Truyện Ngắn - Tổng Tập Truyện Ngắn Nguyễn Nhuận Hồng Phương - Quyển 4

Lê Gia Hoài · 20 Tháng tám 2026

Tổng Tập Truyện Ngắn Nguyễn Nhuận Hồng Phương - Quyển 4

Tác giả: Nguyễn Nhuận Hồng Phương

Người đăng tải: Lê Gia Hoài

31. Nhà thuyết giáo - Nguyễn Nhuận Hồng

1

Thằng Nhai không sống được bao lâu nữa anh ạ. Bệnh tình của cháu vào giai đoạn cuối rồi. Nhận được tin ấy, bố thằng nào còn chút lương tâm mà đừng được. Mặc công việc cuối năm đang bận rộn, hộc tốc gọi xe ôm ra ga. Vừa may cửa bán vé đang mở, hành khách túm tụm. Cố len vào: Làm ơn bán cho tôi một vé lên ga Lão Nhai. Hết! - Tiếng đáp buông thõng. Mặt lữ khách nhăn nhúm, cố nằn nì: Tôi có việc quan trọng, làm ơn.. Cái giọng bên trong vang lên cắt ngang lời lữ khách vẫn cùng một âm hưởng: Cái gì bây giờ không quan trọng? Biết quan trọng sao không ra ga xếp hàng sớm? Cần thì đợi tầu chợ 6 giờ sáng mai!

Mặt lữ khách tũn lại như giun mất nước, tần ngần chưa biết tính sao. Giọng một khách cùng cảnh thầm thào: Cần thì mua đại một vé đến ga nào cũng được. Đã lên tầu rồi ai nỡ đuổi xuống; làm thêm tí "luật lá" nữa là xong. Lời mách nước nghe như diệu kế của Khổng Minh, lữ khách chìa tiền qua cửa tò vò: Còn vé đến ga nào không hả ông? Đầu "ông" non choẹt trong khoang bán vé gật: Ga Vật Trì, tầu gần đến tới đấy thì "làm luật" đi tiếp.

Trèo lên được tầu mừng như bắt được của. Đang mò mẫm tìm ghế, một bóng áo xanh đẫm mầu đường sắt lao tới: Đi đâu? Lữ khách đáp tắp lự: Dạ, đi Lão Nhai.. Nhưng.. - Lão Nhai hả? - Áo xanh ngắt lời, phấy tay- Nhưng nheo gì, còn giường nằm đấy, dùng không? Lữ khách nay đã thành lữ hành, hỏi: Anh là? - Là "xếp tàu"! – "Xếp tàu" đáp rồi ra giá luôn- Chính sách một cửa, thoáng! Ngày thường "hai lít" bữa nay thứ bảy, ngày nghỉ khứa đông, "hữu nghị" người cao tuổi, ưu tiên "ba lít" tầng 3.

Đã "hữu nghị" lại còn "ưu tiên" cơ đấy.. Thoáng một chút ngần ngừ.. Chợt câu thành ngữ "Đêm nằm năm ở" của các cụ hiện về, bật ra biến thành cái gật đầu rất chi là khí khái: Xong béng! Bàn tay "xếp tàu" vãy ngược: Hành quân theo tôi!

Túi vải vắt vai, lữ hành lẽo đẽo theo áo xanh từ toa cuối tới toa đầu thì cập bến. Khoang ngủ chia đôi, mỗi bên ba giường; ánh điện sáng hơn đóm đóm đực, hơi nóng phả ra hầm hập. Đúng như "xếp tàu" nói, còn nhõn tầng 3. Đón lữ hành là một tiếng làu bàu: Nực bỏ cha ra còn cố nhét thêm vào. "Xếp tàu" coi như chưa nghe thấy, giục: Nào, đưa "xiền" đây rồi "phích ca la phoóc". Lữ hành trả tiền không thấy vé, ra câu hỏi: Này, vé đâu? "Xếp tầu" phẩy tay: "Một cửa" rồi, cứ yên tâm ở trên ấy, xuống ga Lão Nhai sẽ có vé ra.

Lữ hành co cẳng đặt chân lên bậu, với tay ném túi đồ lên rồi nhún người vận hết thành công lực vắt người lên thành giường, "xếp tàu" hỗ trợ đưa tay đun mông giúp đỡ; cái thân hình nặng không dưới 70 kg lật nửa vòng hạ xuống tấm phản gỗ vừa đúng một hình người; thoảng mùi hôi của tấm chăn chiên gấp thay gối và hơi nóng của dầu ma dút khét lẹt lùa qua kẽ cửa trên nóc toa, lữ hành bật hỏi: Ơ.. Sao nói có điều hòa? Đáp lại thắc mắc là tiếng cười khùng khục từ 5 chiếc giường vọng ra như giễu cợt. "Xếp tàu" thay tiếng cười giải thích: Điều hòa vừa hỏng, chưa kịp sửa. Nói rồi "xếp tàu" lẩn ra hành lang như một tia chớp không để cho lữ hành nêu câu hỏi tiếp.

Khoảng cách mặt người với gầm nóc toa chừng gang tấc. Lữ hành xoay người nằm nghiêng cho rộng tầm nhìn. Sau lệnh còi lanh lảnh, con tầu hú lên vài nhát ném vào không trung rồi quẫy như đỉa phải vôi, giật đùng đùng như phải bỏng; tiếng toa dồn chạm vào nhau loảng xoảng, bánh tầu nghiến đường ray ken két; ánh đèn hai bên đường lấp loáng như chiếu phim không hình; gió trời lọt qua ô thông gió bị nhiệt lượng của đầu máy nung chảy, biến không khí trong toa thành cái lò tích hơi oi ả, ngột ngạt, nồng nã, hôi mù, tanh tưởi như gió Lào giữa vụ..

Lữ hành cố nhắm mắt tìm quên lãng, nhưng hết sấp lại ngửa, hết nghiêng bên này lại vắt sang bên kia mà không tài nào ngủ nổi; năm nay thời tiết thật lạ, giữa mùa đông rồi mà tiết trời như đang hạ; lữ hành cởi bớt áo ngoài cho đỡ nóng, mồ hôi rịn từng giọt nghe buồn lơi trên da thịt.. Vừa bật lửa châm điếu thuốc, tiếng phản đối như biểu tình: Nóng bỏ cha ra còn hút thuốc.. Điếu thuốc chưa bén duyên lửa, dụi vội. Không còn cách nào, thân thể đành nằm im còn đầu óc của lữ hành suy tư về mục kích chuyến đi..

Thời bao cấp, hai gia đình ở cùng khu tập thể; khác quê nhưng chung vách, sân liền kề; đồng cảnh dễ thân nhau. Thời ấy nào biết sướng, khổ gì đâu, mà có biết, có hiểu cũng chẳng dám kêu. Con người như được lập trình, mọi thứ an bài theo một trật tự nhất định.

Bạn hữu học ít nhưng có tài đá bóng; lang thang ở dưới quê lên tìm việc; trong lúc chờ Ty Lao động xét tuyển, ra sân vận động đá bóng cho hết thời gian; lớ ngớ thế nào được cơ quan giao thông tuyển dụng; vào mùa phong trào thể dục, thể thao làm cầu thủ; hết mùa hiện nguyên hình "phu lục lộ" xe đất, cát, chở đá, sỏi san lấp ổ gà.. Vợ bạn hữu nguyên là đội viên Đội Thanh niên xung phong, sau khi chuyển ngành về Ban Kiến thiết cơ bản của thị xã Lão Nhai, làm phụ hồ cho cánh thợ nề. Một lần đóng vai cổ động viên lên tặng hoa các cầu thủ, tình cờ hai người quen nhau và rồi "chưa tròn năm mẹ đã đầy tháng con". Bởi có truyền thống mau mắn như vậy nên lấy nhau chưa đầy dăm năm vợ chồng bạn hữu đã có ba đứa, nhưng toàn là "vịt trời". Vợ bạn hữu định "cai" nhưng bạn hữu nài vợ: Nhà anh ba đời đã hiếm muộn, nay em không cố đẻ cho anh lấy đứa con trai chắc chi họ nhà anh tuyệt tự. Thương chồng, vợ bạn hữu "cố". May sao đứa thứ tư tòi ra được thằng con trai. Để đánh dấu sự kiện trọng đại ấy, vợ chồng bạn hữu lấy từ cuối của thị xã Lão Nhai đặt tên cho đứa con trai duy nhất nối dõi tông đường ấy.

Tuy đông con, lương bổng có hạn nhưng vợ chồng bạn hữu điển hình về hạnh phúc, sống với nhau không kém thi vị của những áng thơ tình là mấy. Lúc nào trong nhà cũng vui như tết. Nuôi được con gà, con lợn nào chỉ nhăm nhăm bàn giết thịt đãi hàng xóm. Họ tốt và vô tư đến mức ai nấy đều quý mến và tôn trọng. Chả thế nhớ hồi vợ lữ hành đi lao động bên Liên Xô về, phích đá có mỗi chiếc, quý thế, hiếm vậy mà dứt khoát vợ bảo không biếu ai ngoài vợ chồng bạn hữu.

Đùng cái, chiến tranh nổ ra, mỗi gia đình một phương, kẻ xuôi, người ở lại. Tuy xa vậy, nhưng tình thân ái vẫn ngập tràn, thi thoảng lại thư từ hoặc nhờ xe khách đường dài gửi quà cho nhau. Nay đột ngột nghe tin, không hiểu "mô tê mần răng" nhưng không đi không đành.. Mà đi thì vất vả, gian nan thế này đây.. Ý nghĩ miên man, lữ hành thiếp đi lúc nào không biết..

2

Vừa ra khỏi cửa ga, bạn hữu đã chồm tới ôm riết lấy, vừa reo vừa lắc: Ôi, bạn cũ của tôi đây rồi, thế mà tôi cứ sợ bạn không lên. Có thế mới là bạn bè của nhau chứ! - Lữ hành chưa kịp đáp, bạn hữu đã lôi sềnh xệch vào quán phở trước cửa ga- Chuyện gì nói sau, bây giờ ăn đã. Rồi cao giọng gọi chủ quán: Cho đôi bát cuốn sủi đặc biệt kèm theo một be rượu San Lùng nhé! Hôm nay đãi bạn cũ.

Bạn cũ vừa nhâm nhi chén rượu mang hương vị đặc trưng miền sơn cước vừa ngắm bạn hữu: Vóc dáng vẫn cao lớn ủ trong bộ quần áo may theo kiểu ký giả mầu xanh xám, mái tóc lộ từng mảng trắng ngà vì đã lâu chưa nhuộm, đuôi tóc chải miết rẽ hai bên, ép cạnh vành tai theo kiểu gọng kính. Ngoài những nếp nhăn tuổi tác, trên khuôn mặt bạn hữu toát lên vẻ lo âu, quầng mắt thâm, rạn chân chim như người mắc bệnh thiếu ngủ. Bạn cũ ngừng nhai, thăm hỏi: Sức khỏe của anh dạo này thế nào?

Bạn hữu nhún vai: Trước khi thằng Nhai về tôi vẫn khỏe, tuần nào cũng phục vụ được bà xã "đôi nháy". Có điều từ ngày nó được trại giam cho về thì lại sinh ra chuyện. Sao? - Bạn cũ giật mình đánh rơi cả đũa - Thằng Nhai bị kết án 10 năm cơ mà, thế nó được tha trước thời hạn à? Bạn hữu lấy giấy lau đôi đũa khác đưa cho bạn cũ: Đâu có! Tính theo án còn phải ba năm nữa mới được thả, có điều nó bị mắc bệnh "ết" vào giai đoạn cuối. Thể theo chính sách nhân đạo, cán bộ trại giam gọi tôi vào làm giấy cam đoan bảo lãnh cho nó về chết ở nhà.

- Thế bây giờ nó ở nhà hay nằm bệnh viện? - Bạn cũ hỏi. Bạn hữu thở dài đánh "thượt" một cái: Giá được thế thì đã tốt. Khổ cái từ ngày về, thương con, tôi lên núi Hoàng Liên Sơn nhờ Thày mo người dân tộc bắt mạch, thuốc thang rồi cả lễ lạt, cúng cáp trừ ma, trừ tà. Cũng chẳng biết do thuốc thang hay bởi cúng bái, được thời gian, bệnh tật thuyên giảm, nó ăn như hùm, uống rượu như đổ đó; hơn một năm nay béo tốt, khỏe ra, da dẻ hồng hào, bây giờ tấp tửng đòi lấy vợ, anh tính thế có khổ tôi không cơ chứ! Bạn cũ chưng hửng: Thế mà anh điện báo cho tôi là nó sắp chết! Bạn hữu đưa tay nắm lấy tay bạn cũ, lắc lắc: Thà rằng nó chết đi một nhẽ. Đằng nay nó không chết, béo trắng, khỏe ra nhưng lại không chịu quay lại nhà tù để cải tạo, mà lại theo gái trốn qua biên giới mới khổ tôi chứ! Trại giam gửi giấy về địa phương lần này lần thứ ba rồi, tôi khó nghĩ quá nên đành phải phiền anh.

3

Sự "phiền" của bạn hữu là nhờ bạn cũ sang Tầu kinh lí một phen. Nhiệm vụ cụ thể là: Thuyết giáo thằng Nhai ngừng ý định lấy vợ, trở về tiếp tục đi chịu án trong nhà tù. Và, như đã chuẩn bị sẵn, sau khi ăn sáng xong, bạn hữu kéo bạn cũ vào hiệu ảnh, sau10 phút chờ lấy ảnh cộng với nửa giờ làm thủ tục ở Phòng xuất, nhập cảnh, bạn cũ được cấp một cuốn Pát sì po cho phép qua cửa khẩu. Vậy là từ lữ khách chuyển sang lữ hành và bây giờ bạn cũ đóng vai khách du lịch sang nước bạn để làm chân thuyết giáo.

Chiếc xe Tát xi 4 chỗ chở bạn hữu tháp tùng nhà thuyết giáo vượt hơn hai trăm cây số thì đến. Thằng Nhai đi vắng nhưng người yêu của nó có nhà với lý do "đêm làm, ngày ngủ". Gọi là nhà, nhưng thực chất đấy là lán ở dành cho công nhân giao thông làm đường cao tốc. Trên tường dán toàn khẩu hiệu chữ Tầu; cái dán ngang, cái dán dọc, nền đỏ, chữ vàng trông như câu đối ngày tết; mọi thứ đều tuềnh toàng, tạm bợ..

Lấy lý do đi tìm con, bạn hữu thuê xe ôm chở đi để cho nhà thuyết giáo làm nhiệm vụ. Con bé rót nước mời rồi không đợi nhà thuyết giáo gợi chuyện, khoe quê vùng bờ bãi sông Hồng thuộc tỉnh X; vì nhà nghèo, theo người chị họ lên Lão Nhai qua bên kia biên giới "làm, ăn" đã được 5 năm. Nhà thuyết giáo hiểu "làm ăn" của con bé là gì nên tế nhị không khơi sâu mà gợi chuyện: Cháu biết thằng Nhai bị bệnh như thế mà còn yêu nó, không sợ bị lây nhiễm hay sao? Con bé đáp hồn nhiên: Cháu chẳng sợ, đời cháu nát như tương Bần rồi còn gì để mất mà sợ. Nói thật với bác, cháu muốn có với Nhai một đứa con, nhưng mỗi lần "ăn nằm" với nhau, cháu bảo anh ấy không "đi" bao nhưng anh ấy không chịu..

Nghe con bé nói tỉnh bơ, dẻo qoẹo, nhà thuyết giáo đỏ mặt, rùng mình: Nó giữ cho cháu là đúng rồi. Quan hệ bừa bãi thế nhỡ mang bệnh thì khổ.. Dào ơi.. - Con bé bĩu môi, nguýt dài- Nói như bác thì có nhẽ cháu coi anh Nhai không khác gì những thằng đến đây "bóc bánh, trả tiền". Hùng hục, băm bổ cho xong rồi xéo! Nói thật với bác, Nhai thật lòng yêu cháu thì cháu mới thế chứ..

Giọng nhà thuyết giáo hạ thấp xuống một cung: Nhưng Nhai vẫn còn thời gian phải đi cải tạo, cháu biết rồi chứ.. Cháu lạ gì! - Con bé cướp lời nhà thuyết giáo- Vì thế cháu mới muốn có một đứa con với anh ấy để gây dựng lòng tin và chứng minh tình yêu của cháu cho anh ấy biết. Cháu đã bảo với Nhai: Có con rồi, anh cứ đi cải tạo, em sẽ chờ. Nhưng Nhai không tin, chỉ sợ đi rồi cháu sẽ phản bội. Vì vậy anh ấy mới ra điều kiện: Chỉ khi nào gia đình chấp nhận cháu là con dâu thì anh ấy mới trở lại trại giam..

- Thế sao cháu không về Việt Nam tìm công việc khác mà làm có phải tốt hơn không? - Nhà thuyết giáo hỏi. Con bé nhướng mắt tròn xoe nhìn lại: Thế bác tưởng cháu muốn về thì về. Muốn ở thì ở hay sao? – Bác tưởng.. Nhà thuyết giáo chưa nói hết câu con bé phá ra cười: Tưởng Giới Thạch chết từ lâu rồi bác ạ! Chắc bác nghĩ nghề "làm gái" không có luật lá gì phải không? Luật ở đây còn dã man và khắt khe hơn luật lao động ở khu công nghiệp bên nước mình bác nhé. Bác đừng thấy nhà cửa tuềnh toàng vậy mà coi thường. Trông thế thôi, nhưng cứ hễ bước ra khỏi là đã có người theo dõi rồi. Nói thật với bác, hồi mới đến đây, cháu bỏ trốn ba lần rồi, nhưng không thoát. Mà mỗi lần như vậy lại bị phạt tiền, "cày" cả năm không đủ trả nợ.

- Khó khăn, cực nhục như thế sao cháu còn yêu thằng Nhai làm gì- Nhà thuyết giáo trở về với chủ đề chính- Ở đất khách quê người, sống chui, sống nhủi như thế mãi sao được. Con bé đưa tay mân mê khuy áo, vẻ mặt bất ngờ ỉu xìu: Thì "tình yêu là động lực nuôi nấng nguồn hy vọng cho tương lai" mà bác. Cháu nhớ câu ấy cháu đọc được ở một bài báo nào đó không biết có đúng không. Nhưng quả thật, từ ngày gặp Nhai, cháu thấy cuộc đời đáng sống hơn. Vì từ khi lớn đến giờ cháu có biết tình yêu là gì đâu- Mắt con bé bỗng sáng rực- Nói đúng hơn, trước ngày gặp Nhai cháu chỉ biết có tình dục thôi. Đó là lần đầu tiên cháu mất đời con gái cho một thằng người Tầu ở đảo Hải Nam đến "giải đen" vì thua bạc; kế tiếp là đủ các hạng đàn ông; lớn có, bé có; quan chức, công nhân, nông dân.. Các hạng, miễn là họ có tiền. Thoạt đầu cháu còn biết xấu hổ, sau đấy thì kệ..

Con bé dừng một lát rồi nói tiếp: Mãi cho đến khi gặp Nhai, cháu mới biết tình yêu là gì. Nhưng khổ nỗi, cứ mỗi lần cháu "đi khách" về, Nhai buồn lắm, cháu nhìn thấy sự vật vã, đau đớn, ghen hờn, tủi phận trong mắt anh ấy. Nhưng biết làm sao được, nếu không đi làm thì hai đứa sống bằng gì. Rồi ước mơ của cháu nữa chứ; cháu đang cố gắng cóp tiền để trả nợ, mong đến một ngày nào đó thanh lý hợp đồng với Má mì và có một chút vốn nho nhỏ trở về quê sinh sống. Nhưng khó thật bác ạ. Bây giờ cháu còn chút nhan sắc, khách làng chơi còn đến, nhưng vài năm nữa.. Cháu cũng chẳng biết cuộc đời mình thế nào.. Giọng con bé nhỏ dần.. Nhỏ dần như người hụt hơi kèm theo tiếng nấc nghẹn. Nhà thuyết giáo cảm tưởng như con bé đang cố nuốt những vị chua, cay, mặn, chát của cuộc đời đen bạc vào trong..

4

Nhà thuyết giáo mang chuyện nói lại với bạn hữu. Bạn hữu nghe xong có vẻ bùi ngùi về hoàn cảnh thực tại và cảm động vì tình yêu của con bé với con trai mình nhưng trong lòng vẫn còn băn khoăn: Tiền chuộc con bé thì không ngại, nhưng ngại nhất là bà con lối phố, họ biết họ khinh tôi đã có con tù tội rồi lại rước "gái" về làm dâu..

Nhà thuyết giáo lấy tay đặt lên vai bạn hữu xoa xoa, giọng nhẹ nhàng: Trong dân gian có hai câu không bỏ được, nhất là trong hoàn cảnh này. Đó là câu "Lấy đĩ về làm vợ" và câu "Cười một lúc chứ ai cười ba năm". Miễn là thằng Nhai chịu khó cải tạo mau chóng được về; còn vợ nó ở nhà sống tốt, hiếu thảo với cha mẹ; đối xử với bà con láng giềng đúng mực, tôi tin chắc mọi người sẽ có cái nhìn khác đi..

Bạn hữu thở dài đánh thượt một cái: Đành là thế, nhưng nhỡ hai đứa chúng nó lại tòi ra cho vợ chồng tôi một đứa cháu mang bệnh tật thì làm thế nào. "Bỏ thì thương, vương thì tội". Nhà thuyết giáo cầm tay bạn hữu, thủ thỉ: Điều đó thì anh khỏi lo; cứ như con bé nói, thằng Nhai có nghị lực lắm; nó không bừa bãi như bọn mình nghĩ đâu. Mà anh nên nhớ, hiện nay y học tiến bộ lắm. Ở dưới tôi, có những gia đình cả hai vợ chồng đều bị mắc HIV mà đứa con khi sinh ra có bị dương tính đâu. Bạn hữu dừng chân xoay sang nhìn bạn: Có chuyện đó thật hả anh? Nhà thuyết giáo gật đầu: Thu xếp xong mọi việc cho chúng nó xong, thư thả anh, chị về nhà tôi chơi một chuyến, vợ chồng tôi sẽ đưa anh đến gia đình ấy để biết tường tận..

Bạn hữu lẩm bẩm như người mắc bệnh mộng du: Thật thế ư.. Thật thế ư.. Thật thế thì may quá.. Giọng nhà thuyết giáo như ru: Anh biết đấy, Phật dạy rồi "Cứu một người phúc đẳng hà sa". Mình cứu đời con bé chính là cứu cả đời con mình. Tôi tin nếu chúng ta sống bằng lòng nhân ái và thiện tâm, thì trời, phật sẽ phù hộ độ trì cho mình nhận được những điều tốt lành.. Bạn hữu xiết chặt tay bạn cũ, lắc lắc: Nếu đúng thế thì dòng họ nhà tôi còn có phúc. Đúng là trời có mắt, cho tôi có một người bạn tốt. Không có những người bạn như anh, mối bòng bong này không biết tôi gỡ đến bao giờ mới xong.

