các trường đại học lớn giành qua giật lại. Nhưng kỳ lạ là rất nhiều trường đại học danh tiếng của nước ngoài dường như không quá hăng hái với thí sinh điểm cao.
Năm 2004, đại học Harvard đã từ chối 164 học sinh Trung Quốc thi được điểm SAT tối đa (2.400 điểm), một phụ huynh trong số đó chất vấn nhà trường: 'Vì sao không nhận con gái tôi?'Harvard giải thích rằng: 'Con gái của anh ngoài điểm số tối đa ra thì không còn gì khác.'
Ý của câu nói ấy là, SAT không phải chìa khóa vạn năng để vào trường Harvard, Harvard dùng một cây thước khác linh hoạt hơn để đánh giá học viên.
Đó là cây thước gì?
Trên diễn đàn Hiệu trưởng các trường trong và ngoài nước diễn ra vào năm 2010, có người đã hỏi hiệu trưởng Neil L. Rudenstine của Harvard: 'Harvard thích học sinh như thế nào?'
Ông đáp: 'Harvard cần phải biết một học sinh học được rất nhiều kiến thức phải chăng cũng có sức sáng tạo; các em có tinh thần hiếu kỳ và động lực mạnh mẽ để khám phá lĩnh vực mới hay không, ngoài chuyên ngành của mình, học sinh có quan tâm đến những thứ thuộc lĩnh vực khác hay không, có hứng thú sâu rộng hay không..'
Đọc được những lời nà, chợt có một luồng sáng loé, lên tôi lập tức hiểu ra: Sở dĩ Harvard là Harvard không thể không liên quan đến tư tưởng này.
Đúng chính là lòng hiếu kỳ.
Đứng trên bảng điểm và xếp loại nhưng vẫn có hứng thú và lòng hiếu kỳ với bầu trời sao trên đỉnh đầu và mặt đất dưới chân.
Sống trong cuộc sống nề nếp sáng chín giờ đi làm chiều năm giờ về, vẫn dừng chân tại một ngã tư đường nào đó, tò mò tự hỏi gió đến từ nơi nào, mưa đi về nơi đâu.
Đứng giữa thế giới quen thuộc, không có gì mới lạ, mọi thứ đều là lẽ đương nhiên, vẫn tò mò thắc mắc hết cái này đến cái khác, cố chấp, tuần tự, truy hỏi 'vì sao' một cách khoa học.
Đứng giữa hang động kiến thức, không thờ ơ bước qua hoặc đưa ra đáp án mập mờ như 'tôi tưởng', 'chắc là', mà sẽ tò mò đưa hai tay về phía cửa động, lớn tiếng hét vào phía trong: 'Này, bạn là ai thế?'
Đứng dưới cây táo, đứng trước hơi nước từ bình đun nước, đứng giữa hiện tượng được xác định và đáp án chưa xác định, tò mò đào sâu ba tấc não bộ để tìm ra một đáp án 'bởi vì.. cho nên..'rõ ràng.
Đứng trước một ngày ba bữa, thời gian trôi như nước, vẫn mở đôi mắt thứ ba như Dương Tiễn, tò mò đánh giá thế giới này một cách không mỏi mệt, hứng thú vô tận như một đứa trẻ.
Chính nhờ lòng hiếu kỳ này, văn minh của nhân loại mới chầm chậm mà kiên định bò từng chút một về phía trước như một con ốc sên, bò mãi cho đến phồn vinh.
Cũng chính nhờ lòng hiếu kỳ này mà mỗi một cá thể, như bạn, như tôi, như họ, mới có thể mò mẫm được chiếc rìu vô hình như trong bóng tối, mở trời tách đất để thấy được một thế giới mới tươi sáng.
Tôi từng đọc qua 'Danh sách giáo trình của đại học Harvard', trong chuỗi tên sách ấy, sự tinh tế, chi tiết, dày đặc những việc phân loại đề tài khiến cho mỗi một người Trung Quốc đều phải trầm trồ khen ngợi.
Chẳng hạn như bạn nói với Harvard rằng bạn muốn nghiên cứu sinh học. Kết quả, trường học sẽ liệt kê hết 'quá trình giao phối của loài nhện' vào giáo trình của bạn. Sự bao quát và tỉ mỉ này với một người không còn thấy tò mò nữa chính là một thứ vô dụng to lớn, nực cười và dư thừa.
Nhưng nếu bạn vẫn còn ngây ngô, vẫn có một trái tim hiếu kỳ mạnh mẽ, bạn sẽ như cá gặp nước, như chim sổ lồng, sung sướng, hưng phấn không lời nào có thể diễn tả được.
Chỉ có những người ngây ngô mới truy hỏi những đạo lý về thế giới, về tự nhiên, về cuộc sống không ngừng nghỉ.
Cái mà trường đại học muốn tạo ra chính là sự ngây ngô của Darwin, sự ngây ngô của Einstein, sự ngây ngô của Hegel, sự ngây ngô của Cố Chuẩn, cũng chính là 'sự ngu ngốc' mà 'người trưởng thành' khinh thường.
Năm 2004, Harvard đã trao học bổng toàn phần cho một học sinh Trung Quốc. Học sinh này đến từ Cam Túc, điểm SAT thi chỉ được 1.560 điểm, nhưng năm đầu tiên của cấp ba cậu ta đã phát minh ra một thiết bị lọc nước và tặng miễn phí cho nông dân ở một ngôi làng phụ cận.
Khi báo đưa tin này, có người nói, đứa trẻ này chẳng phải có lòng hiếu kỳ cực độ với vấn đề, có sức sáng tạo, có khả năng thực hiện, còn có tấm lòng nhiệt huyết giúp đỡ người khác đó sao?
Có lần nói chuyện với bạn bè, nói đến trào lưu chán nản ngày nay như 'chẳng muốn gặp ai cả', 'chơi gì cũng không thấy vui', 'mọi thứ đều vô nghĩa', tôi nói: 'Hình như tất cả mọi người đều không thấy hứng thú với cuộc sống nữa rồi.'Cậu ta đáp: 'Vì mọi người già hết cả rồi.'
Tiêu chí của lão hóa không phải có thêm những vết chân chim nơi đuôi mắt, cũng không phải cơ thể bắt đầu trở nên cứng hơn, mà là bạn không còn cảm thấy bất ngờ đối với thế giới nữa.
Bạn bước đi trên con phố u ám, lết đôi chân sưng tấy, gương mặt thâm trầm không sức sống, hàng ngày đi trên cùng một con đường để về nhà của mình.
Bạn bắt đầu không hiểu vì sao lũ trẻ lại thích các trò chơi, vì bạn chỉ muốn nằm; bạn bắt đầu không hiểu vì sao phải ca hát, phải ngâm thơ, phải khiêu vũ, phải đọc sách, bạn thấy nó có ý nghĩa gì? Nũng nịu giả lả chẳng có ít tác dụng gì; bạn bắt đầu không hiểu vì sao lại có người thích đi xa, vì bạn cảm thấy 'du lịch chẳng qua là chạy từ nơi mình đã sống chán chê đến nơi mà người khác đã sống chán chê thôi', chẳng có gì thú vị; bạn bắt đầu không hiểu vì sao lại có người yêu đến sông cạn đá mòn, bởi vì bạn không còn hiếu kỳ với người khác nữa..
Nhưng thật ra, người khác có vấn đề hay không? Không có, vấn đề xuất phát từ chính nơi bạn. Bạn đã trở thành một bộ da chống rỗng. Bạn đã đánh mất trái tim ban sơ của mình -trái tim đã từng sống động thuở thiếu thời - nó lớn tiếng nói: 'Bầu trời có nhiều sao quá, trên đó có người không nhỉ? Nó cách chúng ta bao xa? Bà ơi, sau khi chúng ta chết, có biến thành ngôi sao chứ?'Bây giờ, những ngôi sao ấy đã bị bạn dùng thành kiến của người trưởng thành nhốt vào tử lao.
Bạn cho rằng mình đã lớn, đã trưởng thành, đã nhìn thấu hết mọi thứ rồi. Nhưng, đó không phải trưởng thành, mà là già đi.
Nếu bạn muốn trẻ mãi không già, xin hãy nhặt lại pháp bảo đã bị bạn vứt bỏ ấy - trái tim tràn đầy sự hiếu kỳ. Khi bạn có được món bảo vật này trong tay, bước đi trên con đường khám phá, rất nhiều bí ẩn sẽ trở thành niềm vui bất ngờ nho nhỏ, khi bạn đến gần nó sẽ bất ngờ nhảy ra như một đứa trẻ. Sau đó, dọc theo con đường thú vị này, bạn sẽ phát hiện hết cảnh đẹp này đến cảnh đẹp đẹp khác, bạn sẽ thấy hạnh phúc khi đắm mình trong đó.
Dù bạn không muốn trở thành một người lưu danh sử sách, chỉ là một người bình thường, lòng hiếu kỳ cũng sẽ hô biến bạn trở thành một thỏi nam châm, thu hút những người xung quanh đến gần.
Người giàu tính hiếu kỳ là nhóm người được hoan nghênh nhất. Họ thú vị, đầy đam mê, đầy những niềm vui bất ngờ, họ luôn có một cách thần kỳ để làm mới nhận thức của bạn về cuộc sống tưởng chừng như tẻ nhạt.
Bạn sẽ bất giác bước theo người đó đi khám phá những điều thơ mộng. Sinh mệnh trở thành một vườn hoa bí mật, mỗi một bước đi đều có vô vàn sự bất ngờ.
Người vĩnh viễn hạnh phúc đều có một trái tim không nếp nhăn.
Chương 2: Một cuộc đời buồn tẻ chẳng đáng để sống (6)
Một người càng nhàn rỗi càng dễ sa đọa
* * *
Một người vô cùng nhàn rỗi, trông như một việc rất đáng để ngưỡng mộ.
Nhưng thật ra không phải vậy.
Quá nhàn rỗi tất nhiên sẽ mang đến một nỗi sợ hãi: Sự vô nghĩa của tồn tại, sự trống rỗng của tầm thường.
Để quên đi nỗi sợ ấy, để che đi sự trống trải, con người sẽ bắt đầu sáng tạo.
Ai cũng muốn chứng minh bản thân, nháy mắt nói xin chào với thế giới: 'Hi, tôi ở đây này.'
Nếu lời nói không có sức nặng thì hãy hành động, dùng những việc mình làm để nhóm lên tên tuổi, hào hứng hơn khi mở lời: 'Thưa các quý cô và quý ngài, tôi là xxx, rất vui được làm quen với mọi người.'
Để chứng minh bản thân mà sáng tạo ra một vài việc, đây là bản năng của con người.
Nhu cầu sáng tạo, cũng là nhu cầu thứ tư nằm ngoài ba nhu cầu bản năng như nhu cầu ăn uống, nhu cầu tình dục và nhu cầu được sống.
Lúc nhỏ chúng ta làm thủ công, nặn đất sét, vẽ tranh, kể chuyện, lên núi nhặt những nhánh cây ghép thành căn nhà gỗ, làm ngôi nhà của riêng mình.. Đó đều là khởi điểm của sự sáng tạo.
