"Khi chúng ta lớn lên" kể về ký ức của Thuyên khi cậu ở dưới quê những năm cha mẹ đi làm xa, phải gửi cho ông bà chăm giúp. Tại đây, cậu đã gặp gỡ Chinh – cô bé mạnh mẽ, ít nói cầm đầu bọn con trai trong làng.
Chinh lúc nhỏ xem thường Thuyên yếu đuối không muốn kết bạn cùng, nhưng khi hai đứa trẻ được cứu khỏi đám bắt cóc, cô bé ấy đã thay đổi cái nhìn về Thuyên. Kể từ đó, hai người đã trở thành bạn bè thân thiết cùng vượt qua muôn vàn hồi ức tươi đẹp.
"Tôi ngẫm lại cuộc đời đã qua vô số năm, thật tốt khi chúng ta lớn lên vẫn còn gặp lại nhau."
"Khi chúng ta lớn lên, quê hương chỉ còn là nơi để nhớ."
Thuyên xuống quê ở cùng ông bà khi cậu lên tám. Bố mẹ ngược xuôi làm ăn cũng vì thế không thể chăm sóc cậu chu đáo. Hai người lại không yên tâm giao phó cho người ngoài thế là đành gửi gắm cho ông bà ngoại Thuyên.
Ở trên thành phố tiện nghi bao nhiêu thì về quê lại thiếu thốn bấy nhiêu. Nhưng không như những đứa trẻ thành thị ở được dăm ba hôm lại khóc lóc đòi về, Thuyên rất thích ở đây. Cậu thích cái không khí trong lành mỗi sớm mai, không bị làm ồn bởi xe cộ, thích cái hương quê được gửi gắm qua từng món ăn, từng lời nói của con người nơi đây. Mọi thứ đều chân chất, đậm tình nghĩa xóm mà không phải lạnh lùng, vô cảm như thành phố.
Mỗi sáng, Thuyên đều tỉnh dậy rất sớm, cậu sẽ xuống bếp ngồi cạnh bếp lửa đang phừng phực cháy để xua đi cái lạnh lẽo của sương sớm bám vào người. Dạo nay sương mù nhiều lắm, chúng xuất hiện khắp nơi, len lỏi vào khắp ngõ ngách, những tán cây, để lại trên đó những giọt sương sớm báo hiệu mình đã từng đặt chân đến. Hoặc là, sương phủ kín cả một con đường, nhìn từ xa không thấy bóng dáng nhà cửa đâu hết, Thuyên cứ đi tới đi lui xuyên qua màn sương, cảm nhận hơi mát của nó lẫn vào người rồi lạnh quá cậu phải chạy vội vào nhà bếp để hơ người cho ấm áp.
"Thuyên, nay con xuống dưới bến đón cô bán hàng giùm ngoại."
Thuyên dạ, cậu vội hơ lửa cho ấm hai tay rồi nhanh chân chạy xuống bến. Dưới quê, chuyện mua đồ hàng trên ghe vô cùng phổ biến. Người bán hàng sẽ bày đồ họ có như rau củ, thịt cá, mỗi thứ một ít và đôi khi sẽ có cả bữa sáng khoái khẩu của Thuyên nữa – bánh quẩy. Họ sẽ chạy ghe trên sông, mỗi sáng đều thế. Người muốn mua sẽ đứng dưới bến sông đợi và khi gặp sẽ gọi thật lớn tiếng để người bán biết mà cho ghe chạy vào.
"Cô ơi! Cô ơi!"
Thuyên vẫy tay khi trông thấy chiếc ghe với nhiều hàng trên đó, khi thấy ghe gần vào Thuyên đã chạy vội vào sân gọi bà ngoại, vì sợ ghe đi Thuyên lại vội vã chạy ra. Các hộ gần đó đã có người xuống bến nhà Thuyên để mua hàng, tiếng nói chuyện rôm rả khắp nơi.
Nay bà ngoại mua cá lóc và me chua thế là Thuyên biết ngay ngoại sẽ nấu canh chua vì cậu đã đòi ngoại nấu cho ăn vào hôm trước. Món canh chua ngoại nấu với đầy đủ hương vị quê nhà, chua chua của me, mùi hơm của ngò gai, bạc hà cùng các loại rau vườn ông ngoại hái. Nước canh chua ngọt vừa ăn, kèm với nước mắm cay nồng hương ớt khiến Thuyên có thể ăn liền ba bốn chén cơm mà không ngán.
Hôm nay không có bánh quẩy nên bà ngoại đã nướng cho Thuyên hai cái bánh phồng. Cậu cũng vui vẻ thỏa mãn. Ăn sáng xong, cậu theo ông ra vườn chơi còn bà ngoại làm cơm trước để hai ông cháu về sẽ có ăn.
Vườn trồng rất nhiều cây ăn trái được ông ngoại chăm bẵm rất tốt. Thuyên rất thích ăn sầu riêng, lại đúng mùa trổ quả nhưng trái chưa chín. Mỗi khi đi qua cây, ông đều bảo Thuyên chạy vội kẻo rụng trúng đầu thì khổ vì mùa mưa, trái nhỏ sẽ dễ rụng xuống đất. Thuyên sợ lắm, mỗi lần thấy cây sầu riêng trước mặt cậu đều ôm đầu và chạy thật nhanh.
Hôm qua ông thả nước vào ao nên hôm nay nước đã ngập lên, tạo thành từng vũng nước đọng trên đất. Thuyên rất thích nghịch nước, cậu để chân trần giẫm lên nước, cảm nhận sự mát lạnh truyền từ lòng bàn chân đến toàn thân. Mặc dù đôi lúc ông sẽ nhắc nhở nhưng Thuyên cứ mải mê mà quên mất lời ông nói.
Gần trưa, ông cũng đã tưới cây xong.
"Con khát nước không Thuyên, để ông chặt một trái dừa cho con hé?" Ông ngồi nghỉ mát, nhìn Thuyên hỏi.
Thuyên lắc đầu, cậu định chừa bụng để lát nữa ăn canh chua của bà ngoại. Nhìn đám bưởi đã trổ quả xanh, Thuyên quay sang hỏi ông mình.
"Năm nay được mùa không ngoại?"
Ông cười cười, tay vẫn không ngừng phe phẩy chiếc nón để tạo gió.
"Cũng đủ ăn thôi con."
Hai ông cháu cứ vậy ngồi dưới gốc dừa nghỉ mệt kế đến ông ngoại đi hái rau để nấu canh chua. Thuyên thích lắm, mặc dù ông bảo vào nhà trước nhưng cậu vẫn cứ bám theo ông.
Rau muống đồng cây nào cây nấy đều mập ú, tươi tốt. Ông ngoại thoăn thoắt ngắt rau, chẳng mấy chốc đã cầm một bó trên tay. Khi nãy ông có đem theo cái rổ đựng, vậy là ông đưa cho Thuyên bỏ vào đó. Ngoài rau muống, ông ngoại còn hái thêm loại rau khác mà khi Thuyên hỏi mới biết được đó là rau tai tượng và bông súng.
Trên thành phố Thuyên chỉ biết mỗi rau muống, mà rau không giống dưới quê. Thân nó gầy, màu xanh, lá dài và hẹp còn rau muống dưới quê thì ngược lại, nó màu tim tím, tán lá rộng và ngắn hơn. Lúc bố mẹ còn rảnh, mẹ cũng sẽ nấu canh chua cho Thuyên ăn nhưng nấu bằng chanh, thêm cà chua, rau giá và chỉ ăn kèm với rau muống. Mặc dù đã không nhớ rõ vị canh chua mẹ nấu nhưng Thuyên có thể khẳng định, canh chua ngoại nấu vẫn là tuyệt nhất.
Khi hai ông cháu vào nhà, trời cũng đã hơn trưa. Thuyên nhanh chân vào bếp để đưa rổ rau đã rửa sạch cho bà để nấu canh, cậu còn xung phong nhận việc coi lửa ngay khi bà bắt nồi nước sôi lên bếp.
Thuyên nhìn nước trong nồi bắt đầu ùng ục, nổi lên những bọt lớn cậu vội kêu bà đang lúi húi xắt rau bên cạnh. Bà ngoại ngó nồi nước, rồi đi lấy me chua, gia vị thì cho vào mỗi thứ một ít. Nêm nếm vừa miệng rồi, bà bỏ cá vào đợi chín lại thêm rau và nấu đến khi rau mềm rồi bắt nồi xuống bếp.
"Thuyên ơi, ra sàn nước bẻ cho ngoại vài trái ớt đi con."
Thuyên dạ rồi chạy đi liền, cậu chăm chú lựa những trái thật đỏ, không bị héo một phần hay bị khô quắc quéo trên cây. Thuyên nhìn trái nào cũng đỏ, cũng thích thế là cậu hái hết đem vào vì sợ để trên cây chúng sẽ bị héo, bị hư như những trái trước. Riêng mấy trái đã hư sẵn, Thuyên hái chúng rồi vùi vào đất chỗ gốc ớt. Bà ngoại nhìn Thuyên cầm vào một nắm ớt đỏ, bà lấy ra hai quả rồi cho vào chén, thêm nước mắm và dậm chút đường, bột ngọt rồi dầm ớt ra cho nát. Thuyên xin bà cho khuấy nước mắm vì cậu rất thích thú với việc này.
"Thuyên sau này biết lo cho vợ đây." Bà ngoại một bên nhường chén cho Thuyên làm, một bên nhìn Thuyên nói như vậy.
Thuyên không hiểu bà nói gì nhưng cậu cũng không hỏi lại.
"Ngoại ơi, con làm xong chén nước mắm ngon rồi nè!" Thuyên bưng chén bằng hai tay đặt lên bàn, như đạt được chiến lợi phẩm dâng lên cho bà xem.
"Cháu của bà giỏi lắm." Bà xoa đầu Thuyên.
Bà ngoại để cơm canh lên bàn ngay ngắn rồi bắt đầu cúng cơm, mời ông bà tổ tiên về ăn cơm. Trước bữa ăn, Thuyên đều thấy bà làm như thế. Nhà Thuyên trên thành thị không rườm rà như thế, cơm canh xong sẽ đặt lên bàn rồi ngồi ăn thế thôi. Nhưng Thuyên không chán ghét thủ tục trước khi ăn này vì nó chứng tỏ mình kính trọng ông bà, tổ tiên và không lãng quên họ.
Đợi một lát, bà ngoại gật đầu bảo Thuyên bưng ba cái chén lên nhà trên để ăn. Thuyên đặt đồ lên sàn gạch thì ông bà cũng đã lên sau, ông bưng mâm cơm còn bà bưng nồi cơm. Ở dưới quê, người ta không dùng nồi cơm điện mà dùng nồi sắt để nấu trên bếp lửa, nên khi thấy cơm gần chín, họ sẽ chắt bớt nước ra để cơm nấu không bị nhão. Đôi khi bà ngoại sẽ chắt nước cơm ra tô để ăn thay canh. Chỉ cần cho thêm đường vào thế là đã có một tô canh nước cơm ngọt.
"Con mời ông bà ăn cơm ạ!"
Thuyên nói xong nhanh tay xới cơm vào chén cho ông bà ngoại và phần mình. Ông ngoại sẽ gấp cá cho Thuyên, bà ngoại sẽ hỏi Thuyên ăn cơm nữa không và xới cơm cho cậu khi cậu gật đầu. Cả nhà ba người vui vẻ cùng ăn một bữa cơm đằm thắm.
Một đặc điểm Thuyên rất thích ở quê là người ta sẽ ăn cơm dưới sàn nhà mà không phải ngồi vào bàn ăn, họ dùng mâm đựng thức ăn, trong lúc ăn vẫn sẽ trò chuyện đôi lát có thể là ngày mai ăn gì, món ăn hôm nay ra sao, mọi thứ không câu nệ, hình thức mà rất thoải mái.
"Thuyên ăn nhiều lên con." Bà ngoại vừa nói, vừa gấp thêm cá bỏ vào chén cho Thuyên.
Ăn cơm xong, Thuyên phụ bà rửa chén. Hai bà cháu rửa xong, lên nhà trên nằm nghỉ. Thuyên nằm trên giường, bà ngồi cạnh quạt cho Thuyên một lát.
"Rồi chuyện học của thằng Thuyên thì sao, cũng sắp tựu trường rồi." Ông ngoại ngồi trên ghế dựa, đột nhiên hỏi.
"Thằng Hoàng nói cứ cho thằng Thuyên học ở đây, trường làng nó bảo cũng tốt." Bà ngoại đáp.
Thuyên nằm nghe ông bà nói chuyện về việc học của mình, đúng rồi cũng sắp tựu trường. Khi Thuyên còn ở trên thành phố, cậu không biết mùi nghỉ hè là gì. Cha mẹ sẽ đưa cậu đến lớp học thêm để học rồi về nhà cũng học. Từ khi về quê ở với ngoại, Thuyên mới biết ý nghĩa thật sự của mùa hè là gì. Đó là thời gian ta thư giãn đầu óc sau một kỳ học dài đằng đẵng đầy áp lực, là thời gian ta học thêm kỹ năng để phát triển bản thân mà không phải chỉ học và học. Từ lúc về quê, Thuyên đã được ông dạy bắn ná, móc mồi để câu cá, hái rau, nhặt rau - những thứ tưởng chừng đơn giản ấy thế mà đối với Thuyên đều mới mẻ, xa lạ.
"Để ngày mai tôi đi gặp bà Hoa để hỏi thăm, bà ấy quen biết với bên trường, có bà Hoa giúp đỡ việc xin vào trường của thằng Thuyên cũng dễ." Ông vuốt mày, nói.
"Chuyện thành thì đem gà biếu bà ấy." Bà ngoại nói thêm, tay vẫn không quên quạt cho Thuyên.
"Tôi biết rồi, bà khỏi lo." Ông gật đầu, rồi quay sang nhìn Thuyên đang nằm.
"Con thấy học trường làng được không con?" Ông hỏi.
"Dạ, con học trường nào cũng được ạ." Thuyên trả lời trong cơn buồn ngủ, hai mắt cậu díu lại nhưng vẫn cố gắng nói xong câu.
"Vậy được rồi, để mai ông hỏi thăm cho con." Ông ngoại ngưng lát rồi nói tiếp. "Thôi, con nằm ngủ trưa đi."
Thuyên tỉnh giấc khi nghe tiếng mưa dội mạnh vào tôn. Cậu ngồi dậy, nhảy xuống giường và đi ra trước hiên. Ông bà ngoại đang ngồi uống trà, bà ngoại thấy Thuyên bước ra, lên tiếng hỏi: "Con đói bụng không để ngoại làm cơm?"
Dạo nay, cứ vào chiều trời sẽ lại mưa. Mưa lớn lắm đôi khi còn có cả dông. Thuyên nhìn ra hiên trước, mưa đã phủ trắng xóa khắp nơi không còn nhìn rõ được cảnh vật bên ngoài hàng rào nữa. Cây cỏ đang dâng ra thân mình để hứng trọn làn nước mát, đung đưa tựa như đang khiêu vũ giữa trời. Những khóm hoa e thẹn, úp mặt vào tán lá để không bị những giọt mưa thô lỗ làm nát đi sự xinh đẹp của mình.
Mưa dội xối xả vào tấm bạt che củi nghe độp độp, ở dưới tấm bạt có cả một đàn gà con đang được gà mẹ ủ ấm. Thuyên nhìn chúng nó loi nhoi chạy ra chạy vào thân mẹ, nghịch ngợm từng giọt mưa rất vui vẻ. Có một con gà, định chạy ra khỏi tấm bạt nhưng sau khi bị giọt mưa văng tung tóe làm ướt bộ long vàng, nó lại chạy ùa vào lòng mẹ để xua đi cái lạnh lẽo.
Chắc hẳn, cả người hay con vật đều thích cái ôm ấm áp khi sà vào lòng mẹ. Thuyên thầm nghĩ.
Mưa được một lát, trời sáng dần rồi mưa ngừng lại. Mặt trời dần hé lộ sau những đám mây đen, ló ra những tia nắng ấm áp.
Tiếng gà gáy vang lên, tiếng người nói chuyện hai bên và có cả tiếng con nít đùa giỡn, nghịch nước rôm rả cả một vùng không gian.
Thuyên nghe bà dặn ông: "Mưa lớn thế này, ông nhớ ra chặn nước lại kẻo nó ngập hết lên bờ."
Ông gật đầu rồi quay sang nhìn cậu: "Lát ông nấu nước rồi con tắm sớm đi kẻo lạnh."
Thuyên dạ, ông bà nói xong thì ai làm việc nấy còn cậu ngồi một mình ngoài hiên. Sau cơn mưa, mọi thứ dường như được gột rửa, không khí trở nên mát dịu bớt đi cái nóng nực của mùa hè. Đàn gà con ùa ra, ríu rít trên sân. Chúng bới đám lá ướt nhẹp ra, tranh nhau giành giật khi phát hiện có con gì đó chạy ra.