Trời biên giới nhanh tối, hoàng hôn chìm dần từ rặng núi xa xa.. Tay trong tay, bạn cũ nhận từng làn hơi ấm nồng nàn từ đôi bàn tay bạn hữu, bất chợt bắt gặp những tia sáng phản chiếu từ những giọt lệ long lanh ứa ra trong đôi mắt quầng sâu của bạn hữu giữa màn chiều tĩnh lặng..

Nguyễn Nhuận Hồng Phương

Lê Gia Hoài · 21 Tháng tám 2026

32. Nhất tự vi sư - Nguyễn Nhuận Hồng Phương

Tặng Tr

1/ Ấy là vào một đêm mùa hạ. Ngoài trời nóng như trong lò hun. Có lẽ nhiệt lượng còn cao hơn cả khung nhiệt mà cô nàng xinh như mộng, có nụ cười tươi như hoa ở chương trình dự báo thời tiết trên truyền hình. Nhưng đâu hề hấn gì. Vì trong căn phòng hai mươi mét vuông của tôi, tràn ngập không khí dìu dịu, trong lành của chiếc điều hòa Panasonic 12000 BTU. Hơi lạnh phả ra rười rượi, mơn trớn, ve vuốt dịu dàng lên da thịt như những ngón tay mềm mại của phụ nữ.

Đang thiu ngủ, chợt "con dế" mác quả táo cắn dở rung. Định không nghe vì dạo này thường có những cuộc gọi số lạ hoặc "tin rác" nhắn đến. Nhưng "con dế" không chịu im, từng đợt chuông thúc giục. Tôi quờ tay cầm máy, hé mắt nhìn: Hóa ra là thằng bạn thân gọi. Gạt công tắc cảm ứng, tôi ngáp một cái ra vẻ cằn nhằn vì ngái ngủ: "Có chuyện gì mà đêm hôm còn đánh thức nhau thế?". "Mai cafe nhé!" - Nó hẹn. Tôi khó chịu định vằng lại, nhưng chợt hương vị quyến rũ của cafe thoảng về trong khứu giác ngăn tôi lại. "Ừ - Tôi đáp rồi dặn - Mai tao dậy muộn, mày nhớ gọi thằng Vương và thằng Vũ nhé!". "Ô ke!" - Thằng bạn phun ra câu trả lời bằng tiếng Anh giọng Việt rồi tắt máy đánh rụp một cái khiến tôi khó chịu. "Đồ nhà quê", gọi Zalo miễn phí mà nó vẫn quen như cuộc thoại tính thời gian mất tiền ấy. Tôi lẩm bẩm rồi vắt tay lên trán định ngủ, nhưng không tài nào vào giấc được, trong đầu miên man suy tư về mối dây liên hệ hóa cảm của mấy thằng bạn nối khố tự thuở ấu thơ..

Tôi, nó, thằng Vương và thằng Vũ sinh ra khác ngày, khác tháng nhưng cùng cầm tinh con heo vàng và có chung một hoàn cảnh: Cha, mẹ mỗi đứa một quê, nhưng vì cuộc sống phải "tay bị, tay gậy" tìm kế sinh nhai, đìu ríu nhau tới miền trung du này để an cư lạc nghiệp. Và chúng tôi chính là thế hệ kế tiếp. Rồi cũng thể như mọi người, lớn lên thoát ly mỗi đứa một phương, đi mãi, đến khi lá rụng về cội, hết tuổi vùng vẫy, mấy thằng hồi nhỏ chơi với nhau trở về cố hương lại tìm đến nhau chén thù, chén tạc, "Ôn cố tri tân"..

Hình ảnh thị xã An Phúc xa xưa nhỏ nhắn, xinh đẹp có cái tên vừa mang sự an lành vừa mang về phúc phận, gói ghém biết bao kỉ niệm thân thương da diết trên mái đầu đã bạc, nhưng tâm hồn chúng tôi vẫn còn nguyên nguồn cảm hứng rạo rực, tươi rói về một thời trẻ con bồng bềnh, thơ thới, lãng đãng mơ mòng đi mây, về gió.. Nào là chuyện chơi bi, chọi đáo, đánh khăng; trốn học rủ nhau ra đầm đào ngó, hái gương sen; rồi chuyện mò mẫm đến trại lính Tây đóng trước đây bới tìm thuốc đạn, thuốc súng mang về đốt làm pháo sáng.. Rồi chuyện đêm hôm chui vào vườn nhà ai có bưởi, trộm quả đem về nướng cho mềm làm bóng đá; rồi chuyện theo các anh lớn tuổi chơi trò "quân tây, quân ta" bắn nhau, hay trèo lên tháp chuông nhà thờ bắt chim sáo.. Cứ thế.. Cứ thế.. Dòng suy tư mộng mị lan man tiếp diễn cho đến khi thiếp đi lúc nào không biết nữa, và sáng ra, nếu không có chuông điện thoại của thằng bạn réo, chắc phiên ngủ "nướng" của tôi còn lâu mới thức.

2/ Nhìn thấy tôi mò ra nó làu bàu: "Mẹ.. Ngủ như lợn ấy". Tôi cười quặc lại: "Ừ, có mỗi tao là lợn, còn mày là con heo - Rồi hỏi - Thế thằng Vương và thằng Vũ chưa ra à?". "Tao không gọi - Nó trả lời rồi đẩy tách cafe đến trước mặt tôi - Hôm nay chỉ có tao và mày thôi". Nghe, biết nó có chuyện cần tham mưu nên tôi im lặng, mở nắp phin ra xem rồi đậy lại và chờ..

Vậy mà thằng bạn không vội, nó cầm tách nhẩn nha đưa lên miệng nhấp nhấp.. Vầng trán nhíu thêm vài nếp nhăn tỏ vẻ cân nhắc.. Tôi kệ, vì biết thằng bạn máu sĩ. Nguyên do trong thời Chống Mỹ - Cứu Nước, đã từng là giáo viên dạy bổ túc văn hóa cho các đội viên Thanh niên Xung phong nên được bổ sung vào hàng ngũ lãnh đạo. Đến sau giải phóng miền Nam, nó chuyển ngành, học tiếp đại học rồi làm cán bộ có chức sắc đàng hoàng; lúc về hưu non lại thừa hưởng tiếp quản hiệu sách vừa bán vừa cho thuê truyện của ông bố để lại. Vì thế ít, nhiều trong mắt thị dân ở miền trung du này nó cũng được liệt vào hàng "có chữ". Tuy vậy, mỗi khi gặp việc gì hệ trọng, trước khi quyết đáp nó lại gạ ý tôi, mặc dù trong nhóm tôi thuộc loại ít văn hóa hơn. Tôi đồ rằng, vì tôi và nó khá thân, thường xuyên cùng nhau đi ăn sáng, cafe, trà thuốc, bô lô, bô la, chuyện trò cởi mở. Thêm một lý do nữa: Tôi là đứa do hoàn cảnh sớm bước "vào đời", nên có công năng từng trải, va chạm, lăn lộn, dày dạn, thu gom, nhặt nhạnh, tích lũy được khá nhiều kinh nghiệm mánh lới trong đời sống dân dã, sau đôi ba chục năm lang bạt kỳ hồ nhờ làm nghề lái xe.

- "Có gì thì nói đi!" - Sốt ruột, cuối cùng không chịu được tôi là người mở miệng trước. Nó ngó nhìn xung quanh, then lén như buôn bạc giả, thận trọng nhấc sát ghế đến gần tôi, thì thào: "Này, cái hồi bà xã mày chẳng may mất sớm, mày" chạy "thủ tục xin cấp đất xây xướng mộ phần có dễ không?". "Dễ ợt - Tôi đáp liền - Đơn giản. Tao viết đơn lấy chứng thực của chính quyền khu phố rồi mang xuống báo quản trang thế là xong". "Thế mày làm cách nào mà họ lại cấp luôn cả phần mộ sống cho mày?" - Thằng bạn hỏi. "Thì tất nhiên là phải có tí ti mới xong - Tôi mỉm cười giảng giải - Lúc đó còn bao cấp nên đất đai chưa tự do mua, bán như bây giờ. Nguyên tắc của chính quyền quy định ai chết có giấy khai tử là được cấp. Tuy vậy, ngầm ngã vẫn có" luật bất thành văn ". Thêm, nếm, nơi cao, chỗ thấp, rộng, hẹp, xấu, đẹp, to, nhỏ.. Tùy theo mức giá thỏa thuận riêng với quản trang".

Nghe tôi nói, nó im lặng, lấy bao thuốc rút ra một điếu cắm vào đôi môi thâm xì, bật lửa châm, rít một hơi, thổi khói ra rồi than vắn sau một tiếng thở dài: "Hồi ấy thế, nhưng bây giờ khó quá mày ạ, có tiền cũng không kiếm đâu ra". "Ơ.. - Tôi ngạc nhiên nhìn nó - Thành phố vừa quy hoạch nghĩa trang mới rồi cơ mà. Thiếu gì đất chôn mà mày lo". Nó xì khói thuốc ra lẫn trong câu nói: "Tao cần là cần ở nghĩa trang cũ, chứ nếu ở nghĩa trang mới thì nói làm gì với mày cho phí nhời". "Sao lại phải cầu kỳ thế?" - Tôi hỏi. Thằng bạn nhìn tôi bằng tinh mắt chiếu ra yếu lả: "Lúc ông bà già còn sống, vợ chồng tao không có điều kiện chăm nom, vì thế muốn nay mai được ở gần gặn với các cụ".

À, ra là nó muốn tìm đất "sinh phần" để khi "hai năm mươi" được nằm gần để báo hiếu cha mẹ. Tôi suýt bật cười vì thói hủ nho nửa mùa của nó, nhưng rồi ngậm ngay miệng lại bởi nét mặt rất chi là nghiêm cẩn của thằng bạn. Kể cũng tội. Cuộc sống những năm bao cấp chả nói thì ai cũng hiểu, gia đình nó đông người, ông bố dựa vào mấy cuốn truyện cho thuê, bà mẹ bán trầu, cau, tần tảo, ngồi chợ còng lưng cả ngày kiếm cũng chỉ bữa no, bữa đói, vậy mà cứ đứa con nào nhớn lên một chút không đi bộ đội thì vào Thanh niên Xung phong. Đến khi ra quân, học hành tìm cơ lập nghiệp lại "nã" tiền bố mẹ. Đến khi lập gia đình, vừa ổn định cuộc sống, chưa kịp báo hiếu, báo nghĩa được thì bố mẹ đã theo các cụ về chầu tiên tổ..

- "Căng đấy! - Dẫu rất cảm thông nhưng tôi vẫn đành buông hai từ dự báo rồi nói tiếp - Nghĩa trang cũ đất đai hết từ lâu rồi, giờ bói đâu ra". Nghe câu khẳng định của tôi mặt nó buồn như đưa đám. Tôi cũng không biết sẻ chia với nó như thế nào. Một kẻ mong muốn sau khi chết được báo đáp công ơn trời, biển của cha, mẹ thì hỏi có đạo hiếu nào cao hơn. "Hay là mua lấy một khoảnh ở nghĩa trang mới của thành phố rồi chuyển các cụ về đấy cả thể?" - Tôi bàn. "Không được! - Đầu thằng bạn lắc quầy quậy - Di dời Hương linh, động mồ, động mả, nhỡ xảy ra chuyện gì, vợ chồng tao làm sao sống yên được với cô, dì, chú, bác, anh, chị, em.. Trong dòng tộc". Vậy thì khó rồi - Tôi thầm nghĩ, đưa mắt ngắm chân dung thằng bạn nối khố in hình trên tấm kính chắn gió: Khuôn mặt dài, cằm thon hiện ra giữa mái tóc bồng bềnh, xù quăn, bung xõa ôm bờ vai, thoạt trông rất ư giống phiên bản bức tượng bán thân của cố nhạc sĩ họ Trịnh đang trầm tư tìm tứ nhạc, còn trong đầu tôi vẫn tịt mít nặn, móc không ra nổi một ý gì để tham mưu cố vẫn vẽ đường giúp nó.

Vậy là uống cafe xong chia tay. Tôi ra về lòng băn khoăn trĩu nặng trách nhiệm tâm ý với bạn bè. Chẳng gì trong mắt nó, tôi được xếp hạng: "Trên thông thiên văn, dưới tường địa lý", chi chi hà sự, đâu đâu cũng biết, gì gì cũng tỏ. Thế mà giờ đây.. Tôi đoán nó rất thất vọng về tôi, vì thế để lấy lại uy thế, sau một đêm khó ngủ và suy tính, tôi quyết chí thủ vai "Thám tử".

3/ "Muốn được cái cần phải đến nơi có!". Vin vào cái lý của người vùng cao, hôm sau dậy, ăn sáng xong, trong vai "Thám tử" tôi mò xuống nghĩa trang với mục đích tìm đất sinh phần cho bạn đồng thời có ý gỡ gạc lại danh tiếng của mình. Nghĩa trang cũ nên không người thường trực, cánh cổng sắt khép kín lâu ngày gỉ sét loang lổ, "Thám tử" lách qua cổng phụ đi vào. Nghĩa trang không một bóng người, ánh nắng chan hòa, gió hiu hiu làm lắt lay, phất phơ những nhành hoa giả và cọng tàn hương cháy dở ám màu tang tóc trên những ngôi mộ ngổn ngang không hàng, không lối, ngang, dọc tứ tung, lộn xộn, cao, thấp, lô xô, lếch xếch khiến "Thám tử" rùng mình, tóc gáy dựng đứng, mồ hôi toát ra, sống lưng ớn lạnh, tâm thần thảng thốt.. Trong mung lung hoang hoải, bất giác như có ai xui khiến "Thám tử" bồn chồn, lo lắng chắp tay lên ngực, mồm lẩm nhẩm cầu xin những đấng vô hình, vô ảnh giải thoát cho tâm thức tìm về chốn thanh tĩnh an nhiên.. Đang lan man nửa tỉnh nửa mê, bước chân vô định, không biết nên ở hay về, thì bỗng từ khe hai ngôi mộ ốp đá xẻ to lừng lững nằm giữa nghĩa trang nhô lên một cái đầu nhọn như đầu cá trê, màu tóc sém rượm như lông bò thui dở, khuôn mặt lem luốc, răng hô bờ cào, cặp mắt trắng ởn trừng trừng nhìn khiến tim "Thám tử" muốn ngừng đập, phổi ngừng thở, há hốc mồm vì khiếp đảm.

- "Bác làm sao thế?". Câu hỏi vang lên phá tan không gian tĩnh mịch làm cho "Thám tử" tỉnh ngộ và biết đó là người chứ không phải hương linh nào từ cõi âm hiện về. "Vâng.. Chào.. Chào ô.. Ô.. Ông..". Lắp bắp mãi "Thám tử" mới định hình được danh xưng, nhưng đáp lại là tiếng cười lanh lảnh như chuông đồng hồ báo thức cùng với câu giải thích ngắn, gọn nhưng đầy đủ ý nghĩa: "Cháu là đứa chuyên cắt cỏ, dọn dẹp, quét mộ thuê ở nghĩa trang này đây mà". Cùng với tiếng nói hình người từ khe mộ bước ra lúc này "Thám tử" mới nhận ra đó là một thằng bé ẩn sau một khuôn hình khó đoán tuổi.

- "Bác đi viếng mộ à? – Thằng bé hỏi - Sao không thấy có hương nhang, lễ lạt gì thế? Thăm mộ mà đi tay không thì linh nghiệm sao được. Bác có cần, vàng mã, hoa quả gì cháu mua giúp cho?" À.. À.. À.. "." Thám từ "đang ậm è tìm lý do thì thằng bé phẩy tay tiếp nhời luôn:" Biết rồi! Chắc bác đi "tiền trạm" trước chứ gì. Thế người nhà bác chôn khu nào, dòng họ gì? Họ Nguyễn, Trần, Lê hay Trương, Đoàn, Triệu, Vũ.. Bác cứ xướng họ, tên ra là cháu chỉ cho "." Nhiều mộ thế này mà cháu cũng nhớ à? "..."

Thám tử "tò mò hỏi." Nhớ chứ! – Thằng bé đáp không cần suy nghĩ – Nghề nghiệp chuyên môn mà bác. Không như thế làm sao kiếm tiền được hả bác - Rồi nó báo giá luôn – Tiền công tìm mộ 50 nghìn. Cắt cỏ, quét quáy, lau, dọn, rửa ráy tính tròn 100. Còn muốn trồng cỏ hay hoa trên mộ thì tuỳ, có giá chung rồi: Cấy cỏ nhung Nhật 300 ngàn một mét vuông; cỏ gừng Thái 250 ngàn; cỏ gà, cỏ mật tía Việt Nam tính quân bình 150 ngàn một ngôi, bảo hành đàng hoàng, sống tưới tắm, chết trồng lại; còn muốn trồng cây tiểu cảnh trang trí thì có cúc đại đóa, cúc phấn hồng cánh kép, cúc họa mi đa sắc, xương rồng hoa tím thân leo; còn cây thì có cây.. "– Thằng bé kể một thôi một hồi, thuộc, dẻo, trôi chảy như nhân viên Ma - két - tinh thị trường quảng bá, giới thiệu, tư vấn hàng hóa trên mạng..

Đợi nó ngừng giữa chừng để thở," Thám tử "tranh thủ ướm hỏi:" Vậy trong nghĩa trang này không còn chỗ đất trống nào đâu cháu nhỉ? ". Nghe vậy mặt thằng bé biến hình, đang trong tư cách giới thiệu chuyển sang thế chiêm sát:" Thế ra không phải bác đến viếng mộ mà là đi tìm đất à? "." Ừ - "Thám tử" thú nhận - Bác có người thân muốn an táng ở đây nên xuống xem thế nào "." Thế mà cứ tưởng.. – Thằng bé sầm mặt, giọng kéo dài, xì tiếng mũi vẻ thất vọng - Xúi quẩy, may bữa nay là cuối tháng.. - Đang cằn nhằn bỗng mắt nó sáng rực, gật gù - Cháu không biết nhưng có một người chắc biết ". Hai từ" chắc biết "làm cho" Thám tử "như kẻ đuối nước vớ được thân cây chuối liền bám vào:" Ai? Ở đâu? Cháu nói thật chứ? "." Người thì có thật – Thằng bé trả lời - Trước khi nghỉ hưu ông ấy từng là kĩ sư địa chất, vì thế nên đất đai, mồ mả ở nghĩa trang này ông ấy tường tận như thuộc lòng bàn tay, chả thế dân quanh đây còn phong hàm cho ông ấy là "Thổ địa" "." Vậy cháu cho bác địa chỉ nhà ông "Thổ địa" ấy nhé! "–" Thám tử "gạ." Bác tưởng gặp ông ấy dễ thế sao? – Thằng bé vênh mặt, bĩu môi - Không có cháu dẫn vào ai người ta tiếp bác. Đấy là chưa kể đến đàn chó Phú Quốc, nanh nhọn như nanh hổ, hung dữ như sư tử xổng chuồng ". Nghe nhắc đến chó," Thám tử "hoảng, chẳng là hồi bé từng bị chó cắn đã phải tiêm hàng chục mũi phòng dại vào rốn rồi." Vậy nhờ cháu dẫn bác đến nhà ông ấy nhé "..."

Thám tử "hạ giọng." Được thôi - Mặt thằng bé tỉnh bơ - Nhưng nếu cháu đưa đi bác phải chi "xiền" đấy "." Lại còn thế nữa - "Thám tử" nghĩ rồi hỏi - Thế cháu lấy bác bao nhiêu? "." Thông cảm bữa nay bác là khách mở hàng, chi cho cháu "một bách" là ô ke – Giọng thằng bé hồ hởi - Nhè nhẹ thế để bác, cháu mình còn lấy đường đi, lại lần sau "." Được, một bách thì một bách! "." Thám tử "đồng ý, vì nghe nó" rào trước, khóa sau "như đinh đóng cột, vả lại thằng bé đã phải kiếm sống ở nghĩa địa rồi ai nỡ kì kèo mặc cả. Đứa bé ngửa tay:" Xin quí khách thanh toán trước khi khởi hành "." Sao cháu chắc, lép vậy. Sợ bác không trả à? ". Hỏi vậy nhưng" Thám tử "vẫn mở ví lấy tiền đưa cho nó." Tiền trao cháo múc - Nó cầm tờ tiền đưa lên mép cạo cạo rồi kết luận bằng một câu thành ngữ.

4/ Tưởng xa, không ngờ nhà của "Thổ địa" ở hẻm ngõ bên kia đường. Lối đi hẹp nhưng sạch sẽ vì lót bê tông. Hàng rào xây gạch, cổng tre, nhà cấp bốn 3 gian, mái lợp ngói mũi, giàn bầu núc nỉu quả; sân lát gạch bát đỏ rực như son. Và đúng như thằng bé nói: Có đàn chó mẹ, con màu lông vằn vện, nhưng hiền lành chứ không hung tợn, dữ dằn như lời thằng bé tả. Nhìn thấy người thậm chí mấy con chó con lách nhách, líu tíu chạy ra đón, còn con chó mẹ vẫn nằm dãi thẻ, vú vê thỗn thện, thi thoảng hé mắt nhìn, phe phẩy đuôi thay lời chào. Để biện minh cho hoàn cảnh, thằng bé phân trần: "Bọn" Bảy món "này nhìn thấy cháu sợ một phép, chứ gặp người lạ là nó xơi tái ngay - Nói rồi nó dặn – Lúc gặp" Thổ địa "bác nhớ đừng nhắc chuyện tiền nong gì nhé". "Thám tử" hiểu ý gật đầu rồi theo nó vạch mành cửa bước vào.

- "Cu Nghĩa đấy hả. Kiếm được khách nào chưa mà đã vào đới..". "Thổ địa" đứng trên phản quay lưng ra ngoài, đang tìm thứ gì trên ban thờ, không nhìn mà hỏi. "Bà về quê chưa xuống hả ông? – Cu Nghĩa không trả lời theo ý mà hỏi lại." Thổ địa "đáp:" Đận nào bà ấy về quê chả hàng tháng mới xuống, mà mày còn hỏi "." Thế ông tìm cái gì đấy? "– Cu Nghĩa hỏi tiếp." Ta tìm cái bật lửa, hút điếu thuốc - "Thổ địa" ca cẩm - Vừa mới đây mà đã biến đâu mất, nhà cứ như có ma ấy "." Bật ông đang cầm ở tay kia kìa sao còn tìm ở đâu "– Cu Nghĩa cười khanh khách vì sự đãng trí của ông ta." Ừ nhỉ - "Thổ địa" lật tay nhìn – Chưa già đã lú. Cứ quên quên, nhớ nhớ thế này.. - Vừa lẩm bẩm "Thổ địa" vừa quay lại, chợt nhận ra có khách liền hỏi – Ai đây hà cu Nghĩa? "." Chào ông – Không đợi cu Nghĩa đáp "Thám tử" mau miệng – Tôi nghe cháu đây nói ông là người thông thuộc địa hình ở nghĩa trang nên vào hỏi ông xem còn mảnh đất nào trống không ạ "." Thế này là thế nào hả Nghĩa? – "Thổ địa" quắc mắt nhìn thằng bé – Tao biết gì đất đai mà mày dẫn khách vào đây ". Cu Nghĩa nhăn nhở hở ra hàm răng mọc lẫy:" Lời nói chẳng mất tiền mua. Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau ". Ông chả luôn dạy cháu thế là gì. Đằng nào cháu cũng dẫn khách vào nhà rồi, có gì thì ông cứ nói với ông ấy một câu cho lịch sự có phải không". Nghe cu Nghĩa nói "Thổ địa" chừng như ngượng, lúng búng: "Vậy mời ông ngồi chơi, xơi nước". Nói rồi "Thổ địa" ngồi phệt xuống phản, khoanh chân xếp vòng, vươn tay kéo chiếc điếu bát dịch vào, thong thả nhấc phích lên chế nước thêm vào ấm.