Đến khi trưởng thành, sáng tạo đâu đâu cũng có: Âm nhạc, mỹ thuật, kiến trúc, tiểu thuyết, công nghệ, kinh tế, chính trị..
Nhưng nhu cầu sáng tạo cũng giống như tất cả những nhu cầu khác, nó có thể sản sinh văn minh, cũng có thể tạo ra bại hoại; tạo ra vĩ nhân, cũng có thể tạo ra kẻ khốn nạn.
Phải xem bạn dùng nó như thế nào.
Bạn xem nó như một phương trình, nó sẽ mang đến cho bạn giả thuyết Goldbach;
Bạn xem nó như ngòi bút, nó sẽ mang đến cho bạn 'Trăm Năm Cô Đơn';
Bạn xem nó như một cách để buông thả, nó sẽ mang đến cho bạn những mối quan hệ phức tạp, không có chừng mực.
Một con người khi rất nhàn rỗi thì sẽ có tự do.
Tự do tất nhiên sẽ thôi thúc bạn nghe theo trái tim mình đi tạo ra thứ mà mình luôn khao khát.
Nhưng xây dựng một tòa nhà, sáng tạo một môn học thuật, phát minh một công nghệ, rút ra một giá trị quan, đến cô nhi viện làm công ích, đi du lịch khắp mọi nơi trên thế giới.. đều cần có sự giúp đỡ từ kỹ thuật chuyên môn, tài năng, tinh thần, lương tri, tiền bạc.
Đại đa số đám đông đều không có khả năng này.
Mọi người đều hết lần này đến lần khác đi tạo ra tình yêu.
Tình yêu, phép màu hấp dẫn biết mấy. Mỗi khi có nó rồi, cuộc sống khô cằn này nhưng lại có sức sống; tương lai giống như lớp sương mù ở Bắc Kinh, một cơn gió thổi qua là trời sẽ lại trong xanh ngay.
Tốt biết mấy, thật sự nên gom về trong tay vài phần, nên sản xuất hàng loạt, nên mở một cơ sở sản xuất 'tình yêu' chuyên tạo phúc cho nhân gian.
Nhưng thứ 'tình yêu' ấy cũng rất rẻ, trong tất cả những thứ được sáng tạo ra, nó ở ngưỡng thấp nhất, chi phí ban đầu thấp nhất, không cần đầu tư gì, chỉ cần hai cơ thể sống, thêm một chút rung động là có thể yêu đến long trời đất lở, chết đi sống lại, vượt qua núi sông lại thấy được chân trời mới.
Nhất là 'tình yêu' được tạo ra do không cam chịu cô đơn.
Ví dụ giáo viên Yoga tên W mà tôi từng nghe, người đó là một bậc thầy. Cô ấy nói, tôi muốn tìm 'một cuộc tình mà cả đời không mỏi mệt', thế là cô ấy chọn lọc giữa n người tình, bận rộn không ngừng nghỉ.
Hôm nay gặp lại vương Nhị xa cách đã lâu, ngày mai chia tay rồi lại làm hòa với Trương Tam, ngày mốt lại cùng Lý Tứ và Triệu Vũ vẽ ra một câu chuyện tình yêu, ngày kia lại gặp mặt vợ Tiền Lục, để trao đổi còn có đủ loại quà cáp và biên lai.. Quá mức phong phú, quá mức phức tạp, ồn ồn ào ào, ngay cả khóc cũng như mở lễ hội, vô số đàn ông đến an ủi, vô số đàn bà đố kị.
Đúng vậy, tham gia vào cuộc sống của nhiều người như thế, bản thân cũng giống như một người đang sống.
Nhưng cô ấy làm vậy thì yêu sao? Không, cô ấy chẳng yêu ai cả. Cô ấy chẳng qua muốn mượn những cách này để trốn tránh việc tự nhìn vào bản thân.
So với 'sao mình vừa lười biếng vừa ngu ngốc thế này, làm việc gì cũng không xong', thì tất nhiên suy nghĩ 'họ vừa xấu xa vừa đê tiện, nói rồi không bao giờ giữ lời' để được chấp nhận hơn.
Bởi vì, suy nghĩ sau có thể giúp bạn không phải tự trách, chìm đắm trong tưởng tượng đau thương nhưng dễ chịu: Họ xấu xa đê tiện, tôi 'ngốc nghếch đáng yêu'.
Tôi có một người bạn cũ cũng là bạn tình của cô ấy.
Nhiều năm sau, mọi chuyện đã lắng xuống, cậu ta nhớ lại ngày đó, cũng vì quá nhàn rỗi mà ra, một người nhàn rỗi rất dễ sa đọa.
"Vì sao người nhàn rỗi lại dễ sa đọa?"
"Cũng giống như động vật vậy, không có việc làm, không có mục tiêu, trí thông minh sẽ giảm sút, bản năng động vật sẽ chi phối hành vi, từ sáng đến tối ngoài ăn gia chính là giao phối. Con người cũng vậy - nếu không có động lực làm người, con người cũng sẽ sống như động vật."
Tôi chẳng nói được lời nào. Lúc đó chỉ nghĩ, không bao giờ được vì lười biếng mà tự khuyên chính mình từ bỏ nỗ lực, vì làm vậy rất có khả năng là khởi đầu cho sự sa đọa.
Người không có gì để làm là người biết kiếm việc để làm nhất.
Người nhàn rỗi là người mệt mỏi nhất.
Người lạc lõng là người dễ sa đọa nhất.
Khi tâm trí của một người không độc lập, không có cái tôi, thì có nhiều thời gian chẳng phải chuyện hạnh phúc gì. Ngược lại, anh ta sẽ thấy khủng hoảng, gấp gáp tạo dựng mối quan hệ để vùi mình vào đó, trở thành một nô lệ mới. Chẳng hạn như phóng túng, nghiện ngập, phạm tội. Hại người hại mình, biết bao giờ hết.
Thế nên, suy cho cùng, con người cần phải tìm một thứ gì đó có thể để chính mình được đứng một cách đầy kiêu ngạo. Không cần phải cảm thấy tiếc nuối tiếc khi đã sinh ra, không cần phải trốn tránh chính mình, không cần thoái hóa thành sinh linh đi bằng bốn chân giữa không gian và thời gian mênh mông.
Chương 3; Sợ nhất là bạn một đời tay trắng nhưng vẫn tự an ủi rằng bạn bình dị đáng quý (1)
Trưởng thành chính là không ngừng 'tự sát'
* * *
Thường thấy người ta nói, Chu Xung cô ấy thay đổi rồi.
Thay đổi chỗ nào nhỉ?
Những người khác nhau sẽ có câu trả lời khác nhau. Có vài người nói, trước đây cô yếu đuối đáng yêu, bây giờ thì chanh chua tàn nhẫn, tôi hủy theo dõi cô ấy rồi, tạm biệt. Có vài người lại nói, trước đây cô sắc bén hài hước, bây giờ giáo điều nhàm chán, chán ngắt, đi đây.
Mỗi lúc như thế, tôi luôn Im lặng không lên tiếng, một chân dẫm lên bàn đạp, một tay xắn tay áo, rót cạn một bình nhị oa đầu, sau đó cùng rượu hát vang: 'Người như một đao phủ phản bội tôi, Trái tim tôi như bị từng đêm xuống đầy đau đớn..'
Bạn trẻ, bạn đã quên rồi sao? Nhớ năm đó chúng ta cùng nhau đếm sao, bây giờ thời gian trôi qua, bạn lại nói tôi đã đổi thay. Người xưa không thể níu giữ, muốn níu giữ cũng không giữ được, chỉ có thể chào tạm biệt: Sayonara (tạm biệt) hãy nhớ chúng ta đã từng thương yêu nhau.
Hệ thống thông báo: Đối phương đã hủy theo dõi bạn.
Sao có thể chịu được đây, hỡi ơi sao chịu được đây, trăm nghìn ký hiệu 'orz' cũng khó có thể diễn tả nổi sự bối rối và nản lòng của tôi. Thiết nghĩ cô đây dịu dàng thùy mị, bầu sữa dạt dào.. còn chưa bón hết, sao người nỡ đành đi?
Đang đứng giữa nơi hoang dã, đàn lạc đà bên cạnh bỗng nhiên kích động, lũ lượt bỏ chạy.
Tôi thực sự đã thay đổi sao? Đưa tay sờ thử, vẫn còn đây mà.
Đâu có thay đổi.
Bạn trẻ, bạn làm vậy tổn thương người khác lắm đấy, tôi có bệnh tim đấy, bạn làm thế sẽ gây ra án mạng đấy, có biết hay không hả?
Nhưng đúng thật là tôi đã thay đổi.
Nhớ năm xưa, tôi còn từng yêu phải một tên khốn này, ước mơ trong đời là được đến Lhasa này, còn từng tin tưởng có một số người vạn tuế vạn vạn tuế này.
Ai là không thay đổi chứ?
Thay đổi là tuyệt đối, không thay đổi là tương đối, sách vật lý thời cấp hai đã nói thế.
Chỉ có kẻ ngốc và người tâm thần mới không thay đổi. Đây là tôi nói.
Trưởng thành tất nhiên phải đi kèm thay đổi, không có thay đổi thì không thể nói là trưởng thành được.
Sự trưởng thành của cơ thể lấy phân chia tế bào làm tiền đề, lấy phát triển cơ thể làm thực chất, lấy bùng phát tính dụng làm đặc trưng, kết thúc bằng việc duy trì nòi giống, sinh con đẻ cái.
Giả sử một người 5 tuổi, 15 tuổi, 50 tuổi đều như nhau, vậy chắc chắn đó là một người lùn hoặc là thái giám.
Sự trưởng thành của tinh thần lấy sự va chạm của tư duy làm tiền đề, lấy đấu tranh tư tưởng làm vật chất, lấy sự dằn vặt nội tâm làm đặc trưng, kết thúc bằng việc tự rút lui, thương người như thể thương thân để đạt được cái tôi hoàn toàn mới.
Giả sử một người 5 tuổi, 15 tuổi, 50 tuổi, lối tư duy vẫn như cũ, cay nhiệt một chút tôi sẽ nói: 'Bạn là hóa thạch sống hả?', nói nhẹ nhàng chút sẽ là: 'Haha, người anh em này thời gian bảo quản độ tươi của não anh tốt thật đấy.'
Cách đây không lâu tôi gặp một người, người đó nói: 'Không đúng nha, A Cam vẫn luôn không thay đổi hả? Chẳng phải anh ta đã lớn lên rồi đó sao?'
Là vậy đấy bạn học, thông thường mà nói, ý nghĩa về mặt tinh thần của trưởng thành đa số là nói về trí tuệ. Mà A Cam trong 'A Cam chính truyện', Hứa Tam Đa trong 'Sĩ binh đột kích', Ngu Công trong 'Ngũ Công rời núi', tất cả những gì họ làm đều nằm trong đạo đức, quảng bá cho sự vĩ đại của sức mạnh tinh thần hoặc tính năng động chủ quan.
Một sự khác biệt thú vị chính là trong 'A Cam chính chuyện' không có nhân vật phản diện, còn 'Sĩ binh đột kích' thì có nhân vật phản diện là Thành Tài, 'Ngu Công rời núi' có nhân vật phản diện là Trí Tẩu. Phản ánh được sự khác biệt trong tư tưởng chủ đạo giữa Trung Quốc và nước ngoài: Triết học Trung Quốc hễ nhắc đến đạo đức là không khỏi đi ngược lại với trí tuệ; triết học phương Tây khi bênh vực đạo đức sẽ không lấy trí tuệ làm mục tiêu phê phán.
