-
★
Câu chuyện số 40
Mọi người thường đánh giá nhau qua điều gì?
Qua ngoại hình? Qua công việc? Qua tính cách? Hay chỉ qua bề nổi của một câu chuyện được nghe kể lại?
Ừm, tôi nghĩ là phương án thứ tư.
Bởi vì tôi đã từng tận mắt chứng kiến một kiểu đánh giá khiến tôi phải thốt lên rằng:
"Con người đôi khi còn đáng sợ hơn cả ma quỷ."
Trong khu chung cư tôi đang sống, có một anh vừa mới ra tù vì tội hành hung người khác.
Ngày anh chuyển đến, mọi thứ vẫn rất bình thường. Hàng xóm chào hỏi, hỏi han sức khỏe, gật đầu xã giao như với bất kỳ cư dân mới nào.
Anh là kiểu người trầm lặng, sống nội tâm, ít nói và hơi khó gần.
Tình cờ một lần tôi đi siêu thị về, thấy anh cũng xách đồ nặng nên tiện tay giúp anh mang lên tầng. Chúng tôi ở cùng tầng.
Anh chỉ gật đầu, coi như làm quen. Anh xăm rất nhiều. Chỉ là thường ngày anh mặc áo dài tay nên không ai để ý.
Cho đến một hôm, tôi và anh cùng đi vứt rác. Anh mặc áo ba lỗ, để lộ hai cánh tay xăm kín.
Với tôi, chuyện đó chẳng có gì - xăm chỉ là nghệ thuật trên da.
Nhưng với những người khác trong chung cư, thì không phải vậy.
Trong thang máy, ánh mắt đổ dồn về phía anh.
Người ta né anh ra, đứng tách hẳn, nhìn anh như nhìn một thứ gì đó dị dạng.
Tôi thấy mà khó hiểu vô cùng.
Anh thì bình thản. Bình thản đến mức tôi có cảm giác.. Anh đã quá quen với chuyện này rồi.
Xuống dưới vứt rác, ánh nhìn vẫn vậy. Những cái nhìn đánh giá, soi mói, khinh miệt - như thể anh là một món đồ bỏ đi.
Tôi là người ngoài cuộc còn thấy khó chịu, huống chi là anh. Nhưng anh im lặng, không nói một lời, quay lên tầng như không có chuyện gì xảy ra.
Rồi không biết từ đâu, quá khứ của anh bị đào lên. Người ta biết anh vừa ra tù vì tội hành hung.
Tin lan rất nhanh. Không chỉ trong khu chung cư tôi ở, mà cả những khu lân cận cũng bắt đầu bàn tán.
Tôi cũng chẳng phải người tốt đẹp gì. BBiết chuyện, tôi sốc - và bản năng khiến tôi cũng né anh.
Tôi sợ.
Cả khu chung cư thì khỏi nói. Xa lánh, tránh né, coi anh như tà khí. Gặp thì không chào, không nói, coi như không tồn tại. Có người còn cố tình nói mỉa rất to, chỉ để anh nghe thấy.
Rồi những lá đơn khiếu nại được gửi lên ban quản lý - chỉ vì sợ anh sẽ gây nguy hiểm, chỉ vì muốn đuổi anh đi.
Tôi không đồng tình, cũng không phản đối. Tôi đứng giữa.
Còn anh, vẫn bình tĩnh. Bình tĩnh đến đáng sợ - như thể tất cả những điều đó, anh đã chuẩn bị sẵn tinh thần để chịu đựng.
Một buổi tối, tôi tan học muộn. Đi ngang công viên nhỏ dưới chung cư, tôi thấy anh ngồi đó.
Bên cạnh anh là mấy con mèo hoang - không nhiều, chỉ vài con bị bỏ lại, lang thang.
Anh ngồi xuống, ôm chúng, cho chúng ăn, nói chuyện với chúng như những người bạn thật sự.
Anh cười. Một nụ cười rất đẹp.
Khoảnh khắc đó, tôi thấy mình có lỗi kinh khủng. Vì tôi cũng đã từng vội vàng đánh giá anh chỉ qua quá khứ.
Tôi mang tâm trạng nặng nề ấy suốt cả tuần. Cho đến khi một chuyện khác xảy ra.
Chung cư tôi có rất nhiều trẻ con. Không biết ai xúi, đám trẻ rủ nhau chạy ra khu cầu thang thoát hiểm để chơi.
Một đứa trượt chân, ngã từ trên cao xuống. Đám trẻ hoảng loạn, chạy tán loạn đi gọi bố mẹ, chẳng biết phải làm gì.
Anh là người nghe thấy đầu tiên.
Anh hỏi chuyện, nghe xong liền chạy thẳng vào cầu thang, bế đứa trẻ lên, đưa nó ra xe và phóng thẳng đến bệnh viện. Bố mẹ đứa bé còn chưa kịp lên xe thì anh đã đi rồi.
Khi chúng tôi tới bệnh viện, đứa trẻ đã được đưa vào cấp cứu. Bố mẹ nó khóc, cảm ơn anh không ngừng.
Anh chỉ nói: "Không có gì." Rồi lặng lẽ rời đi.
Tôi sững người. Tôi đã nghĩ rằng anh sẽ mặc kệ chúng tôi - những người từng xa lánh, khinh bỉ anh.
Nhưng không.
Tối hôm đó, tôi mang mấy lon bia sang nhà anh. Không vì gì cả, chỉ muốn nói chuyện.
Anh nhìn tôi, hỏi:
"Đủ 18 chưa?"
Tôi bảo tôi năm ba đại học rồi. Anh cười lớn, cho tôi vào.
Uống được một lúc, anh hỏi:
"Không sợ tôi à?"
Tôi gật đầu.
"Có. Nhưng giờ thì hết rồi."
Anh hỏi tại sao.
Tôi nói: "Vì người xấu chưa chắc đã xấu."
Anh cười, rồi kể cho tôi nghe về cuộc đời mình.
Gia đình anh không hạnh phúc. Bố nghiện rượu, đánh mẹ anh suốt nhiều năm.
Năm anh học lớp 12, bố đánh mẹ đến mức phải nhập viện - rồi mẹ anh không qua khỏi.
Đám tang xong, anh không chịu nổi nữa. Anh đánh bố mình - đánh như trút hết những gì anh và mẹ đã chịu đựng.
Nếu hàng xóm không can, có lẽ anh đã đánh chết bố.
Bố được cứu sống. Còn anh thì vào tù vì tội hành hung.
Năm ngoái anh mới ra. Bố anh thì đã chết - vì rượu.
Hàng xóm sợ anh, tránh anh.
Đi xin việc, biết quá khứ của anh, người ta cũng không nhận. Anh lên phố, làm đủ nghề, sống lay lắt.
Cuối cùng, anh chuyển về chung cư này.
"Anh quen với ánh mắt đời rồi."
Anh nói, giọng rất bình thản.
Nghe đến đó, tôi lặng đi.
Có những người trông rất bình tĩnh - nhưng bên trong họ, là cả một đời đau đớn.
Từ hôm đó, tôi và anh trở thành bạn chung cư.
Mỗi lần có ai mỉa mai anh là "thằng tù", tôi là người đầu tiên lên tiếng.
Anh thì cười, gõ nhẹ đầu tôi, bắt tôi đi xin lỗi người ta.
Tôi cãi, anh đánh đầu tôi thêm.
Và đến bây giờ, tôi mới thật sự hiểu:
Người xấu, đôi khi không xấu như cách chúng ta vẫn nghĩ.
Chỉ là họ chưa từng được đối xử tử tế đủ lâu mà thôi.