Thuyên đứng dậy, đàn gà như bị dọa sợ mà di chuyển đến chỗ khác. Cậu cầm chổi đi ra. Mưa cuốn theo nhiều lá và rác, vương vãi khắp nơi trên sân. Thuyên muốn giúp đỡ ông bà quét sân, cậu thoăn thoắt dùng chổi gom lá lại thành một đống nhỏ cho gọn rồi đi lấy đồ hốt rác. Thuyên quét dọn xong thì ông ngoại đã ra tới. Ông khen Thuyên rồi bảo cậu nhanh đi tắm.
Chiều nay, nhà Thuyên ăn thịt kho và rau luộc. Dù món ăn đạm bạc nhưng Thuyên lại cảm thấy rất ngon. Nó ẩn chứa tình yêu thương vô hạn của ông bà ngoại trong đó. Trên thành phố, thi thoảng cha mẹ cũng sẽ dẫn Thuyên ra ngoài ăn cơm vì không có thời gian để nấu bữa cơm gia đình. Đó có khi là tô phở nóng hay dĩa cơm sườn, dù món ăn hấp dẫn, ngon miệng nhưng Thuyên lại không thích cái cảm giác lạnh lẽo đó, nó mất đi sự ấm cúng thường nhật mà cậu đã từng có được khi cha mẹ chưa bận bịu ngược xuôi như bây giờ. Thuyên không trách cha mẹ, bọn họ đã vất vả với công việc mưu sinh ngoài kia rồi. Ăn cơm xong, ông bà ngoại ra ngồi nói chuyện cùng những người trong xóm. Thuyên không có gì làm, vậy là cậu bắt ghế ngồi ngắm trời chiều.
Thấp thoáng bên kia sông là mặt trời, nó lững thững tiến về phía chân trời. Những tia nắng cuối cùng vẫn còn cố chấp, len lỏi qua từng đám mây hắt lên trời một vùng màu vàng ửng. Trời dần tối, tiếng côn trùng cũng rôm rả hẳn lên. Mọi nhà đều đã lên đèn và bên kia sông cũng thế.
Thuyên trở vô nhà vì bị muỗi cắn. Cậu không thích đám muỗi, tụi nó bay vo ve khắp tai và để lại những vết đốt không dễ lặn. Thuyên đi thẳng vào phòng, cậu chui vào mùng để tránh đi sự tấn công từ bọn muỗi. Nằm trên giường một lúc, Thuyên thiu thiu ngủ lúc nào không hay. Cậu tỉnh dậy khi cơn buồn tiểu ập đến, mở mắt xung quanh im ắng và chìm trong bóng tối. Thuyên mò mẫm xuống giường, cậu thả nhẹ bước chân để tránh làm phiền giấc ngủ của ông bà. Đi xong, Thuyên không vội vào giường mà ra sân bên cạnh đứng một lát. Trời hôm nay có nhiều sao lắm, Thuyên nhìn những vì sao nhấp nháy trên nền đen, cảm thấy tâm hồn vô cùng thư thái. Hôm nay cũng có trăng, trăng khuyết. Ánh trăng lấp lánh tựa như chiếc đèn lồng khổng lồ treo ở trời, bên cạnh là hằng hà vô số các ngôi sao tạo thành một biển trời sao tuyệt đẹp. Mọi vật đã chìm vào giấc ngủ, xung quanh yên tĩnh và lúc này có lẽ chỉ còn trăng và những vì sao thức giấc, chăm chỉ với công việc soi sáng của mình và rồi sáng mai sẽ lặn mất để nhường chỗ cho mặt trời tiếp tục phần việc.
Thuyên ngắm đôi lát rồi trở vào phòng, cậu chui vào chiếc chăn ấm áp của mình mang theo nhiều suy tư mộng mơ rồi chìm vào giấc ngủ.
Mặt trời ửng hồng như lòng đỏ quả trứng từ từ ló dạng phía chân trời. Hôm qua có mưa, nên hôm nay sương mù đã vây kín khắp ngõ ngách, cung đường. Người đi chợ sớm tụ với nhau thành một nhóm nhỏ rồi vừa nói chuyện vừa đi. Đôi lúc cũng sẽ có người cảm thán hôm nay lạnh hơn thường ngày. Mọi cảnh vật đã bắt đầu cựa mình trở dậy. Cây cỏ vẫy vẫy tán lá theo từng cơn gió nhẹ thổi qua để rơi rớt đi giọt sương trên mình. Chim chóc bắt đầu hót vang ríu rít và đi tìm mồi ăn. Gà gáy o o vang vọng một góc xóm nhỏ.
Ông bà ngoại Thuyên đã dậy từ sớm, hôm nay trời lạnh Thuyên ngủ ngon giấc nên bà cũng không đánh thức cậu. Bà ngồi bên bếp lửa, đôi tay gầy guộc, đen nhẹm thoăn thoắt trở bánh phồng trên ngọn than hồng. Ông ngoại ngồi trên bàn, một bên ăn bánh một bên uống trà nóng.
"Thế tụi nó định để thằng Thuyên học ở đây bao năm?" Bà ngoại mắt nhìn chiếc bánh đã ra hình dáng, bà vừa trở mặt vừa hỏi.
"Thôi kệ đi bà ơi, con cái lớn hết rồi mình cũng già, cứ y sao làm vậy. Nghĩ nhiều mệt đầu." Ông ngoại trả lời.
"Sao mà kệ được, trường làng làm sao bì được với thành phố. Cứ học thế này, sao thằng Thuyên theo kịp nếu về lại trên kia?" Bà ngoại không cho là đúng.
Ông ngoại lắc đầu, cũng không nói thêm gì nữa. Ông ăn nốt miếng bánh cuối rồi đứng dậy, phủi vụn bánh rơi rớt trên người, ông nói:
"Cứ cho học ở đây trước. Xong! Giờ tôi phải ra vườn thăm cây."
Bà ngoại gật đầu, bà nướng cho xong mẻ bánh cuối rồi bỏ hết lên dĩa, lấy lồng bàn đậy lại rồi bước lên nhà trên. Thân hình bà lọm khọm, cầm chổi ra sân quét rác.
Thuyên dậy khi nghe tiếng quét xào xạc phát ra từ ngoài trước. Cậu bật dậy ngay lập tức, vội chạy đi đánh răng rửa mặt rồi nhanh chân ra sân. Cậu nói với bà ngoại:
"Ngoại ơi, để con quét cho. Ngoại ngồi nghỉ đi."
"Con dậy rồi hả? Xuống bếp lấy bánh ăn đi con, ngoại quét gần xong rồi." Bà ngoại hiền từ nhìn Thuyên.
Thuyên không nghe, cậu cứ nằng nặc đòi lấy chổi. Bà cũng không thể làm gì khác ngoài việc giao cho cậu làm. Bà ngồi xuống băng đá nhìn Thuyên cười nói:
"Nay giỏi quá!"
Thuyên cười không đáp, cậu chăm chú quét lá sau đó hốt chúng và đổ bỏ vào một xó. Làm xong, cậu lại chạy xuống bếp bưng dĩa bánh lên.
"Ăn nè ngoại."
Hai bà cháu ngồi ăn, uống trà sáng. Được một lúc, bà hỏi Thuyên:
"Học ở trường làng rồi lên lại thành phố học con có theo kịp không Thuyên?"
Thuyên im lặng đôi lát, cậu chưa nghĩ tới chuyện này bao giờ nhưng cậu biết ở quê chỉ là tạm thời. Khi cha mẹ sắp xếp được công việc trên thành phố, cậu sẽ được đưa về và bắt đầu cuộc sống như khi chưa xuống quê ở với ông bà. Thuyên chững lại làm bà lo lắng, bà ngoại nhìn Thuyên định nói gì đó thì cậu đã trả lời:
"Dạ được, ngoại đừng lo quá. Con thấy trường nào cũng như nhau mà."
Thuyên một mực như thế làm bà ngoại đỡ lo phần nào, bà xoa đầu Thuyên.
"Nếu con nói vậy thì được rồi."
Thật ra, Thuyên cũng không chắc chắn nhưng đó là chuyện của ba, bốn năm sau. Hiện tại, cậu cảm thấy thoải mái với tình trạng này, vậy là đủ rồi.
Ăn xong, bà ngoại xuống bếp đun nước, nấu cơm còn Thuyên lại ngồi ở chỗ quen thuộc ngắm sông. Hôm nay trời xanh thẳm, không có một đám mây nào. Gió thổi qua, mát rượi. Thuyên đung đưa chân, nhìn dòng sông êm đềm trước mặt. Từng cụm lục bình trôi ngang, có khi sẽ bị dạt hướng vào bờ vì những cơn sóng nhỏ từ ghe thuyền nhưng sau đó, chúng lại men theo dòng nước rồi đoàn tụ cùng nhóm cũ. Có tiếng loảng xoảng phát ra, Thuyên nhìn sang. Là bà Sáu cạnh nhà, sáng nào bà cũng dậy sớm mở khóa ghe rồi đi qua bên kia sông. Thuyên lại dời mắt, cậu nhìn phía bờ đối diện. Người ta cũng xuống bến mở ghe, rồi chuyển hàng lên. Thuyên quan sát hoạt động thường nhật của người ở quê, cảm thấy bình yên đến lạ. Những công việc rất đỗi bình thường nhưng lại ẩn chứa một vẻ đẹp mộc mạc, đặc biệt. Đó chính là nét đẹp của lao động.
"Thuyên ơi, ra lấy đồ ăn cho ngoại nè con." Có tiếng người phát ra từ hàng rào.
Thuyên chạy ra nhìn kỹ, là cô Châu. Bà ngoại hay gửi cô mua đồ ăn, cô rất thân thiện và tốt tính đôi khi cũng sẽ cho Thuyên quà vặt.
Thuyên nhận đồ và tiền dư bằng hai tay, nói cảm ơn rồi chào cô Châu để vào bếp đưa đồ cho ngoại.
Trong bếp, bà ngoại đã nấu cơm xong. Bà nhìn túi đồ ăn Thuyên cầm, nhận lấy rồi hỏi Thuyên:
"Có cảm ơn cô không Thuyên?"
"Dạ có."
Bà gật đầu, lấy đồ ăn để sẵn ra bàn. Bà để Thuyên đi rửa rau củ còn phần bà lại đi làm sạch cá để nấu món ăn cho ngày hôm nay. Thuyên rửa xong thì đem vào cho ngoại, cậu xem bà ướp cá, rồi bắt đầu nấu món cá kho bầu.
"Con ra ngoài trước chơi trông nhà đi Thuyên rồi ngoại ra sau."
Thuyên dạ, cậu đi ra trước rồi ngồi xuống ghế. Đàn gà con sau một đêm ngủ dậy đã tràn trề tinh thần, chúng nó líu ríu chạy trước bới đất, kiếm mồi ăn trông rất vui mắt.
Thuyên mới về quê, cậu cũng chưa có bạn gì. Đôi khi nhìn bọn trẻ dưới đây chơi đùa, Thuyên cũng muốn được chơi cùng nhưng cậu ngại bọn nó không muốn chơi với người lạ mặt.
Thuyên ngẫm nghĩ, nhất định phải kết bạn với đám trẻ dưới đây.
"Thuyên à, mai con sang nhà bà Hoa cùng ông ngoại nhe con."
Bà ngoại từ phía sau xuất hiện, bà từ ái vuốt ve mái tóc ngắn đen của Thuyên. Cử chỉ của ngoại để Thuyên nhớ lại những trưa hè khó ngủ, bà sẽ hát ru Thuyên những câu hát mà cậu thuộc lòng nhưng chẳng bao giờ nhớ được giai điệu.
"Ầu ơ dí dầu, cầu ván đóng đinh.."
Con đi trường học, mẹ đi trường đời.
Thuyên cứ nhớ như in câu hát ru đó đến tận mãi về sau.
"Ngoại ơi, con muốn chơi cùng các bạn dưới đây." Thuyên hỏi sau khi nghe tiếng reo hò từ xa của đám trẻ trong làng. Trong mắt cậu tựa như có muôn vàn vì sao vụt qua, tiếng hò reo càng lớn, mắt Thuyên càng sáng rực niềm khát khao. Cậu thèm lắm, thèm được kết bạn biết bao nhiêu. Những năm tháng học ở thành phố, bạn cùng lớp đều trêu Thuyên với biệt danh "công tử bột" vì vẻ ngoài yếu đuối. Có lẽ, trong một giây phút nào đó cậu cũng tán đồng với tụi nó. Thuyên chẳng bao giờ chủ động bắt chuyện hay làm quen cùng ai cả, một phần do tính cách một phần do cậu cảm giác bản thân mình không thuộc về nơi này dù rằng đã theo lớp ba bốn năm.
Rồi Thuyên về quê, được mở rộng tầm mắt, được rèn luyện những kỹ năng không phải đứa trẻ nào cũng có được. Cậu tự hào chứ và chính sự ấy tạo cho Thuyên tự tin, tin tưởng rằng bản thân sẽ kết được bạn mới. Những người bạn chân chính mà không phải giả tạo từ những con điểm trên lớp.
"Đi đi con." Bà ngoại nhìn Thuyên khích lệ.
Thuyên đứng dậy, gật đầu nhìn bà rồi chạy ra cổng rào xem đám trẻ chơi gì mà reo hò vui vẻ như vậy.
Đó là thứ mà Thuyên chưa bao giờ thấy được trong cuộc sống đã từng của cậu trên thành phố. Những đứa trẻ giẫm trên mặt đất, chạy loanh quanh dấy lên từng trận bụi. Chúng nó đứng ở bên dưới, thi nhau hướng về phía lon mà quăng dép. Khi có đứa trúng và làm ngã lon, vài đứa vây xem bên ngoài lại ồ lên thán phục. Lên tới ô để lon rồi, có đứa canh để bắt đứa nào nhằm chiếc lon của nó nhưng rồi, một cách kỳ diệu – Thuyên nghĩ vậy, có một đứa trẻ đã nhanh tay cầm chiếc dép của mình nhắm về phía lon đứng và "Leng keng", lon ngã trước ánh mắt ngỡ ngàng của bao đứa trẻ. Ánh mắt Thuyên sáng rực, pha hồi hộp ấy lại đến từ một cô bé. Cô lao nhanh lên, cầm lại chiếc dép của mình và trở về khu đất an toàn. Màn so đấu vừa rồi khiến Thuyên òa lên trong lòng, đẹp thay cú tạt lon như vậy. Cô bé như một chiến binh thiện chiến, oanh tạt vào lòng địch những cú ném mà không phải ai cũng có thể làm tốt. Cô đã bày diễn hết mọi kỹ năng điêu luyện mình có và chiến thắng trở về trước sự hâm mộ của mọi người.
Cả Thuyên cũng thế.
Vậy là, cậu mở cửa rào rồi tiến về đám trẻ ở bên ngoài. Cậu tò mò lắm nên cậu hỏi:
"Bạn có biết bạn nữ vừa ném trúng lon là ai không?"
Đứa trẻ hơi ngạc nhiên vì cách xưng hô của Thuyên và khi nhìn cậu, nó càng bất ngờ hơn. Bởi lẽ, nước da của Thuyên trông nhỉn hơn những đứa trẻ ở đây. Chúng thích chạy lông nhông mỗi trưa nắng khiến làn da trở nên sạm hơn, đen hơn còn Thuyên thì trắng trẻo hơn.
"Mày lạ quá nhỉ, chắc con cái ai ở đâu về đúng không?" Đứa trẻ không trả lời liền câu hỏi của Thuyên mà nói vậy, sau đó nó mới tiếp:
"Nhỏ đó tên Chinh, chơi giỏi lắm. À, nói cho mày biết, nhỏ Chinh có nhiều đàn em lắm nên mày đừng chọc nó chi."
Thuyên hơi cười, cậu lên tiếng:
"Tôi tên Thuyên, tôi mới từ thành phố về quê ở với ông bà. Nhà tôi ở đằng kia đó."
Thuyên chỉ cho tụi nó. Đám trẻ vừa nghe thấy từ "thành phố", đoạn bảo ban nhau.
"Kìa mày, nó từ thành phố về."
"Chà, không biết thành phố là sao ta? Có khác gì dưới đây không?"
* * *
Rất nhiều câu hỏi vang lên giữa đám trẻ vùng quê. Trong mắt chúng là bao nỗi tò mò cùng vô vàn câu hỏi chưa được giải đáp. Đứa trẻ hồi nãy nói chuyện với Thuyên đứng ra, nó hỏi Thuyên:
"Thế mày ở thành phố về à, hay đó. Thành phố có gì không? Tao nghe cha mẹ tao hay nói lên thành phố kiếm được nhiều tiền lắm. À, thành phố có thật thế không? Quên mất, tao là Trí."
Cứ thế Thuyên đã bị lôi cuốn vào câu hỏi của Trí. Cậu nói nó nghe cũng là nói cho những đứa xung quanh nghe.