Đạo đức 'trước sau như một' là kịch bản mà các nhà đạo đức của Trung Quốc yêu thích nhất. Trung thành, quý trọng, lâu dài, xem trọng nghị lực bền bỉ. Giống như Khổng Tử từng nói, đạo của chúng ta chỉ nhất quán một điểm.
Tuy nhiên, các nhà cách mạng lại không đồng ý với điều này, họ thích sự thay đổi, quý trọng cái mới lạ, xem trọng việc sáng tạo cái mới, cho rằng không thay đổi sẽ bị suy yếu tĩnh đồng nghĩa với chết.
Người Trung Quốc cổ đại lấy về trước làm tư tưởng chỉ đạo, người thật đạo lấy cái khay làm quan niệm chủ đạo.
Là một cô gái hiện đại thời thượng, cực kỳ thời thượng, tất nhiên tôi tin tưởng chân lý 'thay đổi mới là bất biến'.
Russell đã từng nói, thay đổi đáng kể mới là ngọn nguồn của hạnh phúc.
Heraclitus cũng từng nói, con người không thể nào tắm hai lần trên cùng một dòng sông.
Bacon cũng từng nói, thay đổi là đứa con của thời gian.
* * *
Không lấy ví dụ nữa, lấy tiếp thì càng cho thấy tôi quá uyên bác, vậy thì ngại lắm.
Mấy hôm trước, tác giả của một cuốn sách bán chạy trong nước có nói, bây giờ đọc lại sách mình viết trước đây, toát cả mồ hôi lạnh, thật sự quá ấu trĩ, quá sáo rỗng, chính mình cũng giật cả mình.
Câu nói này nói lên điều gì? Có hai loại khả năng?
1. Cậu ta đã trưởng thành;
2. Cậu ta viết quá kém.
Nhưng là một bé ngoan, tôi vẫn luôn ghi nhớ lời mẹ nói: 'Phải biết yêu thương, không được ác miệng.'Thế nên chúng ta vẫn nên tin vào khả năng đầu tiên đi - cậu ta đã trưởng thành.
Vậy, một đạo lý đùng một cái xuất hiện tại đây rồi: Quá trình trưởng thành chính là quá trình không ngừng tự sát.
Tôi của hôm nay nhìn tôi của hôm qua, chắc chắn không vừa mắt, xẹt một tiếng, Knock Out, thân xác cất vào trong bộ nhớ.
Tôi của ngày mai nhìn tôi của hôm nay, cũng chắc chắn không ưa được, nhẹ nhàng phất tay một cái, đánh đuổi cái tôi đã cũ vào ngay lãnh cung.
Nói như vậy hình như hơi tàn bạo một chút. Vậy thì sửa lại nói một cách dịu dàng hơn: Trưởng thành chính là không ngừng phủ nhận, vượt qua, tiếp nhận cái tôi cũ, không ngừng thúc tục cái tôi mới ra đời, hoàn thiện, làm đầy nó. Sau đó bắt đầu một vòng tuần hoàn mới. Lặp đi lặp lại không ngừng không nghỉ.
Trong quá trình này, những ký ức sâu đậm nhất sẽ được lưu giữ lại, thay đổi nhận thức của chúng ta, định hình thành nhân cách của chúng ta. Của Caesar trả về Caesar, của thiên Chúa trả về Thiên Chúa, của vui đùa trả về vui đùa, của khờ khạo trả về khờ khạo, của giáo điều trả về giáo điều, của ngốc nghếch trả về ngốc nghếch, của bệnh thần kinh trả về bệnh thần kinh.
Vạn vật đều thay đổi, thứ không thay đổi chính là sự đổi thay. Giống như động và tĩnh, cái trước là tuyệt đối, cái sau là tương đối.
Thế giới này vĩnh viễn chuyển động, thay đổi trong chớp mắt, cũng như dòng sông không ngừng dâng nước. Sống trên đời vì những dự định của bản thân, cũng vì sức mạnh của thế giới bên ngoài, mà không ngừng phân tách, sinh nở, đổi mới. Tôi của hôm nay không còn là tôi của ngày cũ, tôi của lúc khác cũng không phải tôi của hôm nay. Mỗi một ngày đều là một cái tôi mới.
Nếu như nói, tuần hoàn là quy luật của vũ trụ, vậy thì thay đổi chính là vương đạo của sinh mệnh. Thay đổi-ing (thì tiếp diễn), trưởng thành-ing. Thay đổi end (kết thúc) trưởng thành end. Người nào muốn nói, xưa nay tôi chưa từng thay đổi, sáu triệu tế bào trong cơ thể sẽ không đồng ý đâu.
Thế nên, lần sau nếu có người chạy từ đến nói, Chu Xung, cô thay đổi rồi.
Tôi sẽ nói với người đó, đúng vậy, vì tôi vẫn còn sống mà.
Chương 3; Sợ nhất là bạn một đời tay trắng nhưng vẫn tự an ủi rằng bạn bình dị đáng quý (2)
Sợ nhất là bạn một đời tay trắng nhưng vẫn tự an ủi rằng mình bình dị đáng quý
* * *
Tôi từng hỏi một giáo sư đã đứng nước hơn 20 năm: 'Dạy nhiều sách như thế, có học sinh nào mà vừa nhắc đến thì thầy sẽ cảm thấy vô cùng tự hào hay không?'
Thầy suy ngẫm nửa ngày, cuối cùng trả lời: 'Không có'.
"Một người cũng không có ạ?"
"Sống khá tốt thì chắc chắn có, nhưng hình như chẳng đứa nào có thành tựu gì cả, làm người xuất sắc đến mức khiến người ta kính phục thì.."
Câu hỏi này tôi cũng từng hỏi giáo viên khác, đáp án cũng rất đáng tiếc, chẳng có một ai. Vâng, nhưng một người trong số họ đã nói: 'Đứa trẻ tài năng của năm nào, cuối cùng cứ hết đứa này lại đến đứa khác biến thành một con người tầm thường.'
Phải chú thích một chút, nơi tôi ở là tỉnh thành bình thường nhất trong số các tỉnh thành của Trung Quốc, ở đó có tất tần tật những khó khăn của các tỉnh thành nhỏ. Nguồn tài nguyên có hạn, quan niệm lạc hậu, xem trọng các mối quan hệ hơn năng lực, thế nên việc những đứa trẻ có tài bị mai một dần cũng phần nào do hoàn cảnh mà ra.
Nhưng bỏ qua điều này, bản thân có thể phủi sạch trách nhiệm sao? Tất nhiên là không. Vì chính bản thân chúng ta đang yên lặng chấp nhận trở nên tầm thường.
Chấp nhận tầm thường nhẹ nhàng hơn so với đuổi theo sự xuất chúng rất nhiều. Bỏ ít công sức, gánh vác ít trách nhiệm sống, cuộc sống ổn định, nghe thôi cũng đã thấy sướng rồi, đương nhiên đó là điều mà những người lười biếng cầu còn không được.
Bạn bằng lòng không? Vâng, bạn cũng bằng lòng. Vậy, sự tầm thường đánh hơi được liền nhào đến ngay.
Sau này, bạn trở thành một bà nội trợ toàn thời gian, bắt đầu bị ràng buộc, sống một cuộc sống đơn điệu được sắp đặt từ trước, trông có vẻ êm đềm đầm ấm, không phong ba bão táp gì, nhưng dần dần bạn không còn ý chí phấn đấu, cũng không có lòng có sức để thay đổi. Có đôi lúc, đối mặt với cuộc sống mấy chục năm như một của chính mình, bạn sẽ cảm thấy bất an, vậy thì phải tự an ủi mình thế nào đây?
Triết học của bầy heo được ra đời từ đây.
Nếu 'lí tưởng có thể ăn thay cơm được không', 'bình phàm mới là thật', 'thành công hay không phải xem bạn định nghĩa thế nào', 'làm người mà, chính là phải vui vẻ', 'sống qua ngày = tầm thường + lặp đi lặp lại + vô nghĩa'.. có thể xoa dịu cho tâm hồn bạn thật thoải mái, nếu hội đủ những cái trên kia thì bạn nhẹ nhõm rồi. Từ đó tầm thường đã gieo giống bám rễ, nảy mầm trên người bạn.
Có lúc nhìn những người giống mình năm đó, nhiều nỗ lực mà hiện đang sống trong lý tưởng của chính bản thân không cam lòng thì thế nào? Cũng đơn giản lắm, kéo con mình lại, giảng dạy một phen. Hi vọng con trai sẽ thành rồng, con gái sẽ thành phượng, để chúng thay bạn thực hiện ước mơ chưa hoàn thành.
Còn về bản thân, không cam lòng thì sao? Yên tâm, vẫn luôn có vô vàn niềm vui đang đợi bạn tự gây mê chính mình và phung phí thời gian. Chẳng hạn như những bữa cơm, như những ván mạt chược, như mua sắm qua mạng, như phim Hàn Quốc, như chương trình truyền hình thực tế.
Đây chính là nguyên nhân tôi không thích người tầm thường (nên tôi vẫn luôn chán ghét chính mình) : Nhận thua quá sớm, đi về mặt trái của sự xuất sắc, giương cao lá cờ trắng, đánh trống rút lui, đầu hàng, thu quân, trở về với sự nghèo nàn và tầm thường của chính mình, nhắm mắt đưa chân, lừa mình dối người, cố ý ngơ lơ người thành công thậm chí thù hằn và vùi dập họ.
Thế nên, càng ở những nơi thiếu tự do hoặc trong đám người càng lười biếng thì tiếng tung hô sự tầm thường càng lớn mạnh.
Ngược lại, nơi càng tự do con người càng độc lập, cần cù theo đuổi ước mơ hoàn toàn là lẽ tự nhiên.
Có lẽ sẽ có người nói, tầm thường thì có gì không tốt chứ? Muốn sống thế nào là quyền tự do của tôi.
Tất nhiên, đó là quyền tự do của bạn. Nhưng điều tôi muốn nói là tầm thường không phải kim bài miễn tử cho sự khốn khổ, chỉ khi chuyên tâm làm việc mình yêu thích mới có thể thật sự tìm được nơi ta thuộc về.
Trong di thư của Lâm Gia Văn có nhắc đến người mẹ bình dị nhưng khắc khổ của mình: 'Một người chỉ có ý muốn sống cho qua ngày, tinh thần rất yếu đuối, sẽ học cách tìm chút gì đó để nương tựa.'Đó là gì? Anh ta nói, có hai thứ có thể chống đỡ sinh mệnh: 1. Tiền bạc; 2. Chí hướng nghề nghiệp.
(Nói với những người khờ khạo đang yêu rằng có thể stop hay không? Hãy nhìn Anna Karenina, nhìn Rose trong 'Titanic', nhìn quý bà Bovary đi)
Tiền bạc = trái tim không cam chịu tầm thường + vốn + đầu óc + cơ hội.
Chí hướng nghề nghiệp = trái tim không cam chịu tầm thường + tài năng + thời gian + cơ hội.