Đây là một người hoài cổ - "Thám tử" ngầm xét – Và điểm nhấn là bộ râu ba chòm trắng như cước trên khuôn mặt hình quả đào có cặp kính trắng mắt tròn, gọng nhỏ hài hòa với thân hình tầm thước lẩn sau bộ quần áo cổ Tàu may bằng vải nhiễu màu vàng tơ. "Ông tìm đất sinh phần thì đến nghĩa trang mới của thành phố mà mua, chứ ở nghĩa trang này hết từ lâu rồi". "Thổ địa" bê chén nước mời khách rồi đưa ra lời khuyên. "Thám tử" thở dài, cầm chén nước bâng lâng chưa biết nói sao, chợt nhìn trên vách treo tấm bằng khen của Trung ương Hội Thanh niên Xung phong, buột miệng: "Hồi trước ông cũng đi Thanh niên Xung phong hay sao mà có bằng khen?". "Ông hỏi vậy là sao – Quầng sáng từ tròng kính của" Thổ địa "hắt vào mặt khách - Ông nghi ngờ bằng khen của tôi là giả à?". "Xin lỗi ông –" Thám tử "vội nói – Tôi không có ý đó, mà vì người bạn nhờ tôi tìm đất trước kia cũng là Thanh niên Xung phong". "Thổ địa" nhếch mép, liếc xéo khách, âm lượng hạ xuống nhưng đầy chất mai mỉa: "Vậy ra không phải ông đi tìm đất cho ông, mà là làm môi giới để ăn hỏa hồng?". Biết bị hiểu nhầm, "Thám tử" đành mang lý do muốn "báo hiếu" các đấng sinh thành của bạn kể lại cho "Thổ địa" nghe. Không hiểu bởi chất giọng lôi cuốn hay do hàm ý câu chuyện gây xúc động, mà nghe xong nét mặt "Thổ địa" trầm tư, chòm râu bạc rung rung.. Không khí trong nhà ắng lặng hồi lâu. Thằng cu Nghĩa từ nãy đứng hóng chuyện chợt lên tiếng: "Nghe như vậy là ông của cháu với bạn của ông trước kia cùng là đồng đội. Vậy ông cứ bảo ông ấy xuống chơi. Không có đất đai thì ông cháu cũng có thêm một người bạn cùng thời. Chuyện gì chứ, chuyện về Thanh niên Xung phong thời chống Mỹ là ông cháu thích lắm – Nói rồi nó lấy cùi chỏ huých vào lưng" Thám tử "- Giờ còn sớm, ông điện ngay cho ông ấy xuống đi để cháu ra đón". Nói rồi không chờ "Thám tử" đáp nó chạy vút ra sân. "Cái thằng chỉ được lanh chanh là tài –" Thổ địa "phản ứng rồi kéo chiếc điếu lại, véo thuốc nhồi vào nõ, nhưng chưa hút mà nói thêm - Đất đai còn đâu mà gọi với mời!". "Vâng, ông nói là tôi hiểu rồi -" Thám tử "cầm bật lửa đưa cho" Thổ địa "- Có điều ông cho phép tôi gọi bạn tôi xuống, vừa để đồng đội các vị gặp nhau, nhân thể cho bạn tôi biết rõ tình hình thực tế ở nghĩa trang này mà liệu". "Thổ địa" bật lửa lên định hút rồi lại tắt đi, đáp: "Thằng bé đã nói thế thì ông cứ mời bạn ông xuống, nhưng tôi nói trước, ngồi chơi xơi nước thì được chứ đất đai không có đâu nhé!". Nói rồi "Thổ địa" châm lửa hút, khoan thai ngửa cổ thổi khói lên nóc nhà. "Thám tử" mở máy nhắn tin cho bạn rồi hỏi: "Thưa ông, tôi hỏi khí không phải. Cháu Nghĩa với ông là quan hệ thế nào ạ?". "À.. -" Thổ địa "chiêu xong ngụm nước đặt chén xuống, đáp – Thằng bé là con độc nhất của vị quản trang trước kia. Ông ấy đi bộ đội vào chiến trường vào Nam chiến đấu chẳng may bị nhiễm chất độc màu da cam nên mắc bệnh hiểm nghèo mất sớm. Mẹ nó lại bị dị tật bẩm sinh đi lại khó khăn, nên hôm nào được nghỉ học hay rỗi rãi nó lại ra nghĩa trang kiếm ăn. Hoàn cảnh vậy nhưng được cái thằng bé sáng ý, nhanh nhẹn và sống có tình có nghĩa lắm". Nghe, "Thám tử" lặng người vì hoàn cảnh trớ trêu của bé Nghĩa, định hỏi thêm nhưng thấy dường như "Thổ địa" không muốn nói về chuyện ấy nữa nên "Thám tử" cũng im lặng không hỏi.

5/ Vậy là chừng nửa giờ sau bạn tôi xuất hiện. Hai vị cùng binh chủng một thời hồ hởi bắt tay nhau. Chưa kịp hàn huyên, bất ngờ khuôn mặt "Thổ địa" sững lại, thậm chí còn tháo hẳn kính ra, cặp chân mày nhíu lại, giọng lắp bắp: "Ông.. Ông.. Ông là ông Phúc phải không?". "Sao, ông biết tôi à?". Bạn tôi hỏi lại. "Vậy là đúng rồi.. -" Thổ địa "nói như reo, nét mặt rạng ngời, ánh mắt bừng sáng, tay đè lên lồng ngực như sợ trái tim nhảy ra vì vui mừng - Nhập ngũ tháng 2 năm 1965, Tổng đội Thanh niên Xung phong, phiên hiệu N97- C972 - P30, hội quân ở ngã ba Đoan Hùng, Phú Thọ đúng không?". "Đúng rồi! – Bạn tôi gật đầu xác nhận - Vậy ra..". Không để cho bạn tôi nói hết câu, bất ngờ "Thổ địa" lùi lại, quỳ sụp xuống, chắp tay vái khiến ai nấy đều ngỡ ngàng. - "Nhất tự vi bán tự vi sư" – Lễ xong "Thổ địa" nói – Một chữ là thầy, nửa chữ mãi mãi là thầy. Thưa thầy Phúc, em chính là đứa học trò được thầy dạy văn hóa trong thời gian ấy đây. Em nhớ lúc đó trong đơn vị trình độ văn hóa mỗi người mỗi khác, bởi vậy một ngày thầy phải dạy đến 3 lớp. Nhưng riêng em còn đặc biệt hơn. Do hoàn cảnh gia đình đang học lớp ba phải bỏ dở ngang chừng. Nhưng thầy đã không quản ngại vất vả, dành thời gian dạy riêng cho em.. ". Nói đến đây giọng" Thổ địa "nghẹn ngào vì cuộc gặp gỡ tình cờ đầy ân nghĩa. Bạn tôi cũng xúc động không kém vì hình ảnh quá khứ ùa về, vội vàng đến đỡ" học trò "đứng lên, rồi hai người ôm chặt lấy nhau khiến tôi và cu Nghĩa đứng ngoài cũng rưng rưng cảm động..

Lúc sau, khi cao trào tình cảm dịu lại, mọi người ngồi uống nước hàn huyên, hai đứa tôi ngại không muốn nhắc đến chuyện đất" sinh phần "nữa thì cu Nghĩa lại nhanh nhảu gợi ý:" Thế còn chuyện đất đai thì thế nào hả ông? "." Thổ địa "cong tay cốc yêu vào đầu nó:" Lát nữa cháu đưa hai ông ra ngôi mộ đôi ở gần đài hương để các ông ấy xem có ưng ý không nhé "." Nhưng.. – Cu Nghĩa ngập ngừng - Đó là phần mộ của ông bà cơ mà ". Nghe vậy bạn tôi gàn:" Thôi, ai lại làm thế, mang tiếng chết ". Giọng" Thổ địa "kính cẩn:" Thưa thầy, ngôi mộ đôi ấy đúng là em có ý chuẩn bị cho vợ chồng em thật. Nhưng bây giờ chúng em không dùng đến nữa, nguyên do vì vợ chồng em muốn sau này được ở gần các cụ, nên các cháu đã mua một mảnh 300 mét vuông ở trên quê, ngay trong khu vực Đài hóa thân hoàn vũ Thiên Đức Phú Thọ rồi. May quá, tình cờ lại biết thầy đang cần. Lát nữa thầy cứ ra xem, nếu ưng ý thì em tính thế này để thầy khỏi áy náy: Đất là của nghĩa trang nên em không tính tiền, còn phần xây cất và mua vật liệu hết bao nhiêu, xin thầy thanh toán để em làm chút từ thiện cho mẹ con cu Nghĩa.. ".

Hình như khi nghe những lời bộc bạch gan ruột thấm đẫm tình người ấy," Thám tử"tôi không dám nhìn xuống mà ngước mặt lên trần nhà cố giữ cho những giọt lệ đừng trào ra từ khóe mắt..

Nguyễn Nhuận Hồng Phương

Lê Gia Hoài · 21 Tháng tám 2026

33. Những điều còn lại - Nguyễn Nhuận Hồng Phương

Kính dâng hương hồn cậu Nhâm!

Sao mình lại vô tâm thế nhỉ! Lúc nào cũng luôn mồm răn dạy người thân: Có những việc cần làm. Nếu không xử sự kịp thời sẽ ân hận suốt đời. Thế mà bây giờ chính mình lại là kẻ nói một đằng làm một nẻo. Thật đốn mạt! Thật vô tình, vô nghĩa! Biết bao lần nhắn nhủ thể nào cũng phải dành thời gian về thăm nơi ấy. Thế mà.. Từ lúc lên xe, Sơn tự dày vò. Lý do? Có biết bao lý do hòng biện bạch cho một lỗi lầm đã mắc! Bảo không có điều kiện đã đành. Đằng này, mỗi năm ra Hà Nội công tác, họp hành biết bao lần. Mà nào đường sá xa xôi, cách trở đò giang gì cho cam. Tàu, xe sẵn, lên đấy chưa đến năm mươi cây số. Nhưng lần nào cũng đủ những lý do. Một thằng bạn cùng học đại học giờ là Tổng giám đốc Công ty X.. Nghe điện xong, hỏi: Hội thảo mấy ngày? Cần đếch gì! Buổi sáng có mặt điểm danh là được. Tầm trưa tớ cho xe đến đón, hôm cuối cùng có mặt dự tổng kết là xong chứ gì? Còn lái xe? Thả cho đôi lít, bảo nó nghỉ trong nhà khách, chơi đâu thì chơi, ai hỏi tìm lý do hợp lí trả lời. Còn cậu theo tớ đi câu cho đã! Xứ trong cậu có ao câu chưa? Cầm cần câu mười vé bao giờ chưa? Chưa hả? Cứ theo tớ khắc biết!

Vào cuộc, vui thật! Nhìn những ngón tay búp măng trắng nõn nà, móng sừng chuốt bóng lộn, hồng như ngọc, mềm mại, uốn éo như diễn viên múa mắc mồi câu mà thấy ngứa cả chân răng, nước miếng chảy ròng, chỉ muốn há miệng cắn một nhát.. Giật được con cá còn lơ lửng trên không, đang giãy đành đạch, vạt váy đã xoè ra khuỳnh khoàng hứng đón, thấp thoáng mảnh lá nho tí tẹo, bắp vế thon, dài trắng như ngó, uốn éo, mông cong vồng, chân tay, thân hình nhún nhảy không khác chi tranh xưa vẽ thiếu nữ hứng váy đón dừa. Xẩm tối, hạ tiệc dưới thảm cỏ, tay tiên bóc cá nướng bọc bùn, mùi thơm phức, ánh điện giả ánh trăng huyền ảo chẳng kém thiên nhiên là mấy.. Lần khác, một thằng cùng nhập ngũ, bây giờ, nghe chức danh thì thường thường: Trưởng phòng đời sống. Nhưng bổng lộc nhìn ngoài đã chết khiếp. Cưỡi xe Cơrao, mặt mũi phương phi đến nỗi phải nhờ tư duy của giác quan thứ sáu mới lục tìm được khuôn mặt của quá khứ. Hì hì.. Nó phẩy tay: Tranh thủ sống tới đi! Xưa chiến trường không chết, nay chơi cho đã, cho vút tầm! Chén tạc chén thù, ôn đời quân ngũ, nhắc chuyện chiến trường, ăn với nhau đôi bữa, thức với nhau vài đêm, tận hưởng không khí đô thành. Sang Gia Lâm, vào làng Lệ Mật, bảo cu Dực chủ Nhà rắn gia truyền bắt con hổ mang bành, phanh sống, tim, mật bày lên đĩa nhảy tanh tách.. Tao béo, nuốt mật cho hạ hỏa; mày gầy, nuốt tim cho tăng huyết áp. Rắn gia truyền bảy món, uống với rượu ngũ xà hạ thổ thập niên, rượu nhập ngấm tích xưa, thòi ra đủ thứ chuyện..

Cứ thế! Cứ vậy! Biết bao lần dự định sẽ phải.. Nhưng rồi cũng biết bao lần vấp phải những lý do để khất lần, khất lữa..

Người phụ lái đưa cho Sơn chiếc vé:

- Chú xuống Thạch Lỗi còn đi đâu nữa không?

- Tôi vào Ấp Tre.

- Vào Ấp Tre sao chú lại xuống Thạch Lỗi? Người phụ xe hỏi.

- Đã lâu lắm rồi tôi mới đi đường này..

- Nếu thế thì chú xuống bến xe Khu Công nghiệp Bình Minh sẽ gần hơn - Người phụ lái nói - Xuống đấy, năm đồng xe ôm là tới.

- Thật chứ? Thế thì anh cho tôi xuống đó! - Sơn nói:

- Cháu nói dối chú làm gì? - Người phụ xe thể như thanh minh - Mùa thu hoạch hành tây nào mà xe cháu không vào Ấp Tre chở về Hà Nội. Gớm, đất tốt, hành gì mà củ nào củ nấy cứ to như cái bát bình vôi..

Câu chuyện vô tình của người phụ lái làm lòng Sơn nhói buốt. Thời gian quá xa để hình dung ra những gì đã đổi thay, trong tâm tưởng của anh, bồng bềnh hiện lên khuôn mặt một dĩ vãng..

* * *

Nhúp cái tăm đưa lên miệng, Sơn nói với Tâm: Uống nước xong thanh toán tiền rồi đi. Ngoài trời mưa tầm tã, gió thổi ù ù. Trùm kín chiếc áo bông lên người mà Sơn vẫn thấy rét. Những ngọn gió thổi thốc từ mạn Đông Bắc về, luồn sâu vào thớ thịt như cứa như xé. Hai người đứng dậy, khoác áo bạt, kéo lại tai mũ, thít chặt dây rồi chạy ra chiếc ô tô đỗ trong sân. Trước khi lên ca bin, Tâm ngoảnh lại dặn Sơn: Trong khi tớ nổ máy lấy hơi, còn cậu kiểm tra lại một lượt xem thế nào, nếu để nước mưa vào là tuột chảy hết hàng đấy.

Sơn đi lại phía sau xe, nước từ bạt chảy xuống thành dòng. Anh lấy tay rờ kiểm tra khóa thành và những nút đây buộc. Tất cả đều tốt. Từ phía đầu mấy, tiếng vù ga ùm ùm của Tâm như có ý giục, Sơn yên chí quay lại. Bỗng có một người đẩy chiếc xe đạp thồ chà đến, rồi một giọng run run, hỏi:

- Xe các đồng chí có lên ngược cho tôi quá giang một đoạn?

- Xe đầy hàng không đi được! - Sơn trả lời.

Người kia giọng van vỉ:

- Mong đồng chí xem xét hoàn cảnh, chiếu cố cho. Có hai sọt hành giống, nếu để ướt, hỏng hết!

Qua ánh sáng chớp dông, một khuôn mặt khắc khổ trùm kín áo tơi đan bằng lá hiện ra, da mặt sạn sần, nước mưa đọng trên lông mi lủng lẳng, nhỏ từng giọt, môi tái nhợt, run rẩy. Có vẻ như ông ta bị nước mưa thấm vào người rất lạnh. Sơn cảm thấy mủi lòng, ái ngại.. Chợt Tâm từ ca bin nhảy xuống, quát to:

- Xe chở hàng quân sự, không đi được!

- Trời mưa gió, các đồng chí làm ơn..

- Ơn huệ gì! Không được là không được! Dẹp lấy chỗ cho xe ra.

Người đàn ông biết nài cũng không được, đành kéo chiếc xe thồ lùi lại, lũi cũi nhảy lên đạp đi. Tâm cho ô tô lùi khỏi bãi rồi cài số tiến. Lúc vượt, lấp loáng trong ánh đèn gầm, Sơn nhìn thấy người đàn ông gò rạp trên xe, gió thổi phần phật làm chiếc áo tơi khoác trên người ông căng phồng. Dưới chân, đôi dép cao su trật trẹo theo nhịp đạp, có một hay hai sợi dây cao su bị tuột lê thê quét xuống đường theo chiều đạp vương vào đáy chiếc sọt thô nặng trĩu.. Tâm liếc nhìn Sơn, vút ga lấy đà, tăng số, miệng nói:

- Áy náy gì, dân chạy chợ đấy mà. Tớ thấy lão ta ngấp nghé định xin đi nhờ từ lúc bọn mình đang ăn cơ! Nhưng xe đánh quả, cho đi nhờ có bằng lạy ông tôi ở bụi này.

Sơn im lặng. Một nỗi buồn vô cớ nhen nhúm trong lòng anh. Tiếng chổi gạt nước quét trên kính chắn gió rên rin rít, sàn sạt, mưa mỗi lúc thêm nặng hạt, hắt mạnh, đập, bắn tung toé, nhoè nhoẹt. Tâm vươn người về phía trước, tay ôm vô lăng, mắt chăm chú nhìn đường, môi chúm chím huýt sáo, một bản nhạc quen thuộc của cánh lái xe vang lên.. Cái gạt nước xua đi nỗi nhớ..

Buổi sáng, Thủ trưởng gọi Sơn lên giao nhiệm vụ:

- Đồng chí theo xe áp tải hàng xuống D3.

Lúc trả hàng xong, lái xe Tâm bàn với Sơn:

- Công lệnh đến 9 giờ sáng mai mới phải có mặt ở đơn vị. Bây giờ tụi mình xuống bến Phà Đen tranh thủ làm chuyến than, mang về quê tớ bán cho tụi lò gạch kiếm mỗi thằng thêm "tí phụ cấp".

Đây là lần đầu Sơn được đơn vị phân công nhiệm vụ áp tải hàng. Hàng hóa giao xong là Sơn hết trách nhiệm, còn việc lái xe đi, đứng thế nào là của Tâm. Nghe Tâm bàn, cảnh lính, Sơn nghĩ có tiền cũng khoái - Tuy vậy còn đắn đo:

- Liệu có việc gì không?

- Việc gì? - Tâm trả lời - Tớ quen rồi. Có cái khi đổ than xong phải chịu khó rửa cho hết bụi than để về các thủ trưởng khỏi phát hiện.

- Việc rửa ráy đáng gì. - Sơn đồng tình.

Lấy than xong thì ập tối, một cơn mưa kéo tới, mây trên trời vần vũ, loằng nhoằng xì xẹt sấm chớp. Hai người lấy bạt hì hụi che hàng, Tâm nói:

- May quá, trời đất thế này bố thằng Giônxơn cũng không dám bay ra. Tụi mình cho xe vượt cầu phao sang bên kia thì nghỉ ăn cơm.

Đến thị trấn Đông Anh trời ập mưa, Tâm cho xe vào một quán cơm cạnh ven đường nghỉ, bảo Sơn:

- Tụi mình cũng phải nạp xăng vào dạ dày đã!

* * *

Xe chạy được một lúc thì tới lối rẽ. Đang đi trên đường quốc lộ rộng rãi, giờ đi vào đường nhánh nhỏ và hẹp, càng vào sâu càng khó đi. Tâm bật thêm đèn dự phòng để nhìn đường cho rõ. Chiếc xe chồm lên rồi lại hết xuống những "ổ voi, ổ trâu" trên đường, tốc độ bon chậm như rùa bò. Sơn hỏi: Từ đây về đến nơi tập kết hàng còn bao nhiên cây số? Tâm lựa cho xe tránh chỗ xóc, trả lời: Đi Quốc lộ 2 dễ đi nhưng xa, tắt đường này qua Thạch Lỗi đỡ được hơn hai mươi cây số, nhưng quan trọng là tránh được tụi Kiểm soát quân sự. Phải cái trời đêm nay mưa nên đường hơi trơn.

Tối tò mò lại mưa gió bão bùng thế này ai ra đường mà kiểm soát? Sơn nghĩ. Xe một cầu, đường lại vắng tanh như chùa bà Đanh, bị pantilê, mắc lầy, ách lại đây thì khốn. Gọi xe nào đến cứu được? Mà địa bàn này lại gần sân bay Đa Phúc, nhiều căn cứ quân sự, là trọng điểm bắn phá của máy bay Mỹ. Mưa gió đùng đùng nên chúng không ra, chứ như mọi bữa chạy giữa đồng không mông quạnh thế này thì liệu hồn. Như đọc được ý nghĩ lo lắng của Sơn, Tâm an ủi: Đoạn đường này toàn bọn đặc chủng kéo tên lửa chạy qua nên mới nát bét thế này. Qua đường tầu sang bên kia toàn đường sỏi ruồi, cát đỏ, chạy êm re!

Quả thật, khi rẽ vào đoạn đường giao nhau với đường sắt, đã thấy đường êm hẳn. Sơn hạ kính giơ tay hứng. Trời bớt mưa, màn mây u ám giãn dần nhường cho từng quầng sáng và mặt trăng thi thoảng lấp ló hiện, ẩn như chơi trò ú tim. Sơn ngó hẳn đầu ra quan sát. Hết mưa rồi lại lo tới máy bay. Sơn nhắc Tâm: Trời quang thế này tụi F4H dễ luồn mây ra lắm, tắt bớt đèn dự phòng cho an toàn. Tâm đáp: Vượt qua đường sắt tớ sẽ tắt.