Thành phố, trong mắt Thuyên cũng bình thường vậy thôi. Nó sầm uất, náo nhiệt, nhịp sống nhanh và con người phải chạy đua từng ngày với đồng tiền mới có thể bám trụ lâu dài nơi đây. Thành phố, nơi có rất nhiều tiếng còi xe suốt ngày, inh ỏi. Khói bụi mịt mù và nắng thì như đốt cháy làn da. Thành phố, có lẽ trong mắt những con người chưa từng đặt chân lên, nghe phong phanh đâu đó trong cuộc nói chuyện của những người xa quê, từng trải thì hào nhoáng lắm, đồ sộ lắm. Nó thôi thúc người ta muốn đến thành phố, làm ăn nơi đây để kiếm thật nhiều tiền rồi về quê mua đất, xây nhà. Chỉ đơn giản thế thôi!
"Thành phố so ở đây tiện nghi với náo nhiệt hơn thôi. Tiền kiếm được thì nhiều thật, tao nghĩ vậy nhưng chi tiêu cũng nhiều không kém. Tao hay thấy cha mẹ xem hóa đơn rồi lặng lẽ nhìn nhau thở dài."
Thuyên bất giác đổi xưng hô theo vì sự chất phác của chúng.
"Ra là vậy."
Tụi nó gật đầu.
Khi Thuyên nhìn lại, trò chơi cũng đã kết thúc. Cô bé tên Chinh đang ngồi nghỉ mát và đúng như Trí nói, Chinh có rất nhiều "đàn em" vây xung quanh, khi thì quạt mát, đem đồ chúng nó có, dâng lên như bảo vật nạp cho người cầm đầu vậy.
Chinh thấy Thuyên cứ nhìn mình nên nhỏ đã quay sang nói gì đó với đứa bên cạnh. Nó gật đầu rồi chạy về phía Thuyên nói:
"Chinh kêu tao gọi mày lại."
"Được rồi."
Thuyên đi theo đứa trẻ lại chỗ Chinh ngồi. Hai người mắt đối mắt nhìn nhau. Trong mắt Thuyên, Chinh ngạo nghễ như một chiến binh còn Chinh chỉ thấy Thuyên yếu đuối quá chừng.
Vậy là, cuộc gặp gỡ của hai người bạn thân thiết sau này đã đơn giản hình thành như vậy.
"Này, sao cứ nhìn tôi thế?" Chinh quan sát Thuyên một lát rồi lên tiếng hỏi.
Thuyên im lặng, cậu không biết trả lời thế nào. Chẳng lẽ lại nói rằng, cậu muốn kết bạn với Chinh vì cô bé mạnh mẽ hay sao? Như bọn con gái ở thành phố, chúng nó chẳng thích bị khen mạnh mẽ đâu, ngược lại chúng thích hơn cả là được cưng chiều, nâng niu như một vị công chúa. Thuyên chẳng thích, và cậu biết bọn con gái cũng chẳng thích một đứa "yếu đuối" như cậu.
"Ê, sao mày không trả lời Chinh?" Đứa đứng bên cạnh thấy Thuyên không nói gì, nó bèn hỏi.
"Tôi muốn kết bạn với bạn." Thuyên nhìn thẳng Chinh, nói như vậy.
Chinh hơi ngạc nhiên, rồi sau đó mỉm cười.
"Tôi không thích kết bạn với những người yếu đuối."
Thuyên nghe nói thế, cậu hơi chững người lại rồi mắt cậu dời xuống đất, trầm ngâm không lên tiếng.
À, lần đầu kết bạn và bị từ chối cảm giác nó như thế.
Đám trẻ xung quanh cười ầm lên, tụi nó hùa nhau trêu chọc Thuyên và sau đó Chinh cùng tụi nó rời đi bỏ lại cậu đứng một mình ở đó. Thuyên như bị mặt đất giữ chân lại, không thể nào nhúc nhích hay di chuyển nổi. Một nỗi xấu hổ dâng lên tận đáy lòng không sao lay chuyển được. Thuyên nghĩ, trong một giây phút ngắn ngủi nào đó cậu ghét Chinh lắm, ghét cách đối xử của cô để cậu bị mọi người xem thường như vậy.
"Ê Thuyên, mày đừng buồn. Chinh nó hay vậy lắm. Có đứa con gái nào như nó đâu chứ?" Trí tiến đến sau khi đám Chinh rời đi, nó nhìn Thuyên cứ đứng một chỗ, lo lắng nói.
"Nó không chơi với mày thì tao chơi với mày. Mày kể tao nghe nhiều nhiều về thành phố đi."
Mắt Trí sáng rực, nhìn Thuyên vui vẻ.
Thuyên ậm ừ, rồi chào tạm biệt Trí. Cậu không biết mình trở về nhà bằng cách nào. Cậu lủi thủi nằm ườn một góc trên bàn.
"Sao thế con?" Bà ngoại lo lắng nhìn Thuyên.
"Không có gì đâu ngoại." Thuyên nói vậy.
Hôm nay, Thuyên cũng chẳng còn cảm xúc để ngắm trời, ngắm sông nữa. Cậu dường như bị rút hết năng lượng bởi tình huống sáng nay. Yếu đuối? Sao lại có thể khẳng định chắc chắn như thế qua bề ngoài của một người chứ? Chúng còn chưa chơi cùng Thuyên, cậu còn chưa phô bày những kỹ năng, tài lẻ ông ngoại dạy cho nữa mà đã vội phán xét vậy sao? Thuyên trông tuổi nhỏ vậy thôi nhưng tâm lý của cậu lại "già đời" hơn những đứa cùng lứa. Có lẽ, sinh ra trong một gia đình ít khi được quan tâm bởi cha mẹ Thuyên trưởng thành sớm hơn hẳn, hiểu chuyện hơn hẳn vậy nên tâm lý cậu cũng nhạy cảm hơn hẳn.
Nhưng nói gì thì nói, dù sao Thuyên cũng chỉ là một đứa trẻ. Tối qua, sáng đến mọi thứ trở lại bình thường. Thuyên không cảm thấy buồn nữa, chuyện hôm qua cũng rơi vào một góc xó xỉnh nào đó.
Nay Thuyên cùng ông ngoại qua nhà bà Hoa sau khi xong bữa sáng. Cậu cùng ông lội bộ trên đường làng. Đây là lần đầu tiên Thuyên cuốc bộ một khoảng dài như vậy – dài hơn những đoạn đường ngắn cậu đã từng đi. Thuyên nhìn gì cũng lạ lẫm nhưng ngại đường xa, ông sẽ mệt nên cậu không hỏi gì cả. Đường làng bằng đất, cỏ dại mọc hai bên. Xung quanh là những ngôi nhà mái ngói với khoảng sân rộng thênh thang được dùng để phơi lúa, phơi thuốc. Ngoài ra, có nhà còn có hẳn một hàng cao thay thế hàng rào che chắn, mát rượi.
Không khí ở quê mỗi sáng lúc nào cũng trong lành và thoải mái. Thuyên đi mà lòng phơi phới. Cậu nhìn xung quanh, bình yên đến lạ. Gió ngoài đồng thổi vào, làm bay mái tóc ngắn của Thuyên. Thuyên trông ra xa, đó hẳn là một đồng lúa xanh rì rào. Mỗi khi cơn gió thổi ngang, những tán lá lúa lại lay chuyển theo như dãy sóng lăn tăn, đợt này nối tiếp đợt kia cứ thế đến bờ ruộng mới dừng lại rồi biến mất.
"Thuyên, coi chừng té." Ông ngoại lên tiếng nhắc nhở khi thấy Thuyên cứ mãi nhìn ngắm cảnh vật mà không để ý dưới chân.
"Dạ." Thuyên đáp.
"Nhà bà Hoa là nhà có bụi hoa trước cửa nha con."
Thuyên ra dấu đã nghe đối với ông. Cậu quan sát phía trước rồi quay lại đằng sau nói:
"Sắp tới rồi ngoại ơi!"
Ông ngoại gật đầu. Hai ông cháu cứ một trước một sau tiến đến nhà bà Hoa. Dừng trước cửa, ông lớn tiếng gọi:
"Bà Hoa có nhà không đó?"
"Ra liền đây, ra liền đây."
Kế đến, Thuyên trông thấy một người phụ nữ trông nhỉn tuổi hơn bà ngoại bước ra. Dáng người bà nhỏ nhắn, ánh mắt nghiêm nghị, sắc sảo khiến Thuyên cảm giác như đối mặt với cô hiệu trưởng ở trường cũ vậy. Thuyên khoanh tay, cúi đầu chào bà:
"Con chào bà."
Bà Hoa mỉm cười, bà tiến đến vuốt nhẹ đầu Thuyên đoạn bà quay sang nhìn ông ngoại rồi nói:
"Đây, thằng cháu tôi mới từ thành phố về đây. Bà xem coi có xin được giùm tôi vô trường làng không?"
Bà Hoa nhìn Thuyên đôi lát rồi nhìn sang ông ngoại.
"Để tôi hỏi thử rồi cho ông hay sau."
Hai người ngồi nói chuyện một chút rồi ông ngoại đưa bà những túi hoa quả nhà trồng, bà cười nhận lấy nói cảm ơn. Kế đến ông cùng Thuyên trở về nhà.
Trên đường đi, Thuyên như chú chim vừa được thả ra vùng trời trong xanh. Cậu vui vẻ chạy nhảy khắp nơi, suy cho cùng Thuyên cũng chỉ là cậu bé mới lớn vừa về quê, quá nhiều thứ mới mẻ và những thứ ấy để đầu óc cậu nhanh chóng quên đi những chuyện không vui như lúc gặp gỡ Chinh chẳng hạn.
Hai ông cháu đi được một đoạn thì trời bắt đầu tối sầm lại, gió nổi lên, thổi vù vù bên tai. Bụi và lá theo dòng không khí tấp nập va vào Thuyên, cậu lấy tay che mắt lại rồi lần mò đường qua kẽ hở từ bàn tay.
"Thuyên, vào ngôi nhà trước trú mưa đỡ đi con. Bây giờ về cũng không kịp." Thuyên nghe ông nói từ đằng sau như vậy.
Khi hai người vừa đặt bước chân vào ngôi nhà thì trời cũng đã đổ những giọt nước mát đầu tiên xuống thế gian. Đây là lần đầu Thuyên đứng gần mưa như vậy. Nước bắn tung tóe lên người cậu, lạnh. Thuyên xoa hai tay rồi tự ôm lấy người mình để ủ ấm, cậu nhìn mưa một lúc một lớn hơn. Ngoài đường làng bây giờ thấp thoáng có người ngoài ruộng đội mưa chạy về, trẻ con thi nhau ra tắm mặc cho bị cha mẹ gọi vào. Thuyên thấy yên bình lắm. Cậu ngước mắt nhìn trời, không biết điểm nào là điểm mưa rơi, trời xám xịt và giọt mưa cứ mỗi lúc mỗi xuống. Lâu lâu còn có cả sấm chớp nữa, lớn lắm, vỗ đoàng đoàng cứ như đâu đó bên tai.
"Thuyên à, đứng sát vào trong đi con. Kẻo mưa văng trúng người thì bệnh."
Thuyên dạ rồi dịch người vào trong. Cậu nhìn ngôi nhà phía sau mình đóng cửa kín, tò mò hỏi ông:
"Người trong nhà này đâu ông nhỉ?"
Ông cũng theo mắt Thuyên nhìn lại, sắc mặt ông bỗng nhiên buồn hẳn.
"Đây là nhà của ông Tư, ổng hồi đó là bạn của ông, đi lính đó mới gặp được. Rồi hòa bình, chúng ta về đây lập nghiệp nhưng số ông ấy khổ quá. Vợ con bỏ đi miệt xứ rồi tuổi già lủi thủi vậy đó. Ổng mất lâu rồi, giờ nhà này cũng bỏ hoang chẳng thấy ai về cả."
*Ổng: Ông ấy
Thuyên im lặng, trong đầu cậu bé tám tuổi lúc này bỗng chốc nảy lên một suy nghĩ.
Con người ta khi lớn sẽ như thế sao?
Khi chúng ta lớn lên, bạn bè lúc nhỏ sẽ ở đâu? Ta sẽ ở đâu? Và ai sẽ là người bầu bạn cùng ta những năm tháng về sau?
Ông ngoại Thuyên dường như lâm vào dòng hồi tưởng, hẳn là ông nhớ về ngày xưa khi hai người còn trẻ. Những năm chiến đấu gian khổ, gặp được chiến hữu, tri kỷ để hẹn ước một mai hòa bình, ta vẫn sẽ gặp lại nhau. Ông mỉm cười, lẩm bẩm dường như là cho ai nghe mà cũng không phải cho ai nghe.
"Hồi đó, ừ ổng lớn hơn tao nhiều tuổi. Là tiểu đội trưởng đó, oai lắm. Tao thì nhỏ con, người hay ốm yếu, ổng giúp tao nhiều lắm. Lúc còn sống, cứ rảnh là lại nhà chơi đánh bài, uống trà nói chuyện vậy thôi.."
Thuyên im lặng nghe ông nói, cậu nghĩ thú vui của người già đơn giản đến nhường nào. Cũng như tụi trẻ ở quê, chỉ cần tụ lại một chỗ là có thể chơi gì cũng được, vui lắm cũng thoải mái nữa. Chứ không phải ở thành phố, môi trường bon chen con người cũng được dạy dỗ phải cạnh tranh từ bé. Điểm số, tiền bạc đủ thứ hết.
"Ngoại ơi, ngoại đừng buồn. Ông Tư biết ngoại còn nhớ đến ông thì ông vui lắm."
Ông cười, tay xoa đầu Thuyên.
"Ừ, chắc vậy đó."
Mưa nhỏ dần rồi tạnh hẳn. Hai ông cháu lại đặt chân lên đường làng – lúc này đã lầy lội bùn đất sau trận mưa lớn, tiếp tục cuốc bộ về nhà.
Đến hàng rào quen thuộc nhà mình, Thuyên nhanh chân chạy đến mở cửa để ông vào trước. Đóng cửa lại xong, cậu theo ông vô nhà. Bà ngoại đã làm sẵn cơm nước đợi hai ông cháu. Trong nhà ấm lắm, lạnh lẽo trên người cậu vì nước mưa cũng nhờ thế mà xua đi phần nào.
"Thay đồ ra đi con rồi ăn cơm. Nay ngoại kho cá, có rau muống luộc nữa."
Thuyên dạ, cậu chạy vào phòng thay quần áo rồi ra nhà trước ngồi xuống cùng bà ngoại. Bà bới cơm rồi đưa Thuyên, cậu nhận lấy. Hơi nóng từ cơm lan ra chén rồi đến hai tay cậu.
"Ông ngoại bà ngoại ăn cơm." Thuyên nói.
Cả nhà ba người cùng nhau ăn một bữa cơm ấm áp giữa mùa mưa lạnh lẽo nơi quê.
Ngoài đường, trời lại mưa. Giọt mưa vỗ độp độp lên mái hiên. Trong mỗi ngôi nhà ở quê, có nhà đang say giấc, có nhà đang ăn bữa cơm như nhà Thuyên, và cũng có nhà đang quây quần bên nhau, trò chuyện thật vui.
Cuộc sống ở đây giản đơn như thế và con người cũng thân thiện, chất phác như thế.
Tiếng ve mùa hạ đã giảm hẳn và những cơn mưa cũng ít dần báo hiệu một mùa hè lại sắp qua, mùa thu sắp đến và ở dưới quê, mùa thu còn được gọi là mùa tựu trường. Nhà ai khá sẽ sắm đồ dùng học tập mới cho con còn không sẽ phải đi mượn từ anh chị em họ lớp lớn. Đa phần sẽ không may mắn được đầy đủ các sách nhưng người ta thường nghĩ "có còn hơn không". Thiếu cái nào sẽ đi mua sau để tiết kiệm một khoản tiền nhằm trang trải cho các chi phí khác chẳng hạn như học phí sắp tới.
Làng của Thuyên nằm ở ven sông và muốn mua sắm đồ phải chạy ra thị trấn mới có hiệu sách. Trường ở thị trấn là ngôi trường biết bao đứa trẻ mơ ước vì tụi nó hay nói nhau nghe ngoài đó học thích lắm, sân trường rộng, căn tin cũng có nhiều món ăn ngon và lạ. Thật ra ban đầu, ông bà ngoại Thuyên định để cậu học trường làng cho tiện nhưng sau khi bà Hoa xem học bạ của cậu ở trường trước, bà đã nói rằng có thể xin cho Thuyên học ở thị trấn. Đối với Thuyên, học ở đâu cũng được nhưng ông bà thì khác, họ không muốn Thuyên phải chịu thiệt thòi. Vậy là, cậu đã học ở thị trấn.
Và hôm nay là ngày đi học đầu tiên của Thuyên.
Dù đã trải qua bao mùa học nhưng cảm xúc hiện tại của Thuyên lại rất bồn chồn và hồi hộp. Sáng cậu ăn không nổi bánh phồng vì tâm trạng cứ phấp phới nên bà ngoại đã gói và bỏ vào balo cho Thuyên. Học ở thị trấn sẽ phải lội bộ lên bến đò và đi qua thị trấn bằng đường sông, lại lội một khoảng dài nữa thì sẽ tới trường Thuyên.