Bạn nhìn xem, mỗi một thứ giúp duy trì sinh mệnh kia đều không thể thiếu một nhân tố: Không cam chịu tầm thường.
Không có điểm này sẽ không có động lực tiến lên và sức để hành động, sinh mệnh sẽ mất đi cốt lõi, sẽ sụp đổ, sẽ bị tê liệt như một vũng bùn, suy yếu từng chút một, trở nên ốm yếu gầy gò.. Kế đó chỉ biết chú trọng vào chút lợi ích nhỏ buồn vì những chuyện nhỏ nhặt, nóng lòng vì chuyện tình yêu nam nữ.
Bạn cứ nghĩ bình dị là cái cớ cho bạn tránh né phấn đấu, nhưng không ngờ nó lại là đồng gian vô hình của bạn.
Chẳng hạn như Hạ Lạc trong phim 'Chàng ngốc đổi đời' hay như những con heo trong truyện 'Một con heo đặc biệt'
Tiền đề để con chịu sự bình dị của bạn đã không còn bình dị.
Tiền đề để theo đuổi sự bình thản là bạn đã trải qua mọi thăng trầm của cuộc sống, đã nếm trải mọi sự nhộn nhịp chốn nhân gian.
Tiền đề để quay trở về nơi thấp là bạn đã dạo qua mọi núi đồi.
Một con ếch ngồi nơi đáy giếng nói là bình dị đáng quý thì thật là buồn cười, chỉ khi nó đã đi qua trăm sông nghìn núi, cuối cùng, giữa năm hồ bốn biển nó lại chọn một đáy giếng để sống phần đời còn lại mới xem là chung tình với vũng lầy được.
Mỹ điều hòa sự lựa chọn không hướng đến tự do đều là tự lừa dối mình, không phải tình yêu thật sự.
Tôi rất thích một câu nói trong phim 'Đợi gió đến': Chưa có tư cách để huênh hoang đã hô to khiêm tốn, chưa sống đủ thấu đáo đã bắt đầu muốn bỏ giả lấy thật, đây đều là hành vi hại mình không lợi người nhất, giả vờ như mình đang sống, người khác nhìn thôi cũng đã rất mệt mỏi.
Vậy nên, bạn thân mến, hãy đợi đến khi bạn có thể cưỡi ngựa dạo phố, có thể quy ẩn điềm viên, có thể lá rụng về cội, có thể túy đả kim chi, có thể áo gấm về làng.. chúng ta hãy cảm thán 'Bình dị mới là đáp án duy nhất.'Được chứ? Nếu không bạn chính là bị những mẩu chuyện khích lệ tinh thần làm cho ngớ ngẩn mất rồi.
Nhưng tôi phải nói cho bạn biết một sự thật, trong số những người có năng lực thực hiện mà tôi từng gặp, không một ai tỏ vẻ từng trải để nói ra câu này. Chỉ có những người bình dị mới ngày ngày ca ngợi 'bình dị đáng quý'. Những người không tầm thường đều đang bận theo đuổi một cuộc sống không tầm thường hơn.
Mượn câu thơ của thầy Bắc Đảo: Bình dị là bia mộ của người bình dị, xuất sắc là giấy thông hành của người xuất sắc.
Chương 3; Sợ nhất là bạn một đời tay trắng nhưng vẫn tự an ủi rằng bạn bình dị đáng quý (3)
Ngoài cố gắng ra, chúng ta không còn sự lựa chọn nào khác
* * *
Năm anh Lược mất, tôi 12 tuổi, anh ấy 14 tuổi.
Anh ấy cưỡi xe đạp đi ngang qua con đập đang xả lũ rồi bị cuốn vào dòng nước. Hôm đó vừa qua tết Đoan Ngọ, trời bắt đầu ơi bức. Vài người phụ nữ đang giặt quần áo ở hạ nguồn nghe thấy tiếng có vật rơi vào nước, còn tưởng nó là một con cá lớn màu trắng.
Chiều hôm sau, cha và các chú bác tìm thấy anh ấy tại một nơi cách hạ nguồn không xa, quần áo đầy vết bẩn, hai mắt nhắm chặt.
Anh Lược thông minh đến mức không thể thông minh hơn, anh Lược chơi cờ vua giỏi không ai sánh kịp, anh Lược đứng trước hàng rào lúc hoàng hôn dùng ngón trỏ bắn từng lá bài bay khắp trời của tôi, đã ra đi như thế.
Lúc tôi vội vàng chạy từ trường học đến nhà anh ấy, anh ấy đang nằm trong một chiếc quan tài nhỏ, giống như đang chơi trốn tìm cùng tôi, anh ấy đã thắng cuộc, mãi mãi.
Bác trai và bác gái cũng bị rút sạch xương cốt, rất nhiều người vây quanh họ, vừa mở miệng nước mắt đã lã chã rơi xuống không ngừng.
Cuộc đưa tiễn cuối cùng rốt cuộc cũng đến.
Buổi chiều ngày thứ ba, một đoàn người mặc áo trắng dừng lại trước sườn đồi hướng nam, đặt anh Lược xuống.
Nơi đó sáng sủa sạch sẽ, cỏ xanh gió mát, đối diện còn có một trạm đổ xăng hoạt động cả ngày lẫn đêm. Thầy phong thủy nói: 'Mộ phần đối diện với ánh sáng, thằng bé sẽ nhìn rõ được phương hướng, tìm được đường trở về.'
Bác gái ngã gục mấy lần.
Anh Hồng đỡ bác ấy, lặp đi lặp lại câu nói, mẹ còn có con, còn có con mà.
1
Tôi không biết chuyện này có phải động lực lớn nhất hay không.
Tóm lại, sau này anh Hồng không ngừng nỗ lực như một người điên.
Có một năm, trong nhà quá nghèo, ba phải rủ thêm hai người đến Nam Xương bán thịt heo. Sau khi bán xong, ba ghé qua Đại học Y thăm anh Hồng. Lúc bấy giờ, anh ấy đang thi nghiên cứu sinh, cố gắng đến phát sợ.
Ba tôi sau khi trở về bèn cảm thán, ba thấy bạn học của nó đều vui chơi thoải mái, chỉ có anh Hồng là học không nghỉ ngơi.. gần như không có thời gian vui chơi, hơn một tháng trời không tắm. Con cố gắng học hỏi theo đi..
Một người thực sự dốc hết sức mình thì không thể kém may mắn được.
Quả nhiên, anh ấy đã thi đậu nghiên cứu sinh một cách suôn sẻ.
Sau đó nữa, anh lại thuận lợi thi đậu tiến sĩ, ra nước ngoài. 28 tuổi, anh ấy đưa vợ sang Mỹ nhập cư, 36 tuổi anh lấy được thẻ xanh, từ đầu định cư ở Mỹ. Trong thời gian ở Mỹ, anh ấy trở thành giám đốc kỹ thuật của một công ty niêm yết, sớm đã đạt được tự do về tài chính, trong lĩnh vực y sinh học cũng nghiên cứu và lấy được một bằng sáng chế về thử nghiệm phân tử, những năm gần đây anh được trường Đại học Trung Sơn bổ nhiệm làm giáo sư thỉnh giảng, dạy dỗ một khóa tiến sĩ, còn tự thành lập công ty riêng của mình giỏi giang hết chỗ nói.
Mấy ngày trước, anh ấy về nước, chúng tôi cùng nhau ăn bữa cơm.
Tôi hỏi anh ấy: 'Vì sao anh lại cố gắng như thế?'
"Ngoài cố gắng ra anh không còn sự lựa chọn nào khác."
Nhắc đến bạn học năm xưa của anh ấy, đại đa số đều có cuộc sống ổn định tại một địa phương nhỏ, sáng 9 giờ đi làm chiều 5 giờ về, đã bước chân vào ngõ cụt từ lâu.
"Đó không phải cuộc sống giản dị, mà là một kiểu lề mề và biếng nhác. Chúng ta nhất định phải cảnh giác với nó. Khi một người đánh mất ý muốn theo đuổi sự xuất chúng thì tầm thường sẽ bắt đầu ngay."
2
Rắn lột da, ve sầu lột xác, sâu bướm phá kén.
Mỗi một người vươn lên từ dưới đáy, không một ai không phải thay đi một lớp da hoặc đổi mới một thân xác.
Trên đời không có người nào vô duyên vô cớ vừa sinh ra đã mang theo tất cả mọi ánh hào quang ở sau lưng, họ đều phải trải qua nhiều năm cần cù siêng năng, yên lặng khiêu chiến với chính mình, không ngừng đột phá cực hạn.
Kẻ yếu tin tưởng vào vận may, người mạnh chỉ tin vào nhân quả.
Khi tôi vừa bắt đầu tập tành viết lách, có một người đi trước đã tặng tôi một lời khuyên thẳng thừng nhưng rất quan trọng:
"Đừng nghĩ nhiều quá, cô chỉ cần ghi nhớ, bất cứ ai dùng thời gian 15 năm để toàn tâm toàn ý, dồn hết sức lực làm một việc, đều sẽ trở thành một nhân tài có đẳng cấp."
Sau này, tôi cảm thấy lời nói này của người ấy thực sự quá đúng.
Chỉ cần dùng hai năm tập trung làm một việc liền có thể trở thành 'mầm non mới nhú' trong ngành.
Dùng thời gian năm năm đã có thể trở thành một người dẫn đầu.
Còn thời gian mười năm, đủ để bạn trở nên nổi bật, trở thành ngôi sao tỏa sáng.
Trong 'Mật mã tài năng' của Daniel Coyle và 'Những kẻ xuất chúng' của Malcolm Gladwell cũng có cùng quan điểm: Sở dĩ thiên tài trong mắt mọi người trở nên phi phàm xuất chúng và có thiên phú hơn người là vì họ luôn nỗ lực không ngừng nghỉ.
Mười nghìn giờ tôi luyện là điều kiện cần có cho những ai muốn từ người bình thường trở nên siêu phàm.
Da Vinci phải vẽ ít nhất 10.000 tiếng đồng hồ mới cho ra đời tác phẩm 'Monalisa'; Mozart phải tập luyện ít nhất 10.000 tiếng đồng hồ mới viết ra được 'Bản concerto số 9'; Bill Gates lập trình bảy năm mới có được Microsoft.
Darwin từng nói: 'Tôi vẫn luôn cho rằng ngoài người ngốc ra thì trí thông minh của con người không chênh lệch bao nhiêu, chỉ khác nhau ở chỗ nhiệt tình và cố gắng.'
Cái thật sự quyết định thành tựu của một người, xưa nay đều không phải là năng khiếu, cũng không phải vận may, mà là tính tự giác nghiêm khắc và sự đầu tư công sức ở cường độ cao.
3
Chúng ta đều là những người bình thường nhất giữa chốn hồng trần xô bồ. Song, chúng ta đều ấp ủ một mong ước: Có nhiều tự do hơn, có nhiều sự lựa chọn hơn, sống trong một thế giới tốt đẹp hơn.
Để thực hiện được điều đó bạn chỉ cần làm hai điều này:
1. Tìm đúng sở trường của mình, việc mà bạn có khả năng dồn hết tất cả sự nhiệt tình vào đó, ôm chặt lấy nó, đâm đầu vào nó.