Phía trước, dải đường sắt vổng cao, chạy dài như con trăn nằm vắt ngang cánh đồng. Nơi này xa làng mạc nên không có trạm barie chắn báo tàu. Triền dốc thươn thươn, nhưng đến đoạn vượt qua đường sắt thì dốc ngược. Tâm thận trọng về số, giảm tốc độ, quan sát hai bên xem có tàu hỏa chạy không rồi mới tiếp ga lấy đà cho xe vượt. Bánh xe chồm qua đường tàu, ca bin dựng ngược. Sơn nắm tay nắm cốp, ghì chặt chống trả cú xóc nảy người, đầu chạm nóc. Chiếc xe vượt sang bên kia vừa lấy lại được thăng bằng thì bỗng "khực.. Khực.. Khực.." đột ngột khựng lại, tiếng máy ằng ặc, ằng ặc rên thêm mấy tiếng rồi tắt lịm. Tâm thảng thốt kêu: Có lẽ xe bị chạm cầu rồi?

Sơn cầm đèn pin mở cửa nhẩy xuống. Chiếc ô tô Giải Phóng kềnh càng cưỡi ngang đường sắt. Sơn cúi xuống nhìn vào gầm. Chiếc cầu xe tròn lủng, đen ngòm nằm lơ lửng giữa hai thanh đường ray, dưới đáy hồ ra một vệt sáng như sợi chỉ. Sơn nói vọng lên ca bin: Gầm chưa chạm, nổ máy là đi được! Đáp lại lời Sơn, tiếng máy khởi động kêu xoe xoé, vòng tua cánh quạt cắt gió xoay tít, nhưng máy không làm sao nổ nổi. - Xe bị pan rồi! - Tâm ngừng khởi động, nói - Đưa cho tớ cái đèn pin - Rồi mở cửa trèo lên đầu máy kéo chốt, lật cánh gà xe lên. Tâm hua hua đèn pin, nhưng từ trong, hơi nước thổi ra nóng giãy ngùn ngụt, trắng xóa làm cho Tâm không nhìn thấy gì. Tâm kêu lên: Hình như bị thổi goăng quy lát rồi Sơn ơi?

Bỏ mẹ! Bây giờ mà tàu hỏa chạy qua thì chết cả lũ! Sơn cuống quít nhìn trước nhìn sau, bỗng thấy đèn xe vẫn rót ngược lên trời, liền quát: Đèn thế kia để mời máy bay đến hả? Tâm vội trở lại ca bin tắt công tắc, rồi xuống xe đi về phía sau chui vào gầm mần mò, lúi húi ra chiều nghiên cứu. Sơn ngồi xuống theo: Làm thế nào bây giờ? Cũng chưa biết làm thế nào đây! Máy không nổ, tiến không lên, lùi không lại. Trời quang, mây tạnh, mưa ngừng rơi, gió ngừng thổi, trong khi đó, xa xa, thấp thoáng ánh sáng đèn dù, vòng vọng ầm ì tiếng máy bay, đấy là chưa kể nếu bây giờ có tàu hỏa.. Mới nghĩ thế thôi mà Tâm thấy lưng áo mình ướt đẫm mồ hôi. Tâm hô: Đẩy!

Xe chết, tải nặng, cả hai gò lưng un, đủn, chiếc xe ì ra như khúc gỗ, không hề động đậy tí nào. Xuống hàng cho nhẹ, ý kiến có vẻ khả quan. Nhưng gần năm tấn than, trong tay không hề có một dụng cụ, lấy gì để thao tác? Sơn mở bạt trèo lên xe, tháo khóa chốt, cửa hậu rơi rung cả xe, than ướt, đóng bánh thành tảng liên kết chống lại lệnh. Sơn lấy chân đạp, chân ngập trong bùn than nhão nhoẹt, đạp ba lần, mỗi lần một nhúm than rơi xuống "bẹt bẹt.." như trâu ỉa vãi. Kế ấy không được rỗi. Cuống! Lái xe Tâm lại nhảy lên xe bật chìa khóa, khởi động máy. Đề được một lúc tiếng máy cứ "ư ử.. Ư ư.." như chó cắn ma vậy.

Đang cuống, bỗng từ dưới chân dốc có người đạp xe đi tới. Cả hai cùng đồng thanh gào: Này, bác gì ơi.. Cuống tĩ thì gào bừa, chứ đêm tối thế này biết già hay trẻ, gái hay trai mà bác với ông. Sơn giơ đèn soi vẫy. Trong ánh đèn lấp loáng, Sơn và Tâm nhận ra người đàn ông khoác áo tơi, đạp xe thồ, đã hỏi hai người đi nhờ lúc ở quán cơm. Hai người chưa biết nói sao thì ông ta đã nhảy xuống, ngả xe cạnh rệ đường, phăm phăm chạy đến:

- Các tướng làm ăn thế nào mà để ô tô nằm chềnh hềnh giữa đường sắt thế này? - Ông giật chiếc đèn pin trong tay Sơn, hua hua vào chiếc ô tô - Tầu hỏa bây giờ tới thì chết cả nút! Mà bây giờ mấy giờ rồi?

- 2 giờ 15 rồi ạ - Sơn lật tay xem đồng hồ, trả lời

- Khoảng ba giờ sáng sẽ có một chuyến tàu chở quặng Apatít chạy quá. - Ông nói, rồi hỏi - Liệu bây giờ các tướng có chữa được không?

- Cháu đề mãi mà không nổ. - Tâm đáp.

- Còn có gần tiếng đồng hồ nữa, lềnh chềnh là chết - Bỗng giọng ông dứt khoát - Các đồng chí khẩn trương chuyển đá cho tôi lót vào bánh xe sau.

Sơn và Tâm theo lời hối hả bốc đá chuyển cho ông. Xong, ông nói:

- Đồng chí lái xe lấy Maniven xuống quay máy cho xe nhích lên! Nhớ cài số tiến vì đằng trước là chân bờ kênh, có chạy xuống đấy cũng không sao. Tìm cho tôi hai cái chèn. Đồng chí còn lại cùng tôi về phía sau, bánh xe nhích lên được tí nào thì chèn lại.

Tâm hiểu ngay ý, phắt một cái nhảy lên ca bin, lật ghế lấy hai chiếc chèn gỗ ném xuống cho Sơn, rồi lập tức cầm tay quay đi về phía đầu xe. Nhưng mặc cho Tâm đu cả người lên chiếc tay quay mà máy không chuyển. Thấy vậy, người đàn ông đang lúi húi dưới gầm xe hỏi vọng lên:

- Đồng chí cài số mấy?

Tiếng Tâm:

- Dạ, số tiến!

- Nhưng là số mấy?

- Số 5.

- Giời ơi là giời! - Tiếng người đàn ông gào lên- Mới lái xe hay sao mà ngu vậy? Lên cài số l cho tôi. Mau lên, nhanh nhanh không tàu về đến nơi là chết cả lũ bây giờ.

Tâm như máy hành động lặp theo lời ông. Lần này thì máy chuyển động. Cứ mỗi lần Tâm quay, bánh xe lại dịch chuyển, nhích lên từng ít một. Và cứ được một nhịp người đàn ông và Sơn lại dùng chèn, cái nọ kế cái kia chèn bánh lại.

- Cố cố.. Cố gắng lên.. - Người đàn ông gò người, nghiêng mặt, tì hẳn vai vào sát si như muốn đội cả xe lên còn miệng thì động viên - Cố lên các đồng chí..

Sơn vừa đẩy vừa chèn vừa lo lắng nhìn về hút hai phía đường sắt, cầu mong sao không có tầu hỏa. Nếu có thì.. Sơn không dám nghĩ tiếp đến cảnh tượng nếu bất chợt có chuyến tàu nào đấy xuất hiện. Và nỗi lo lắng càng tăng khi hai bánh xe sau vào đến giữa đường tàu thì khựng lại không nhích đi được nữa. Tâm từ phía đầu xe chạy về phía cuối:

- Đầu xe cao quá, hẫng, cháu không quay được nữa.

Người đàn ông gật gật đầu, nói:

- Tôi hiểu rồi, đường dốc quá đấy mà, các đồng chí chờ tôi một phút. - Ông đi vòng quanh xe một lượt rồi nằm áp sát xuống đất ngó vào gầm xe quan sát. Khi chui ra, ông vẫy hai người lại, nói như quán triệt - Các đồng chí cần hiểu bây giờ là lúc quyết định. Chỉ một lúc nữa sẽ có tàu hỏa chạy qua. Nếu chậm sẽ chết! Bây giờ đồng chí lái xe lên "cầm máy". Khi nào nghe tôi hô "hai, ba" thì tiếp đềmarơ lấy đà; ở dưới này chúng tôi sẽ đầy hỗ trợ hiệp đồng tác chiến. Khi bánh xe đã chuyển, tuyệt đối không được dừng lại, phải cố! Các đồng chí rõ chưa?

Tự nhiên cả hai lập nghiêm, cùng đáp:

- Rõ!

Tâm trèo lên buồng lái "cầm máy" như lời ông nói, còn Sơn và ông đi về phía sau xe.

- Hai.. Ba.. Nào.. - Tiếng ông vang lên như tiếng kèn xung trận.

Tâm đạp khởi động"khực.. Khực.. Khực.. Chiếc xe khập khừng chuyển động. Sơn và người đàn ông cong vồng người lên đẩy tiếp đà.. Cố.. Cố.. Cố.. Giọng người đàn ông như nghẹt thở.. Bánh xe trèo lên thanh ray lừng khừng lưỡng lự cưỡng lại như phản kháng, rồi như buộc phải khuất phục trước lòng quyết tâm của con người, lăn đi, bon bon trôi tuột xuống dốc. Sơn và người đàn ông chạy theo một đoạn rồi cùng lăn ra bãi cỏ cạnh đường nằm thở. Cả hai thi nhau thở, thở lấy thở để, thở như chưa bao giờ được thở..

Ít phết sau, một chuyến tàu từ trên ngược xình xịch chạy về. Khi qua đường ngang, người lái xe thản nhiên kéo một hồi còi và điểm nhịp, từng đợt khói trắng hình chữ O nối tiếp nhau thổi lên trời, âm thanh dội vào đêm, phá tan sự tĩnh lặng, báo hiệu sự bình yên như chưa bao giờ bình yên vậy.

Sau khi thoát nạn đường sắt, chính người đàn ông ấy lại giúp Tâm và Sơn sửa chữa xe. Nhìn ông thao tác thành thạo, Tâm hỏi:

- Bác ra thợ sửa chữa hay là lái xe mà thạo thế?

- Không giỏi nhưng cũng biết lọc vọc - Ông vừa xoáy ốc vừa nói - Trước khi vào bộ đội mình vốn là chợ rèn nên được xếp vào làm lính thợ. Mỗi lần xe vào xưởng mình lại tò mò tọc mạch tìm hiểu.

- Thế sao bác không ở bộ đội nữa? - Sơn hỏi

- Nghe nói đình chiến hai năm rồi sẽ tổng tuyển cử thống nhất hai miền Nam Bắc nên tớ mới xin về phục viên. Ai ngờ mười lăm năm rồi mà vẫn còn ác liệt thế này. - Rồi ông hỏi Sơn - Nghe tiếng thì biết đồng chí quê xứ Thanh.

- Dạ, quê cháu huyện Hoàng Mai - Sơn đáp.

- Đồng bào vùng trong ấy gian nan vất vả nhưng cũng anh hùng lắm! Suốt ngày bị máy bay trên không oanh tạc, tàu thuỷ ngoài biển bắn vào. - Mẹ cha thằng Mỹ - Chửi Mỹ xong ông xoa tay bảo Tâm - Thôi, được rồi đấy, đồng chí lên bật công tắc nổ thử xem thế nào.

Tiếng máy rền rã phá tan bầu không khí buổi sáng. Vù ga thử thêm mấy lần nữa ông nhảy xuống:

- Thôi, mời các tướng lên đường.

Lúc chia tay, thấy Tâm áy náy cứ nhắc đi nhắc lại lời xin lỗi vì việc đã xẩy ra. Ông cười xòa:

- Lúc các tướng không cho đi nhờ là tớ biết tỏng ngay rồi. Thời chiến, làm gì có xe quân sự chở than đốt gạch. Kể ra chỉ xe đạp không thì tớ chẳng cần, nhưng đằng này là hành giống. Cũng may tớ nhặt được mảnh ni lông của ai đánh rơi che nên cũng tạm.

- Thế bác chở từ đâu về? - Sơn hỏi.

- Nghe nói bên Thường Tín có giống hành cho năng suất cao, tớ đi lấy về thử trồng xem thế nào. Biết đâu đấy lại hợp với đất quê mình. Vùng tớ đất đai, ruộng đồng khó tính lắm, trồng lúa, rơm nhiều hơn thóc. Hôm qua trước lúc đi tớ phải thồ một sọt đất sang bên ấy để so sánh xem thế nào rồi mới quyết định mang giống về.

- Thế có được không bác? - Sơn hỏi.

- Chất đất có hơi khác một chút, nhưng bà con bên ấy bảo trộn nhiều gio vào là cải tạo được.

- Thế quê bác còn xa đây không ạ? - Tâm hỏi.

Người đàn ông cười, nụ cười hiền lành hiện trên khuôn mặt khắc khổ:

- Các tướng đang đứng trên đất quê mình chứ đâu! - Rồi ông chỉ tay về mấy rặng tre có thấp thoáng mấy nóc nhà lợp rạ lụp xụp nằm sát bờ sông máng đang làm dở. - Đấy, nhà mình ở chỗ ấy.

Sơn và Tâm nhìn theo tay ông nhưng thái độ như chưa hiểu. Thấy vậy ông nói;

- Đấy mới là ấp, ít dân nên chưa được gọi là làng. Thôi, sáng rồi, chuyện trò mãi nhỡ máy bay nó ra thì lại khổ. Để các tướng đi đổ hàng cho kịp. Nhưng nhớ trót dại lần này thôi nhá! Nếu ai cũng liều như các tướng thì bao giờ mới đánh xong Mỹ để giải phóng miền Nam?

Tâm và Sơn cúi mặt xuống nín lặng như đứa trẻ biết lỗi rồi trèo lên buồng lái. Đang định cài số để đi, bỗng nghĩ thế nào Tâm mở cửa nhảy xuống, hỏi:

- Bác cho chúng cháu biết tên để có dịp cháu sẽ đến thăm.

- Hẹn nhau ngày toàn thắng. Cứ hỏi Nhâm Ấp Tre ai cũng biết!

Chợt Tâm dang tay ôm choàng lấy ông, ghì mặt mình vào đám râu tua tủa của ông, thì thào:

- Chào bố, chúng con đi.

Hẹn thế, nhưng đã toàn thắng mấy chục năm trôi qua rồi mà chưa một lần nào Sơn quay lại. Sau lần đó, anh được lệnh hành quân vào Nam, còn Tâm được điều về Đoàn vận tải 559. Hòa bình, Sơn chuyển ngành về công tác ở quê. Trong dịp vào dự Lễ kỉ niệm Giải phóng miền Nam Thống nhất Tổ quốc ở thành phố Hồ Chí Minh, Sơn gặp lại Tâm. Hai người bồi hồi nhắc lại chuyện cũ, hẹn hò nhau thể nào có dịp sẽ về thăm lại ân nhân.. Nhưng..

Nhưng cho đến khi cầm trên tay bức điện khẩn của Tâm, thì Sơn mới nhận ra mình đã là kẻ thất hứa, vô tình. Nhưng thà muộn còn hơn không. Sơn ra ga lấy vé lên tàu. Đến Hà Nội thì trời sáng, vừa kịp chuyến xe khách đầu tiên.

* * *

Theo lời chỉ dẫn của người phụ xe, Sơn xuống bến xe khách ở Khu công nghiệp Bình Minh, rồi nhảy lên một chiếc xe ôm. Chiếc xe ôm đưa anh đi xuyên vào giữa khu công nghiệp, các nhà máy hiện đại nằm phơi mình trong nắng sớm. Anh cảm thấy mình như lạc vào một nơi xa lạ, liền nhắc:

- Này, cho mình vào Ấp Tre nhé!

- Thì đang trên đường Ấp Tre đấy bác! - Người lái xe ôm trả lời.

Ấp Tre bây giờ đổi thay thế này ư? Một khu dân cư rộng lớn, sầm uất, với từng dãy nhà tầng và lợp ngói đỏ nằm san sát theo trục đường bê tông ngang, dọc. Những hàng cây bạch đàn, phi lao to, cao, thẳng tắp, hình tháp bút in trên nền trời xanh thắm, rì rào vẫy gió. Cho đến lúc vượt qua dốc Sơn mới nhận ra nơi ngày xưa chiếc ô tô đã gặp nạn. Dải đường sắt và bãi cỏ, chỗ chiếc xe trôi xuống hình hài vẫn còn, tuy bây giờ mặt đường rộng rãi và đã trải nhựa. Sơn đang bâng khuâng nhớ về những kỉ niệm thì chợt từ xa có tiếng trống, kèn vọng lại, rồi mùi nhang trầm theo gió ngan ngát đưa hương..

Đường bờ kênh xóc, thi thoảng có những rãnh thoát nước xẻ ngang khiến chiếc xe đi rất chậm. Sốt ruột, sơn bám vào vai người lái nhổm hẳn lên để nhìn. Anh bàng hoàng nhìn thấy, xa xa, phía bên kia bờ kênh, một dải lụa trắng như mấy bồng bềnh rỡ ràng bay trong nắng sớm, trải dài như vô tận. Vội vã, Sơn nhảy xuống, hối hả chạy.. Anh đã nhận ra đó là mầu khăn trắng vấn trên đầu những người đưa tang kết thành một dải..

Sơn đã theo kịp đoàn người. Anh lọt vào giữa một rừng khăn tang, mắt ai cũng đỏ hoe, sụt sùi thương tiếc. Sơn thắc thỏm: Làm sao đám tang của một người nông dân mà đông đến thế? Hay đây là một sự trùng hợp ngẫu nhiên? Đang băn khoăn thì Sơn nhìn thấy Tâm từ trên đi xuống. Anh lao tới, hai người ôm chầm lấy nhau riết róng, Tâm nức nở: Sơn ơi, trước khi mất bác Nhâm cứ nhắc đến Sơn mãi.. Rồi bác nói không chờ được Sơn đâu.. Sơn gục đầu vào ngực Tâm thổn thức, hai bàn tay siết chặt vai bạn, môi cắn chặt, toàn thân run rẩy.. Bác Nhâm ơi, cháu đã về với bác đây.. Xin bác hãy tha thứ cho một kẻ vô tình, vô nghĩa.. Bà con ơi, hãy cho kẻ vô ơn này được tạ tội cùng ân nhân lần cuối.. Tâm vỗ vỗ vào vai Sơn dỗ dành: Thôi Sơn ơi, đừng tự dày vò mình nữa. Bác Nhâm thấy hai đứa chúng mình cùng có mặt thế này là bác ấy vui lắm rồi. Sơn nghẹn ngào: Tâm nói với người nhà của bác Nhâm cho mình xin cái khăn.. Tâm cởi chiếc khăn trắng đang đeo trên đầu mình xuống, dùng răng xé dọc làm đôi, quấn lên đầu bạn:

- Sơn ơi, bác Nhâm đâu còn có người thân. Bác là bộ đội Nam tiến từ những ngày đầu kháng chiến. Năm 1954 bác tập kết ra Bắc, để lại một người vợ trẻ và ba đứa con thơ dại. Những tưởng sau hai năm sẽ được đoàn tụ. Ai ngờ, vợ con của bác đã bị bọn Mỹ - Diệm giết hại dã man trong nhà tù Phú Lợi.. Năm 1962, bác là người đầu tiên đưa mười hộ gia đình ra đây khai hoang lập nên vùng quê mới. Để tìm hướng canh tác cho bà con, bác đã lặn lội, mày mò đi các nơi, dành dụm chút tiền thương tật ít ỏi của mình để tìm ra giống cây trồng cho phù hợp, biến nơi đây từ một vùng hoang hóa, cằn cỗi, nghèo nàn trở nên một vùng chuyên canh trù phú.. Hôm nay đưa tiễn bác đi, toàn thể nhân dân nơi đây tự vấn lên đầu mình một vành khăn tang, để tưởng nhớ tới một vị Thành Hoàng đã có công khai lập..

Sơn lặng người, khuỵu xuống, những điều con lại của một con người bây giờ anh mới biết, cứ day dứt xoáy sâu vào trái tim như một niềm thức tỉnh..

Nguyễn Nhuận Hồng Phương

Lê Gia Hoài · 21 Tháng tám 2026

34. Niềm tin của mẹ - Nguyễn Nhuận Hồng Phương

Truyện cực ngắn

Tôi và Toàn cùng tuổi, cùng xóm và cùng nhập ngũ một ngày. Năm 1972 Toàn hy sinh ở chiến trường Quảng trị, còn tôi bị thương, mất khả năng chiến đấu nên sau khi điều trị đơn vị cho ra quân. Tôi về nhà làm nghề thợ may kiếm sống. Mẹ của Toàn thi thoảng sang chơi, và mặc dù địa phương đã gửi giấy báo tử cho gia đình, nhưng không hiểu sao mỗi khi nhắc đến Toàn bà vẫn đinh ninh con trai mình còn sống. Tôi hiểu và thông cảm với niềm hy vọng nhỏ nhoi, le lói cho dù không có thật trong tâm hồn người mẹ khuất sau thân hình nhỏ bé, già nua vì tuổi tác, nên đành im lặng sợ làm bà thêm thất vọng và đau khổ..

Một hôm bà sang khoe với tôi vừa lên thăm đơn vị cũ của Toàn để hỏi thăm về người con trai mình và vẫn đinh ninh giữ niềm tin Toàn còn sống. Thương bà, tôi lựa lời khuyên: - "Thôi cụ ạ. Con nói thật, bây giờ cụ già rồi, đường sá xa xôi, tàu, xe đi lại khó khăn, vất vả, cụ đừng đi tìm nữa. Nếu anh Toàn còn sống, anh ấy tự khắc sẽ tìm về..". Đang nói bỗng nhiên cái kim thùa cúc áo trong tay tôi vô tình rơi xuống đất lẫn trong đám giẻ vụn. Tôi cúi xuống bới tìm phải một lúc sau mới thấy. Khi tôi cầm chiếc kim ngẩng mặt lên, bà đăm đăm nhìn tôi rồi nói: - "Tổ sư mày, nhỏ như cái kim, đáng gì tiền mà mày còn đi tìm.. Huống chi là con tao..".

Tôi lặng người, lòng dâng trào cảm xúc, khoé mắt cay cay.. Tôi dang tay ôm choàng lấy bà ghì riết vào lòng mình thảng thốt: - "Con xin lỗi Mẹ..".

Theo lời kể của Tần

Nguyễn Nhuận Hồng Phương

Lê Gia Hoài · 24 Tháng tám 2026

35. Nó không phải là con tôi - Nguyễn Nhuận Hồng Phương

Vừa ra khỏi sân bay Frăngpuôc thì bản nhạc "Hoa pơ lang" cài trong máy điện thoại di động nổi lên. Âm thanh Việt ngân nga giữa thành phố hoa lệ nhất của Châu Âu làm cho lòng người họ Hoàng lâng lâng..