Hôm nay, hiệu sách đông nghẹt các bậc phụ huynh. Họ mua sắm cho con những đồ dùng cần thiết để bắt đầu cho một mùa học mới. Thuyên nhìn cảnh ấy, trong lòng thoáng thấy tủi thân.
Rất nhanh hai ông cháu đã đến cổng trường, ông xem tờ giấy nhập học bà Hoa gửi rồi dẫn Thuyên đi đến tận lớp.
"Lớp con là 3.4 nha Thuyên."
Thuyên dạ, cậu chào ông rồi bước vào lớp. Tầm này, lớp cũng đã có nhiều người rồi. Đó là những người bạn sắp tới của cậu, có người có cha mẹ đang ở cạnh và ăn sáng có người đang ngồi thẫn thờ không biết suy tư điều gì..
"Vậy ngoại về đi ạ." Thuyên để cặp tạm một chỗ nào đó rồi quay ra ngoài nhìn ông nói vậy.
"Rồi, ngoại về nghen, học tốt nha con." Ông ngoại xoa đầu Thuyên.
"Dạ."
Thuyên nhìn bóng lưng ông lững thững rời đi, tự nhiên mắt cậu đỏ hoe rồi dâng lên những dòng nước mắt. Cậu thấy buồn lắm, cảm giác bị bỏ rơi ập lên nhưng Thuyên nhanh chóng lau đi khóe mắt. Cậu không muốn bị mọi người chê cười.
"Đồ khóc nhè."
Thuyên ngẩng mặt, là Chinh. Cậu nhìn phía sau, không có ai cả. Chẳng biết, đám "đàn em" của Chinh đâu. Chinh nói thế rồi đi thẳng vào lớp, cô bé đặt cặp nơi góc cửa sổ rồi đi ra ngoài ngồi ở dãy băng, tựa vào cột đá.
"Tôi có làm gì Trinh đâu mà sao Trinh lại không thích tôi như vậy?" Thuyên cũng ngồi đối diện Chinh, hỏi thẳng.
*Thuyên không biết tên của Chinh là "Chinh" hay "Trinh" nên cậu nghĩ là "Trinh"
Chinh lắc đầu và không nói gì nữa.
"Nè, sắp tới chúng ta cùng lớp. Tôi không quen ai cả nên tôi vẫn sẽ nói chuyện với Trinh dù Trinh không thích tôi."
Thuyên không muốn Chinh cứ tỏ ra mình người lớn. Lần đầu tiên, cậu cảm giác khuôn mặt mình dày như lớp tường bê tông, à có khi còn dày hơn nữa cơ. Nhưng mà kệ, Thuyên thật sự rất muốn làm bạn cùng Chinh.
Chinh mím môi, dường như muốn nói điều gì đó nhưng rồi quyết định không nói. Tiếng trống vang lên, Thuyên và Chinh rời khỏi chỗ ngồi, đứng dậy xếp hàng cùng các bạn.
Vì là ngày đầu tiên nên học sinh được ngồi tự do, tất nhiên Thuyên ngồi cùng Chinh vì trong lớp này cậu chẳng quen ai cả.
"Ơ, thế tên của bạn là Chinh à." Thuyên nhìn nhãn tên trên bìa sách của Chinh, ngạc nhiên nói.
Chinh gật đầu, xem như đáp lại.
"Không ngờ tôi với Chinh học chung lớp á." Vốn dĩ, Thuyên là một cậu bé trầm tính, không hay nói nhưng ở cạnh Chinh, cậu lại thay đổi. Cậu trở nên sôi nổi hơn, hướng ngoại hơn, Thuyên cũng không biết là vì sao.
"Sao hồi bữa, Chinh lại nói rằng không muốn kết bạn với tôi vì tôi yếu đuối thế?" Thuyên nhớ lại chuyện cũ, cậu muốn hỏi cho bằng được lý do.
"Không có lý do." Chinh nói vậy.
Nhưng Thuyên biết, nhất định có điều gì đó ẩn sau chuyện này. Khi nhìn đôi mắt Chinh, cậu cảm giác có nỗi buồn gì đó, mặc dù vẻ bề ngoài Chinh là một cô bé mạnh mẽ nhưng không biết sao, Thuyên lại không nghĩ như thế.
"Tôi sẽ kết bạn cho được với Chinh."
Thuyên nhìn Chinh, trong đầu cậu dường như có một giọng nói bảo rằng, sau này Thuyên sẽ hiểu được con người Chinh, hai người sẽ trở thành bạn bè thân thiết những năm tháng tiếp theo.
Mãi nhiều năm về sau, khi hai người lần nữa gặp lại. Tựa như lúc ban đầu, Thuyên nói:
"Chào Chinh, tôi là Thuyên. Rất vui khi được làm bạn cùng cậu những năm qua và những năm sau này!"
Tan học, Thuyên đi ra cổng đợi ông ngoại. Cậu cũng thấy Chinh đang bước ra cùng hướng với mình.
"Chinh, về chung luôn không?"
Chinh ngẩng mặt nhìn Thuyên rồi rất nhanh đảo mắt chỗ khác kèm theo là cái lắc đầu quen thuộc. Sau đó, cậu thấy Chinh có lẽ đã cùng mẹ đi về. Cổng trường lúc này có thêm hai ba học sinh nữa. Chúng đang quây quần bên bà bán hàng để thi nhau chơi trò chơi để kiếm thêm kẹo hoặc tiền. Đợi một lát thì ông ngoại tới, Thuyên vẫy tay để cho ông thấy hướng mình đang đứng. Hai ông cháu lại tiếp tục trở về trên con đường cũ.
"Ngoại ơi, ngoại biết ở làng mình có ai tên Chinh không?"
Ông ngoại suy tư một lát rồi trả lời:
"Chinh hả? Để tao nhớ coi. À, nó là con gái của thằng Phong, trạc tuổi mày đó."
Thuyên gật đầu, rồi cậu tiếp:
"Dạ, hôm nay con học chung với Chinh đó ngoại."
Ông ngoại Thuyên im lặng, dường như ông lại nhớ đến điều gì đó. Người già thường hay hồi tưởng chuyện cũ và ông Thuyên cũng không ngoại lệ. Lắm khi, ông hay ngồi một chỗ, rít một điếu thuốc rồi thẩn thờ không biết nghĩ chi. Từ sau được ông kể cho nghe sơ sơ về ông Tư, Thuyên dường như hiểu ra. Họa chăng ông đang nhớ về hồi đó, một thời rất xa có chiến tranh, bom đạn và những người đồng đội sát cánh cùng mình vào sinh ra tử? Những lúc như thế, Thuyên sẽ đến cạnh rồi ngồi chung với ông. Ông sẽ nhìn Thuyên rồi cười cười kế đến hai ông cháu cứ ngồi như vậy, im lặng nhìn cảnh vật trước mắt.
Hiện tại cũng thế, ông Thuyên đang nhớ chuyện nhà Chinh mà ông được nghe kể qua những lần ngồi nói chuyện cùng mấy người trong xóm. Chinh là con gái út, trước Chinh đã có hai người chị nữa. Cha của cô bé là một người đàn ông cục tính, thích con trai lắm. Ông cứ nghe người ta nói mãi về chuyện hắn ham con. Rồi đùng một cái, đánh vợ đánh con mỗi khi say rượu. Cứ rượu vào là đánh, có hôm chửi rủa rồi cũng đánh đập, mắng nhiếc. Cách mấy căn nhà, ông còn nghe được tiếng than khóc của mẹ Chinh. Nhiều lần thấy không được, hàng xóm cũng lại can ngăn nhưng cha Chinh cứng đầu lắm, vài ba năm thấy dẫn bồ nhí về và người nọ cũng đã sinh cho hắn một người con trai, cưng chiều hết mực. Mẹ Chinh dẫn hai người chị lớn lên thành phố làm ăn, bặt mất tăm từ đó. Còn Chinh nhỏ, nên để ở lại nhà cũ với cha và "mẹ kế". Người dì thương lại không có con nên đã để Chinh qua ở chung vì sợ "mẹ kế" có hiềm khích.
"Ở lớp, ráng giúp đỡ Chinh nha con. Số nó khổ, không nhờ được mẹ cha." Ông từ ái nhìn Thuyên, nói như thế.
*ráng: Cố gắng
"Con biết rồi ngoại. Mà hôm bữa, nhỏ chảnh lắm không chịu kết bạn với con nữa. Nhỏ bảo con yếu đuối."
Ông cười, đoạn ông xoa đầu Thuyên.
"Ừ, nhìn mày thế có là tao tao cũng không chơi chung. Ráng ăn nhiều cho mập mạp lên con."
Thuyên đến cửa nhà, cậu chạy vào trong kể với bà ngoại chuyện ở lớp hôm nay. Khi được thầy mời lên giới thiệu, cậu đã được cả lớp vinh danh là người có đoạn giới thiệu hay nhất.
"Giỏi, nay ngoại làm canh chua cho con nè Thuyên."
Thuyên òa lên mừng rỡ. Cậu nhanh chóng chạy đi rửa mặt, tay chân. Còn một buổi chiều nữa nên Thuyên cần tranh thủ ăn cơm, nghỉ ngơi.
Nghĩ đến chiều sẽ gặp được Chinh, lòng Thuyên nhanh chóng rạo rực lên. Mệt mỏi dường như tan biến, Thuyên cứ vui vui vẻ vẻ tới tận khi lên bàn cơm.
"Nhìn con vui dữ vậy, có gì không con?" Bà ngoại quan tâm hỏi Thuyên.
"Dạ, tại con học chung với bạn Chinh á ngoại."
Bà vui vẻ gật đầu, rồi nhà ba người tiếp tục bữa cơm trưa đạm bạc.
Tới giờ đi học, cái nắng nóng đã lan hết khoảng sân. Thuyên mặc áo khoác, đội nón rồi cùng ông đến trường. Cậu thấy cái bóng của mình in lên mặt đất hình con rùa, thích thú trỗi dậy trong lòng. Cậu giả vờ hình dáng của rùa rồi bắt đầu bơi mãi, bơi mãi lên trước.
Ngồi lên ghe, Thuyên nhìn mái chèo rẽ nước trông vô cùng điêu luyện của người lái, tiếng sóng nước vỗ vào mạn thuyền nghe rào rào. Đôi khi, Thuyên còn thấy lục bình trôi đến chỗ ghe mình nữa. Nhiều lần, cậu cũng muốn để tay xuống mặt sông, cảm nhận dòng nước xen qua kẽ tay mình như thế nào nhưng ở trên thành phố, Thuyên đã được dạy không được làm thế để giữ gìn an toàn sông nước cho bản thân.
Đi qua nhiều nhà, trường học đã lấp ló trước mắt Thuyên. Trưa nắng, không có quá nhiều người tụ tập trước cổng trường. Học sinh đang nhanh chân chạy vào lớp cho kịp giờ. Xe cộ đậu nhiều không đếm xuể, Thuyên lách qua những chiếc xe máy rồi đi vào trường, cậu cũng không quên thưa ông đi học.
"Chinh!" Thuyên gọi lớn khi thấy hình dáng quen thuộc.
Chinh cũng dừng lại, quay đầu nhìn cậu.
"Đợi tôi với."
Thuyên chạy đến chỗ Chinh, rồi cùng cô bé đi về lớp.
Gió thổi qua, mát rượi cả khuôn mặt. Một buổi trưa chiều lại đến, một buổi học lại tiếp tục và những mầm non tương lai đang cố gắng từng ngày để đạt được kết quả thật tốt.
Rồi như vậy, Thuyên đã học ở trường thị trấn hơn tháng.
Hôm nay, Thuyên vẫn cứ theo Chinh ra cổng trường như mọi ngày. Cậu hí ha hí hửng kể những chuyện ở thành phố cho Chinh nghe. Miễn là ở cùng Chinh, Thuyên như biến thành một người khác. Chinh như mọi ngày, sẽ lắng nghe nhưng đáp lại Thuyên bất kỳ biểu cảm hay lời nói gì nhưng cậu không chán nản mà ngược lại tiếp tục câu chuyện của mình.
Trời dạo nay cứ mưa, màu áo mưa xen lẫn đám đông xanh đỏ tím vàng. Phụ huynh nhanh chóng rước con trở về nhà còn Thuyên và Chinh vẫn trú mưa ở chỗ bà bán hàng rong – nơi có tấm nilong che chắn. Trời mưa nên bà nghỉ, vậy nên hai đứa trẻ đã đứng tạm để mưa vơi bớt rồi đi lại cổng trường đợi ông và dì rước. Nước mưa bắn tung tóe lên người Thuyên, cậu lách mình ra nhường cho Chinh chỗ phía trong để cô bé đỡ ướt.
"Chinh nép vào trong góc cho đỡ mưa." Thuyên nói thế.
Mưa càng lúc càng lớn, người cũng thưa thớt dần đi. Thuyên đứng một lúc lâu, cảm thấy vừa lạnh vừa mỏi. Đột nhiên, có một người đội mưa đến nhìn hai người nói:
"Nè, hai đứa cho chú hỏi cái!"
Thuyên cảnh giác nhìn người đàn ông râu ria xồm xoàm trước mặt, cậu cúi đầu không trả lời. Chinh thấy cậu như thế hơi khó hiểu nhưng cũng làm theo.
"Ơ hay, hai đứa này con cái nhà ai mà không ngoan ngoãn lễ phép gì cả. Người lớn hỏi không trả lời à?"
Hắn nói vọng lên rồi quay sang hai phía nhìn quanh. Thuyên có điều dè chừng trước hành động của hắn. Cậu đã nghe kể về những chuyện bắt cóc hay xảy ra trước cổng trường. Mặc dù không biết ý đồ người trước mắt là tốt hay xấu nhưng Thuyên e ngại những người lạ hay tiếp túc với trẻ con mặc dù không quen biết chúng.
Thuyên dang cánh tay để chắn trước mặt Chinh, trong lúc đó cậu quay người về phía sau nói nhỏ:
"Chinh, lát có gì không ổn thì chạy hô hoán gọi người lớn nhé."
Chinh gật đầu, hai tay nắm chặt balo.
Người đàn ông thấy động tác nhỏ của hai đứa trẻ, dường như hiểu ra gì đó. Hắn cười cợt:
"Con nít bây giờ khôn thế nhỉ? Nhưng mà chú không phải người xấu gì đâu."
Vừa nói hắn vừa đi tới, đưa tay ra hiệu bản thân vô tội.
Thuyên cũng lùi về sau, cậu nhìn hắn nói:
"Tụi con không biết gì hết, chú mà đi lại nữa tụi con la lên đó."
Người đàn ông cười khà khà, hắn dừng bước chân. Trên gương mặt vặn vẹo những đường nét ghê rợn. Hắn nhìn Thuyên, ánh mắt sâu không lường được.
"Rồi rồi, tao chỉ hỏi đường thôi mà chúng mày đề phòng quá nhỉ?"
Nói xong hắn lao nhanh đến phía Thuyên khiến cậu không kịp đề phòng, mưa mỗi lúc dày hơn, người khác cũng ở trong nhà mà không hay biết gì chuyện ngoài đường. Thuyên vùng dậy, loạng choạng cánh tay vỗ vào người đàn ông trong khi hắn đang lôi từ túi áo miếng khăn. Thuyên hét lớn:
"Chinh, chạy đi gọi người. Nhanh lên!"
Chinh hoảng hốt theo tiếng gọi của Thuyên, cô bé nhanh chân chạy ra khỏi màn mưa. Phía sau lưng cô là tiếng la hét của người đàn ông, còn Thuyên Chinh không nghe thấy. Lòng cô hoảng lắm, cô cứ lao nhanh bất chấp mưa văng hết vào mắt, không thấy đường chạy. Chinh chợt lảo đảo nhưng rất nhanh lấy lại thăng bằng, cô lấy hết sức bình sinh của mình chạy vào nhà người dân gần đó la lớn.
"Cứu! Cứu với, có ai không?"
Hàng xóm hai bên nghe tiếng la hét ầm ĩ thì chạy ra, hỏi Chinh:
"Sao, sao thế con?"
"Dạ, dạ.. cứu cứu bạn con với. Bắt.. bắt cóc."
Chinh thở hồng hộc, nói trong nức nở, vừa nói cô bé vừa chỉ vào hướng cổng trường.
"Ở đó, ở đó. Cứu bạn cháu với!"
Người dân nghe nói thì nhanh chóng chạy ra, người phía sau thì tiện tay cầm lấy ghế nhựa, gậy gộc theo.
"Mả cha chúng nó, dám lộng hành trước cổng trường."
Có người nói vọng lên thế.
Chinh nhìn ra màn mưa, hình như có bóng người ẩu đả nhau, loạn thành một đoàn. Người la hét, kẻ mắng nhiếc, chửi rủa um sùm. Rồi Chinh thấy Thuyên được dìu vào, người cậu bầm tím hết cả. Thuyên đang ôm một bên má phải, nãy kháng cự nên bị đánh giờ nó sưng lên. Một cô ngồi cạnh Chinh thấy thế vội vào nhà lấy nước đá để Thuyên chườm vào cho đỡ.