Nhưng cố gắng không có nghĩa là bạn ra sức làm công việc mà bạn không có hứng thú, mà là chuyên tâm với việc bạn cảm thấy cần làm để không uổng phí kiếp này.
Trong tác phẩm 'Rừng Na Uy', Murakami Haruki đã từng mượn nhân vật Nagasawa để nói:
"Đó không phải là nỗ lực mà chỉ là lao động.. Nỗ lực mà tớ nói hoàn toàn khác với cái này. Cái gọi là nỗ lực là chỉ những hoạt động có mục đích và chủ động."
Sau khi tìm được, hãy để nó trở thành lưỡi rìu sắc bén của bạn, trở thành kim chỉ nam chuẩn xác của bạn, trở thành đòn bẩy đưa bạn đến với vương quốc mơ ước của bạn.
2. Dồn hết tất cả tinh thần, mặc kệ kết quả ra sao, mặc kệ những lời bàn tán của người khác.
Giống như Feynman đã nói: 'Nếu bạn thích một việc lại có tài trong việc đó, thì hãy lao hết mình vào, giống như đâm một con dao vào cho đến tận cán, đừng hỏi tại sao, cũng không cần biết sẽ đụng phải thứ gì.'
4
Người mệt mỏi nhất, là người nhàn rỗi nhất.
Không nỗ lực rất dễ đẩy chúng ta vào những nỗi lo lắng.
Bởi vì chúng ta sẽ bắt đầu giao chiến với chính mình.
Một người tự mình muốn sống cuộc sống tầm thường sẽ lún xuống như rơi vào vũng lầy; một người không cam lòng sẽ vùng vẫy bò lên.
Sự chống đối và cạnh tranh này sẽ làm cho chúng ta đau khổ, không chỉ không để cho chúng ta nghỉ ngơi, còn khiến chúng ta không thể tha thứ cho mình, chìm sâu vào nỗi âu lo, thậm chí là trầm cảm.
Sau đó, để lấy lại cân bằng, chúng ta không thể tiếp tục so sánh ngang hàng nữa, sẽ ít liên lạc với bạn bè, trở nên khép kín, ánh mắt luôn nhìn xuống, hướng xuống bên dưới.
Nhưng tự khép kín mình xưa nay đều không phải chuyện vui vẻ gì, đi kèm với nó là sự phủ định mãnh liệt, sự vùng vẫy trong tuyệt vọng, đẩy chính mình vào tình cảnh trầm cảm sâu hơn.
Bỏ thời gian vào việc mà mình yêu thích, bắt đầu sáng tạo, có được giá trị của bản thân, đối với chúng ta mà nói là cách điều trị hữu hiệu, không phải sự tiêu hao tiêu cực.
Viktor Frankl nói: 'Khi một người cố gắng là một việc, hoặc khi thật lòng quan tâm một người, là khi hạnh phúc đang từ từ đến gần.'
Bản thân sự nỗ lực cũng sẽ mang đến cho chúng ta sự hồi báo cực lớn.
Khi chúng ta đắm chìm trong một sự việc nào đó, hoàn toàn quên đi chính mình, hoàn toàn hòa mình vào trong đó, khi chìm vào trong một sự bình tĩnh siêu việt, hạnh phúc thật sự trong đời người cũng sẽ tìm đến, nhiều hơn niềm vui mà vật chất mang đến, tuyệt hơn cả khi được người khác khen ngợi.
Lúc tôi lười biếng là khi tôi bệnh nặng nhất.
Lúc tôi nỡ lực là khi tôi khỏe mạnh nhất.
Giống như ngày hôm đó tôi còn hỏi anh Hồng một câu: 'Anh liều mình như thế, có phải liên quan đến việc của anh Lược không?'
Anh ấy nói, có, nhưng không hoàn toàn là vậy. Nó giống một loại bản năng hơn, nếu không cố gắng, anh sẽ cảm thấy không thoải mái.
5
Vì sao chúng ta phải nỗ lực?
1. Vì chúng ta là những người trẻ tuổi không cam chịu cuộc sống tầm thường.
Vì chúng ta muốn có nhiều tự do và lựa chọn hơn;
Chúng ta muốn cuộc sống phong phú hơn;
Chúng ta muốn được tôn trọng và yêu thương nhiều hơn;
Chúng ta muốn có một ngày được ngồi trước mặt thần tượng của mình, xưng anh gọi em với họ chứ không phải khúm núm mãi;
Chúng ta muốn có một ngày có thể đặt chân đến những quốc gia mà mình thích, ngồi trong những quán bar nổi tiếng nhất ở đó, dùng tiếng Anh lưu loát để nói với một người trẻ tuổi rằng quốc gia của chúng ta có biết bao nhiêu điều thú vị.. chứ không phải ngồi tại đây mơ mãi giấc mộng ban ngày.
2. Vì không nỗ lực chúng ta sẽ sợ hãi.
Thế giới này chuyển động với tốc độ cao, sẽ không bao giờ vì bạn tự mình rút lui mà dừng lại giây nào.
Một khi bạn dừng lại, bạn sẽ nhận ra, chúng bạn cũng đang dốc hết sức mình chạy về phía trước, họ hăng hái, họ rực rỡ, họ đang tỏa sáng lấp lánh trên con đường mơ ước của bạn.
Kiểu so sánh xã hội như thế chắc chắn sẽ mang cho bạn nỗi đau cực lớn và sự tự ti sâu sắc.
Bạn sẽ sợ những tin tức về họ, kháng cự sự gần gũi của họ, đóng chặt cửa tâm hồn mình, tự che mờ mắt bản thân để dung túng cho sự thất bại của mình.
Đơn giản mà nói, sở dĩ chúng ta phải nỗ lực không gì khác ngoài để có được sự khẳng định của thế giới bên ngoài và niềm hạnh phúc của thế giới nội tâm.
Nếu bạn vẫn còn cốt khí, còn nhiệt huyết, không chịu nhận thua, vậy thì đừng có lướt điện thoại nữa, bây giờ lập tức làm cho xong công việc dang dở trên tay đi.
Đừng viện cớ, đừng trì hoãn, đừng đắm chìm trong việc mua hàng online, WeChat, chương trình truyền hình thực tế, đừng tham gia những buổi xã giao vô nghĩa.
Toàn tâm toàn lực dùng 10.000 tiếng đồng hồ để làm việc mà bạn muốn làm cho tốt nhất, sau đó đạt được ước mơ của bạn.
Bạn không cần phải xuất sắc ngay từ thuở ban đầu, nhưng bây giờ bạn phải bắt đầu trở nên xuất sắc.
Now, just do it. (Bây giờ làm ngay đi)
Xin hãy tin rằng khi chúng ta cứ tiếp tục nỗ lực, toàn thế giới sẽ dần dần đi về phía chúng ta.
Chương 3; Sợ nhất là bạn một đời tay trắng nhưng vẫn tự an ủi rằng bạn bình dị đáng quý (4)
Bạn phải chấp nhận mọi sự hổ thẹn của bản thân
* * *
Không nhớ từ bao giờ, có một người với ID 'Người qua đường A' thi thoảng lại gửi tin nhắn cho tôi giống như đang viết ghi chú, nội dung không liên quan đến văn nghệ, cũng không phải về những chủ đề cộng đồng, từng li từng tí đều nói về cuộc sống thường ngày của cô ấy.
Chẳng hạn như hôm nay thời tiết thật đẹp, sáng sớm ra khỏi cửa nhìn thấy một con bồ câu màu xám chết ở ven đường; đi xe buýt bị trộm mất ví tiền; đi trên đường gặp được một người rất giống chàng trai mà cô ấy yêu thầm; đi làm muộn bị cấp trên mắng rất nặng lời; bận rộn suốt một buổi sáng, gặp phải vị khách hàng khó chịu, cứng mềm đều không chịu, chỉ muốn hủy đơn hàng; tối đến một mình về phòng trọ, đến quán ăn quen thuộc gọi một thố mì, mùi vị rất tuyệt, chủ quán rất thân thiện, cô ấy trò chuyện với ông ấy giống như Kobayashi Kaoru trong phim 'Quán ăn đêm' vậy, nhưng cuối cùng vẫn không nói gì; về đến nhà xem một bộ phim nói về tình yêu, khóc một trận, cảm thấy đời này xem như xong rồi, rất nhiều năm trước cũng có một người từng hứa sẽ cho cô một mái; nhà máy nước nóng trong phòng tắm bị hỏng, cô ấy chưa gọi người sửa, cô ấy nghe tiếng nước tí tách, chợt thấy vầng trăng tròn treo lơ lửng trên bầu trời Bắc Kinh, có lúc cô ấy nghĩ mình nên rời đi, đến một thành phố khác làm lại từ đầu, nhưng lại nhận ra hành lý quá nhiều, cô ấy vác không nổi, cũng không biết nên gửi đi đâu..
Tin nhắn của cô ấy là những dòng nhật ký điển hình, hết chi tiết này đến chi tiết khác, sự việc này nối sự việc khác, không lớn lao, không sâu sắc, cũng không có từ nào diễn tả cảm xúc. Nhưng đọc lâu dần lại cảm thấy mỗi một dấu câu đều có sự nhẹ nhàng không thể chịu nổi.
Tôi cảm kích sự tín nhiệm của cô ấy, nhưng lại không biết nên trả lời thế nào, hoặc có lẽ cô ấy chỉ cần một thính giả an toàn và lặng im, giống như tôi của trước đây, không có ai để trò chuyện, bèn nói vu vơ những chuyện vụn vặt của mình với tài khoản công khai của Hòa Thái Đầu.
Tôi hỏi cô ấy: 'Bạn có bạn bè không?'
Cô ấy trả lời tôi rằng: 'Là tôi đây, hoặc nên gọi là nhân cách thứ hai, haha.. Lúc đau buồn sẽ tự nói với mình rằng cố lên, đến sinh nhật sẽ mua một phần quà, gói lại thật đẹp, tay phải chuyền qua tay trái và nói lời chúc mừng sinh nhật, tặng bạn!'
Điều này làm tôi nhớ đến Dùng Bữa, chính là cô gái đã ra đi vì bệnh trầm cảm. Tôi nghĩ, chắc 'Người qua đường A' cũng là một người không cách nào tha thứ cho chính mình.
(Dùng Bữa: Tên thật là Mã Khiết, tự sát vào tháng 3 năm 2012, sau khi cô mất người ta mới phát hiện cô ấy là một người sống rất cô độc)
Suy đoán này quả nhiên đã được kiểm chứng. Có một hôm, cô ấy lại gửi tin nhắn đến nhắc tới một giấc mơ.
Giấc mơ đó vẫn còn rất rõ ràng.
"Dường như có nguy hiểm đang cận kề, mai phục ngay bên cạnh, mơ mơ hồ hồ, tôi hoảng hốt lao ra khỏi nhà, đeo balô đứng bên đường đợi xe taxi. Không bao lâu sau, nếu không phải từ chối đón khách thì cũng là xe đã có khách, không thì bị người đứng phía trước chặn trước. Trong lòng lo lắng như kiến bò trên chảo lửa.
Người mỗi lúc một đông.