"Chắc là nàng?" - Ông nghĩ thầm. Rồi tế nhị rời khỏi những người đi cùng đoàn, ra sảnh hiên mới rút điện thoại di động ra khỏi túi áo vét. Ồ.. Không phải! - Dãy số hiện trên máy báo cho ông biết đây là số điện thoại của nhà và là vợ ông gọi. Không vội, ông chờ cho tiếng nhạc "tình tang" thêm chút ít rồi mới bấm phím nối mạch. Ông nói ngay quên cả hai tiếng "A lô" khởi đầu:

- Đã biết tôi đang công cán ở Tây mà bà còn gọi? Có việc gì vậy?

Không hiểu đầu dây bên kia nói gì mà mặt ông tái xám, giọng lắp bắp:

- Sao? Đứa.. Đứa.. Đứa nào? Thằng Hiền nhà mình á?

Ông chăm chú nghe, rồi giật giọng:

- Không! Thằng ấy nó không phải là con mình! Bà hiểu chưa! Bà dặn thằng Hiền và cả bà nữa không được lai vãng đến nhà nó nữa! - Ông dặn thêm - Nếu ai có hỏi, bà trả lời: Thằng ấy nó không phải là con tôi! - Bỗng ông hỏi - Thế nó bị bắt từ hôm nào?

Đầu dây bên kia: -..

Buông máy, ông lẩm bẩm như nói với chính mình:

- Như thế chúng nó đã có chủ ý, nhằm lúc mình vắng mặt mới ra tay. - Ông cất máy vào túi, đi về phòng đợi.

* * *

Chuyện Công an đọc lệnh khám nhà và bắt họ Trương, nguyên chức Trưởng phòng địa chính huyện một ngày sau người họ Hoàng lên đường công du ba nước Châu Âu làm chấn động cả cái thị xã nhỏ bé miền trung du.

Nhớ hồi ông họ Hoàng còn đang ở huyện. Đi đâu anh cán bộ họ Trương cũng nói:

- Mình là con ông Hoàng..

Người chưa hiểu, thấy hai người khác họ, không cùng quê. Tọc mạch hỏi, họ Trương nói chữa:

- Ông quý tôi nhận là con, tôi Quí Ông nhận là bố ấy mà - Rồi họ Trương nói thêm - Cả nhà ông ấy quí tôi còn hơn con đẻ ấy chứ!

Còn lý do thì thế này: Hồi Trung ương Đoàn phát động phong trào thực hiện chương trình 327, Họ Trương, lúc ấy còn đang làm bên phòng Lâm nghiệp. Ông họ Hoàng triệu tập Bí thư Đoàn thanh niên lên phòng làm việc. Khi đến, trong văn phòng đã có mặt họ Trương. Người họ Hoàng nói:

- Theo đúng chủ trương của nhà nước. Hai cậu về bàn, kết hợp lập dự án đầu tư, căn cứ vào chương trình 327 của Trung ương Đoàn phát động, bên lâm nghiệp tạo điều kiện giao đất, giao rừng cho Đoàn thanh niên làm. Xong, đem trình tôi ký.

Sáu tháng sau, dân đâm đơn kiện, báo chí đăng tin tố cáo đơn vị chủ quản làm một báo cáo mười. Tiền của thất thoát hàng trăm triệu đồng, chưa kể mất uy tín, lòng tin với quần chúng. Người họ Hoàng gọi Trưởng phòng lâm nghiệp họ Trương lên hỏi. Nghe xong, ông bảo:

- Mày làm thế này chết bố con ạ!

Mắt họ Trương cụp xuống nhận lỗi.

Trong thông báo quyết định đình chỉ, kỷ luật công tác Bí thư Đoàn thanh niên có đoạn viết: ".. Khiển trách phòng lâm nghiệp, có liên đới để cán bộ Đoàn thông đồng với cán bộ xã kê khống khối lượng công việc và chuyển đất rừng sang mục đích khác..". Để đảm bảo chính sách cán bộ, họ Trương được điều sang ban địa chính. Và, mối thâm giao cũng từ đấy mà ra.

Người hiểu biết không nói vì nhiều lẽ e ngại. Kẻ bạo miệng lấy ra đàm tiếu thay chuyện tiếu lâm. Vì tính ra, nếu vợ người họ Hoàng mà đẻ ra được "cậu quí tử" họ Trương, chắc bà phải chửa từ lúc mười ba tuổi? Còn ông, chắc phải tảo hôn ở tuổi mười lăm?

Nhưng thời bây giờ chuyện ấy đáng kể gì! Chẳng ví dụ nhiều. Chỉ cần một lần đi đến nhà hàng hay quán hát thì rõ. Có đến bảy, tám mươi tuổi, râu trắng như tiên ông, nếu được vệ sĩ của nhà hàng dìu vào, vẫn có hàng đoàn vũ nữ, nhân viên trẻ, đẹp hơn cả Thuý Vân, Thuý Kiều trong thơ Nguyễn Du chạy ra đón, môi tươi cười, nở như hoa hồng xứ Hạ đúng vụ; còn âm thanh: "Anh.. AnhAnhAnh.." nối thành một chuỗi dài tưởng không bao giờ dứt.

Vậy thì chuyện "cha nuôi, con đỡ" có gì lạ! Còn chuyện quý nhau thì đúng 100%. Rằm ba, tết bảy hoặc công việc lớn, nhỏ nào của nhà họ Hoàng mà không thấy vợ chồng họ Trương chả đứng ở ngôi thứ hai? Lúc mẹ vợ của người họ Hoàng hai năm mươi, người ta thấy gia đình họ Trương đội khăn tang, bóc thuốc, rót nước mời tang khách. Khi con gái gia đình họ Hoàng cưới chồng; vợ chồng họ Trương nâng cốc, có nhời mời tân khách thay bố mẹ.

Thôi! Thế cũng tốt! Con trai của vợ chồng người họ Hoàng có lớn nhưng chưa có khôn. Vả, về lễ nghĩa, đối nội, đối ngoại, nói năng họ Trương thông thạo lắm!

Cái dáng bề ngoài họ Trương tuy nhỏ, nhưng khuôn mặt thanh tú, đôi môi mỏng và đỏ chót như môi con gái đương thì. Giọng nói nhẹ, dễ gây ấn tượng.

Ấn tượng hơn nữa khi họ Trương chính thức nhậm chức Trưởng phòng địa chính huyện. Trong buổi họp công bố quyết định, trên danh nghĩa thủ trưởng, ông họ Hoàng phát biểu:

- Bất kể quan hệ thế nào, nếu không làm tròn trách nhiệm, không gương mẫu, cứ phép công tôi làm.

Răn đe như Bao Chửng như vậy thì làm gì họ Trương không hãi?

* * *

Ùa theo làn sóng đối tác mời thành phần kinh tế nước ngoài vào mở các vùng kinh tế công nghiệp, những kẻ thức thời trong nước đua nhau mở doanh nghiệp chọn đất xí chỗ. Phương thức cho thuê đất bốn mươi chín năm được tận dụng triệt để. Hàng ngàn héc ta ruộng được xắn thành từng ô phân cho những người có dự án đầu tư phát triển.

Phòng địa chính nhiều việc, làm liên miên bất kể ngày đêm. Làm ở phòng không hết, họ Trương còn phải tiếp khách tại nhà hàng, khách sạn.. Ăn uống thế mà họ Trương vẫn gầy đi trông thấy, nhưng khuôn mặt lại bừng tươi như đất được giá. Một lần ông họ Hoàng nhắc nhẹ:

- Làm gì cũng phải lo đến sức khỏe, ốm ra đấy làm sao?

Nghe bố nuôi nói, mắt họ Trương rớm nước, họ Trương xúc động, đầu họ Trương nhớ tới câu ca dao "Công cha như núi Thái Sơn.."

Trưởng phòng địa chính được nhiều người khen cách linh hoạt giải quyết công việc. Đặc biệt là các đối tác được cấp đất. Nghe tiếng khen, ông họ Hoàng tỏ thái độ hài lòng bằng câu thành ngữ:

"Con hơn cha là nhà có phúc.".

Một lần vợ chồng họ Hoàng đến xin ý kiến ông:

- Vợ chồng con định sửa lại nhà. Ý bố mẹ thế nào cho con một tiếng.

Người họ Hoàng giắng giọng:

- Chúng tôi không có công đẻ ra anh, nhưng cũng có chút rèn cặp. Anh lại là người hiếu thuận, biết vâng lời. Anh làm gì thì làm. Đừng để dân chúng đàm tiếu không thuận cho việc thăng quan tiến chức sau này. Cứ nhìn gương tôi thì biết. Được điều động lên tỉnh rồi, mà ngày hai buổi đến cơ quan tôi vẫn cọc cạch đạp xe đạp? Đấy! Người quân tử ăn nhau là phải biết thời thế.

Họ Trương cúi đầu "vâng, dạ". Nhưng khi khánh thành nhà, vợ chồng người họ Hoàng đến dự mừng tân gia của đứa con nuôi đều giật mình. Căn nhà bốn tầng, nằm khuất sau phố chính, ẩn trong một vườn cây xanh mát. Giống khu biệt thự hơn là nhà của một viên chức mẫn cán. Thiết bị lắp đặt trong nhà lịch sự, sang trọng, hiện đại không kém bất cứ khách sạn quốc tế nào mà ông họ Hoàng đã ở, trong những lần du hành tìm đối tác ở Châu Âu, Châu Á. Nhiều người đến nâng cốc chúc mừng vợ chồng ông họ Hoàng, cứ như chính ông bà mới là chủ nhân khu biệt thự xinh đẹp này, chứ không phải của vợ chồng họ Trương.

Và, bây giờ mặc dù ở tận bên Tây, nhưng tình hình trong nước và ở địa phương, báo chí vẫn được cập nhật thường xuyên. Ông họ Hoàng mở trang "Oét" trên mạng. Ông giật mình vì tin tức đưa: Trong một tháng trước ngày điều chỉnh khu hành chính mới, người họ Trương khai với nhà đương cục: Đã ký gần hai nghìn bìa đỏ cấp hàng trăm hecta đất, trong đó có những khoảnh đất luật pháp không cho bán. Ối chao! Nhiều thế mà sao cấp trên của nó vẫn duyệt nhỉ? Đến như ông ký quen cũng phải hốt, thế mà.. Không hiểu sao cán bộ cấp trên của nó vẫn.. Ký! Ký mà không biết mỏi tay à?

Thế này là chết! Không chừng những chuyện qua lâu rồi không khéo vẫn bị lôi ra? Căn cứ tội này, nghe ra kỳ này họ Trương khó mà thoát khỏi lưới pháp luật. Không chừng còn luỵ cả đến vợ chồng ông.

* * *

Ra khỏi sân bay Nội Bài, người họ Hoàng quên cả sự chênh lệch khí hậu và cảnh quan giữa tây và ta. Ông bước nhanh đến nỗi đám tuỳ tùng kéo xe tay chở đồ dùng theo không kịp. Đón ông và những người cùng đi là các cán bộ phòng, ban dưới quyền. Xe vừa chuyển bánh, vị phó của ông nhanh nhảu:

- Anh đi có ít hôm mà ở nhà xảy ra bao nhiêu chuyện.

Ông hỏi như mình chưa biết:

- Chuyện gì?

- Dạ, công an họ đọc lệnh bắt cậu..

- Nó không phải là con tôi? Anh hiểu chưa?

- Dạ.. Em biết cậu ta chỉ là con nuôi của anh..

- Kể cả con nuôi cũng không phải! Ai nuôi ai ngày nào? - Ông họ Hoàng gắt.

Vị phó của ông ngơ ngác không hiểu. Mới cách đây nửa tháng, cậu họ Trương cùng gia đình chẳng tíu tít "Bố! Bố! Con! Con!" tiễn sếp ra sân bay là gì?

Nguyễn Nhuận Hồng Phương

Lê Gia Hoài · 24 Tháng tám 2026

36. Nước mắt xóm Liều - Nguyễn Nhuận Hồng Phương

"Xóm liều". Viết trong ngoặc kép để phân biệt với các khu dân cư có quyền được cấp bìa đỏ. Chứ thực tế đúng xóm liều một trăm phần trăm. Này nhé! Đất đai công thổ quốc gia rành rành ra đấy mà dân tứ xứ đến xây nhà, dựng cửa, rào chắn bừa bãi. Ai thích chỗ nào, cứ việc! Đầu tiên, một đôi vợ chồng hát xẩm ở đẩu đâu đến làm cái chòi cột sậy, mái lợp lá chuối, che bao tải xung quanh. Tiếp tới, một tốp nửa ăn mày, nửa bụi đời dựng lều bạt chiếm cứ. Hàng ngày đứa này "hóa trang" cho đứa kia, thằng đóng mù, kẻ giả què.. Đi các nơi xin bố thí; đêm về giở bài sát phạt nhau. Dăm ba trai tứ chiếng, gái giang hồ theo nhau dạt tới, thấy đất rộng, hạ sào, gác chèo, neo đậu.. Vài đôi vợ chồng trẻ trong phố cãi cha mẹ, giận dỗi bỏ nhà tìm đến; mua tre, mua lá cọ, thuê thợ nhào đất thưng tường. Trước tuyên bố ở tạm, sau cơi nới quây thành sân, thành vườn, trồng na, ổi.. Bẵng một dạo, cái xóm đã có mấy chục nóc nhà mọc lên, mấy chục gia đình cư trú. Đầy đủ mọi thế hệ: Già có, trung niên có, choai choai có, con nít có.. Cái gì mãi cũng quen, người đời cả nói "trước lạ sau quen" là gì! Đến ngụ cư đã liều, cung cách sinh hoạt. Đi, ở không cần trình báo, có hộ khẩu đâu mà trình với báo! Ngay cả việc "ấy" cũng chẳng cần ý tứ; bất cứ sáng, trưa, chiều, tối.. Lúc nào hứng tình cũng có thể lột quần áo nhau ra.. Tự nhiên như người nguyên thuỷ vậy. Cái xóm liều mặc nhiên như thể trời, đất và hoàn cảnh cuộc sống sinh ra nó. Còn xã hội? Trong dịp bầu cử, cán bộ thống kê thừa lệnh ủy ban đến lập danh sách, phổ biến quyền lợi, nghĩa vụ bỏ phiếu của cử tri cho các "hộ xóm liều". Quyền hạn công dân được Hiến pháp nhà nước bảo vệ rõ ràng.. Như vậy, cái "tối thiểu" được công nhận để phục vụ cho cái "tối đa". Cái "tối đa" tỏa bóng mát che đỡ cho mầm cây non phát triển..

1

Căn phòng rộng chừng hai mươi mét vuông. Giữa kê cái sập cổ. Sát tường cuối phòng, lò than hồng rực, ấm nước sôi sùng sục. Trên bàn để ống hút, ngọn đèn dầu lạc xanh lét. Hắn không thắp điện khi hành lạc. Hắn thích ánh đèn nửa tối, nửa sáng, hư hư thực thực. Hắn không hít hay chích. Hắn coi hít, chích là sự hưởng thụ tầm thường. Hắn mê bàn đèn. Hắn cho lối chơi này "quý phái" và "sạch sẽ". Hắn tuyển ở đâu về một ả mỡ màng, mũm mĩm, đầy đủ các ngón nghề: Khéo tay mồi thuốc, châm lửa, biết đưa nước "chiêu" dúng lúc. Ngấm thuốc, hắn ngả ngớn trên bắp đùi trần trắng ngồn ngộn của ả, một tay sờ lần vào ngực.. Một tay duỗi dọc, năm ngón gẩy gẩy như chơi đàn. Ả đàn bà cúi sát xuống mặt hắn, thò tay vào gáy hắn mơn man trườn xuống khắp thân thể làm cho hắn đê mê, đôi mắt lim dim tận hưởng niềm khoái lạc..

Hắn thuộc thế hệ đến lập nghiệp ở xóm liều vào thập kỷ tám mươi. Mỗi lần mò tới tìm gái, thấy đây dễ làm ăn, hắn ở lại mấy ngày nghiên cứu thực địa. Hắn chọn nơi vợ chồng lão hát xẩm ở. Trang tiền nhờ bọn đàn em ép vợ chồng lão xẩm nhận năm mươi nghìn, điểm chỉ vào giấy mua bán, vác gậy, bị ra ngoài rìa xóm. Lũ đàn em cười hắn: "Đất thiếu cha gì mà đại ca phải" mua "của nó?" Hắn buông thõng một câu: "Thích".

Hắn thuê thợ quây tường gạch bao quanh. Mua căn nhà gỗ ba gian từ miền ngược chở về. Hôm khánh thành, hắn đặt cơm, thuê mâm bát, bàn ghế, phông bạt, loa đài.. Đến mời từng nhà ở xóm liều. Khi đến hắn nói thẳng: "Tôi là kẻ ngụ cư sau các vị, làm cái lễ ra mắt. Mời các vị tới dự. Tôi không cần tiền mừng. Nếu vị nào không đến là bỉ mặt Tư Châu này đấy!". Dân xóm liều nghe câu nửa mời, nửa dọa này cũng chờn. Hôm liên hoan, bọn đàn em rỉ tai báo cáo: "Không thiếu một suất" đinh "nào anh ạ!". Phấn khởi hắn nâng cốc: "Bán anh em xa, mua láng giềng gần", tôi cũng học cổ nhân xưa mà làm thôi! Mong từ nay các vị và tôi giúp đỡ nhau. "Đất có thổ công, sông có Hà bá". Từ giờ trở đi, nếu có vị nào muốn nhập cư, mua đất làm nhà đến ở đây đều phải trả cho người có đất, ít nhiều tùy vào sự thỏa thuận của đôi bên ". Từ đấy" luật "bất thành văn của hắn thành thông lệ.. Hắn cho bọn đàn em khoanh vùng chia hộ. Cứ bốn mét nằm theo đường vào bờ đầm một suất. Ai muốn đến ngụ cư phải mua theo" bảng giá "của Tư Châu quy định. Hắn lập ra một" Ban trị sự "riêng.

Rời tay khỏi núm vú thỗn thện của người đàn bà. Hơi ấm tỏa ra từ cặp đùi và sự mơn trớn vuốt ve của ả hầu không mang lại cho Tư Châu cảm giác thèm muốn xác thịt như mọi khi. Hắn suy nghĩ về những điều hệ trọng xảy ra. Chính quyền địa phương thông báo: Xóm liều thuộc diện phải giải tỏa. Các hộ dân cư ở xóm chờ giải pháp đối phó của hắn. Không khí căng thẳng nóng dần. Với dân xóm liều, đây là sự" tồn tại hay không tồn tại ". Rời khỏi đây sẽ lâm vào cảnh vô gia cư. Cuộc sống vất vưởng, thất thểu, lang bạt ngày xưa hiện trong tâm trí hắn. Như người nằm trong chăn ấm, bỏ chăn sợ gió lạnh lùa. Như kẻ hành khất được ăn no sợ lúc đói lòng, rã họng van xin.. Tư Châu đang đứng trước câu hỏi lớn của dân cư xóm liều. Trước đây là trách nhiệm" chăn dắt "và thu tiền. Giờ đây là sự" còn mất "của bẩy chục gia đình gồm hai trăm ba mươi nhân mạng. Càng nghĩ hắn càng thấy mụ đầu. Hắn giật phắt người nhổm dậy chậc lưỡi:" Phải chi cái bờ đầm này không thuộc diện phải giải tỏa ". Đối với xóm liều, làng sinh thái hay khu du lịch đây có phải trách nhiệm cần nghĩ. Đối với họ, sự sống hàng ngày là quan trọng hơn cả. Và hắn - Tư Châu, thủ lĩnh đã" hưởng lộc "bao nhiêu năm. Bây giờ cũng không muốn bỏ cái lộc trời cho ấy. Hắn bỗng như điên dại chồng lên thân xác người đàn bà nghiến ngấu.. Kệ mẹ nó! Đã liều" ba bẩy cũng liều ".

2

Đêm đầu tiên xa đơn vị, Thành khó ngủ. Anh nhớ bạn bè. Không biết đêm nay đến phiên tổ nào gác? Liệu có báo động không? Cái chốt 345 nằm mãi trên đỉnh núi sát đường biên giới lúc nào cũng tắm trong sương mù: Mùa hè vẫn lạnh thấu xương. Muốn xuống chợ Mường Khương phải đi mất nửa ngày. Những hôm mưa gió không đi nổi. Dốc cao, bậc đá trơn, sắc lẹm, sểnh một chút là chảy máu. Thế nhưng bọn buôn lậu bất chấp; dẫu thời tiết nào bọn họ vẫn gùi được hàng. Đơn vị Thành được phân công án ngữ gần hai mươi cây số đường biên.

Hầu như không đêm nào được yên. Không ngày nghỉ, không thứ bẩy, chủ nhật gì hết. Tuần một lần đơn vị cử hai người xuống chợ mua hàng cho đơn vị, ấy là ngày nghỉ. Xuống chợ, được ùa vào không khí ồn ào, tấp nập: Được ngắm những cô gái người Kinh dưới xuôi đem hàng lên bán, tán dăm ba câu: Đến Bưu điện nhận thư rồi lại hối hả trở về chốt. Vất vả nhưng vui. Mọi người sống với nhau chan hòa, thân ái. Một niềm vui, một nỗi buồn đều của chung..

Thành ở với bà từ lúc bố mẹ anh bỏ nhau. Bố đi biền biệt, thi thoảng mới về quẳng cho bà ít tiền để nuôi cháu rồi lại đi. Mẹ đi biệt tăm biệt tích. Học hết cấp ba Thành định thi đại học thì bà nội mất. Thành không theo về ở với bố mà xin đi bộ đội. Những năm ở bộ đội anh hiểu: Cuộc đời này cần phải biết tha thứ. Những bức thư của Tư Châu gửi làm cho Thành mủi lòng. Ra quân, anh chấp nhận về ở với bố. Dẫu thế nào anh vẫn cần một gia đình.

Không ngủ được, Thành dậy, bước ra sân; bên buồng bố anh vẫn thức, ánh sáng mờ lọt qua bức thông gió sát trần nhà. Chợt Thành ngửi thấy mùi thuốc phiện. Cái mùi quen thuộc trong những lần anh cùng đồng đội vào sào huyệt của bọn nghiện hút ở vùng biên. Sững sờ, anh bước tới nép vào cánh cửa sổ khép hờ nhìn vào..

Anh cố gắng ghìm lòng trở về phòng. Bản lĩnh người chiến sĩ vũng biên giới rèn luyện cho anh đức tính kiên trì và thận trọng. Anh nhớ hồi ở đơn vị, khi nói về nghĩa vụ của con cái với cha mẹ, Trung đội trưởng nói" Dẫu đó là người điên, không mặc quần áo, trần truồng chạy ra đường thì vẫn là người đẻ ra mình ". Đấy là người điên. Nhưng bố anh không điên! Không rồ dại. Thà như thế anh dễ nghĩ hơn. Bây giờ trong thực tế: Tư Châu là con nghiện sành điệu, trác táng, một tội phạm gieo rắc tệ nạn mà xã hội đang đấu tranh. Hay mình bỏ đi? Trở về quê? Trốn tránh ư? Nhưng Thành có còn là đứa trẻ lên năm, lên mười đâu để mà tránh né? Sự thật dù ở đâu vẫn là sự thật, vẫn phải đối diện với nó, dù rất phũ phàng..