"Khổ thân, may là hai con la lên chứ không thì.."
"Sao rồi, bắt được nó không?" Mấy người già hỏi đám đàn ông chạy ra khi nãy.
"Trời, không phải một mà có hai ba thằng đó. Mưa nên tụi nó không nghe thấy động tĩnh ở đây nên chỉ có một thằng lại thôi. Thử mà hai ba đứa cùng một lúc chắc mình không chạy ra kịp." Một người nói.
Rồi mọi người cứ mãi bàn tán về đám bắt cóc. Một tên đã bị bắt và người ta đang đợi công an đến để đưa cho họ. Hai tên còn lại thì đã chạy mất khi thấy người dân ra nhà. Theo lời tên bắt cóc nói thì bọn chúng đã lảng vảng ở đây tầm tháng trước rồi, đợi lúc thích hợp mới ra tay. Mọi người nghe hắn nói thì sởn cả gai ốc vì đường dây buôn trẻ em trái phép đã lan tới thị trấn nhỏ này. Không biết sau vụ này thì còn vụ nào xảy ra nữa và không biết đứa trẻ nào sẽ là nạn nhân kế tiếp vì không phải ai cũng may mắn và ứng xử nhanh nhạy, khéo léo trước tình huống này như Thuyên và Chinh.
Chinh lo lắng ngồi cạnh Thuyên, nhìn cậu đau mặt không nói nên lời nhưng vẫn cười an ủi cô bé khiến Chinh càng áy náy.
"Thuyên, có lẽ ông không nên chơi cùng tôi. Như mẹ tôi nói, tôi là một đứa trẻ xui xẻo ai tiếp xúc cùng cũng sẽ bị vạ lây."
Thuyên nhìn Chinh, không cho là đúng trả lời:
"Không, người ta không có quyền phán xét số phận của ai cả. Số phận của mình là do mình định đoạt, nắm trong tay. Tôi đã nghe cha mình luôn nói như thế Chinh ạ!"
Ông đến, nhìn Thuyên đỏ mắt. Ông nói trong nghẹn ngào nhưng không giấu được niềm tự hào:
"Cháu ta thật dũng cảm!"
Hôm nay trời mưa, ông đứng đón đò mà không có ai chạy. May sao, mưa tạnh đôi chút mới có người lại đưa ông qua sông. Ông ngoại Thuyên áy náy vô cùng khi rước cháu trễ dẫn đến nhiều chuyện xảy ra như thế. Ông nhìn Thuyên:
"Khổ, khổ thật. Ai đời lại làm thế với trẻ con đâu. Tụi này quá đáng thật, phải để chính quyền gom hết một lưới mới yên tâm."
Những người chú, người cô ngồi xung quanh đều tấm tắc theo lời ông:
"Đúng vậy, ông cụ nói đúng. Chúng nó quá lộng hành rồi, ngang nhiên giữa đường mà bắt cóc tụi nhỏ."
Rồi ông quay sang Chinh, nhìn cô bé đang nép người vào một góc để không ai ngó ngàng gì tới, ông từ ái hỏi:
"Con có sao không Chinh? Chắc sợ lắm hả, không sao đâu. Còn lại cứ để mọi người lo nha con. Nay dì con chưa đến rước hả?" Nói đoạn ông nhìn xung quanh, kế đến ông nói tiếp:
"À thế được rồi, vậy con về chung với ông và Thuyên luôn nhé!"
Chinh gật đầu, bước đến cạnh hai ông cháu. Ông cúi đầu cảm ơn mọi người xung quanh rồi dẫn hai đứa trẻ về nhà.
Trời đã ngừng mưa, trên đường đọng lại những vũng nước. Ba người né qua các ổ gà, ổ vịt chứa đầy nước để tránh làm bẩn giày. Thuyên dù đau nhưng vẫn vui vẻ vì cậu cảm giác Chinh đã có gì đó khác hẳn lúc trước. Quả thật, ở làng Chinh như một con sói đầu đàn, hung tợn, ngạo nghễ không muốn ai tới gần thì ngược lại, ở trường Chinh như biến thành một con người khác, đó là mặt mà Thuyên chưa bao giờ thấy được. Cậu nhìn thấy khát khao trong ánh mắt cô bé mỗi khi học thêm kiến thức mới. Chinh hiếu học và không bỏ lỡ bất kỳ cơ hội nào để tiếp thu được tri thức mới, để biết thêm được nhiều thứ. Vậy nên, Thuyên đã lục lọi trong đống ký ức của mình lúc còn ở thành phố để kể cho Chinh vì Thuyên biết, dù Chinh sẽ không bộc lộ biểu cảm gì nhưng ánh mắt chưa bao giờ biết nói dối. Cậu nhìn thấy sự tò mò, muôn vàn vạn trạng cảm xúc trong ánh mắt ấy mỗi khi nghe cậu nói về những gì được học, được dạy, được biết. Cũng không khó hiểu khi đó là lý do đằng sau cho việc Chinh để Thuyên lải nhải bên tai hơn tháng như vậy.
Hai đứa trẻ ngồi trên chiếc ghe, Thuyên nhìn mặt sông và lần này cậu đã không ngần ngại để tay xuống làn sóng nhỏ, để nó xen qua kẽ tay. Đúng như dự đoán, rất mát.
"Nè Chinh, thử đi." Thuyên nhìn Chinh, nói nhỏ.
Cậu tất nhiên sợ ông ngoại sẽ nghe thấy và la cậu nên chỉ có thể thỏ thẻ như vậy. Chinh gật đầu, cũng học theo Thuyên để tay xuống. Cô bé không biết nghĩ tới điều gì mà nở một nụ cười. Thuyên thấy, cậu cũng cười rồi đảo mắt nhìn xuống sông.
"Thuyên, Chinh đừng nghịch nước." Ông ngoại nói khi thấy hai người để cả hai tay xuống sông. Ông sợ theo quán tính sẽ ngã nhoài người xuống lòng sông, như thế rất nguy hiểm nên ra tiếng nhắc nhở.
"Đủ rồi." Chinh nói.
Thuyên ừ, rồi cậu ngồi im một cách ngoan ngoãn cho đến khi ghe cập bến. Ông ngoại bước lên trên trước, Thuyên lên kế rồi đến lượt Chinh, cậu đưa tay để cô nắm lấy cho dễ lên. Cả ông và người lái đò đều cười trêu chọc:
"Thằng bé này khá nhờ!"
Thuyên nghe thấy, hai tai cậu đỏ bừng. Chinh cũng cúi mặt không nói năng gì. Trên đường về, Thuyên vừa đi vừa nhảy chân sáo, vô cùng vui vẻ và dường như vết thương trên gương mặt đã vơi bớt nỗi đau.
"Chinh biết không, hồi trước ở thành phố tôi cứ ước về quê mãi đó!" Thuyên cười nói.
"Sao lại về quê. Ai cũng thích lên thành phố vì trên đó tiện nghi hơn nhiều mà?" Chinh khó hiểu.
"À, tại tôi thích ở quê, có vườn mát với nhiều cây trồng, nhiều rau nè. Tôi còn được ông dạy nhiều thứ lắm nha nào là bắn ná cao su, làm chong chóng từ trái mù u, câu cá.. những thứ từ trước tới giờ tôi chưa bao giờ tiếp xúc cũng không biết đến sự tồn tại của nó."
Hai đứa nhỏ cứ luyên thuyên như thế suốt đoạn đường về nhà. Đến nhà dì Chinh, cô bé dừng trước cửa nhà. Thuyên vẫy tay nói:
"Chào Chinh nha, chiều gặp!"
Nói xong Thuyên định theo ông về nhà thì bất ngờ Chinh từ đằng sau lên tiếng:
"Chuyện lúc trước tôi xin lỗi. Ông không yếu đuối, tôi đã sai rồi."
Thuyên quay người lại, nở một nụ cười thật tươi:
"Yên tâm, chuyện nhỏ như con thỏ đó tôi đã quên mất từ lúc nào rồi."
Trở về nhà, bà ngoại đã lo lắng hai ông cháu lâu quá chưa trở về mà đứng trước cổng đón từ lúc nào. Thấy vết bầm tím trên mặt Thuyên, bà lo lắng nhìn ông ngoại hỏi:
"Sao, làm sao thế?"
Ông kể rõ đầu đuôi sự việc, bà ngoại chỉ thở dài thườn thượt rồi kéo Thuyên vào nhà để xoa dầu nước xanh lên vết bầm. Bà còn tranh thủ luộc trứng gà để lăn cho Thuyên giảm sưng. Chiều nay, bà định để Thuyên nghỉ một buổi cùng ông đi trạm xá để khám bệnh nhưng Thuyên bảo không sao, mà nghỉ sẽ mất bài nên bà cũng thôi. Thuyên phải đảm bảo với bà nhiều lần bà mới yên tâm để Thuyên đi học tiếp.
Chiều lên lớp, thầy cùng các bạn đều hỏi về vết bầm trên mặt Thuyên và dường như thầy đã nghe phong phanh chuyện hồi sáng nên khi nghe Thuyên nói thầy đã mời cậu lên bục giảng để tuyên dương về hành động vô cùng gan dạ cũng như cách ứng xử khéo léo trước bọn bắt cóc. Đồng thời thầy cũng dặn dò và tuyên truyền một đợt những điều cần làm khi gặp phải chuyện hồi sáng. Học sinh đều đặt ánh mắt ngưỡng mộ lên người Thuyên khiến cậu xấu hổ, khi Thuyên đảo mắt sang bên cạnh chỗ ngồi của Chinh, cậu thấy cô cũng nhìn mình rồi nhanh chóng quay mặt chỗ khác khi phát hiện, dường như nhớ ra điều gì, cậu nói lớn trước lớp:
"Thật ra, người có công lớn nhất trong chuyện này chính là Chinh – bạn cùng bàn với tôi. Nếu không có bạn ấy truy hô người lớn đến ứng cứu có lẽ tôi đã không may mắn đứng ở đây. Vậy nên, tôi cũng muốn mọi người biết đến bạn ấy và tuyên dương nữa."
Thầy nghe Thuyên nói, gật đầu rồi mời Chinh lên cùng. Sau đó, học sinh bên dưới đã dành tặng hai đứa trẻ dũng cảm một tràng vỗ tay vang dội cả lớp. Xen lẫn trong tiếng vỗ tay đâu đó lướt qua lời nói nhỏ:
Hôm nay là Chủ nhật, vì được nghỉ ở trường nên Thuyên đến nhà Chinh để tìm cô bé chơi. Khi đến nhà thì không có Chinh, hỏi dì cô thì mới biết Chinh đã đi chơi với bọn trẻ trong xóm ở ngoài gốc cây to ngoài cổng làng. Cậu đến nơi, đã thấy tụi nó vây thành một vòng tròn không biết để làm gì. Thuyên tới, Trí là người thấy đầu tiên, nó la lên:
"Ê Thuyên, lại đây. Hay thật, tụi tao định kể chuyện ma đây."
Thuyên theo tiếng Trí đi lại, cậu nhìn Chinh cũng đang ngồi trong vòng tròn. Cô bé thấy Thuyên đến thì gật đầu xem như chào hỏi còn Thuyên thì ngồi xuống chỗ trống cạnh Trí, cười cười nhìn Chinh.
"Rồi rồi, bắt đầu thôi. Tao kể trước." Một đứa xung phong.
Theo lời kể từ bà của nó thì câu chuyện này xảy ra lúc mẹ của bà ngoại nó – bà cóc còn nhỏ.
Thuở ấy, bà với một người bạn hay đi lượm xoài ban đêm. Cây xoài đó xum xuê, nhiều trái lắm. Lượm trái chín rụng dưới gốc nếu nó không hư còn có thể bán được vài đồng để mua bánh kẹo. Đêm đó, bà nó không sao ngủ được mà cứ nằm trằn trọc mãi. Khi mê mang được một chút, bà tỉnh dậy rồi nhìn ra ngoài qua cửa sổ, trời còn tối. Bà chủ quan không nhìn đồng hồ mà vẫn ngồi dậy chuẩn bị giỏ để đựng xoài vì nghĩ rằng mình đã tỉnh đúng giờ hay đi lượm (bốn giờ sáng hơn). Vì nhà bạn bà ở xa nên thông thường hai đứa sẽ tự động đến chỗ gốc xoài mà không cần hẹn trước hay lại nhà rủ gì cả. Vậy là bà vẫn tới chỗ xoài bình thường và lượm cho đến khi có một hình bóng thoảng qua.
"Mày hả Lộ?" Bà quay lại đằng sau, tưởng là bạn mình nên lên tiếng hỏi.
Nhưng ngoài tiếng côn trùng thì chẳng có ai cả. Bà nghĩ mình ảo giác nên tiếp tục nhặt xoài, tuy nhiên sau lưng lại có tiếng động. Bà cóc nó nhìn lại, bà giật mình khi cách lưng mình năm bảy bước có một cái đèn. Bà nheo mắt để nhìn rõ có ai cầm nó không nhưng sau đèn là một khoảng tối đen như mực.
"Lộ, mày hả Lộ?" Bà dồn dập lên tiếng hỏi, dè dặt nhìn bóng đèn trước mặt.
Không ai trả lời. Sống lưng bà rợn lên, ốc cục nổi hết đầy người. Bà quay người chạy, bất chấp túi xoài đã bị bà quăng đâu mất vì sợ hãi. Nhìn lại đằng sau, cái đèn đó đuổi theo bà, nhanh lắm. Bà vừa khóc la vừa chạy một mạch về nhà. Sau đêm đó, tự dưng bà cóc nó như trở thành một con người khác. Khóc la, hay quấy phá trong nhà và nhiều hành động kỳ lạ. Những người dì dường như biết được bà đã bị ma nhập nên muốn dẫn bà vào chùa nhưng cái vong này biết được, nó khóc lóc, phá phách, một mực không muốn đi.
"Rồi sau đó, tao nghe nói mấy bà dì dụ rằng đi chợ nhưng chở thẳng vào chùa. Vừa bước lên bậc thềm cái vong xuất ra luôn nên bà cóc tao trở lại bình thường."
Mấy đứa nghe kể xong, quay lại đằng sau nhìn gốc cây cao lớn.
"Ê tụi bây, sao tao rợn hết da gà rồi nè."
"Ghê quá, đi tắm sông thôi! Trưa nắng tắm mát lắm."
Tụi nó nhau nhau hùa với đứa nói rồi bỏ chạy tán loạn, đám đông chỉ còn mỗi Thuyên và Chinh.
"Chinh tin không Chinh?"
Chinh gật đầu rồi lắc đầu, đoạn nói:
"Chuyện tâm linh nên mình không biết chắc. Nhưng tôi sẽ tin."
Thuyên cũng gật đầu, nhìn đám đông đã mất hết cậu quay sang nhìn Chinh hỏi:
"Cứ ngồi đây cho mát mẻ. Trời nắng lắm, tôi ngại đi về."
Thuyên ngồi xuống đồng thời lên tiếng hỏi Chinh về câu nói hôm bữa:
"Sao bữa Chinh lại tự nói mình là một đứa trẻ xui xẻo thế?"
Chinh nhìn thoáng qua Thuyên, dường như muốn nói rồi lại thôi. Cô bé hẳn đang đấu tranh tư tưởng rất nhiều vì đây có thể xem như là nỗi đau của bản thân. Nhưng rốt cuộc, Chinh thở dài và lựa chọn nói ra:
"Tôi nghe dì kể lại.."
Khi Chinh còn trong bụng mẹ, cha cô rất mong chờ cái thai này sẽ là con trai. Ông như vẽ ra một kế hoạch tương lai cho đứa con sắp tới của mình. Mẹ cô dường như là người hạnh phúc nhất thế gian khi cô chưa ra đời tại thời điểm đó. Nhưng rồi, Chinh là con gái. Mọi thứ vỡ nát như chiếc ly thủy tinh cha cô đập tan tành trong ngày cô từ viện về vậy. Cha mẹ cãi nhau nhiều hơn, đỉnh điểm khi mẹ phát hiện cha có người tình. Con trai quan trọng với ông như vậy sao?
Khi Chinh được năm tuổi, ông dẫn người tình về vì người này sinh được con trai. Mẹ chịu không nổi vậy là bỏ nhà đi, dẫn theo người chị, bỏ Chinh lại nơi này. Cha không thương, mẹ không yêu may mắn thay Chinh vẫn còn người dì ruột. Kể từ đó, Chinh rất ghét trở thành người yếu đuối, vì yếu đuối nên khi cha đánh mẹ, cô cùng chị chỉ có thể ôm nhau ngồi trong góc khóc thút thít, vì yếu đuối nên mẹ không đem theo Chinh mà để cô lại cho người cha tệ bạc với lý do cô là đứa trẻ xui xẻo, khiến gia đình hạnh phúc tan nát. Chinh tự hỏi, bản thân chính là nguồn gốc của mọi thứ hay sao? Vậy sinh cô ra làm chi? Chinh bắt đầu ghét bọn con trai hay tỏ vẻ, cô cạnh tranh với chúng từ mọi thứ để chứng tỏ rằng mình mạnh mẽ hơn con trai nhiều, để cha cô thấy được. Có lần, bọn nó trêu chọc cô bị mẹ bỏ phải sống cùng dì ghẻ. Cô đã tức giận và lao vào đánh nhau với thằng đó nhưng khi cha biết chuyện, ông ta lấy cây đánh Chinh những lần đỏ, đánh mạnh lắm, ba ngày sau mới phai bớt vết bầm.