Sau đó, tôi nhìn thấy người đáng sợ nhất trong đời này, người đã xuất hiện vô số lần trong những cơn ác mộng của tôi, hắn đang đứng giữa đám đông, nhìn chằm chằm vào tôi, sau đó bước đến đứng bên cạnh tôi, tung một cú đấm như sấm sét. Dòng xe biển người, cười mỉa mai khinh bỉ, tôi là một sự hổ thẹn được triển lãm công khai, không cách nào che giấu, không cách nào chấm dứt.
Sau khi tỉnh lại, nỗi đau ngày cũ lại len lỏi vào tim, chuyện xưa hiện rõ mồn một trước mắt.
Tôi phải trả thù, tôi muốn trả.."
Cuối cùng, cô ấy còn nói: 'Thế nhưng phải làm thế nào mới trả được thù đây, tôi không có gì để cho đi, cũng không sẵn sàng để làm chuyện trái đạo đức, tôi chỉ có thể mở to mắt nhìn anh ta hô mưa gọi gió, nhìn anh ta đức cao vọng trọng, nhìn anh ta vợ con sung túc, nhìn anh ta tiếp tục vô sỉ mà săn bắt, vô tình mà vứt bỏ.. Sau đó lại trốn tại đây, mang theo vết nhơ cuộc đời rồi tự làm khó mình trong những tháng ngày về sau.'
Tôi không biết 'Người qua đường A' đã xảy ra chuyện gì, nhưng những gì cô ấy nói đã xảy ra tiếng vang rất lớn trong lòng tôi, dẫu sao cũng có một quá khứ ngu muội mắc ngang nơi cuống họng, nuốt không xuống, nôn không ra.
Nhưng cũng vì vậy mới biết, cô ấy không cần gì khác, chỉ cần chấp nhận quá khứ, chấp nhận nỗi hổ thẹn của bản thân.
Cách đây không lâu, tôi từng xem TED của đại học Stanford diễn thuyết, trong đó có nhắc đến bệnh trầm cảm và các bệnh khác, họ diễn giải như sau: Thương tổn khác đau đớn, đau thương = tổn thương × kháng cự, cho nên khi nảy sinh sự kháng cự trong tình cảm sẽ thấy đau đớn, làm ngược lại sẽ có thể xoa dịu nó.
Điều này cho thấy 'thương tổn' không thể né tránh, nhưng 'đau đớn' lại có thể lựa chọn.
Ví dụ thường thấy nhất chính là, nếu chúng ta bị bệnh đau mãn tính, căng thẳng hoặc chống đối nó sẽ khiến cho cơn đau gia tăng; thả lỏng cơ bắp, thư giãn cơ thể, thuận theo tự nhiên, cơn đau sẽ được xoa dịu.
Kháng cự nỗi đau sẽ khiến cơn đau đau hơn;
Kháng cự chứng mất ngủ sẽ khiến ta suốt đêm không chợp mắt;
Kháng cự nỗi sợ nói chuyện sẽ càng thêm nói lắp;
Kháng cự những vấn đề ở mặt trái hôn nhân sẽ khiến cho hôn nhân càng tồi tệ, đến cuối cùng sẽ đường ai nấy đi.
Nếu thương tổn đã xảy ra và không cách nào cứu vãn, sự bài xích nó trong lòng càng kịch liệt càng xem nó là kẻ thù, là cái không cùng chiến tuyến, sẽ làm cho nó phân tách ra trong cơ thể, quay lại đối đầu với chính chúng ta. Đến cuối cùng, 'thương tổn' của kẻ thù lại trở thành mũi tên mới, lưỡi dao mới, đầu đạn mới, muối mới, lao ngược trở lại, tạo ra cơn đau càng kịch liệt hơn cho mình.
Ngược lại, nếu xem thương tổn như một phần cơ thể, chấp nhận nó, không bài xích, nỗi đau sẽ trở nên nhẹ nhàng hơn.
Thương tổn × 0 = 0 đau đớn.
Thương tổn × lượng lớn kháng cự = lượng lớn đau đớn.
Thêm một ví dụ tương tự nữa. Năm 2011, bà nội tôi qua đời, một vài Phật tử đến nhà tôi. Một người trong số họ đã nói với tôi, họ từng đến bên giường của rất nhiều người sắp lâm chung để làm lễ siêu độ lần cuối. Người đang cận kề cái chết sau khi được an ủi và chỉ dẫn sẽ chấp nhận sự thật về cái chết, không kháng cự nữa, không chống chọi nữa, họ sẽ nghĩ thoáng hơn, yên lặng rời đi. Sau đó một hiện tượng kỳ diệu sẽ xảy ra, khác với những người chết thông thường, cơ thể của họ sẽ không bị cương cứng, không tím tái, mà sẽ mềm mại như một đứa trẻ.
Người sống trên đời đều khát vọng được an ổn, sợ hãi thương tổn tràn ngập tứ phía, mai phục tám phương. Song, nếu thương tổn không thể tránh được thì đừng chống đối, giống như con trai tiếp nhận hạt cát vậy, chấp nhận để nó xảy ra.
Tôi hi vọng sẽ có một ngày bạn không còn nói: Tôi là người qua đường A, nhưng tôi có vết nhơ.
Mà bạn sẽ nói: Tôi là người qua đường A, và tôi có vết nhơ.
Từ đó về sau, biến sự hổ thẹn thành bản sắc, tạo ra ý nghĩa mới.
Tất cả bất hạnh trong đời, đều là cơ hội để tìm ra ý nghĩa.
Tất cả tiếc nuối trong đời, đều là lối vào để tạo ra ý nghĩa.
Trong vực thẳm có quái vật, trong vực thẳm cũng có anh hùng. Andrew Salomon nói, nếu bạn xua đuổi quái vật đi, đồng thời bạn cũng đang xua đuổi người anh hùng.
Rất nhiều người vươn lên từ trong hoàn cảnh bế tắc, khi nhắc đến làm cách nào để đứng lên đều có cùng một kinh nghiệm: Che giấu và trốn tránh đều không phải cách hay, cách hay nhất là chấp nhận nó, biến thời khắc thê thảm nhất, kinh nghiệm đau đớn nhất của bạn thành sự tồn tại đặc biệt, tạo thành bản sắc riêng của bạn, sau đó tạo ra cái tôi mạnh mẽ hơn để đánh trả những gì có thể tổn thương đến bạn.
Sự hổ thẹn tất nhiên không phải một tấm huy chương nhưng nó có thể là một cuộc cách mạng.
Nó phá hủy khuôn mẫu trước đó, đảo ngược nhận thức trong những câu chuyện cổ tích, xé tan thế giới 'non xanh nước biếc tháng năm dài, hoa nở trăng tròn người kế bên' trong ảo tưởng.
Bạn mang theo cái tôi đau khổ lẳng lặng cúi người xuống trong đống tàn tích của danh tiếng, giữa chiến trường của dư luận, trong đống đổ nát của quá khứ, màu giũa mỗi một sự việc trong quá khứ, mỗi một câu mắng chửi và châm chọc trở thành nền móng của bản sắc. Sau đó dùng từng hạt, từng mảnh, từng tầng một, ngày qua ngày xây thành tòa nhà của bản sắc, rồi sau đó tiếp tục tạo ra ý nghĩa của chính mình.
Quá trình sáng tạo này chính là quá trình sinh ra một cái tôi hoàn toàn mới.
Lewinsky một lần nữa đứng gia Kể lại cái giá của sự hổ thẹn trước toàn thế giới. Khi chúng ta vỗ tay cổ vũ cho cô ấy, những vết nhơ trong đời cũng chính là cái tôi cũ của cô ấy.
Cô ấy nói: 'Đây chính là cảm hứng mà câu chuyện của tôi có thể mang đến cho những ai đang trải qua thời khắc đen tối nhất trong đời mình, kèm theo đó là một suy nghĩ: Vào lúc nào đó, có một người đã từng bị toàn thế giới nhục mạnh rất kinh khủng, cô ấy đã vượt qua nó.'
Cô ấy không biến cái sai thành cái đúng, mà cô ấy làm cho cái sai trở nên đáng quý hơn.
Cuộc sống đầy hạn chế và chướng ngại, nếu lúc chúng ta cứ ngỡ đau khổ và vận rủi là điểm kết thúc của cuộc sống. Nhưng thật ra nó không chỉ như vậy, nó cũng là nơi sức mạnh và câu chuyện bắt đầu.
Amy Purdy nói, hạn chế và chướng ngại chỉ có thể tạo ra 2 loại kết cục: Hoặc khiến cho chúng ta giậm chân tại chỗ, hoặc buộc chúng ta bộc phát ra sức sáng tạo cực lớn.
Nếu bạn dừng lại tại nơi hổ thẹn, bạn sẽ vĩnh viễn trở thành nỗi hổ thẹn.
Nếu bạn tạo ra ý nghĩa trong sự hổ thẹn, bạn sẽ có dũng khí để đối mặt với đau khổ, cũng có năng lực để xây dựng lại chính mình, còn có sức mạnh để từ thế giới, cuối cùng sẽ trả về cho thế giới.
Đến lúc đó, bạn sẽ cảm thấy biết ơn cuộc sống mà bạn từng nghĩ trăm phương nghìn kế để thay đổi kia.
Chương 3; Sợ nhất là bạn một đời tay trắng nhưng vẫn tự an ủi rằng bạn bình dị đáng quý (5)
Người thông minh đều thích tự giết chết mình
* * *
Trước đây khi còn dạy học, tôi từng cùng bọn trẻ chơi một trò chơi, chúng tôi gọi đó là: Tự loại bỏ nhau.
Chơi thế nào? Tùy tiện chọn một chủ đề, ví dụ như, chúng ta có nên hiếu thuận với cha mẹ hay không? Đáp án của bạn có thể là khẳng định, cũng có thể là phủ định. Đồng thời bạn phải đưa ra lý do đầy đủ và cẩn thận.
Không khó chút nào, phải không?
Nhưng tiếp theo, có vẻ không nhẹ nhàng nữa đâu - bạn phải đứng ở phía đối diện chính mình để phản đối quan niệm mà bạn đã đưa ra trước đó, cũng phải nói có sách mách có chứng, không được ăn ốc nói mò.
Lặp lại hết lần này đến lần khác, bạn sẽ nhận ra mình bị vướng lại tại một điểm nào đó, không thể tiếp tục do học thức, kinh nghiệm và khả năng tư duy có giới hạn, sau vài việc chơi chúng ta sẽ đi đến điểm kết thúc của mình.
Cứ tiếp tục sẽ chỉ là lặp đi lặp lại những lời giống nhau, cứ không ngừng sửa đổi và bổ sung, không cách nào đột phá chính mình.
(Tất nhiên phải phối hợp với việc đọc sách, lượng thông tin hỗ trợ lớn, nguồn cảm hứng dồi dào thì tư duy mới có thể tiếp tục vận hành trơn tru được. Nếu không, cứ nghĩ lung tung rất dễ khiến người ta trở nên nóng nảy và bốc đồng, thậm chí là suy nghĩ lệch lạc)
Tập luyện như vậy hay ở chỗ đâu là khác biệt, đâu là tính tranh luận, thế nào là đến gần với đáp án chính xác, tất cả sẽ dần dần hiện ra rõ ràng, vả lại trong quá trình tranh luận, nhiều điểm nghi vấn mới bị buộc xuất hiện. Chẳng hạn như ranh giới của hiếu là gì? Trong trường hợp nào thì có thể thuận, trường hợp nào thì không? Khi mong muốn của bản thân nảy sinh xung đột với mong muốn của cha mẹ, chúng ta làm thế nào? Những vấn đề này đều có thể trở thành hướng đi mới để chúng ta tiếp tục phát triển.