3

Buổi sáng, lúc hại bố con ngồi ăn lót dạ. Thành nói với bố:

- Sáng nay con lên đồn Công an trình giấy tờ.

- Sao vội thế? Thư thư vài hôm cũng được. - Tư Châu xẻ nốt mấy miếng lạp xường vào bát xôi của Thành - Chiều nay, bố bận việc đi mấy hôm. Mọi cái ở nhà con không phải lo. Bố đã đưa tiền cho cô giúp việc rồi.

- Bố đi đâu?

- Bố lên Yên Bái thăm người bạn ngày trước cùng học Đại học.

- Bố nghiện thuốc phiện lâu chưa? - Thành đột ngột hỏi.

Tư Châu nhìn Thành, ánh mắt sắc lạnh:

- Ai bảo với mày?

- Cần gì ai bảo! Một mình bố hay cả bà kia?

- Mày không cần biết!

- Con về ở với bố là con phải có trách nhiệm!

- Tao chỉ cần mày có trách nhiệm ôn thi, còn mọi việc kệ tao.

- Con lớn rồi, kệ sao được! Không phải vợ chồng, sống thế khó coi lắm.

Ả người hầu ngấp nghé ở cửa buồng nghe trộm. Đôi mắt gườm gườm nhìn Thành. Ả giắng họng bước ra sân coi như không có chuyện gì.

Dắt xe ra đầu ngõ, Thành gặp một chú bé. Nó nhoẻn cười làm quen:

- Có phải chú là chú Thành không?

- Sao cháu biết tên chú?

- Ông Tư Châu thuê cháu phát hiện người lạ vào xóm mà! - Chú bé ngây thơ trả lời vẻ tự hào -" nhân thường hai tít" "thợ nẫng năm tít". Phát hiện được đến "lĩnh lương".

- Sao phải phát hiện?

- Chú hỏi 'tẩm "thế! Ông Tư Châu bảo: Đề phòng tụi" chôm chỉa "vào xóm" xoáy ". Nhà nào" lỏng "là" bốc hơi "ngay!

Thành bật cười vì cách sử dụng từ của nó:

- Hôm nay sao cháu không đi học?

- Dân xóm liều không cần học! Học cũng chẳng làm gì.

Thành sững người lại:

- Ai dạy cháu vậy?

- Cần gì ai dạy! Ai không biết: Đại học như ông Tư Châu mà còn thất nghiệp nữa là con dân xóm liều.

Nghe" lý luận "của chú bé anh lặng người. Không ngờ nơi đây cách Hà Nội hơn bốn mươi cây số mà còn có những em bé thất học và sớm đi vào con đường kiếm sống như vậy.

Đến đồn công an, Thành lên tầng hai theo sự chỉ dẫn của người trực ban. Sau cái bắt tay và nghe Thành trình bày, anh công an nói không úp mở:

- Tôi là Vũ Hoàn, công an phụ trách khu vực. Có người phản ảnh ông Tư Châu, bố đồng chí dính líu đến thuốc phiện.

- Anh nghĩ gì về tôi? - Thành hỏi lại không khách sáo.

- Tôi đã từng là lính trước khi chuyển sang ngành công an. Tôi có niềm tin vào những người đã trải qua quân ngũ.

- Cảm ơn anh về sự thẳng thắn.

- Kinh nghiệm công tác cho tôi biết: Nói thẳng khó nghe nhưng là điều dễ nói nhất! Anh Thành có ý định thi Đại học không? - Vũ Hoàn thấy mến người thanh niên này.

- Tôi cũng ý định vậy, nhưng bây giờ thấy cũng khó.. Ngoài ra tôi muốn tìm việc để kiếm sống.

- Anh định làm gì?

- Tôi chưa biết! Có thể lao động chân tay hoặc đi" xe ôm "..

- Xe ôm không phải là nghề xấu! Nhưng đó là nghề bất đắc dĩ. Ý của bố anh thế nào?

- Vừa mới về, đã nói chuyện được gì đâu anh! Với lại, tôi không quen ỷ vào cha mẹ.

Vũ Hoàn gợi ý:

- Anh có tin tức gì về bà cụ không?

- Hồi còn ở cửa khẩu Lào Cai tôi gặp một người bà con, họ cho biết bây giờ mẹ tôi ở Côn Minh. Đã lấy chồng.

- Anh có ý định đi thăm bà không?

- Nghĩ cũng khó anh ạ!" Chim trời cá nước ". Mà muốn đi đâu cũng phải có tiền chứ anh.

Nói chuyện với Vũ Hoàn, Thành thấy nhẹ cả người. Anh vốn không ưa cảnh sát. Không phải anh ghét họ, nhưng anh có cảm giác họ cứng quèo, mô phạm, lúc bình thường tử tế thế! Đến khi có việc cần nhờ, ai cũng khó đăm đăm. Trước khi chia tay, Vũ Hoàn gợi ý:" Ủy ban chuẩn bị cho các khu phố lập Đội tự quản, nếu Thành tham gia tôi sẽ là người giới thiệu. "Thành hóm hỉnh:" Thế anh không ngại bố tôi à? "Vũ Hoàn cười, Thành chợt nhận ra nụ cười của người cảnh sát khu vực hiền hiền, trong sáng lạ.

4

Ả đàn bà tránh giáp mặt Thành. Lúc nào cũng ru rú trong buồng và dưới bếp. Con mắt sắc như dao, đảo đi đảo lại liên láo, chuyên nhìn trộm như kẻ ăn cắp có tội bị hỏi cung. Thành có cảm giác anh bị người đàn bà này theo dõi và đề phòng. Nhất là từ hôm Thành tham gia vào Đội tự quản. Thái độ của Tư Châu không phản đối cũng không ủng hộ. Nhưng khi Ủy ban ra quyết định bổ nhiệm Thành làm trưởng xóm thì Tư Châu phản ứng ra mặt:

- Anh thiếu tiền tôi cho. Tôi chỉ cần anh tham gia vào Đội tự quản để giữ tiếng thôi, cần gì phải làm trưởng xóm? Anh có biết đó là âm mưu của Chính quyền và Công an không? Họ muốn mượn tay anh triệt dân xóm liều này! Họ muốn tôi và anh đối lập. Chính sách" chia để trị "của bọn họ tôi lạ gì!

- Con tham gia vào Chính quyền để phục vụ nhân dân chứ không cần tiếng! Còn việc giải tỏa xóm liều, Tỉnh và Huyện đang lập phương án chuyển xóm liều đến khu vực mới. Đền bù theo quy định của Nhà nước. Bố cũng nên chấp hành.

- Đền bù được bao nhiêu? Mấy đồng bọ? Mà chuyển ra đấy thì làm ăn gì? Còn lâu! Muốn giải tỏa được phải bước qua xác Tư Châu này con ạ.

- Ai không đi sẽ bị cưỡng chế! Mấy hôm nữa con tham gia vào lực lượng giải tỏa. Con nói để bố biết đừng ngăn cản việc con làm.

- Mày muốn làm cán bộ ra khỏi nhà tao mà làm!

- Bố bảo con về chứ không dưng sao con về?

- Tao bảo mày về! Nhưng mày không nghe lời tao thì tao đuổi!

- Không dễ thế đâu bố ơi! Người phải ra khỏi đây là người cư trú bất hợp pháp và người vi phạm pháp luật chứ không phải con.

- A! Mày xiên xỏ tao phải không? Đồ.. Đồ con cái mất dậy!

Thành im lặng, anh trở về phòng nằm phịch xuống giường tay vắt lên trán nghĩ mung lung: Cuộc sống phức tạp hơn mình tưởng. Con người muốn sống yên ổn cũng không được. Tất cả như mối bòng bong phải gỡ. Anh như kẻ một mình chèo lái giữa dòng nước xoáy dữ dội. Sẽ xử trí thế nào với người thân của mình? Dẫu sao đấy cũng là bố đẻ của anh. Chỉ có kẻ vô sỉ mới đưa bố mình lên đoạn đầu đài. Trong cuộc đời điều đó có thể có. Nhưng với anh thì không thể! Không bao giờ! Trong trái tim hờn giận của Thành vẫn chừa chỗ cho lòng vị tha. Điều ấy chưa hẳn đã đúng! Nhưng lại là sự thật mà chính anh phải chọn.

Ngoài kia: Tư Châu ngồi chống tay vào cằm. Khuôn mặt nghiêng trong nắng chiều hắt lên màu đỏ sẫm. Sự giằng xé của lương tâm: Một bên niềm khoái cảm lạc thú thường nhật với những phút đê mê của một kẻ bất cần. Thuốc phiện là thứ hàng" siêu lợi nhuận ". Thiếu nó đối với Tư Châu là thiếu tất cả.. Nhưng sau cơn hoan lạc, như con thú nhớ rừng. Mỗi lần nhìn bóng chiều hiu hắt, hắn thèm một tình yêu đời thường, một cuộc sống giản dị, một ánh mắt người thân.. Thật sâu trong tâm khảm hiện lên hình ảnh người mẹ già lam lũ chắt chiu từng hạt gạo nuôi giọt máu của hắn. Trước khi lâm chung người mẹ gửi trả lại cho hắn bọc tiền tích cóp do những lần hắn gửi về. Bà không tiêu một đồng nào. Động thái đó vô tình như con dao cứa sâu vào tương tâm làm con của hắn. Số tiền cho hắn đã giàu trở nên giàu hơn. Nhưng cái nghèo là tình nghĩa mà hắn mong dùng tiền để làm giàu lại nghèo di. Mẹ hắn mang xuống mồ nỗi hận của người vợ liệt sỹ suốt đời ở giá mong con nối chí cha. Những tưởng cho con ăn học thành đạt để mang về vinh dự cho người cha đã khuất và tấm lưng còng của người mẹ tận tụy hy sinh. Ai ngờ tự tay hắn bóp chết niềm hy vọng nhỏ nhoi ấy..

Người đàn bà nửa hầu nửa nhân tình đi lại gần hắn. Ả đặt bàn tay dâm đãng lên tấm lưng to bè của Tư Châu. Tư Châu giật mình ngơ ngác quay lại. Người đàn bà giật lùi thảng thốt nhìn hắn: Chưa bao giờ ả thấy thái độ Tư Châu như vậy. Đôi mắt vô vọng, hoảng loạn, thất thần..

- Sao? Cô cần gì? Chưa thỏa mãn cơn ghiền?

- Hôm nay anh thế nào vậy? Bị nó dọa thọt cả cà rồi à?

" Bốp". Một cái tát của Tư Châu tát thẳng vào mặt ả:

- Tao cấm mày chen vào chuyện của bố con tao! Biết điều! Cút!

Ả đàn bà hai tay bưng lấy mặt. Một dòng máu tứa từ cái môi dâm loạn bôi bự son rỏ giọt xuống nền nhà. Trong tinh đôi mắt của kẻ bị hạ nhục, Tư Châu thấy ánh lên một nét phản kháng độc ác và gian giảo.

Đang họp với anh em trong đội tự quản thì Vũ Hoàn đến. Anh vẫy Thành ra.

5

- Cậu cũng tôi về nhà. Đêm qua cậu đi đâu?

- Đêm qua em trực ở trụ sở khu. Sáng nay đi họp trên Ủy ban. Có việc gì đấy anh?

- Cậu theo tôi về nhà sẽ rõ.

Trong sàn nhà Thành đông chật người, toàn là dân trong xóm. Mọi người rẽ ra nhường cho anh và Vũ Hoàn vào. Trên bậc thềm, Tư Châu và ả người hầu đều bị còng số tám. Thấy Thành về. Tư Châu ngước mắt nhìn trộm con trai rồi cúi gằm mặt xuống. Riêng ả người hầu vênh vênh váo váo như chẳng có chuyện gì xảy ra. Người công an đứng tuổi nói với Thành:

- Đêm qua tại ga tàu, chúng tôi bắt được can phạm đang bị truy nã. Chị ta mang trên người hai kg thuốc phiện và số tiền ba mươi triệu. Chị ta khai lấy trộm của ông Tư Châu, người thuê chị ta giúp việc. Khi khám nhà, chúng tôi phát hiện dưới giường nằm trong phòng ở của anh có hầm chứa năm kg thuốc phiện và hơn một trăm triệu đồng. Căn cứ vào tang vật chúng tôi buộc phải giữ anh..

- Không.. Không! - Bỗng có tiếng thét của Tư Châu - Không! Số thuốc phiện và tiền đó là của tôi! Trong khi sửa nhà đón nó về tôi đã bí mật làm cái hầm đó. Chỉ tại con mụ khốn nạn này mà tan nát hết tất cả! Trời ơi là trời! Các ông đừng bắt thằng Thành. Nó không có tội! Tôi van các ông - Tư Châu quỳ nọp xuống, hai tay bị còng chắp vào nhau lễ; đập đầu liên hồi xuống nền nhà, trán đầm đìa máu - Tôi van các ông, tôi lạy các ông, tôi xin nhận hết! Thành ơi! Tha tội cho bố. Bố chỉ còn có con..

Lần đầu tiên dân xóm liều thấy Tư Châu khóc. Những giọt nước mắt nhuộm máu loang trên khuôn mặt vốn lỳ lợm, sần sạn, quầng thâm vì hoan lạc, trác táng. Mới có mấy tiếng đồng hồ mà Tư Châu thất thần, già nua, khắc khổ như người chịu nạn hàng thế kỷ.

Thành như lạc vào một giấc mơ khủng khiếp. Anh đưa tay định bấm tay vào tay mình xem là mơ hay là thực? Bỗng có bàn tay ai nắm lấy tay mình siết chặt. Quay lại, anh bắt gặp cái nhìn chân thành, thân thiện của Vũ Hoàn. Hơi ấm nơi bàn tay người công an khu vực truyền sang tay anh. Anh chợt hiểu mình đang sống giữa một cuộc đời rất thật.

Nguyễn Nhuận Hồng Phương

Lê Gia Hoài · 24 Tháng tám 2026

37. NV Báo hiếu Mẹ trên trang văn - Nguyễn Nhuận Hồng Phương

Tháng 11 /Kỷ Hợi 1959 – Tháng/ 11 – Ất Tỵ 2025

.. Cuối năm ấy, gió bấc thổi lạnh như chưa bao giờ lạnh thế. Mưa quất trên mái gianh từng chập, từng chập, sàn sạt, sàn sạt. Rét quá, tôi xuống bếp nằm ổ rơm với dì, vừa ấm vừa được nghe kể chuyện. Một đêm, đang ngủ say thì dì lay:

- Thừa! Dậy đi, mẹ cháu mất rồi.

Tôi ngồi phắt dậy dụi mắt ngó ra: Đèn đuốc sáng trưng, lố nhố những người là người. Dì quấn vào cổ tôi chiếc khăn mỏ quạ:

- Có thương mẹ thì cũng đừng khóc vội, chờ đến khi phát tang nhập quan hãy khóc! - Dì dặn tôi đừng khóc nhưng lời dì nghẹn ngào còn hơn cả khóc.

Mẹ nằm duỗi dài trên tấm phản gỗ kê giữa nhà, mặt đậy tấm vải xô, hai ngón tay cái được buộc bằng sợi vải đặt lên ngực, hai ngón chân cũng ràng vào nhau. Bố ngồi bên, tay bó gối mặt úp xuống đùi, vai rung từng hồi như người bị lên cơn sốt. Đầu giường, đặt bát cơm, quả trứng, cắm thanh tre vót thành từng sợi cong vút cùng vài nén hương cháy lập lòe, mùi thơm tỏa mang cảm giác cô quạnh, lạnh lẽo. Cạnh giường mẹ, chiếc quan tài há hoác miệng chờ.

Ai đó khoác lên người anh em tôi tấm áo xô, đội lên đầu chiếc mũ rơm, và ấn vào tay chiếc gậy gỗ xoan đã lột vỏ. Anh trai nắm tay tôi thật chặt, mắt đỏ hoe, răng bậm môi muốn bật máu; các chị gái ngồi bệt xuống nền nhà, ấp khăn trắng vào mặt nấc nghẹn. Tôi nhìn thấy tất cả mà ngỡ mình mê ngủ.

Tiếng kèn, trống đột ngột vang lên, cùng với tiếng kèn, trống là tiếng nấc nghẹn cổ nén nay bung òa thảm thiết; thanh âm hỗn hợp quyện chặt khắc họa không lớp lang mà thảm khốc, mà ai oán làm sao! Dì và các chị lăn lộn dưới đất nức nở, giọng lạc đi trong lời than trách số phận người chết và ân hận kể lể, tự vấn tội lỗi của người đang sống.

Nhạc liệm đánh thức sự u mê, tôi không khóc mà nước mắt rơi lã chã, cố kìm nén nỗi buồn thương não nuột ùa vào trái tim xót xa. Khi thân xác mẹ được nhấc lên đặt vào quan tài, trong khoảnh khắc, tôi bỗng thấy buốt nhói tâm can, cảm giác hẫng hụt, bơ vơ, côi cút ứ trào. Không kìm nổi, tôi bật lên tiếng gào thảm thiết:

- Mẹ ơi..

Đồng thanh cùng tôi là tiếng thét đớn đau của thằng "tên". Bản mệnh cùng một mẹ cho hai đứa xích lại, hòa nhập nỗi tiếc thương vô hạn, âm hưởng tôi, nó trong lúc quá khổ đau đã tìm được tiếng nói chung. Mẹ ơi! Tôi, nó lăn xả vào quan tài, muốn níu mẹ lại. Sự hiếu đễ của chúng con đối với mẹ chẳng nhẽ chỉ là những giọt nước mắt thương tâm này thôi ư? Bài học dạy về đạo lý làm người chúng con vừa học thuộc, chưa kịp lớn lên mong báo đáp công sinh thành, sao mẹ nỡ ra đi?

Đáp lại lời than trách: Gió thổi, mưa bay, cả bầu trời tối đen như mực..

Trích trongTt "Đồng Vọng ngược chiều"

Nguyễn Nhuận Hồng Phương

Lê Gia Hoài · 25 Tháng tám 2026

38. Ông Hà - Nguyễn Nhuận Hồng Phương

Người tỉnh lẻ về Hà Nội trông biết ngay!

Sau đó là những nhận xét rất chính xác sự vụng về, ngơ nghếch của dân tỉnh lẻ khi đến kinh thành:

- Ăn cơm thấy đĩa rau ít, chê: "Nhà quê chúng tôi ấy à, cứ luộc cho nửa rổ, tha hồ gắp!" - Mua hàng, lớ ngớ nhầm phải của rởm vẫn xuýt xoa khen rẻ. Đứng ngay ở cửa Ga Hàng Cỏ vẫn hỏi: "Thưa đồng chí công an, đây có phải là đường về phố Trần Hưng Đạo không ạ?".

Người tỉnh lẻ nghe ông Hà nói chuyện, bực! Nhưng không dám phản đối. Đúng quá rồi thì phản cái nỗi gì?

Sáng sáng, ngả mình trên chiếc ghế mây cong lòng võng, chiếc đôn nhỏ xếp chồng báo thường nhật và các loại tạp chí tháng cao ngất. Cặp kính trắng nằm trên mặt trang báo thả dài ở đôi gọng vàng nghỉ ngơi như chủ nhân vừa thưởng thức xong bữa ăn tinh thần:

- Mình không thích xem ti vi, ồn ào quá! Đọc báo vừa tĩnh tâm và cũng là thói quen của.. Chúng tớ!

Ông Hà rất lịch thiệp thay từ "người Hà Nội" bằng từ "chúng tớ". Chứng minh cho điều ông nói, chiếc ti vi Sôny 21 ins nằm trong ngăn tủ ba buồng như một vật vô tri.

Rủ đi ăn sáng, ông Hà nhã nhặn cảm ơn rồi giải thích:

- Mình có thói quen látxê trứng gà ốplếp với sữa bò tươi từ lâu rồi.

Hỏi sao ông không về Hà Nội ở? Ông đáp:

- Ngày xưa lên đây sơ tán, tuổi trẻ bồng bột..

Người hỏi hiểu nôm na theo nghĩa vì sự bồng bột nên ông Hà mới gắn bó với bà vợ vùng sơn cước và nay còn ràng buộc bởi bốn đứa con.

- Chứ.. - Ông nói tiếp - Nhà cửa ở Hà Nội các cụ để lại cho mình đàng hoàng. Về lúc nào chả được! - Rồi ông kể - Bạn bè mình bây giờ thằng nào cũng khá cả. Hôm nọ về sự cưới con Nhà văn Z.. Gặp thằng X.. Vụ trưởng vụ Y.. Thằng B.. Thứ trưởng Bộ A.. Con H.. Hồi học xấu như ma bùn, từ ngày làm vợ tay Thiếu tướng không quân mông má lại khá ra trò..

Cứ theo ông Hà nói, thì ông có rất nhiều bạn bè còn đang đương chức đương quyền trong các cơ quan đầu não ở các bộ và trung ương. Hỏi về mấy vị chức sắc ở tỉnh. Ông Hà lắc đầu:

- Hồi lên đây các hắn mới vào cấp ba. Hậu sinh mình đâu để ý!

Nhà ở phố lẻ, nhưng ông cố tạo ra cho nơi ở của mình không khí đô thành. Dưới mái vòm tầng ba, ông cho thợ đắp nổi ba chữ cái NHN đê khỏi bị lẫn.

Hỏi chữ gì? Ông Hà nửa kín nữa hở:

- Người Hà Nội ở đâu vẫn có cái riêng của mình ().

Một thói quen rất.. Hà Thành nữa là: Không bao giờ ông Hà đi xe mang biển số tỉnh lẻ. Chiếc xe Dim của ông mang biển số 29.. Lịch lãm. Có hôm người ta gặp ông đi đón đứa cháu học ở trường tiểu học. Ông nhăn mặt vì tiếng ồn ào của lũ trẻ, chun mũi vì không gian quẩn bụi:

- Hồi nhỏ mình học trường Bưởi. Đi học, con sen đưa; tan học, con sen đón. Đường Hà Nội sạch ly sạch lau.. Mùa xuân, hàng Ngang, hàng Đào nhộn nhịp; mùa hạ, hoa phượng nhuộm hồng mặt hồ Gươm; mùa thu, hoa sữa thơm nồng nàn; mùa đông một trời sương giăng huyền ảo Hồ Tây..

Người tình lẻ nghe, "mồm chữ O, mắt chữ I nuốt từng lời. Nhất là những người chưa một lần được về Thủ đô. Có lần một người buột miệng:

- Thế sao bác không thoát li?

- Àààà.. Mình.. Sinh nhầm thế kỉ.. ().

Câu trả lời của ông Hà bỏ ngang như một dấu chấm lửng để mọi người tuỳ nghĩ.

* * *

Khu phố tổ chức cho các đại biểu và nhân dân về Hà Nội thăm Lăng Bác Hồ, tham quan các danh lam thắng cảnh. Trưởng khu lúng túng. Anh cán bộ giúp việc nói:

- Phố mình có ông Hà người gốc ở Hà Nội, sao bác không nhờ?