"Mày là con gái, phải ở trong nhà. Tối ngày đi chơi không phụ dì trông em trai của mày à? Con gái mà bày đặt đánh nhau với con trai. Còn ra thể thống gì? Từ nay mà mày còn chơi chung với bọn nó thì coi chừng tao. Tao đánh gãy chân mày."
Đó là những lời Chinh thường xuyên phải nghe khi ở căn nhà không thuộc về cô.
Lần đầu thấy Thuyên, Chinh như thấy được bản sao của chính mình năm đó nên cô đã không thể kiềm chế bản thân mà buông ra lời khắc nghiệt như vậy. Thật ra, Chinh chỉ muốn chạy trốn khỏi những ký ức tồi tệ của mấy năm trước thôi.
"Nhưng bù lại Chinh thật mạnh mẽ, hơn hẳn bọn con trai rồi đó. Chinh cũng có dì thương yêu mà nên hãy vui lên, và chứng tỏ cho cha Chinh rằng con gái thì sao chứ? Con gái thật ra rất giỏi đó!"
Loáng thoáng đã đến Trung thu. Đây là lần đầu tiên, Thuyên tham gia Hội trăng rằm cùng bọn trẻ dưới quê. Hôm nay trăng thanh gió mát, người lớn cũng rất phối hợp tắt đi đèn ngoài sân để tụi nhỏ mở lồng đèn của mình lên. Ở thành phố, chỉ có năm lớp một là Thuyên đi hội Trung thu ở trường. Học sinh rất đông, nhà trường cũng tổ chức văn nghệ thiếu nhi và tặng quà cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn, tạo điều kiện để các bạn có được cái Tết Trung thu như bạn bè.
Trước khi lễ khai mạc diễn ra, học sinh sẽ xếp hàng theo lớp, nâng lên hạ xuống chiếc lồng đèn theo khẩu hiệu của thầy tổng phụ trách. Rồi sau đó, khi trời sập tối sân khấu sẽ bùng lên những ánh đèn đủ màu sắc, chói lóa một vùng không gian. Lúc này, học sinh có thể hoạt động tự do nghĩa là gọi cha mẹ rước về nhà, ở lại xem ca nhạc, biểu diễn thời trang hay trở lại lớp để tổ chức liên hoan cùng các bạn đều được.
Thuyên sẽ chọn cái thứ ba vì về nhà cũng không có ai ăn cùng cậu bánh mứt Trung thu, cha mẹ mãi bận bịu với công việc và dĩ nhiên sẽ không rảnh để tham gia với Thuyên, dù chỉ là một bữa cơm nho nhỏ nhưng từ lúc nào đó đối với cậu đã trở thành thứ xa xỉ.
Còn bây giờ, Thuyên có bạn dù không nhiều nhưng đủ khiến cậu cảm thấy vui vẻ. Trên tay Thuyên là chiếc đèn ông sao ông ngoại đã làm cho cậu để cùng các bạn vui chơi. Bài hát "Rước đèn ông sao" được tụi trẻ đồng thanh hát vang. Những giọng ca non nớt không cần nhạc đệm, kéo dài xuyên suốt trên đường làng, theo cơn gió rồi truyền ra xa, qua những cánh đồng, những rặng tre rồi vọng lên bầu trời đầy sao sáng. Đi qua nhà đứa nào chưa tham gia, chúng nghe được tiếng hát cùng đám đông rước đèn đều sẽ xin cha mẹ rồi lạch xạch chạy ra ngoài, trên tay là lồng đèn tự chế từ vỏ lon sữa hay đèn ông sao từ tre như Thuyên. Chúng vui vẻ, cười giỡn dưới những vì sao.
Đến nơi quen thuộc, bọn trẻ sẽ đem bánh kẹo lấy từ nhà bỏ xuống chiếu mượn được rồi ngồi quây quần cạnh nhau. Hát hò, nhảy múa hay kể nhau nghe những chuyện hài, chuyện ma mà chúng sưu tầm được qua lời kể của bà, của mẹ.
Thuyên vui lắm, nỗ lực tìm bạn của cậu đã được đền đáp. Mặc dù cậu thích chơi với Chinh hơn cả nhưng nhờ Chinh mà Thuyên đã kết thêm nhiều bạn mới. Tụi con trai trong làng dần dần cũng hòa hợp với cậu mà không trêu chọc như trước nữa.
"Ê Thuyên, mày kể tụi tao nghe Trung thu ở thành phố như nào đi." Trí mở lời sau khi tụi nó đã hả hê với bánh kẹo và đùa vui ầm ĩ.
Thuyên nhìn qua một lượt, đứa nào cũng trố mắt, chờ đợi cậu lên tiếng.
"Nhưng tao chỉ biết ở nơi tao sống thôi chứ không phải cả thành phố đâu." Thuyên khó xử
"Không sao, mày cứ kể." Bọn trẻ đồng thanh nói.
Trung thu ở nơi Thuyên sống cũng giống dưới quê vậy thôi nhưng tẻ nhạt và buồn chán hơn hẳn.
Cũng sẽ có những đứa con nít cầm lồng đèn đi khắp con hẻm nhỏ, ánh sáng lờ mờ từ chiếc đèn chạy bằng pin của tụi nó rọi qua từng góc tối chúng đi qua. Thuyên đã từng đứng cạnh cửa sổ nhìn tụi nó dù chỉ có vài đứa nhưng vẫn xếp thành đội ngũ chỉnh tề rồi vừa hát vừa đi. Tiếng hát dần xa, sau cùng để lại trong mắt cậu là một mảnh tối om.
Khu phố xập xệ của những người xa quê, lên thành phố để bám trụ qua ngày đón một cái Tết Trung thu như vậy. Những người lớn sẽ kê ghế ra hiên nhà ngồi hóng mát. Họ ăn bánh, uống trà dành một buổi tối ngắn ngủi để tâm sự với nhau bao chuyện.
Trên tivi, cậu hay nghe người ta nói trong các quảng cáo:
"Tết Trung thu, tết của đoàn viên."
Nhưng nhà Thuyên, chưa bao giờ ăn được một cái tết đúng nghĩa.
"Ơ, vậy chẳng phải dưới đây vui hơn sao? Ha ha."
Thuyên lắc đầu:
"Đó là nơi tao sống thôi, còn những nơi khác hẳn sẽ vui hơn chứ?"
Một đứa nhìn ra sông rồi la lên:
"Ê tụi bây, người ta thả đèn kìa."
Đám trẻ hồ hởi hẳn lên. Chúng bỏ chạy về phía sông, đứng trên bờ nhìn những chiếc thuyền giấy có đèn cầy trong đó. Tụi trẻ ồ lên vui vẻ.
*Đèn cầy: Nến
Thuyên cũng đi ra xem. Đây là lần đầu Thuyên chứng kiến một cảnh tượng như vậy. Giữa sông, có bóng người đang thả đèn. Những chiếc thuyền giấy theo dòng chảy, trôi xuống dần dần. Có chiếc bị sóng đánh, lật úp xuống nhưng nó vẫn cố chấp cháy hết trước khi chìm nghỉm vào lòng sông. Cũng có chiếc, khéo léo lách qua những gợn sóng, chao đảo trên dòng sông rồi bị kẹt lại nơi đám lục bình. Nó vẫn cháy, vẫn sáng rọi lên những thân lục bình xanh mướt. Những chiếc thuyền đèn nối đuôi nhau trôi xuống, rồi mất hút không thấy bóng dáng nữa.
"Nè tụi bây, nó trôi xuống dưới đây nè!"
Một đứa rồi nhiều đứa nữa chạy theo dòng chảy của con sông để xem những chiếc thuyền sẽ đi về đâu.
Thuyên không chạy như tụi trẻ mà đứng im nhìn mặt sông. Nước đen thui, chỉ có ánh sáng le lói từ ngọn đèn ấy là khắc sâu trong mắt Thuyên kẻ cả năm tháng về sau.
Các bạn đều sẽ xung phong để nói về ước mơ của mình. Có người muốn trở thành giáo viên, bác sĩ, kỹ sư để gìn giữ truyền thống gia đình, cũng có người mông lung về tương lai và ngồi im nghe các bạn khác nói về hoài bão của bản thân. Đa số, ước mơ của mọi người đều hướng đến tương lai tươi sáng, cống hiến sức lực của mình cho đời. Đợi hết một lượt, không còn ai xung phong nữa thầy mới đặt một câu hỏi để các học sinh suy nghĩ trả lời:
"Theo các em, nghề nào là cao quý nhất?"
"Thưa thầy, em nghĩ nghề giáo viên là cao quý nhất!" Một cậu bạn nhanh nhảu đáp lời.
Theo lời giải thích của cậu bạn ấy, giáo viên là người cần mẫn qua bao năm tháng, sớm hôm soạn giáo án để dìu dắt học sinh nên người, trở thành những mầm non tươi sáng cho đất nước. Mẹ cậu cũng là một giáo viên, cậu rất khâm phục khi mẹ có thể quán xuyến việc nhà trong khi bản thân lúc nào cũng bận rộn bên chồng tài liệu mỗi tối với mục đích soạn bài thật dễ hiểu, để học sinh dù kém đều có thể tiếp cận, theo kịp tiến độ trên lớp. Tóc mẹ đã bạc dần theo năm tháng nhưng cậu chẳng thấy mẹ than thở bao giờ.
Thầy giáo gật đầu, rồi hỏi tiếp những bạn còn lại:
"Các em có đồng ý với bạn không?"
Hầu hết mọi người đều gật đầu. Thuyên suy tư, cậu quay sang hỏi nhỏ Chinh:
"Theo Chinh, nghề nào là cao quý?"
"Tôi nghĩ, những nghề chân chính, giúp ích cho đời đều là cao quý."
Thuyên gật đầu, cậu ngồi im cùng các bạn lắng nghe đáp án từ thầy. Thật ngạc nhiên khi câu trả lời của thầy lại trùng khớp với câu trả lời của Chinh. Thầy giải thích rằng, không có nghề nào cao quý nhất hay cao quý hơn những nghề khác. Chúng ta không thể nhìn nhận bản chất của nghề mà cho rằng nghề này cao quý hơn nghề kia. Chúng thật ra đều hỗ trợ nhau để xã hội này trở nên tốt đẹp hơn. Nghề giáo viên, giúp học sinh có tri thức, suy nghĩ đúng đắn, tạo tiền đề để có việc làm ổn định sau này. Nghề kỹ sư, giúp chúng ta có cầu đường, phương tiện đi lại hay nghề y, giúp chúng ta có một sức khỏe tốt hơn. Phân tích sâu thêm, thầy đưa ra mối liên hệ giữa các ngành nghề. Học sinh đều trầm trồ trước sự sâu sắc của người thầy ấy. Cả lớp vỗ tay thật lớn sau khi thầy kết thúc lời nói của mình.
Và Thuyên, lại càng ngưỡng mộ Chinh thêm bởi suy nghĩ sâu rộng mà không phải đứa trẻ nào cũng có được.
Tiếng trống báo hiệu giờ ra chơi vang lên, học sinh sau khi được thầy cô cho phép giải lao liền ào khỏi lớp như chim vỡ tổ. Sân trường vắng lặng khi nãy chỉ có những cây, những gió lúc này chứa đựng thêm tiếng cười giòn giã, tiếng nói chuyện rôm rả của những mầm non đất nước. Cùng với những người bạn thân thiết của mình, học sinh tụ tập ở một góc để chơi các trò chơi mang tính đồng đội cao hoặc nói chuyện phiếm hay ăn uống ở căn tin trường.
Thuyên và Chinh ngồi trong lớp – hiện tại chỉ lác đác vài người. Cậu lôi ra trong cặp sách giáo khoa để chuẩn bị cho tiết học tiếp theo trong khi Chinh đang lật vở đến trang cuối cùng. Thuyên tò mò lắm, không biết cô bé sẽ làm gì. Ngó mắt qua, thì ra Chinh đã có sẵn những hình vẽ trước đó - những hình vẽ hoa quả, khối hộp, khối tròn xoay tô đậm nhạt bằng chì.
Chinh im lặng, chiếc bút chì đã gọt sẵn thoăn thoắt không ngừng trên trang giấy tạo ra những tiếng động sột soạt. Cô phác thảo ra hình dáng mình định vẽ rồi đi những nét rất dứt khoát. Thuyên hỏi:
"Chinh tự học vẽ hả?"
Chinh gật đầu rồi lắc đầu, sau đó nói:
"Cha tôi là kiến trúc sư, tôi hay học lỏm ông ấy lúc ông làm việc. Cha không bao giờ dạy tôi hoặc cho tôi đụng đến những thứ như này vì quan điểm của ông phụ nữ nên ở nhà giúp chồng, dạy con."
Thuyên à một tiếng, cậu chưa bao giờ nghe Chinh kể quá nhiều chuyện về cha trừ lần tâm sự hôm ấy nên vô cùng ngạc nhiên khi biết người đàn ông đó lại là một kiến trúc sư.
Mọi chuyện không đơn giản như lời nói thoảng qua của Chinh.
Chinh thích vẽ từ bé, khi chưa dọn qua ở cùng dì cô đã vẽ rất nhiều tranh – những bức vẽ vô tri của con nít về cảnh tượng chúng quan sát hằng ngày. Đa phần, Chinh sẽ vẽ bầu trời vì đó là thứ cô thích nhất. Trời xanh thật sự rộng lớn, sẽ chứa chấp hết những nỗi buồn của Chinh. Học lỏm từ cha, Chinh bắt đầu mày mò để vẽ. Nhưng ông ta, đã phá hủy tất cả. Những bức tranh Chinh từng vẽ đều bị ông đốt hết không thương tiếc. Chinh chưa bao giờ khóc khi bị đánh những lúc ông ta có rượu trong người nhưng lần này, cô đã gào thét, đã lao vào giành giật những bức tranh còn sót lại trên tay người cha trong mắt cô lúc này chẳng khác nào quỷ dữ. Làm sao một đứa trẻ năm sáu tuổi đủ sức chống lại người đàn ông trung niên? Vậy là, Chinh chỉ có thể trơ mắt nhìn chúng bị thiêu rụi đến không còn gì cả.
Không còn gì cả!
"Mày là con gái, vẽ vẽ cái gì? Mày lo mà giúp đỡ dì chăm em trai mày. Từ nay về sau tao thấy mày vẽ bức nào, là tao đốt bức đó."
Lời cay nghiệt được thốt ra từ người đàn ông ấy, Chinh sẽ không thể quên cũng không dám quên.
Để hưởng ứng ngày hội vì môi trường, tỉnh đã phát động cuộc thi vẽ với chủ đề "Việc làm để nơi em sống xinh đẹp" cho các trường tiểu học trong địa bàn. Cậu không biết Chinh có tham gia không vì cô bé thích vẽ như vậy. Ở trên lớp, thầy cũng đã đề cập về vấn đề này nhưng Thuyên thấy Chinh không có phản ứng gì cả. Ngoài ra, thầy giáo còn cho biết những lợi ích mà học sinh sẽ có được sau khi tham dự kỳ thi. Ba học sinh có giải sẽ đại diện trường lên tỉnh thi vẽ cùng các bạn cuộc thi lớn hơn. Vậy là, giờ ra chơi Thuyên đã hỏi Chinh:
"Chinh có định thi vẽ không?"
Chinh lắc đầu rất nhanh. Thuyên không hiểu, đam mê của cô là vẽ vậy tại sao không tham gia thi để có thể chứng tỏ năng khiếu của bản thân? Thuyên hỏi tại sao, Chinh cũng rất vui lòng cho cậu biết câu trả lời:
"Tôi thích vẽ là thật nhưng thi vẽ, tôi sợ mình không có linh cảm gì hết."
Thuyên một mực:
"Linh cảm tự nhiên tới đó có. Tôi sẽ tham gia thi nên Chinh tham gia cùng tôi nhé?"
Nói xong, cậu nhìn Chinh với ánh mắt đầy chờ mong. Chinh nghĩ một lát rồi gật đầu, vì cô bé nghĩ nếu không biết vẽ gì thì cứ vẽ đại cho xong cũng được. Có được một người bạn như Thuyên là chuyện vui vẻ nên hiển nhiên cô không muốn làm cậu buồn. Chỉ là cuộc thi thôi, Chinh nghĩ vậy.