Nhưng, trò chơi mà bọn trẻ chơi, dường như người lớn không thích chơi lắm. Vì mệt. Thật đấy hai cơ thể quấn lấy nhau thì rất vui vẻ, hai cái tôi quấn lấy nhau sẽ khiến bạn mệt chết.
Không tin, bạn cứ thử xem!
Phát minh ra trò chơi này là vì thiên kiến khẳng định ở khắp mọi nơi. Căn bệnh tư duy này giống như mầm bệnh trong không khí, đâu đâu cũng có. Nó sinh ra định kiến, luôn tự cho là mình đúng, luôn cảm thấy mình chính nghĩa, luôn tự thấy tích cực sau, đó nảy sinh hàng loạt những sai lầm trong sự thoải mái ấy, trong nhận thức bướng bỉnh ấy.
"Tự loại bỏ nhau", loại bỏ lý luận mà mình tâm đắc nhất, chính là chất kháng sinh với mầm bệnh tư duy này, chữa trị không dễ chịu gì nhưng có hi vọng giúp con người khỏe lại.
Thiên kiến khẳng định là gì?
Lấy một ví dụ. Có một thanh âm dễ chịu nói với bạn rằng: Châu Tinh Trì mãi mãi là vua hài. Thế là chúng ta sẽ lọc bỏ những thông tin trái chiều, chẳng hạn như sẽ bỏ theo dõi những trang mạng và tài khoản Weibo có ý kiến khác với mình, tìm kiếm những bài viết có thái độ tương đồng, chia sẻ những bài báo khen ngợi anh ấy. Cứ như thế, quan điểm 'Châu Tinh Trì mãi mãi là vua hài' này sẽ được bạn củng cố hết lần này đến lần khác, cuối cùng sẽ tin tưởng tuyệt đối vào nó.
Mạng xã hội ngày nay đã dần trở thành vật cá nhân hóa. Chúng ta 'tùy chỉnh' những tin tức mình thích. Thích tám chuyện, xem các kênh giải trí và các trang thu nhập tin đồn; thích nghe chuyện tình yêu đầy cảm xúc thì theo dõi hành tá tài khoản Weibo tình cảm; thích chiêm tinh, thích xem bói, thích quân sự, thích đời thường, đều sẽ tùy chỉnh nguồn tin tức tương ứng, gia nhập vào các diễn đàn hoặc nhóm liên quan. Chúng ta được vây bọc trong một nhóm người cùng chung chí hướng sẽ làm cho suy nghĩ ngày càng thống nhất với nhau.
Điều tồi tệ chính là trong quá trình này, những người có ý kiến trái ngược với chúng ta sẽ bị chặn, xóa, hoặc hủy theo dõi. Dần dà, ý kiến trái chiều không còn xuất hiện trước mắt ta nữa. Cuối cùng, chúng ta chỉ có thể nghe thấy một âm thanh duy nhất, chỉ nhìn thấy một thái độ duy nhất.
Trong cuộc sống hiện thực cũng vậy.
Trương Tam là một tên cặn bã, bạn có tìm được vô số lý do và chứng cứ để chứng minh. Lý Tứ là một thánh nhân, bạn cũng có thể tìm ra rất nhiều tin tức để chứng minh cho điều đó.
Sự thật có thể trái ngược hoàn toàn, hoặc nói, sự thật không hề phiến diện như thế. Song, nếu bạn không thể đứng ở phía đối diện của bản thân, nhìn lại quan điểm yêu thích của mình, thay đổi sẽ không thể xảy ra. Bởi vì sẽ có người nói với bạn, 'Trương Tam không phải một tên cặn bã, anh ta làm việc rất siêng năng, rất có tài..', bạn sẽ cố gắng chứng minh phản đoán của mình là đúng, 'Làm gì có, bạn không biết anh ta tồi tệ đến cỡ nào thôi, anh ta từng..'Nếu đối phương vẫn kiên trì với ý kiến của mình, trong quá trình tranh luận bạn sẽ xem anh ta thành đồng bọn của Trương Tam, liên đới ghét cả những người nói như vậy, cách nhìn về Trương Tam vẫn không thay đổi chút nào, thậm chí còn tăng thêm thành kiến của bạn.
Hoặc là chế nhạo nó, bỏ qua nó, ngó lơ nó, một thời gian sau bạn sẽ hoàn toàn quên mất âm thanh này.
Thiên kiến khẳng định là cha đẻ của tất cả những tư duy sai lầm - nó có khuynh hướng lý giải thông tin như thế, nó khiến chúng ta tin tưởng một cách có chọn lọc vào những lý luận, vào thế giới quan và niềm tin tương thích mà chúng ta hiện có. Người tin tưởng và ủng hộ chúng ta, người xem thường và trái ngược với chúng ta, cho dù đó là sự thật không thể chối cãi chúng ta cũng xem nó là 'trường hợp đặc biệt', 'sự cố', 'tình huống hiếm hoi', rồi ném sang một bên.
Nhưng bịt tai trộm chuông, tự lừa dối mình xưa nay không phải cách để giải quyết vấn đề. Huxley từng nói: 'Sự thật sẽ không vì bị ngó lơ mà biến mất.'
Vậy làm thế nào để khắc phục thiên kiến khẳng định đây?
Nếu không thể 'tự loại bỏ nhau' như bọn trẻ khi có thể tham khảo cách làm của Darwin.
Khi còn trẻ, Darwin đã rất lo mình sẽ có định kiến sai lầm. Thế nên mỗi khi quan sát những điểm mâu thuẫn với lý luận, ông sẽ lập tức ghi chú lại. Ông lúc nào cũng mang theo một quyển sổ ghi chép bên mình. Một khi gặp những tin tức, hiện tượng, lời nói, suy đoán.. trái ngược với phần đoán của bản thân, ông đều buộc mình phải viết lại nó trong vòng 30 phút. Vì ông biết, sau 30 phút não bộ sẽ chủ động nguyên quyên trúng ngay.
Chương 3; Sợ nhất là bạn một đời tay trắng nhưng vẫn tự an ủi rằng bạn bình dị đáng quý (6)
Đừng níu kéo nữa, thế gian này vốn không có người tài sinh lầm thời
* * *
Từ giáo viên, thủ quỹ, đến tác giả tự do;
Từ huyện thành xa xôi hẻo lánh, đến định cư tại Quảng Châu;
Từ lương tháng 3.000+, đến lương tháng 100.000+;
Từ suốt ngày hoài nghi chính mình, đến ngấm ngầm tự hào về bản thân;
Từ mơ hồ, tức giận, oán hận, đến kiên cường, mạnh mẽ, hạnh phúc;
Từ cha chỉ vào tôi mà nói 'mày là nỗi nhục của nhà chúng ta', cho đến mẹ thường xuyên khoe với bạn bè rằng 'con gái tôi thật sự rất giỏi';
Từ bất lực trước khó khăn của gia đình, đến có thể gánh vác và chịu trách nhiệm với nó.
* * *
Đó là tất cả những thay đổi đã thật sự xảy đến trong đời tôi từ năm 2015 đến năm 2016.
Nhiều năm trước, tôi từng đọc được một câu nói: Có rất nhiều thứ quan trọng trên thời gian ảnh hưởng đến bước ngoặt cuộc đời bạn, khi sự việc xảy ra lại nhẹ nhàng không tiếng động, chẳng đủ cho người ngoài nhắc đến.
Bạn không nhìn ra được ý nghĩa bao hàm trong hành động đó;
Cũng không nghe thấy hiệu ứng cánh bướm mà câu nói 'Tôi đã suy nghĩ kỹ rồi, tôi sẽ tôi việc.'gây nên.
Ngày hôm ấy không có gì khác với bất kỳ ngày nào khác trong đời cả.
Vẫn là bầu trời âm u, vẫn là con phố ảm đạm vẫn là những con người bình thường, mệt mỏi, lạc lõng.
Điều khác biệt duy nhất là tôi ngồi trong căn phòng làm việc nọ, cúi đầu viết thư từ chức. Sau đó tôi nộp lên, ký tên, đóng dấu, rời đi.
Những người có mặt lúc đó, những người đối xử tốt với tôi theo bắt đầu lo lắng cho tôi: Tương lai mịt mù, lành ít dữ nhiều, đời này đối với cô ấy không biết là đường cùng hay là ngõ cụt, cũng có thể là đường lớn khang trang.
Những người đối xử tệ với tôi đều bắt đầu âm thầm cười nhạo: Tự do quái gì, chẳng qua là tự tìm đường chết thôi. Đợi xem cô ta rơi xuống vực thẳm như thế nào, đợi xem cô ta làm sao rơi vào hố sâu, đợi xem cô ta làm sao ngã quỵ..
Còn bạn bè thân thiết của tôi, có người động viên, có người bật khóc.
Giống như sinh ly tử biệt.
Giống như đại nạn ập xuống.
"Sau này phải xem số mệnh của cậu rồi!" Họ không cách nào giúp đỡ, chỉ có thể nghe theo ý trời.
Chỉ hi vọng tôi không gặp chuyện gì xấu.
Thậm chí có một người bạn nói: 'Xung Nhi, nhất định phải làm ra chút danh tiếng, nếu không may, mình thà rằng cậu chết đi, cũng không muốn cậu phải một mình chịu đựng những gian khổ và nhục nhã ở bên ngoài.'
Còn mẹ tôi, khi tôi lên máy bay đã gửi tin nhắn thoại đến, nghẹn ngào thở dài: 'Mẹ buồn lắm..'
Sự lựa chọn càng khó khăn, tôi lại càng phải tăng thêm dũng khí. Dũng khí này không chỉ cần để ứng phó với nỗi sợ không tên ra, còn cần để dứt ra khỏi sự níu giữ của tình nhân.
Bởi vì yêu, theo bản năng họ sẽ hi vọng cuộc đời bạn chỉ gặp những sóng gió nhỏ nhất, hưởng thụ sự yên ổn và hạnh phúc lớn nhất.
Song, trước giờ tôi đều biết, và mẹ tôi cũng biết, tôi là một người rất rất cứng đầu, không cam chịu tầm thường, cũng không có nguyện vọng được sống ổn định cả đời. Một khi đã quyết định, ai cũng không thể kéo tôi trở về. Mẹ đã chấp nhận để tôi ra đi, chẳng qua đêm về vẫn thường hay nằm mơ, mơ thấy tôi sống không tốt, mơ thấy tôi bị người khác bắt nạt, không ngừng gọi điện thoại đến hỏi hiện tại tôi ra sao..
Tôi nói: 'Mẹ, mẹ cứ đợi đấy, con sẽ làm cho mẹ hạnh phúc mà!'
Tự do là thứ mà ai cũng khao khát.
Tự do cũng là thứ mà ai cũng trốn tránh.