Trưởng khu" à"một tiếng như vỡ lẽ! Tay vỗ trán liền ba cái như đã xong:

- Thế mà tớ nghĩ không ra! Ừ nhỉ! Nghe dân phố nói ông Hà hiểu biết lắm? Khu mình đang thiếu chân Mặt trận. Nếu được bà con tín nhiệm, khóa sắp tới mời ông Hà ra làm một chân.

Trưởng khu vốn tuệch toạc, khi đến nhà cứ bô bô như chỗ không người:

- Bác tham gia với chúng tôi cho vui! Có bác là người Hà Nội, bà con cũng được thơm lây.

Phải vận động đến lần thứ ba ông Hà mới miễn cưỡng nhận lời:

- Nể bà con quá! Chẳng lẽ làm rể, ăn nhờ đất này mà lại chẳng tham gia lại bảo tôi là người khó tính.

Quả thật đúng ông Hà là người Hà Nội gốc. Chuyến đi suôn sẻ, bà con khối phố hồ hởi phấn khởi. Ông hiểu biết rộng, chắc chắn, lịch thiệp, đĩnh đạc, có tư cách. Ai đi trong chuyến tham quan cũng hài lòng.

Trưởng khu từ khi gần ông Hà luôn mồm xuýt xoa:

- Núi Thái Sơn ngay trước mắt mà không thấy. Rõ phí tài năng. Thôi, kỳ này đề nghị bác dứt khoát tham gia Hội đồng với chúng tôi cho vui vẻ.

Ông Hà khiêm nhường lắm! Một điều dạ hai điều vâng, ra điều thương dân tình quê vợ nơi tỉnh lẻ còn mông mi mụ muội lắm! Còn ở xa cái văn minh đô thành lắm! Nên ông nhận lời tham gia một khóa cho vui.

Anh cán bộ giúp việc cho Trưởng khu được phân công đến gặp ông Hà để hoàn tất hồ sơ để trình trước dân:

- Gọi là thủ tục thôi mà bác! Anh nói sau khi chia hai tay đón tách cafe hiệu Trung Nguyên hơi bốc lên mùi thơm quyến rũ.

* * *

Dẫu biết là thủ tục thì vẫn cứ phải làm vì đó là nguyên tắc. Trưởng khu triệu tập bà con khối phố đến họp duyệt tư cách đại biểu trước khi đệ trình lên cấp trên. Ông Hà ngồi giữa hàng ghế dành cho đại biểu Hội đồng tương lai. Nổi bật, uy nghi, đường bệ. Vị Trưởng khu sau khi tóm tắt lí lịch, đã phát biểu nhấn mạnh vai trò hiểu biết và thức thời của ông Hà. Khỏi nói! Cứ nhìn cái cơ ngơi của gia đình vợ chồng ông Hà nằm giữa phố là đủ biết: Nhà ba tầng, cửa hàng bán Tivi, tủ lạnh, đầu, màn.. Toàn các loại hiện đại là biết rồi. Cứ nghe lời nói nhẹ, thanh thoát, trầm ấm và cái dáng đi đứng rất thư thái của ông Hà, đủ biết lịch thiệp và tư cách thế nào! Bà con cử tri nhìn vị dân biểu tương lai với con mắt kính phục. Tiếng vỗ tay nổi lên ầm âm..

Trưởng khu nói xong kết luận:

- Tuy vậy, để cho đúng nguyên tắc tự do dân chủ, cử tri nào có ý kiến thắc mắc để nghị cứ phát biểu.

Những tiếng ào ào nổi lên:

- Đồng ý! Đồng ý!

Người như thế không trúng thì còn ai được chứ? Trưởng khu ra dấu im lặng:

- Đề nghị mọi người cho biểu quyết! Ai đồng ý giơ tay!

Một rừng tay giơ lên đáp lại. Trưởng khu liếc mắt kiểm tra.. Bỗng đưa tay chỉ xuống phía dưới:

- Còn vị nào ngồi tận góc sao chưa giơ tay?

Vẫn không thấy cánh tay giơ lên. Trưởng khu lấy trương mục cuối cùng ra:

- Ai không đồng ý giơ tay biểu quyết!

Cả rừng tay hạ xuô'ng, trơ khấc một cánh tay già nua, gày guộc giơ lên, tít tận mé góc:

- Tôi xin có ý kiến.

Mọi con mắt đổ xô về phía cuối, ngạc nhiên. Người phản đối là bà bán xôi chè rong trong phố. Trưởng khu cau mặt:

- Mời bà phát biểu!

- Theo như tôi được biết - Bà bán xôi chè nói - Vào thời Kháng chiến chống Mĩ, ông Hà đi bộ đội đảo ngũ lên đây nhờ gia đình quen biết trốn tránh rồi ở lại làm rể luôn. Lúc nãy ông Trưởng khu đọc lí lịch, tôi không thấy ông Hà khai. Vậy hay bây giờ hòa bình rồi thì việc ấy không tính nữa?

Những tiếng xì xào nổi lên. Một số người ngẩn tò he vì bây giờ mới biết. Một số người cau mặt lại cố nghĩ xem thật, giả thế nào? Nhưng cũng có người trách bà bán xôi chè: Việc ấy đã là quá khứ rồi, nhắc lại làm gì? Hay hớm gì mà bới móc? Thời đại bây giờ sao còn có người lạc hậu thế nhỉ?

Riêng vị Trưởng khu đứng như trời trồng. Bản lích lịch của vị dân biểu mà ông đang cầm chặt trong tay bỗng lỏng lẻo, ướt nhèm vì ông có bệnh đổ mồ hôi trộm.

Nguyễn Nhuận Hồng Phương

Lê Gia Hoài · 25 Tháng tám 2026

38. Phần kết - Nguyễn Nhuận Hồng Phương

Thưa, hôm nay gọi học viên lớp nào ạ? - Trưởng phòng Hành chính hỏi.

Lão khọm quay sang Nhạc sĩ:

- Con nhỏ Thuỷ Tiên đã biết hầu rượu chưa?

- Thưa anh, chưa ạ. Mà em ấy cũng không biết uống rượu. - Nhạc sĩ đáp.

Lão khọm trừng mắt nhìn cấp dưới:

- Sao ông cứ vòng vo Tam quốc thế nhỉ? Tôi hỏi là hỏi đã rót rượu bao giờ chưa? Còn chưa biết uống thì tập uống. Ông không nghe tôi quán triệt cuộc gặp gỡ này quan trọng như thế nào à?

Nhạc sĩ tránh cái nhìn của cấp trên:

- Dạ, em biết..

- Biết rồi thì lên gọi Thuỷ Tiên xuống! - lão khọm nói.

Nhạc sĩ còn đang lúng túng, Trưởng phòng Hành chính đã nhanh miệng:

- Dạ, hay để em điều học viên lớp múa ạ? Bọn nó làm quen rồi!

- Chưa biết rót thì tập rót cho biết, chưa biết uống thì tập uống! Vào Trường Văn hóa Nghệ thuật mà không biết những cái đó thì học thế nào được! Nhưng, này- Lão khọm vẫy tay gọi Trưởng phòng hành chính.

- Dạ.. - Trưởng phòng Hành chính khom lưng tiến đến, xoa tay, nghiêng đầu chờ.

- Rút kinh nghiệm, bảo tụi nó xịt nước hoa vừa vừa thôi không át cả mùi thức ăn. - Lão khọm nói.

- Dạ, em hiểu! Thưa anh, thế hôm nay cho mặc y phục gì ạ? - Trưởng phòng hành chính hỏi.

- Xem nào.. - Lão khọm chống hai ngón tay lên thái dương vẻ ngẫm nghĩ rồi quyết định - Thái, Mường, Mán, Lô Lô, Mèo, Mông.. Mãi rồi. Đây là diễn viên chèo, hôm nay cho mặc trang phục dân ca Bắc Bộ, váy lĩnh, áo lụa, yếm đào..

Tôi đang nằm trên giường ôm gối đọc sách thì Nhạc sĩ tới. Tôi chồm dậy, phụng phịụ:

- Chờ đợi mãi thế này em chán lắm rồi! Nhạc sĩ tránh trả lời tôi, nói:

- Hiệu trưởng bảo anh xuống gọi em đi dự tiệc.

- Dự tiệc! - Tôi tròn xoe mắt hỏi lại - Sao em lại được đi dự tiệc?

- Em cứ lên rồi khắc biết! - Nhạc sĩ đáp.

- Nhưng anh có đi không? - Tôi hỏi.

- Có! Hôm nay nhà trường chiêu đãi mấy ông trên tỉnh.

- Nhưng sao em phải đi?

- Anh cũng không biết. Đây là ý của Hiệu trưởng. Thôi, đằng nào cũng phải đi, mà đã có anh cùng đi là tôi không sợ rồi. Tôi đứng dậy định lấy quần áo thay. Nhạc sĩ nói:

- Em mặc thế được rồi, đến đấy còn phải thay ra cơ mà.

Tôi định hỏi nhưng nghĩ thế nào lại thôi, xỏ dép rồi theo anh đi.

Tất cả hình như đã có sự xếp đặt trước. Lúc tôi và Nhạc sĩ ra, lão khọm và Trưởng phòng hành chính đã chờ sẵn ở xe. Lão khọm khoát tay bảo mọi người lên. Xe đi được chừng mươi phút thì rẽ vào một ngõ khá hẹp, rồi chui qua một cái cổng chào dựng bằng tre ốp sơn mầu xanh, bên trên không ghi biển hiệu mà chỉ có biểu tượng một cái đầu trâu hoành tráng nằm nghễu nghện trên đỉnh, cặp sừng cong cánh cung, đôi mắt nhìn trợn trạo, lỗ mũi to như mũi sư tử, hàm răng trắng như quảng cáo kem đánh răng của hãng PS; nhe nhởn, loe toe cười đón khách.

Nghe thấy tiếng xe, một anh chàng mặc quần áo nền đen, trước ngực, sau lưng in hình chiếc đầu trâu hệt như biểu tượng đặt trên cổng chào, đầu thắt đai xanh, lưng thắt đai đỏ, thoạt trông tưởng võ sĩ sắp lên đài, te tái phóng từ trong ra, chạy trước ô tô, tay phất cờ hiệu dẫn đường. Chiếc xe lượn theo con đường lát gạch đỏ, đi qua khu vườn trồng cây ăn quả, và đỗ trước một ngôi nhà gỗ cực lớn, làm theo kiểu nhà sàn miền núi, hàng cột màu da đồng bóng lộn, sừng sững, to đùng, dễ hai người ôm chưa xuể. Có khác chăng chính là mái nhà lợp rơm và toàn bộ xung quanh ngôi nhà kể cả cửa đều bọc bằng những cây trúc ngà được bó thành từng đon nhỏ. Chính giữa nhà, bậc cầu thang dành cho khách lên ghép bằng loại tre gộc dài gióng.

Lúc đi gần tới chân cầu thang, Trưởng phòng Hành chính kéo tay ra hiệu cho tôi tách khỏi đoàn theo anh ta đi về phía khu phụ nằm dưới tầng sàn.

- Nhớ phải làm thật tốt đấy Thuỷ Tiên nhé! Có thế việc tuyển vào trường mới thuận lợi. - Trưởng phòng Hành chính dặn dò sau khi giao tôi cho một người đàn bà khoảng trên ba mươi tuổi.

- Muốn được tuyển vào trường phải qua vòng sơ tuyển ở đây đã. Đây được thì trường xong! - Người đàn bà phụ họa.

Rõ là câu nói đùa, nhưng mặt chị ta lạnh tanh làm tôi ngỡ là thật. Tôi đang định hỏi thì Trưởng phòng Hành chính đã quay ra. Người đàn bà tiến đến cầm tay tôi xoay một vòng thể như kiểm định tiêu chuẩn rồi kéo tôi ra buồng tắm:

- Sếp này có thói quen thích hương vị sữa tắm của Đức. Tắm xong lượt đầu.. Em dùng sữa thoa nhẹ lên toàn thân rồi tráng qua nước một lượt, nhớ không cần kĩ lắm.

- Nhưng nước tắm lấy ở đâu hả chị? - Tôi bối rối nhìn những thứ sáng choang treo trên tường.

- Đồ nhà quê một cục! - Chị ta rủa - Đây, đỏ là vòi nước nóng, xanh là vòi nước lạnh, mở về bên nào là bên ấy ra. Còn mở thế này - Chị ta chỉ vào cái nút tròn ở giữa- là hai thứ hòa với nhau làm một. Cẩn thận đấy không lại rụng tiệt hết cả lông.. Còn đây, xà phòng Ca May xát lượt đầu, còn đây, sữa tắm bôi cho mềm da. Thôi, tắm khẩn trương! Bây giờ tôi còn đi chuẩn bị quần áo - Rồi chị ta quét mắt lên người tôi một lượt như để ướm cỡ và dặn - Cởi truồng ra mà tắm, quần áo cũ treo lên mắc, xong công việc còn phải mặc mà về.

Người đàn bà tỏ ra rất thạo việc. Nhoáng cái, không đợi cho tôi tắm xong, chị ta xông vào tận nơi kiểm tra. Tôi chưa kịp ngượng chị ta đã lấy ngón tay quết quết lên lớp da trần trên vai tôi, dí mũi hà hít:

- Các cha này ăn chơi tinh tường lắm! Thoa sữa không kĩ, thiếu hay quá mùi một chút là sẽ bị chiết công ngay! - Chị ta với chiếc xi líp của tôi treo trên mắc lật ra xem xét - Sạch kinh lâu chưa? Mặc cái đồ phường chèo mà không sạch sẽ, mùi hôi bay ra là bỏ bà với các lão ấy ngay.

Tôi trả lời đã sạch được nửa tháng.

- Thế thì tốt. Nhưng vẫn phải đề phòng. Tốt nhất là lót giấy Di a na vào, nhỡ có chót són đái ra cũng không sợ bị bốc mùi. Các Sếp văn hóa văn nghệ ở tỉnh này nhậy cảm lắm. Ngửi thấy em nào khai, đuổi ngay! - Dọa cho tôi một chập xong chị ta ném lên vai tôi chiếc khăn choàng - Lau khô, quàng kín vào rồi sang phòng trang điểm. Khẩn trương lên không khách khứa tới là lão khọm lại nhặng sì quậy lên. Mà nghe chị bảo này. - Tôi bước ra tới cửa chị giật giọng gọi lại.

- Dạ, chị bảo gì? - Tôi hỏi.

- Chịu khó một chút. Lúc hầu rượu có cha nào chót say, sờ xịt một chút cũng mặc kệ, đừng giãy nảy lên như đỉa phải vôi đấy nhé! Hôm nay trường tiếp toàn quan văn đầu tỉnh. Nghe đâu bữa tiệc này trường chiêu đãi lấy chữ ký để thăng chức Nhạc sĩ lên Hiệu phó đấy!

- Thật thế hả chị? - Tôi hối.

- Sao không thật? - Chị ta nhìn tôi như nhìn người từ trên trời rơi xuống - Thời buổi này muốn lên chức lên quyền, phi con ông cháu cha, chỉ có tiền và gái việc mới xuôi.

- Thế mà em tưởng chỉ có mấy ông, mấy chú ở trường thôi? - Tôi hỏi.

- Đấy, lại ông ông chú chú rồi. - Người phụ nữ giật giọng - Đã nói nội trong mấy trăm mét vuông đất này, không có ông, bà, chú, bác gì cơ mà! Vào chỉ có anh, em, trên, dưới, rượu, thịt thôi, hiểu chưa?

- Vâng, em hiểu rồi. - Tôi trả lời mà thấy người gờn gợn như sắp lên cơn sốt.

* * * Một tuần sau buổi biểu diễn, tôi nhận giấy báo lên Trường Văn hóa - Nghệ thuật dự tuyển. Trước hôm đi, tôi quyết định hẹn gặp Thuận.

Chiều, Thuận chờ tôi ở chỗ mọi khi. Đã lâu, bờ đất không ai ngồi, cỏ mọc xanh rì. Hai đứa chẳng ai nói với ai câu gì. Mãi tới khi tối nhọ mặt người Thuận mới lên tiếng:

- Mai mấy giờ Tũn đi?

- Lúc nào.. - Tôi định nói lúc nào Nhạc sĩ về đón, nhưng rồi kịp chữa - Khoảng tám hay chín giờ.

Thuận đưa cho tôi chiếc gối:

- Có cái này tặng Tũn làm kỷ niệm.

- Thôi, tớ có gối rồi. - Tôi từ chối.

- Không! Đây là gối cỏ mật.

Tôi đón chiếc gối áp vào má, mùi thơm ngòn ngọt, dìu dịu thấm qua làn vải mỏng tỏa hương thoang thoảng.

- Thuận làm từ bao giờ thế này? - tôi hỏi.

- Từ hôm Tũn từ chối không nhận cỏ mật nữa, Thuận hái mang về phơi khô rồi nhồi gối.

Tôi im lặng không biết nói gì, tay mân mê chiếc gối. Quả thực Thuận là người khéo tay, chiếc gối nhỏ mầu trắng tinh, đường chỉ khâu bằng tay gợn gợn, nếp gấp diềm xếp vào nhau như những đợt sóng lượn.

Thuận đứng dậy cầm viên đất ném mạnh về phía sông:

- Thôi, tối rồi về đi Tũn.

Tôi đứng dậy đi theo Thuận. Đến ngã ba, Thuận dừng lại:

- Mai Thuận không tiễn được. Chúc Tũn đi mạnh khoẻ.

Tôi nói nhỏ:

- Thuận cho mình xin lỗi.

Nhưng háo hức lên trường bao nhiêu thì khi đến trường tôi buồn bấy nhiêu. Giá không có Nhạc sĩ ở đấy thì tôi đã bỏ về từ lâu. Tôi có hỏi thì Nhạc sĩ trả lời đang chờ các thí sinh khác đến tựu trường. Tôi đành nằm khàn trong phòng chờ đợi.

- Này, xong chưa mà ngồi ì ra ở đấy? - Tiếng của người phụ nữ dứt tôi ra khỏi dòng hồi tưởng.

Tôi vội quàng khăn vào mở cửa bước ra ngoài rồi đi theo người phụ nữ sang phòng bên.

Thổi khô tóc cho tôi bằng máy sấy xong, chị thoa lên khắp người tôi một lớp kem hồng rồi phủ tiếp lên một lượt phấn trắng mùi thơm dịu. Thực tình từ tấm bé đến giờ tôi chưa được ai chăm sóc kĩ lưỡng thế. Tôi và chị, không khác chi hệ thống đã được lập sẵn quy trình. Loáng cái, má tôi hồng và môi tôi đỏ; thoáng cái, tôi xúng xính trong xiêm y thời cô Tấm.

Thấy ngực tôi lép, chị ấn hai miếng mút hình chóp mềm mại mầu da vào lót yếm đào, khiến vú tôi tròn trịa như gái mười tám; mông tôi mỏng, chị độn thêm hai miếng cao su vào xi líp, phồng căng như cặp má bánh đúc của Thị Nở.

Xong phần trang sức, chị chuyển sang làm huấn luyện viên. Cấp tốc giảng cho tôi bài học về cách đi, đứng, nói năng, kiểu bê bình và cách rót rượu mời. Tôi căng tai, căng trí cố nhập tâm cho thuộc. Chỉ có thế thôi thì có gì mà khó. Nhưng cái quan trọng, công việc này gắn liền với những điều hệ trọng của Nhạc sĩ mà người phụ nữ vừa nói cho tôi nghe. Tôi sẽ vì anh mà cố gắng.. Vả, Trưởng phòng Hành chính đã nhắc nhở dặn dò rồi. Đó còn là tương lai của tôi, của Làng Cát nữa.

Vậy ra, tôi chỉ có quyền cố gắng làm tốt công việc mình được giao - Tôi tự nhủ vậy.

Thấy "tác phẩm" của mình đã tương đối, chị ta nghiêng ngó, ngăm đi ngắm lại, vẻ rất hài lòng.

Nhưng rồi như đạo diễn trước khi cho diễn viên bước ra sân khấu, chị còn kéo tôi ra trước tấm gương soi toàn thân, xoay ngược xoay xuôi như xoay con rối vải; yêu cầu tôi thực hành thêm vài lần cách đi, đứng và cách rót rượu. Sẵn trí thông minh lại có động cơ vì tình yêu muốn vượt qua thử thách, tôi diễn rất thành thạo. Chuyên viên thở phào, hào sảng kết luận:

- Đúng là người đẹp vì lụa, lúa tốt vì phân. Phấn son mông má vào, em chẳng khác gì tiên giáng trần. Đẹp thế này thì sếp nào mà chả đổ.

Không biết có sếp nào bị đổ không. Nhưng quả thật khi tôi bê bình tích rượu mầu da lươn bước ra bằng đôi chân trần không tất; thướt tha trong xiêm y của người thôn nữ cổ xưa, thì tất cả những người ngồi quanh tấm thảm trải dưới nền nhà đều ngoảnh lại đồng thanh kêu ồ lên một tiếng. Ai nấy mặt ngây ngô, đờ đẫn, ngạc nhiên phủ lên toàn thân tôi thứ thị giác ngỡ ngàng, ngạc nhiên, sửng sốt.

- Ôi, có khác chi dáng Kiều.. - Có ai đấy trong bọn họ xuýt xoa rên rỉ.

Chẳng lẽ tôi đẹp thế thật sao? Chẳng lẽ nàng Kiều cũng chỉ đẹp như tôi sao? Tôi run rẩy trong tiếng tấm tắc, trầm trồ; ngập ngừng, lúng túng, bối rối đưa mắt nhìn quanh như kẻ đuối sức giữa dòng vơ víu tìm phao cứu hộ. Và, may thay tôi bắt gặp đôi mắt Nhạc sĩ đang nhìn tôi đăm đắm. Giữa lúc này đôi mắt ấy mới thân thiết làm sao. "Dũng cảm lên Thuỷ Tiên. Hãy vì tình yêu của chúng ta". Lời khích lệ lúc lên xe và ánh mắt giờ đây như muốn nói với tôi: "Yên tâm, đã có anh ở đây". Cho tôi chút tự tin. Tôi mạnh dạn bước tới.

- Trời, móc ở đâu ra của quý thế này? - Lại có tiếng người thảng thốt..

- Chỉ ở Trường Văn hóa Nghệ thuật mới có chứ ở đâu tìm được? - Âm vực khê nồng của lão khọm bung ra vẻ tự hào, hãnh diện. Rồi lão khọm kéo giọng xướng dài như lão Trực tế Thuồng Luồng, Hà Bá mỗi khi nước lũ kéo về:

- Thuỷ Tiên đâu, vào châm tửu cho các đại quan.

Tôi đang ngơ ngác không hiểu châm tửu là gì, thì may quá lúc đó nhân viên nhà hàng lũ lượt bê thức ăn lên. Bọn họ đi gióng hàng một, y phục không khác gì người cầm cờ dẫn lúc nãy. Trên tay, từng khay thịt ngồn ngộn bốc hơi nghi ngút. Loáng cái, mặt thảm la liệt các món. Sao mà nhiều thế. Có chưa đầy chục người ăn mà ngần kia thức ăn thì ăn làm sao hết. Ở quê tôi, ngần này có lẽ bày ra cỗ phải được chục mâm. Tôi không biết những thứ được bê lên là món gì, nhưng tôi chắc là ngon. Mùi thịt nướng và mùi hành tỏi tỏa ra ngạt ngào, khiến miệng tôi nuốt nước miếng liên tục.