Tưởng chừng ít người tham gia nhưng không ngờ, cuộc thi lại có nhiều người hưởng ứng như vậy. Mọi lớp sẽ có ít nhất năm đến bảy học sinh tham gia. Vì số lượng học sinh tham gia đông nên ban tổ chức dành ra hẳn một ngày để tổ chức ngày thi vẽ tranh và những bức vẽ ấy sẽ được xét duyệt, bầu ra bức tranh đẹp nhất, có ý nghĩa nhất để nhận thưởng từ ban tổ chức. Sẽ có giải nhất, nhì, ba như thường lệ nhưng bổ sung thêm giải đặc biệt dành cho bức vẽ đặc biệt nhất cuộc thi. Vì chung lớp nên Thuyên và Chinh thi chung phòng, hai đứa trẻ đến phòng thi rất sớm. Bút chì, màu và những vật dụng hỗ trợ vẽ đều do học sinh tự chuẩn bị, ban tổ chức phát giấy và mỗi học sinh chỉ có tối đa một tiếng để hoàn thiện bức tranh của mình.
Thuyên vốn không giỏi mảng nghệ thuật nên cậu phải mất hơn một phần tư thời gian thi để lên ý tưởng cho những gì mình sắp vẽ. Tham gia cuộc thi để vui nên Thuyên nghĩ gì vẽ đó rồi lên màu cho tranh. Hoàn thành xong bức vẽ, cậu ngước mắt nhìn Chinh đang ngồi cách mình nhiều bàn. Cô bé rất chuyên chú cho phần thi của mình. Khi thầy cô báo hết giờ, tất cả học sinh đều dừng động tác trên tay và nhanh chóng đưa tờ giấy ra đầu bàn. Thi xong, Thuyên đi lại chỗ ngồi của Chinh.
"Chinh vẽ gì á?" Thuyên hỏi.
"Tôi vẽ dọn rác thôi." Chinh ngắn gọn đáp.
Sau đó, hai đứa trẻ tạm biệt nhau ở cổng trường rồi trở về nhà.
Một tuần sau đã có kết quả và thông báo ở buổi chào cờ đầu tuần, thầy tổng phụ trách vô cùng hồ hởi cho biết trên tay mình là danh sách những học sinh đạt giải cuộc thi vẽ đã diễn ra trước đó. Khắp sân trường huyên náo, không biết ai sẽ là người may mắn lên bục nhận thưởng.
"Sau đây, mời em Chinh lớp 3.4 lên bục nhận thưởng, em đã xuất sắc đạt giải nhất trong cuộc thi này. Tiếp theo.." Thầy bắt đầu đọc những tên học sinh còn lại.
Thuyên khều người ngồi trước mình, cô bé có vẻ không tin vào tai rằng mình đã đạt giải:
"Chinh, chúc mừng nha! Lên bục nhận thưởng đi."
Chinh như bừng tỉnh, cô e ngại đứng dậy rồi chậm rãi bước lên sân khấu trong ánh mắt ngưỡng mộ của bao người đang dồn lên. Tim Chinh đập thình thịch như muốn vỡ ra, cô ngoái đầu lại đằng sau, dễ dàng bắt được ánh mắt ủng hộ của Thuyên vẫn đang đặt lên người mình. Thuyên gật đầu với Chinh kèm theo là động tác cổ vũ trên tay. Chinh quay người lại, lần này cô bé đã có tự tin hơn bước về phía trước.
Cha Chinh đã sai khi phủ nhận tài năng cô bé nhưng có lẽ ông ta sẽ không bao giờ chứng kiến được những khoảnh khắc tuyệt vời này. Trước mắt Chinh là thầy tổng phụ trách tươi cười rạng rỡ mời cô đứng cạnh, kế bên là các bạn khác và tất nhiên sẽ không có ai xuất hiện nói với Chinh con gái vẽ vời làm chi, phí thời gian như lời cha cô từng nói. Mà ngược lại, mọi người đều ngưỡng mộ nhìn Chinh, vui vẻ và công nhận kết quả cô đạt được sau bao ngày luyện vẽ gian khổ.
Chinh vui lắm, cô nhận lấy giải thưởng trên tay mình. Đó là bằng khen cùng tiền thưởng. Chinh đã có thể giúp dì trang trải tiền bạc được rồi. Những gì cô muốn chỉ có vậy. Trở về lớp, thầy cũng sinh hoạt đôi điều trong đó chúc mừng Chinh đạt giải. Ngoài ra, thầy cũng đề cập chuyện lên tỉnh thi và bảo Chinh về hỏi dì ý kiến như nào. Thầy còn nói thêm học sinh đại diện trường thi sẽ được luyện vẽ vài buổi cùng cô mỹ thuật của trường, phương tiện đưa đón và ăn ở nhà trường sẽ lo phí nên phụ huynh không cần lo lắng. Chinh dạ vâng và nói rằng mình sẽ hỏi dì và báo cho thầy sau.
"Chinh ạ, các thầy cô cũng đã xem tranh em vẽ. Thực sự rất có tiềm năng đạt giải nên em hãy tham gia thi nhé. Vinh dự cho em cũng là cho trường mình đấy!" Thầy bổ sung thêm câu nữa trước khi trở lại bục giảng và bắt đầu dạy bài học mới.
Dì của Chinh tất nhiên đồng ý. Nhưng đều khiến dì khó xử chính là không thể lên dự thi cùng Chinh. Vốn làm ở một xưởng may, việc xin nghỉ đã rất khó khăn. Chinh không muốn làm dì phiền lòng nên cô tỏ ra đáng tin cậy nói:
"Không sao đâu dì, có thầy cùng các bạn nữa ạ."
Người dì thoáng phiền muộn nhưng cháu mình đã nói vậy, bà cũng không nói thêm được gì. Dường như nhớ lại điều gì, dì hỏi:
"Con thi vẽ là tự chuẩn bị chì cùng màu phải không?"
Chinh gật đầu rồi lại lắc đầu:
"Đó là thi ở trường, hiện giờ con thi ở huyện nên màu cùng chì sẽ do thầy cô chuẩn bị ạ."
Nghe nói thế, người dì cũng yên tâm phần nào. Nếu học sinh tự chuẩn bị, dì chắc hẳn sẽ sắm cho Chinh màu cùng chì mới. An ủi cùng khích lệ cháu gái đôi lát, dì lại tiếp tục công việc trên tay mình. Tiếng máy may lạch cạch vang lên trong chiều muộn. Chinh nhìn ánh tà chiếu lên lá cây, tiếng thở dài chìm theo cơn gió nhẹ.
Thoáng chốc, những bữa luyện vẽ để cấu trúc lại nét cũng như cách phối màu cho học sinh dự thi đã xong. Các bạn đại diện trường vừa háo hức vừa lo sợ bởi vì quy mô của cuộc thi vẽ này đã không gom gọn lại ở một ngôi trường nữa mà gom nhiều trường ở nhiều huyện, được tổ chức hẳn ở trường cấp ba trên tỉnh để có thêm phòng cùng chỗ ngồi dự thi. Ở huyện cũng có các trường tiểu học khác đăng ký tham gia nên học sinh được gom chung lại cùng xuất phát lên tỉnh. Trường Chinh lần này phụ trách dẫn đoàn. Trước khi lên xe, thầy tổng phụ trách cùng cô mĩ thuật đã đứng dưới xe, cầm danh sách học sinh để điểm danh rồi sắp xếp chỗ ngồi. Việc có đến tám trường tiểu học trong huyện rất khó để kiểm soát. Nhưng với kinh nghiệm bao năm của thầy, đây là một chuyện không mấy tốn sức. Rất nhanh, học sinh đã yên vị trên chỗ ngồi. Chinh bị say xe nên cô nép mình vào một góc bên cửa sổ, chợp mắt để bản thân bình tĩnh đôi lát trong khi các học sinh khác hát hò theo cô mĩ thuật nhằm khuấy động không khí, để tâm lý các bạn thả lỏng hơn.
Chinh nửa tỉnh nửa mê, rốt cuộc xe cũng đã dừng trước địa điểm thi.
Học sinh lục tục xuống xe theo chỉ thị của thầy cô. Thầy dẫn đoàn an bài các bạn chỗ ngồi, phát bánh mì rồi mọi người bắt đầu ăn sáng.
"Chín giờ sẽ bắt đầu thi nên các em theo thầy tập trung trước phòng thi để giám thị điểm danh." Thầy tổng phụ trách nói sau khi thấy các bạn hầu như đã ăn xong.
Học sinh vâng dạ, trật tự theo thầy hướng về phòng thi.
Mỗi huyện được phân vào một phòng và tùy theo số lượng học sinh mà sắp xếp chỗ ngồi cho ổn thỏa. Chinh nhận lấy màu, chì và tẩy từ trên tay cô mĩ thuật. Cô bé nói tiếng cảm ơn sau đó bước xuống xếp hàng.
"Chinh, cố lên em nhé!" Cô mĩ thuật nhỏ giọng khích lệ.
Chinh quay người lại, mỉm cười đáp:
"Em sẽ cố gắng."
Đến giờ, giám thị đọc tên cùng kiểm thẻ học sinh mới cho thí sinh vào phòng. Ổn thỏa đâu vào đấy, thầy cô mới phát đề và bắt đầu tính giờ.
Chinh mặc dù bình tĩnh hơn so với các học sinh nhưng khi thấy tên chủ đề vẽ, cô đã không thể nào giữ được sự trầm ổn của mình.
Chủ đề của cuộc thi lần này là "Gia đình".
Chỉ vỏn vẹn hai từ.
Gia đình sao? Thế nào là gia đình?
Chinh chua xót nghĩ.
Linh cảm để vẽ là một điều gì đó khó cầu. Lúc thì ào ạt như suối, lúc thì khô cằn như đất hạn. Và tình cảnh của Chinh bây giờ, là không có linh cảm gì để vẽ.
Từ lâu, cụm từ "gia đình" là thứ gì đó tối kỵ trong lòng Chinh. Mặc dù dì đối tốt với Chinh, cô rất cảm kích nhưng sâu thẳm trong lòng đây không phải gia đình cô mong muốn mặc dù Chinh không biết định nghĩa của nó như thế nào. Cô không thể nào vẽ đại một cái gì đó vì vẽ đối với cô là một thứ cần nghiêm túc, tỉ mỉ mà không phải hời hợt, cẩu thả.
Phải làm sao?
Khi đã qua phân nửa thời gian, tờ giấy làm bài của Chinh vẫn trắng nhách trong khi học sinh xung quanh có người đã lên hẳn màu vẽ.
Chẳng lẽ từ bỏ sao?
Cũng được, vốn dĩ từ đầu Chinh cũng là kẻ thất bại trong mắt cha mẹ rồi thì lần này có như nào cũng đâu sao đâu?
Chỉ là cuộc thi vẽ mà thôi.
Chinh buông hẳn bút vẽ, giám thị cũng chú ý đến. Thầy đi lại chỗ Chinh nhìn xem vì sao cô bé không có động tác gì nữa.
Tờ giấy trắng.
Thầy nhìn thoáng qua, học sinh không được nộp giấy trắng nên lên tiếng nhắc nhở:
"Em không biết vẽ gì cứ vẽ cho có cũng được vì cuộc thi này không cho phép nộp giấy trắng."
Sợ Chinh mất tập trung, thầy nói xong bèn lên trên bục giảng đồng thời thông báo hơn phân nửa thời gian đã trôi qua.
Chinh chấp nhất với vẽ nên chuyện vẽ cho có là không thể xảy ra. Cô cũng không muốn phụ lòng nhiều người, các thầy cô ở trường đã đặt niềm tin vào Chinh và kể cả Thuyên nữa.
Nhớ đến ánh mắt kiên định của Thuyên dành cho mình, Chinh dường như ngộ ra điều gì đó.
Cô bắt đầu cầm bút chì lên và phác họa. Chinh bôi bôi, vẽ vẽ. Tờ giấy trắng đã dần dần phủ lên những đường chì rậm rạp.
"Còn mười lăm phút nữa nhé! Các em tranh thủ lên màu đi."
Nghe tiếng, Chinh ngẩng đầu nhưng rất nhanh lại cúi đầu xuống và tập trung động tác trên tay. Mười lăm phút là không đủ nếu muốn một bức tranh sinh động nên Chinh làm liều. Cô nhớ lại những bài vẽ khối, tĩnh vật ở lớp và bắt đầu di bút.
Nếu đã không thể lên kịp màu Chinh sẽ dùng hai màu trắng đen để hoàn thiện bức tranh.
Hết giờ thi, Chinh ôm đồ ra trước cổng hội họp cùng mọi người.
Ai nấy đều rạng rỡ sau khi thi xong, hào hứng kể cho bạn của mình nghe cảm nhận như thế nào về phòng thi, về chủ đề vẽ. Tiếng nói chuyện rôm rả hẳn lên cho tới khi thầy tổng phụ trách thông báo dẫn đoàn học sinh đi ăn cơm trưa trước khi trở về thị trấn.
Chinh không có bạn bè nào cả, cô đi theo hai thầy cô rồi kiếm một góc ngồi ăn. Cô mĩ thuật sợ Chinh buồn nên cô ngồi cùng bàn Chinh, hai cô trò chuyện trò đôi lát rồi mới bắt đầu dùng cơm.
"Chinh nè, thi cũng thi xong rồi. Giờ mình đợi kết quả thôi em. Mình không cần áp lực quá đâu vì còn nhiều kỳ thi quan trọng khác phía sau nữa." Cô mĩ thuật an ủi Chinh khi thấy cô bé có vẻ sa sút tinh thần sau khi ra khỏi phòng thi.
Chinh gật đầu tỏ vẻ đồng ý. Cô mĩ thuật thấy cô bé không nói gì nữa, vỗ vai Chinh vài cái rồi mới chính thức ăn cơm.
Ăn xong, học sinh lục tục lên xe, theo lộ trình cũ trở về trường.
Lúc này ở trường, các cổ động viên cũng đã chờ sẵn. Thuyên cầm biểu ngữ và khi thấy đoàn xe dừng lại Chinh đi ra, cậu đã giơ lên và hét lớn để cô có thể nhìn về phía mình:
"Chinh! Làm tốt lắm!"
Trên biểu ngữ là dòng chữ chúc mừng Chinh do tập thể lớp 3.4 bí mật làm. Cô bất ngờ lắm vì ở lớp Chinh ít khi nói chuyện cũng không có nhiều bạn vậy mà mọi người lại dành cho cô điều vui nhất, khiến tâm trạng vốn ủ dột vì vẽ bài không tốt dần tiêu giảm. Cô mỉm cười rạng rỡ, bước từng bước lại phía Thuyên cùng những bạn học của mình.
"Cảm ơn mọi người. Tôi rất vui."
Lớp đi không nhiều nhưng Chinh thật sự cảm động.
Thuyên dẫn đầu mọi người nói:
"Tôi tin Chinh sẽ được giải cao!"
Chinh mỉm cười, lắc đầu nhưng không nói thêm gì sau đó nữa.
Vì là thứ bảy nên sau khi đón xong các bạn, học sinh các lớp có bạn dự thi lần lượt ra về. Chinh trở về cùng Thuyên và ông ngoại Thuyên. Hai đứa trẻ líu lo như hai chú chim nhỏ suốt dọc đường đi còn ông ngoại Thuyên thì cười phụ họa theo những câu chuyện hai đứa kể.
Tuần tới, khi lớp học đang diễn ra, thầy tổng phụ trách đến lớp để xin Chinh ra khỏi lớp một lát vì có thầy trong hội đồng thi vẽ tìm.
Chinh đến gặp thầy ở văn phòng tổng phụ trách. Cô không biết lý do nên rất khẩn trương. Bài vẽ của Chinh liệu có vấn đề gì hay sao? Hay nó đã bị hủy vì không dùng màu mà dùng chì vẽ để tô? Đủ loại câu hỏi, tình huống xấu nảy lên trong tâm trí cô bé. Thầy tổng phụ trách thấy Chinh sợ hãi bèn trấn an:
"Em không cần lo. Thầy ấy đến hỏi em một số thứ thôi."
Chinh dạ nhưng vẫn níu lấy đồng phục đến nhăn lại để bình tĩnh. Đầu ngón tay trắng bệch nhưng Chinh vẫn chưa dám bỏ ra.
"Rồi, hai thầy trò nói chuyện đi nhé!" Thầy tổng phụ trách dẫn Chinh đến văn phòng rồi trở ra, để lại không gian riêng cho hai người.
"Em ngồi đi, đừng căng thẳng. Tôi chỉ muốn hỏi em một vài thứ liên quan đến bài thi thôi." Thầy lên tiếng.
Chinh dạ vâng rồi ngồi đối diện thầy lắng nghe.
Lý do hôm nay thầy hội đồng đến đây là vì bài vẽ của Chinh đã gây tranh cãi trong hội đồng chấm thi. Chủ đề là "Gia đình" nhưng bức tranh cô bé vẽ lại là đôi mắt và trong đôi mắt ấy lại có hai hình ảnh trái ngược nhau. Một bên là gia đình đổ vỡ còn một bên là gia đình hạnh phúc. Bản thân ông cảm thấy bức tranh này rất sâu sắc xứng đáng đoạt giải cao nhất nhưng các thầy cô khác trong hội đồng lại không đồng ý vì tranh cô bé không tô màu mà vẽ chì và nếu cho giải nhất, chắc hẳn sẽ khiến đại đa số người không tán thành và gây tranh cãi khi bài thi mặc dù không ra quy định bắt buộc tô màu nhưng mọi người đều ngầm nhận định phải lên màu mới hợp lệ.