Bởi vì tự do đồng nghĩa với việc bạn phải một mình đối mặt với cả thế giới, không ai giúp đỡ, không ai ủng hộ, tất cả mọi âm mưu và hiểm nguy bạn đều phải tự mình đối mặt, không được làm nũng, không được lười biếng, không được trốn chạy, không được đổi ý.
Bạn không biết mình sẽ gặp gỡ những gì, cũng không biết sẽ phải đối đầu với những gì.
Nhưng cho dù là gì đi nữa, bạn cũng phải đón nhận tất cả, bao gồm vinh quang và niềm vui, cũng bao gồm thất bại và tổn thương.
Song, cũng vì vậy, bạn mới có thể chết đi sống lại. Bạn có sẽ huy động tất cả sức mạnh để cùng bạn xuất phát, vượt qua quy luật gò bó, vượt qua cuộc sống ổn định, vượt qua thói ghen, khởi hành đến Ithaca. Đường dài thênh thang chứa đầy kỳ tích, đầy khám phá.
Tất cả đều phải bắt đầu lại từ đầu.
Mà tôi lại chỉ có một vũ khí duy nhất, là ngòi bút.
Xã hội khó lường, đời người vô thường, dùng ngòi bút để làm kế sinh nhai, liệu có thể tự bảo vệ mình, liệu có thể ổn định cuộc sống? Những chuyện này không thể nghĩ ngợi nhiều được nữa.
Con người cần phải học cách buông bỏ những nỗi sợ vô dụng, dồn hết sức chú ý vào bản chất của sự việc.
Sau đó, tôi bắt đầu viết.
Nhờ đã có nền tảng nhất định, nên bước đầu tôi cũng không gặp nhiều khó khăn lắm. Cũng có vài độc giả theo dõi tôi, các nhà xuất bản vẫn luôn gửi lời mời, nhưng vẫn còn cách mục tiêu của tôi rất xa. Dẫu sao thì cái tôi muốn là trở thành người phụ nữ của vua Hải Tặc kia mà!
Có một khoảng thời gian tôi đã rất lười biếng, vì tôi cảm thấy hoài nghi chính mình - bạn thấy đấy, trong quá trình phấn đấu mà lại hoài nghi chính mình thì thứ tai hại nhất - hoài nghi mình đang làm chuyện vô ích, hoài nghi tư chất của mình có hạn, hoài nghi viết n năm cũng không thấy tiến bộ. Nếu đã như vậy, viết ít hay viết nhiều một chút cũng không có gì khác nhau.
Thế là tôi buông tha chính mình.
Khi buông thả rồi, tôi lại càng không làm ra được thành tích gì. Không có thành tích nên càng không muốn động bút. Thu nhập bất bênh, chỉ đủ để duy trì cuộc sống.
Tất nhiên khoảng thời gian đó tôi sống chẳng vui vẻ gì.
Vì không vui, nên tôi tìm ra rất nhiều lý do để an ủi bản thân.
Ví dụ như tôi bị bệnh, ví dụ như tôi không làm được, ví dụ như tôi đang xây tường cao tích trữ lương thực, chuẩn bị xưng vương, ví dụ như tháng năm tĩnh lặng, sống vui vẻ là được..
Kết quả, khi tôi lắc đầu xua tay sống cuộc sống an nhàn, người bắt đầu cùng lúc với tôi ngờ phần đầu đã sớm trở thành người nổi tiếng với hàng triệu người hâm mộ, trở thành tác giả có lượng sách tiêu thụ hơn 500.000 quyển, trở thành phú bà với thu nhập hàng tháng cả trăm nghìn nhân dân tệ.. Cho dù tôi khoác lên mình tấm da trâu của Ngưu Lang cũng không theo kịp.
Khoảng cách cứ thế kéo dài ra, tôi chỉ có thể ngưỡng mộ và đố kỵ.
Nhờ vậy mà tôi có được một bài học đau thương. Lười biếng không đáng sợ, thiên tài cũng sẽ lười biếng, nhưng quan trọng là bạn không được mượn lý do để bao biện cho chính mình, làm vậy sẽ gây ra án mạng đấy. Nó sẽ khiến bạn lười đến cực hạn, lười đến khi thành kén bạn vẫn không nhận ra..
Trong 'Đội thiếu nữ ong mật', Tạ Đình Phong từng nói: 'Quyết tâm, phải hạ cho thật tàn nhẫn!'
Andrew Grove nói càng quyết liệt hơn: 'Chỉ có người rối loạn nhân cách hoang tưởng mới có thể thành công.'
Sau này, sự việc chuyển biến khi tôi đến Hongkong, thấy một người tăng thêm 200.000 người hâm mộ chỉ trong một đêm, lúc bấy giờ tôi đã rất kinh ngạc. Khi tôi kể cho một người bạn, cậu ấy nói: : Người ta ngày nào cũng đăng bài, nền tảng tốt hơn cậu, danh tiếng nổi hơn cậu, cậu có tư cách gì mà dừng lại?'
Không còn mặt mũi.
Xấu hổ cùng cực.
Tôi rụt rè nói: 'Mình không có động lực để viết..'
"Nghề viết lách cần động lực gì? Cậu phải cố định thời gian đăng bài, bất luận tốt hay xấu, thói quen đều phải được duy trì, cậu không thể ngồi đợi kỳ tích từ trên trời rơi xuống được.. Cậu phải giống Feynman, phải lao hết mình vào, giống như đâm một con dao vào cho đến tận cán, đừng hỏi tại sao, cũng không cần biết sẽ đụng phải thứ gì."
Tôi vẫn xem như còn cách cứu chữa.
Từ Hongkong trở về, tôi bắt đầu đăng bài hàng ngày.
Cho dù mỗi ngày cơ thể khỏe hay không khỏe (ngay lúc này đây cột sống cổ tôi đang đau muốn chết, nhưng vẫn phải làm việc) cho dù gặp phải chuyện gì, tâm trạng tốt hay xấu.
Tôi đều nói với chính mình:
Mày phải chiến đấu đến cùng.
Mày không có đường lui.
Mày phải giống một cái đồng hồ, không chậm trễ, không viện cớ, không sai sót.
Thí nghiệm kẹo bông đã chứng minh, khả năng tự kiềm chế mới là gốc rễ của thành công. Các ngành các nghề chỉ có người đủ khả năng tự kiềm chế, đủ kiên trì, đủ chuyên môn, đủ xuất sắc mới có thể trở thành ngọn đèn dẫn đường.
Có lẽ sẽ có người nói, yêu cầu này quá khắt khe.
Song, với một người hành nghề tự do mà nói, đời người tựa như chèo thuyền ngược dòng, không tiến tất lùi; ý chí giống như con ngựa trên đồng bằng, dễ thả khó bắt. Rất nhiều người vì tùy hứng mà trượt dốc không phanh trên cầu trượt của đời người, trở thành những kẻ lang thang không thể cứu chữa, chán nản, thất bại gấp trăm lần so với trước khi thôi việc, nhìn thôi cũng thấy tội.
Bước ngoặt bắt đầu từ đây.
Ba tháng sau, blog cá nhân của tôi có được độc giả thứ 300.000, bản thảo của hai đầu sách tôi viết đều được ký cho hai nhà xuất bản tốt nhất Trung Quốc, đồng thời các nhà đầu tư, đối tác, quảng cáo.. đều tìm đến tôi để đàm phán.
Tháng Tư, lương tháng vượt mốc 100.000 nhân dân tệ.
Tháng Tư, tôi trở thành thành tấm gương mới trên bảng xếp hạng truyền thông, chia sẻ kinh nghiệm của bản thân.
Tháng Tư, tôi chuyển cho mẹ 200.000 nhân dân tệ và nói: 'Mẹ cứ tiêu thoải mái.'
Khi thu nhập mỗi tháng chỉ hơn 3.000 nhân dân tệ, mọi nguồn tài nguyên và kiến thức của tôi đều bị vây hãm trong khuôn khổ hơn 3.000 nhân dân tệ.
Nay cuộc đời đã bước sang trang mới, bạn sẽ nhận ra, thì ra muốn hơn 100.000 nhân dân tệ cũng không khó khăn gì.
Tôi từng nói: 'Thu nhập và giá trị cá nhân tỉ lệ thuận với nhau.'
Giá trị này đến từ nguồn tài nguyên, tài sản, quan hệ, cũng bao gồm cả độ chuyên nghiệp, sức ảnh hưởng.
Đối với người xuất thân nhà nông như tôi, không có gia cảnh, không quen biết ai, người duy nhất tôi có thể dựa vào chỉ có bản thân mình.
Tôi chỉ có thể cố gắng dùng cây bút trong tay mình, mài giũa từng chi tiết một, viết cho tốt mỗi bài, tăng thêm của cải cho mình, dùng hết sức mình để tỏa sáng.
Bây giờ đã không còn là thời đại Tống Đường Nguyên Minh Thanh để 'học thành văn võ nghệ, bán cho nhà đế vương' nữa, mà là thời đại của mạng xã hội 'một cây có thể thành rừng, một mình có thể thành vua'.
Nó phức tạp nhất, cũng tự do nhất.
Nó thay đổi nhiều nhất, cũng công bằng nhất.
Nó hung hăng nhất, cũng nhiều lựa chọn nhất.
Tôi biết ơn thời đại này.
Cũng nhờ nó làm suy yếu sự độc quyền nguồn tài nguyên, độc quyền thông tin, khống chế quyền tự do ngôn luận, nên tất cả mọi người đều có thể một mình gây ra toàn cầu, chiếm lấy một khoảng trời riêng, nhóm lửa làm tín hiệu, cố cất tiếng nói và nhận được hồi báo.
Thomas Friedman nói rất đúng: 'World is flat' (Thế giới là bằng phẳng), nhất là trong thời đại công nghệ thông tin.
Vì vậy, giả sử bạn cũng muốn viết lách, hãy nghe một câu nói từ đáy lòng tôi:
Trong lĩnh vực này, vốn không có người tài không gặp thời, cũng không có người sinh nhầm thời điểm, người tài giỏi thực sự chỉ cần không ngừng cố gắng tất sẽ thành tài.
Nếu không, chỉ có thể cho thấy:
1. Hoặc là bạn không có tài cán;
2. Hoặc là bạn không có ý chí;
3. Hoặc là bạn không kiên trì.
Lựa chọn công việc đúng đắn đã cho tôi một cơ hội để quyết trận sống mái.
Con chốt qua sông, không có hối hận, không có đường lui, chỉ có thể tiến về phía trước, dốc hết lòng lao về phía trước, cũng vì thế mà tất cả nỗi sợ và do sự đều trở thành không, tất cả sự trống trải và hoài nghi cũng tan thành mây khói.
Bạn sẽ không biết được điều này hạnh phúc biết bao đâu.
Vâng, hạnh phúc.
Bạn sẽ cảm thấy mỗi một tia sáng, mỗi một tế bào, mỗi một phần sức chú ý đều trở nên sống động trước việc mà mình yêu thích.
Bạn sẽ cảm thấy thỏa mãn không chút uổng phí, cảm giác an toàn không một kẽ hở, hạnh phúc yên bình, may mắn khi được số phận ưu ái, khoảnh khắc rực rỡ không lời nào có thể diễn đạt..
6975
39