"Vì sao em lại vẽ hình ảnh hai gia đình trong đôi mắt?"
Kỳ thi vẽ để học sinh thỏa sức sáng tạo nhưng ngược lại với đại đa số học sinh khác, các em có người vẽ nhà có bốn người, gia đình đi bãi biển, cắm trại hay vẽ chân dung một thành viên trong nhà thì cô bé đứng trước mặt thầy hội đồng lại vẽ hai gia đình trái ngược nhau.
"Gia đình của em.." Chinh im bặt một lúc mới có cảm xúc nói tiếp: "Em không có một gia đình trọn vẹn để vẽ."
Thầy hội đồng hơi sững sờ trước câu trả lời của Chinh.
"Xin lỗi em."
Chinh lắc đầu tỏ vẻ không sao, dừng một lát cô mới tiếp tục nói lý do vì sao bản thân lại vẽ như thế.
Chinh vẽ hai gia đình, một là gia đình trong hồi ức năm năm tuổi, gia đình còn lại là Thuyên cùng ông bà ngoại đang ăn cơm chiều. Mặc dù hình ảnh ấy cô chưa bao giờ tận mắt thấy nhưng nghe Thuyên kể, cô dường như mường tượng ra được khung cảnh hạnh phúc đến nhường nào. Ngoài trời mưa, còn trong nhà thì ấm áp. Thuyên cùng ông bà ngồi ăn bữa cơm đạm bạc dân quê. Trên khuôn mặt mỗi người là nụ cười vui vẻ, sự quan tâm của ông bà dành cho Thuyên.
Chinh lúc nào cũng ao ước điều giản đơn ấy. Khi sống trong nhà cũ, cô làm gì được ăn cơm như thế. Chỉ khi nào cha và mẹ kế đã ăn cơm xong, em trai ăn cơm xong cô mới được ăn. Phần cơm nguội lạnh còn thức ăn bị đũa xốc lên, trộn lấy trông chẳng khác nào cám lợn. Nhưng Chinh chỉ có thể cắn chặt răng mà ăn, cô không khóc vì nếu khóc cũng chẳng ai thương hại ngược lại còn bị đánh đòn nặng hơn nữa. Sau khi ở cùng với dì, vì hiểu chuyện nên Chinh sẽ tự nấu cơm, đợi dì về làm đồ ăn rồi hai dì cháu ăn vội những bữa cơm để còn làm việc. Chinh sẽ phụ dì cắt chỉ thừa của những tấm vải se lai được mang từ xưởng về nhà làm để kiếm thêm tiền.
Ít ra, ở với dì hạnh phúc hơn ở nhà cũ dù đó không phải là một gia đình.
"Tôi còn một câu hỏi, vì sao em không tô màu mà tô chì?" Thầy hội đồng chỉnh sửa lại gọng kính cho ngay ngắn đồng thời lên tiếng hỏi.
Chinh níu lấy váy áo, khuôn mặt cúi xuống. Cô lo lắng hỏi nhỏ:
"Tô chì không được sao ạ?"
Thầy hội đồng thoáng trầm tư. Mặc dù không có yêu cầu nhưng vẽ tranh và tô màu để hoàn thiện là luật bất thành văn từ lâu, trừ khi chủ đề vẽ là tĩnh vật, hình khối, tượng thì khác.
"Không phải không được. Câu trả lời sắp tới đây của em sẽ là cơ hội để em có giải hay không nên hãy suy nghĩ thật kỹ trước khi đưa ra câu trả lời nhé?" Thầy hội đồng trấn an cô bé khi thấy khuôn mặt Chinh đã thoáng trắng bệch khi thầy không lên tiếng mà trầm ngâm.
"Em không tô màu, một phần là không kịp thời gian; còn lại là vì em không thể mô phỏng lại bức tranh sinh động ấy bằng màu mà em có. Tô chì là vì hai màu trắng đen đơn giản nhưng có thể khắc họa chi tiết đường nét từ hình ảnh gia đình em mong muốn sẽ xuất hiện trong tranh, thưa thầy." Khi nói đến sở trường của mình, phong thái Chinh rất tự tin. Cô ngẩng mặt nhìn thầy hội đồng mà không phải ủ rũ, cúi gằm mặt xuống như khi nãy.
Thầy hội đồng gật đầu, nói vài câu khích lệ Chinh rồi để cô về lớp, bản thân trò chuyện đôi lát với thầy cô ở trường Chinh học rồi lên tỉnh trở lại.
Thuyên thấy Chinh trở lại với một tâm trạng xuống dốc, cậu lo lắng hỏi:
"Sao thế Chinh?"
Chinh lắc đầu, ngồi xuống bàn và lật sách giáo khoa ra bài hôm nay học, chú tâm theo dõi bài giảng của thầy.
Còn rất nhiều kỳ thi ở phía trước, chỉ là một kỳ thi vẽ không nên tự áp lực bản thân quá nhiều.
Chinh tự an ủi mình.
Mỗi ngày trôi qua dưới ngôi trường ở thị trấn nhỏ vô cùng yên bình nhưng tại hội đồng vẽ, cuộc tranh luận lại tiếp tục nổ ra khi thống nhất các bức vẽ đoạt giải. Các thầy cô khác vẫn giữ nguyên ý kiến của mình, cho rằng bức tranh đã không lên màu, tô bằng chì là đi ngược lại luật vẽ mấy năm nay. Vì chủ đề thi vẽ không liên quan đến vẽ tĩnh vật, khối hộp, tượng thì làm sao lại tô chì. Rõ ràng, giữa một bức vẽ lên màu khi so sánh với tô chì khác nhau hoàn toàn rõ rệt mà lại, tiêu chí của tỉnh đó giờ là có ít nhất một trường ở tỉnh đoạt giải cao nên không thể đặc cách trường thị trấn ở huyện được giải nhất dù tranh có lên màu, có xuất sắc. Hoặc là đồng hạng mà không phải xuất hiện trường hợp trường quê có giải cao hơn trường tỉnh.
Thầy hội đồng lúc này mới lên tiếng:
"Luận cứ ở đâu để có thể chắc chắn tô chì không so sánh được tô màu? Làm sao chắc chắn được thời gian tô màu bỏ ra nhanh hơn tô chì?"
Thầy hội đồng cho rằng, không nên chú trọng đến danh hiệu quá nhiều mà quên mất ban đầu đây vốn dĩ là cuộc thi khơi nguồn sáng tạo trong thanh thiếu niên nhi đồng. Hơn nữa, bức tranh tô chì của cô bé trường quê không phải là một bức tranh hời hợt, cẩu thả mà ngược lại như cô bé nói, khi tô chì, đường nét của tranh rõ ràng, độ sáng tối hài hòa, các chi tiết như nếp gấp quần áo, bóng đổ cũng được cô bé diễn tả rất tốt.
Sau cùng, cả hội đồng vẽ đã thống nhất đặc cách kỳ thi lần này có giải đặc biệt và dĩ nhiên người đoạt giải này không ai khác là Chinh.
Ngày công bố giải, tận tay thầy hội đồng đã đến trường Chinh để trao tặng cô bằng khen cùng quà thưởng. Ngoài ra, thầy còn cho biết vì tranh của Chinh có chiều sâu hơn nữa rất đặc biệt nên đã được treo triển lãm ở nhà văn hóa của tỉnh. Nếu rảnh, cô bé có thể lên xem bức tranh của mình.
Chinh cảm ơn thầy, hai mắt dần long lanh, chứa đầy hơi nước.
Kỳ thi lần này không có giải Nhất mà thay vào đó là một giải Nhì, một giải Ba và một giải Đặc Biệt.
Có được công nhận từ thầy cô, Chinh dần dần tự tin hơn và thể hiện tài năng của mình qua các cuộc thi vẽ báo tường, vẽ tri ân ngày Nhà giáo Việt Nam..
Thuyên mặc dù không có năng khiếu vẽ nhưng cậu rất thích phụ Chinh những việc vặt như đồ lại nét, tô màu nền.
Hai đứa trẻ mỗi khi trở về nhà đều sẽ bày biện nào giấy, nào bút kẻ, nào màu trên sàn nhà. Để thuận tiện, Chinh sẽ đến nhà Thuyên để vẽ.
Thế giới hội họa lúc nào cũng rực rỡ sắc màu và ươm mầm sự sáng tạo. Thuyên có rất nhiều ý tưởng bởi cậu vốn là một đứa trẻ hay suy tư, thích thả mình vào thế giới nội tâm. Nhưng từ khi gặp Chinh, thế giới của Thuyên không tự xoay quanh mình nữa, cậu cùng cô, bay nhảy trong thế giới muôn vàn màu sắc. Những cây, những nhà, những hoa, những lá, nào là bầu trời, nào là mây trắng. Nào là chim muông, nào là thú rừng, nào là dòng sông nào là mặt đất. Nào là biển cả, nào là những vì sao.
Thông qua thế giới hội họa ấy, khoảng cách giữa Thuyên và Chinh dần dần được kéo lại. Cậu sẽ là người lên ý tưởng và Chinh sẽ là người mô tả lại hình ảnh ấy qua những bức tranh có đủ mọi sắc màu. Không vẽ báo tường, Thuyên và Chinh cũng sẽ vẽ tranh trên giấy. Hai người giao kèo với nhau sẽ vẽ thật nhiều bức tranh – những thứ quan sát được dưới góc nhìn qua từng năm, đặt tên nó là "Khi Chúng Ta Lớn Lên" để sau khi trưởng thành, nhìn lại khoảng thời gian đẹp đẽ ấy và cùng nhau hồi ức về một thời thơ ấu.
"Chinh đã từng nghe về một thứ rộng lớn ngoài kia Trái Đất chưa?"
Ở ngoài kia Trái Đất, là một thứ lớn hơn nhiều.
Nó được gọi là Vũ Trụ.
Và thật sự, sẽ tồn tại bao nhiêu Vũ Trụ chứa bao nhiêu Thiên Hà và tỉ tỉ hành tinh trong đó?
Trong tiết học của môn "Tự nhiên và Xã hội", thầy giáo đã để các học sinh thực hành về sự vận động quay của Trái Đất, Mặt Trăng xung quanh Mặt Trời.
Thuyên thích lắm, cậu rủ Chinh cùng mình xung phong lên bục giảng để cho các bạn thấy sự vận động tự quay xung quanh trục của Trái Đất là như thế nào. Chinh là Trái Đất, Thuyên là Mặt trăng. Thuyên sẽ xoay xung quanh Chinh trong khi bản thân cô bé lại tự quay xung quanh chính mình. Cũng tương tự nếu mở rộng thêm Mặt Trời.
Sau khi thầy bảo dừng lại, cả hai đều choáng đầu và phải đỡ tạm lấy cạnh bàn mới không để bản thân ngã xuống đất.
Thuyên và Chinh trở lại chỗ ngồi, hai đứa cười vui vẻ với nhau sau khi tự mình trải nghiệm cảm giác hoa mắt, chóng mặt ấy.
Sau tiết học hôm đó, Thuyên đã suy nghĩ thật lâu về những gì được dạy trên lớp.
Thế là trong khi vẽ vào tập tranh "Khi Chúng Ta Lớn Lên" như mọi ngày, cậu đã hỏi Chinh như vậy.
"Sao?" Chinh vẫn mãi mê với ngòi bút trên tay. Cô đi những nét thật dứt khoát và liền mạch, nối những nét phác lại với nhau để tạo dáng hình trên tranh vẽ.
"Tôi từng đọc trong sách, hệ Mặt Trời của chúng ta chỉ là một trong vô vàn các hệ hành tinh khác. Và Vũ Trụ bao gộp lại những hành tinh, sao, thiên hà và nó vô cùng rộng lớn."
Thuyên dang rộng hai cánh tay để mô tả cho Chinh biết mức độ rộng lớn của Vũ Trụ là như thế nào.
Mặc dù trong cuốn sách ấy đề cập những lí luận, quan điểm của các nhà khoa học đương thời về Vũ Trụ rất rõ ràng nhưng với một đứa trẻ chỉ mới tám tuổi, quả thực chỉ là "hoa trong gương, trăng trong nước". Thuyên biết, trong tương lai sau này có thể cậu sẽ có cơ hội tìm hiểu về những thứ này và đọc hiểu những lí giải cậu từng đọc trong những năm còn nhỏ.
Thuyên bắt đầu kể cho Chinh nghe về những gì cậu đã đọc. Thuyên dùng ngôn từ của mình vẽ nên những mường tượng về một vũ trụ chứa vô vàn hành tinh. Chinh cảm thấy nếu vẽ một bức tranh đề cập những điều Thuyên nói thì cũng hay. Vậy là, hai đứa trẻ bắt tay vào việc xây dựng những mộng mơ về một thứ gì đó rộng lớn hơn ở bên ngoài Trái Đất.
Đêm đến, Thuyên cùng Chinh gác lại việc vẽ. Hai đứa trẻ đi ra ngoài sân, tìm một khoảng cỏ để ngồi xuống và ngắm sao trên trời.
"Chinh có rành về những vì sao trên đầu mình không?" Thuyên ngước mắt, trên bầu trời đen thăm thẳm là những ngôi sao sáng lấp lánh. Như những vũ công điêu luyện, chúng nhấp nháy, nhảy múa trên sân khấu bầu trời. Nhiều ngôi sao sáng cạnh nhau, lung linh huyền ảo như một dòng sông phản chiếu lại những ánh sáng kỳ ảo ấy.
"Không."
Chinh tưởng, bản thân hẳn là một kẻ ngông cuồng. Ngồi trên mặt đất vậy mà có vọng tưởng sẽ ôm cả bầu trời vào trong đôi mắt.
Những ngôi sao tiếp tục nhảy múa, chúng như hòa quyện cùng bản giao hưởng trong đêm. Trên trời, dưới đất giống như không có gì chia cắt được. Những âm thanh dưới mặt đất sẽ xé mở không gian, xuyên qua vô vàn khoảng cách để vang lên những khúc ca và các ngôi sao ấy lắng nghe, rồi sẽ cùng nhau khiêu vũ.
Chúng lại nhấp nháy, sáng rực hơn hẳn khi càng chìm vào màn đêm sâu thẳm.
Hai chỗ ngồi cũng không còn ai nữa, vì sao thì thầm với nhau và có vẻ tiên tiếc. Nó như muốn rủ rê, lôi kéo hai vị khách mời duy nhất của sân khấu khiêu vũ này ở lại thêm chút nữa. Vậy là, ngôi sao ấy rớt xuống, rớt xuống mãi rồi hóa thành sao băng rơi xuống chân trời bên kia.
Đêm dài kéo đến.
Thuyên và Chinh đã về nhà ngủ tự lúc nào.
Những vì sao vẫn tiếp tục khiêu vũ trên nền trời. Mọi sự vật đều chìm vào giấc ngủ, chỉ còn màn đêm thăm thẳm là ôm trọn mặt đất vào trong lòng.
Dòng sông chảy êm đềm, qua các gò đất cao, qua các nẻo đất thấp, luồn lách qua con kênh hay cây cầu rồi đổ thẳng ra biển cả.
Dù chúng ta đi đến tận đâu, bước về phía trước mãi rồi cũng sẽ có điểm dừng cũng như mọi sông thì đổ về biển cả, con người cũng sẽ tìm được điểm dừng trong hành trình cuộc đời này.
Những vì sao qua năm này tháng nọ sẽ còn tồn tại trên bầu trời ấy nhưng ở một thời không khác chứng kiến quá khứ, tương lai hò reo nhảy múa trước khi tắt ngủm rồi đi vào đêm đen vô tận của Vũ Trụ ngoài kia.
Ngày mới lại đến, những ngôi sao nép mình vào bầu trời sau một đêm hát ca, nhảy múa, nhường chỗ cho những tia nắng trỗi dậy, đánh thức mọi người để bắt đầu nhịp sống mới.
Thuyên lại dậy sớm như bao ngày, lúc nào cậu cũng nghe tiếng đài phát thanh phát ra từ chiếc radio của ông mỗi khi đúng năm giờ.
Những con gà cũng sẽ gáy réo rắt mỗi sáng, báo hiệu ban mai.
Bà ngoại sẽ nấu mì cho Thuyên để ăn kịp buổi sáng. Cậu sẽ cùng ông đi trên con đường quen thuộc để đến trường. Xuyên qua những nhà, ánh sáng len lỏi khắp từng ngõ ngách.
"Chinh!"
Thuyên vẫy tay khi thấy Chinh đang định bước vào trường. Ngày nào cũng sẽ thế, Thuyên chào ông rồi lon ton đến cạnh cô. Hai đứa trẻ sẽ cùng nhau đến lớp, bắt đầu một ngày mới đầy năng động.
42807
9