- Nhạc sĩ đứng dậy nhường chỗ cho bọn họ bầy mâm và đi tới chỗ tôi đứng nói nhỏ:

- Chốc nữa em sẽ ngồi ở chỗ kia - Nhạc sĩ chỉ cho tôi một chỗ còn trống giữa hai vị đại quan to béo tuổi tác có lẽ chẳng kém lão Trực là bao nhiêu nhưng da dẻ hồng hào và khuôn ngài phương phi một trời một vực.

- Các ông ấy là lãnh đạo tỉnh hả anh? - Tôi tò mò.

- Chết! - Nhạc sĩ thì thào - Đừng gọi thế. Các sếp không thích gọi thế đâu.

- Em quên - Tôi nói rồi hỏi - Thế châm tửu là gì hả anh?

- Là rót rượu, em hiểu chưa? Cố gắng nhé. Cứ yên tâm đã có anh ở đây.

Thế là từ ý nghĩ và lòng cầu ước đã thành sự thật. Bây giờ tôi đã có người trợ giúp. Lời nói thân tình giữa đám người xa lạ khiến tôi vững tin. Tôi nhìn Nhạc sĩ trìu mến định nói một câu gì đấy thì có tiếng giật giọng của lão khọm:

- Thuỷ Tiên, về chỗ rót rượu.

Tôi quay lại, bắt gặp sự khó chịu của lão khọm hiện trên khuôn mặt. Tôi gắng lấy bình tĩnh, xốc lại tích rượu bước tới chỗ và ngồi xuống. Cố gắng nhớ lại từng động tác thực hành bài huấn luyện viên đã dạy: Ngồi xệp, hai đùi khép lại, một tay ngửa lên đỡ quai ấm, tay kia nâng đáy bình, nghiêng vòi thấp xuống, từ từ rót vào những cái cốc miệng loe, vạt khum, điều chỉnh sao cho rượu chảy ra nhè nhẹ đừng để rớt ra ngoài.

Chờ tôi rót xong một lượt, lão khọm trịnh trọng tuyên bố:

- Tôi xin giới thiệu với các đại quan: Đây là Thuỷ Tiên, người đẹp Làng Cát - Hôm nay em là đại diện cho nơi xuất xứ làn điệu dân ca Sa Mạc nổi tiếng đến hầu rượu các vị.

Vị đại quan ngồi đối diện vơi lão khọm nói:

- Tôi cũng khổ vì cái sa mạc, bồng mạc của các ông đấy!

- Sao lại khổ? - Lão khọm hỏi.

- Bao nhiêu đơn, thư gửi đến tố cáo việc các ông "đạo" làn điệu dân ca chèo, chế lời mới để làm thành vốn cổ của mình.

- Chắc là thằng nào lại sì đểu thôi. Thời buổi ghen ăn tức ở mà lại. - Vị đại quan ngồi bên trái tôi thủng thẳng nói.

Tôi ngước mắt lên bắt gặp Nhạc sĩ.

- Trường chúng tôi cũng làm theo công văn của tỉnh, gửi xuống chứ chúng tôi có muốn làm đâu. - Lão khọm nói.

- Tôi nói là tôi nói vậy cho các anh biết thôi, chứ chúng tôi dập đi rồi. Nay mai Bộ văn hóa gửi quyết định công nhận nữa là xong. Nhưng từ giờ các ông làm gì cũng phải chú ý. Thiên hạ người ta không mù không điếc đâu. - Vị đại quan ngồi đối diện với lão khọm nói.

Lão khọm cong lưng, đầu cúi gập xuống gần sát mâm:

- Dạ, quan anh dậy chí phải..

- Thôi, uống rượu đi - Vị đại quan ngồi bên phải ngắt lời- Bây giờ cái gì chả "đạo" mà các ông cứ tranh luận mãi.

- Vâng, xin mời các anh - Lão khọm nâng cốc lên - Dẫu sao trăm sự nhà trường cũng mong các anh chiếu cố xem xét.

Chợt vị đại quan ngồi bên phải nhìn xuống chiếc cốc của tôi, nói:

- Đã rót thì phải đều. Đã ngồi mâm thì phải cùng uống! Còn thiếu cốc của người đẹp Thuỷ Tiên.

Tôi giật mình suýt nữa buột miệng trả lời: "Cháu không biết uống" thì chợt nhớ ra không được phạm huý liền bụm vội miệng lại:

- Thưa.. Thưa.. Em không biết uống.

- Không biết cũng phải uống! - Lão khọm ra lệnh.

- Nhưng..

Đáp lại từ "nhưng" của tôi là hành động của vị đại quan ngồi bên này nâng bình rượu rót vào chén:

- Các anh uống rượu mà thiếu em thì đời vui sao được! - Đại quan trân trọng nâng cốc lên.

Tất cả ồ lên tán thưởng. Còn tôi luống cuống chìa tay đỡ nhưng không dám đưa lên miệng. Từ bé, nào tôi đã uống rượu bao giờ. Thi thoảng, lúc bố sai đi mua, tôi thử nếm. Vừa nhấp vào đã phải nhổ ngay ra. Thứ nước trong như nước mưa mà sao nóng như lửa, khí hăng xộc xạo, bốc lên mặt phừng phừng. Vậy mà bây giờ, họ bắt tôi phải uống hẳn một cốc to, thử hỏi làm sao tôi chịu được. Mặc cho mọi người nài ép, dỗ dành tôi cứ ôm khư khư không chịu đưa lên miệng. Thấy ép không được, lão khọm hạ giọng:

- Đừng để mọi người phải chờ. Thủy Tiên, chiều các đại quan, tiếp mỗi vị một cốc.

Tôi ngước nhìn Nhạc sĩ. Anh trả lời tôi bằng cái gật đầu khích lệ. Uống đi em, vì cả tương lai của Làng Cát, vì tương lai của em, vì sự nghiệp của anh, vì tình yêu của chúng ta.. Rượu mừng cho anh được lên chức và cho em nhập trường đấy em. Tôi nghe như tiếng Nhạc sĩ thầm thì.. Rồi liều nâng cốc lên nhắm tịt mắt vào nhịn thở cố mà.. Nuốt.

Tôi cũng không nhớ tôi đã uống bao nhiêu cốc. Chỉ biết rằng cứ sau mỗi lần nghe đánh "cộc" một tiếng, là miệng cốc lại há hoác, đến nỗi tôi không hiểu tôi đang uống rượu hay rượu đang uống tôi. Cùng với men say là tiếng vỗ tay hoan hô, kèm theo những tiếng hò reo là những cái miệng và những hàm răng trắng nhởn nhe ra cười hô hố.

Ôi! Cái men chết tiệt lần đầu chui vào cơ thể trôi nhanh trong huyết quản; cuồn cuộn dâng cao như nước lũ dòng sông Cái, cào cấu muốn xé tan thành họng của tôi rồi chui tuột vào cái bụng rỗng tuếch khiến bụng tôi òng ọc sôi, rồi bốc thành hơi bay lơ lửng chia ra các nẻo đường, ngấm vào lục phủ ngũ tạng, giãn bung từng thớ thịt, đường gân. Mặt tôi nóng bừng và người tôi nhẹ bẫng.

Tôi bước đến người cuối cùng. Hóa ra chính anh - Nhạc sĩ. Uống đi anh! Tôi mời, nhưng sao không tài nào cất thành lời? Tôi giơ cốc rượu lên cao, đáp lễ, anh cũng giơ cốc rượu lên cao. Tôi dang tay đập mạnh - Nào! Nhưng chưa kịp nghe tiếng cốc chạm nhau tôi đã ngã vật xuống.

Mắt tôi mở to, nhưng mọi thứ quay cuồng, lơ mơ, mờ mờ, áo áo.. Cả thân xác tôi như bị hút sâu vào chín tầng địa ngục.

* * *Tôi tỉnh dậy thấy mình nằm ở một căn phòng lạ. Ánh sáng mờ ảo của đèn ngủ hắt lên mảng tường vôi xám mốc loang lổ, mùi ẩm mốc bốc ra từ giường chiếu và chiếc gối kê đầu. Tôi gắng gượng ngồi dậy, cái gì trước mắt đều quay như chong chóng, bụng nôn nao chỉ muốn ói thốc ra. Không chịu được nữa, tôi tìm chỗ để nôn, nhưng lại sợ ói mửa ra nền nhà liền đứng dậy mở của đi ra ngoài.

Trời đã tối, tôi không biết bây giờ là mấy giờ? Tôi men theo dọc hành lang đi về phía cửa có tiếng nói lao xao. Ánh sáng hắt xuống khu vườn trước mặt. Tôi vén mành nhìn vào. Trên sàn, mâm cỗ các đại quan vẫn đang tiếp diễn, người rót rượu đã được thay. Tôi thở phào, thế là may. Nếu cứ bắt tôi uống nữa chắc tôi sẽ chết mất! Và tiếng cười rộ lên, vọng tới chỗ tôi đứng, mang theo hơi rượu hôi nồng. Tôi rùng mình ngó quanh và nhìn thấy ký hiệu dãy nhà vệ sinh ở phía dưới. Tôi tụt xuống cầu thang đầu hồi nhà, bước vội đến mở cửa chạy vào.

Vào đến trong tôi mới nhận ra mình đi nhầm vào dãy nhà vệ sinh dành cho nam giới. Kệ, tôi chạy tuốt vào trong buồng tắm, đóng cửa lại rồi thả sức vục đầu vào chậu rửa mà nôn.

Người tôi mệt lả, miệng tôi nôn ra toàn rượu là rượu, thứ rượu đã thấm qua dịch vị dạ dầy thật khó chịu, đắng như mật cá mè, ai ai như phân ủ lâu dưới ruộng. Tôi nhăn mặt khạc nhổ rồi mở nước súc miệng. Đỡ mệt, tôi đứng dậy ngắm mình trong gương. Phản chiếu lại là khuôn mặt nhoam nhếch, mọi thứ phấn son trên mặt phai ố, nhoè nhoẹt thành những quầng, những vệt khiến tôi không còn nhận ra mình nữa.

Tôi vốc nước vã lên mặt kỳ cọ.. Bỗng nhiên, từ ngoài có tiếng bước chân đi vào. Tôi ngừng rửa lắng nghe. Từ bên ngoài, lẫn trong tiếng nước đái chảy re re có tiếng bíp bíp của máy điện thoại di động, tiếng đến là tiêng nói:

- A lô! Cậu đừng nói gì cả, ra ngay phòng toa lét tôi bảo.

Ôi! Lão khọm - Tôi suýt kêu thành tiếng, vội lấy tay bưng kín miệng. Lão khọm gọi ai nhỉ? - Tôi tự nghĩ - Trưởng phòng hành chính hay Nhạc sĩ. Và tại sao lại phải đến nơi vệ sinh mà nói chuyện?

Đang thắc mắc thì tôi nghe tiếng Nhạc sĩ:

- Anh gọi em có việc gì?

- Cậu lên xem con Thuỷ Tiên đã tỉnh rượu chưa, bảo nó xuống. - Lão khọm nói.

Ở trong này tôi rùng mình, ngoài kia tiếng Nhạc sĩ trả lời:

- Lúc em dìu cô ấy lên phòng cô ấy ngủ say như chết anh ạ. Chưa chắc bây giờ đã tỉnh.

- Nhưng lão phó ban cứ giục tôi. - Lão khọm nói.

- Thì đã có người khác tiếp rượu rồi đấy thôi. - Nhạc sĩ trả lời.

- Nhưng lão ấy không thích! Cứ lảm nhảm "thổi" vào tai tôi hỏi "em Thuỷ Tiên đâu?". - Lão khọm gắt.

Thấy Nhạc sĩ lừng chừng, Lão khọm nói tiếp:

- Tuỳ cậu đấy! Nhỡ việc thì đừng có trách bọn tớ. Thằng cha ấy thù dai lắm. Cậu còn nhớ chuyện con bé thợ may hồi trước không. Tớ không nhường cho lão ấy mà lão thù đến hết một nhiệm kỳ mới thôi.

- Nhưng Thuỷ Tiên còn nhỏ quá anh ạ! - Nhạc sĩ.

- Bé bùi, béo mềm. Lão ấy "xơi tất"! Thôi, cậu nghe tớ, bảo Thuỷ Tiên chiều lão ấy một lần, có để lại dấu đâu mà sợ.

- Hay để em gọi điện gọi đứa khác? - Nhạc sĩ nói.

- Ơ hay cái cậu này! Thiếu gì gái mà tôi không gọi được? - Giọng lão khọm gắt như mắm tôm - Nhưng lão ấy không chịu, cứ đòi bằng được Thuỷ Tiên.

Trong nhà tắm, tai tôi căng ra chờ đợi câu trả lời của anh.

- Thôi được, để em lên thử xem ý của Thuỷ Tiên thế nào. Nhưng anh nhớ bảo ông ấy kín đáo hộ em.

- Cậu cứ lo bò trắng răng. Bao nhiêu đứa học xong vẫn về lấy chồng đàng hoàng đấy thôi. Tớ chỉ sợ được một lần lại quen mui muốn mãi.. - Lão khọm vừa nói vừa đi khỏi buồng vệ sinh.

- Tôi cố gượng bám chặt vào bồn tắm để khỏi ngã. Sự thật trong chốc lát được phơi bầy. Tôi chỉ là kẻ để người khác đem ra làm vật tế thần. Phải trốn khỏi chỗ này. Ý nghĩ ấy bất chợt loé trong đầu. Tôi mở hé của nhìn ra: Không còn ai, tôi đi vội ra hành lang, Nhạc sĩ đang đi về phía gian phòng tôi nằm lúc nãy. Không suy nghĩ gì thêm, tôi tụt xuống cầu thang chạy ra cổng.

Người bảo vệ ngước đôi mắt lờ đờ nhìn tôi:

- "Tầu nhanh" hay sao mà xong sớm thế?

Tôi cúi mặt không đáp, chân bước vội ra ngoài. Tiếng người bảo vệ chửi đổng:

- Mẹ con "đượi non". Ăn mặc như con rồ.

Nghe chửi, tôi mới nhớ ra trên người mình vẫn mặc nguyên bộ quần áo phường chèo. Tôi đứng lại trong giây lát có ý muốn quay lại tìm quần áo để thay ra. Nhưng chợt những tiếng cười hố hố theo gió vọng tới làm tôi phát hoảng. Đi thôi, quay lại nhỡ họ bắt được thì chết. Nghĩ vậy, tôi co cẳng ù té chạy.

Ra tới đường rẽ, mấy người xe ôm chạy tới:

- Về đâu lên xe tôi chở?

Trong đám người xe ôm, tôi nhận ra người đàn ông đã đưa tôi về hôm trước, tôi liền níu lấy:

- Chú.. Chú đưa cháu về Trường Văn hóa - Nghệ thuật.

- Cháu đi đâu mà lại ăn mặc thế này? - Người xe ôm hỏi.

- Chú làm ơn đừng hỏi cháu nữa, được không? - Tôi nói.

Nhìn nét mặt tôi người xe ôm như chợt hiểu, giục:

- Lên xe đi cháu.

Xe đỗ ở cổng trường, nhẩy xuống, tôi dặn:

- Chú cứ ở đây đợi cháu một lát.

Tôi chạy lên cầu thang tầng hai, lấy khóa mở phòng ở, vội vã cởi bỏ bộ xiêm y phường chèo ra rồi mặc quần áo khác vào, mở túi lấy túi xách thu dọn tư trang và sách vở nhét vào. Lúc cầm tới hộp đồ chơi Nhạc sĩ tặng, tôi mở nắp, tiếng nhạc bản nhạc "chúc mừng sinh nhật" vang lên ngân nga thánh thót, con rối vải ăn mặt ngộ nghĩnh, chân co chân duỗi cúi chào rồi xoay tròn theo tiếng nhạc..

Tôi để mặc cho con rối vải ở trong phòng múa một mình, đứng dậy cầm chiếc gối cỏ mật đi ra ngoài rồi khép cửa lại. Tiếng nhạc reo "tính.. Tang.." từ trong phòng vọng ra câm bặt.

Khoác túi lên vai, tôi bước xuống cầu thang đi ra cổng trường. Trên đường, xe cộ đi lại tấp nập, ánh sáng đèn cao áp chan hòa. Người lái xe đỡ chiếc túi xách cài vào giá xe đằng trước quay lại hỏi tôi:

- Cháu đi đâu bây giờ?

Ôm chiếc gối vào ngực, hương cỏ mật thơm ngòn ngọt, dìu dịu, thoang thoảng tràn qua làn vải mỏng tỏa ra bao bọc lấy tôi..

Tôi trả lời:

- Chú ơi, cho cháu về Làng Cát.

Phúc Yên 5/2007

Nguyễn Nhuận Hồng Phương

Lê Gia Hoài · 25 Tháng tám 2026

39. Phòng chờ mười hai mét vuông - Nguyễn Nhuận Hồng Phương

Tặng XT

Cái biển ghi hai chữ "Phòng chờ" treo trên cửa như bảo tôi: "Vào đi!".

Tôi xoay tay nắm mở cửa. Một luồng không khí mát lạnh phả lên da mặt. Sự chênh lệch nhiệt độ trong phòng với cái nóng bên ngoài làm tôi rùng mình, gai ốc nổi rần rần. Nhìn nền gạch hoa bóng loáng, tôi cúi xuống, đưa tay định lột dép. Bỗng vang lên tiếng nói của một phụ nữ:

- Không phải bỏ! Cứ vào! Đóng cửa lại!

Một câu nói, ba cái lệnh. Tôi chấp hành tắp lự, rồi ngẩng mặt lên nhìn xem ai nói? Nhưng không nhận ra được, vì trong phòng đông người mà ai cũng nhìn tôi. Cái nhìn nửa biểu hiện như đó là điều tất nhiên, phòng chờ là của chung; còn nửa kia dành cho sự ngạc nhiên, bởi tôi đi có một mình, râu ria tua tủa, mặt già nua, ục ịch vác cái bụng phệ vì bia, và được che bằng chiếc áo phông khuyến mại màu xám, in hàng chữ Vitek VTB nửa đỏ, nửa trắng nổi vầng trên ngực.

Tôi gật đầu:

- Chào.. Các đồng chí!

Không một lời đáp. Tất cả đã quay về với chính những gì liên quan tới họ. Tôi ngồi xuống hàng ghế chưa có ai, kê ngang căn phòng, sát cửa ra vào, còn mắt thì liếc rất nhanh đám người và óc nhẩm rất nhậy: Mười hai người - tức sáu cặp vợ chồng. Tôi khẳng định chắc chắn vì ranh giới giữa đôi một là người cùng giới. Tất cả còn rất trẻ, mặt người nào người nấy hồng hào, tươi rói, rạng rỡ, mơn mởn. Từng cặp ngồi bên nhau rất tình ý; đầu chụm đầu, mắt nhìn mắt, tay trong tay, người phụ nữ nào bụng cũng vồng cao, như khoe với đạo Khổng rằng mình không mắc tội bất hiếu ()

Căn phòng chừng l2 m2. Nhưng thoạt nhìn đã thấy căn phòng được cố tình ngăn, tách ra làm thành phòng đợi. Phía ngoài là tường nhà cũ, cửa ra vào làm bằng khung nhôm, ép kính mờ vân hoa dâu. Phía trong, phần tường quây thêm dựng ván tráng phoóc mi ca màu trắng, kẻ ô vuông, thấp hơn trần nhà không quá nửa mét. Trước mặt sáu đôi trai gái đang ngồi là cửa kéo kiểu "ÔSIN", thông với phòng làm việc. Trên ván cửa dán hàng chữ:

Im lặng - trật tự

Phía dưới thêm một hàng:

Không hút thuốc lá

Máy điều Hòa kêu "rì rì", lẫn trong tiếng thì thầm nhỏ, to của những cặp vợ chồng ngồi trong phòng.

Chợt tay quả đấm cửa xoay. Cửa mở, thêm hai người bước vào, một bà nạ giòng và một cô bé. Gọi là cô bé vì trông mặt non choẹt, nhưng cái bụng vượt mặt, lại không non tí nào. "Chắc sắp tới tháng đẻ?" Tôi nghĩ vậy. Bà nạ giòng ngồi xuống ghế cạnh tôi, nói với cô bé:

- Vào đặt giấy đi.

Nghe vậy, tôi giật mình, lơ ngơ với tờ giấy in chữ vi tính mình đang cầm trong tay. Tôi hỏi:

- Cũng phải đặt giấy hả bác?

Bà nạ giòng trả lời tôi bằng một câu hỏi lại:

- Thế ông còn chưa đặt à? Thời nào mà chả phải xếp hàng thứ tự?

Cô gái khệ nệ vác cái bụng, đưa tay kéo cánh cửa. Tôi nhỏm dậy đi theo.

À.. Giấy đặt ở bên trong. Như vậy tôi lại phải đợi sau một người nữa! Thôi, cũng được! - Tôi tự an ủi - Tránh được con số mười ba.

Trở lại ghế ngồi, tôi hỏi:

- Con dâu của bác đấy ạ?

- Ối dào! Con gái đầu của tôi đấy! - Người mẹ kể lể - Khổ vì con. Cưới được hai tháng thì thằng chồng đi cai nghiện. Mẹ chồng, chị chồng, em chồng, cả nhà chồng hành hạ, nên phải "Tay nải, gió đưa" về bám váy mẹ! Đã bảo đừng lấy, lại còn cố "rước" cái của nợ ấy vào. Bây giờ, sướng chửa?

- Con nỡm, đau tao! Mà làm gì phải giấu? Chuyện ấy bây giờ như "Chuyện thường ngày ở huyện" chứ có gì mà ngại. Mày không thấy ở phố ta, mười thằng con trai thì đi cai nghiện cả mười một à?

Cà phòng đợi cười ồ. Cô gái giãy nảy:

- Mẹ cứ ngoa ngôn.

Có tiếng bên trong nói vọng ra:

- Đề nghị trật tự!

* * *

Nghỉ hè, người bạn tình bảo tôi:

- Thứ bảy này đi cùng em lên trại cải tạo trên Tuyên Quang!

Lệnh của người tình còn hơn cả lệnh của sếp. Tôi đổ đầy bình xăng xe, xếp áo mưa vào cốp, mở ví đếm tiền nói:

- Nhuận bút truyện ngắn tháng 6 được hai trăm nghìn, tiêu mất trăm rưỡi rồi. Nói để em liệu.

- Nàng cười tít mắt:

- Em vừa lĩnh lương. Đủ tiền bao anh theo kiểu: Vợ giáo học nuôi chồng văn sĩ.

Tôi lấy tay dứ dứ, dọa yêu vào mũi nàng.

Tám giờ sáng thứ bảy tôi và nàng đã tới cổng trại. Nhưng phải đợi đến buổi chiều mới được gặp. Hòa trong dòng trại viên được ra thăm người nhà, ông anh trai người tình của tôi xanh rớt như tàu lá chuối, gầy tựa một con cò hương, đầu nhẵn hín như một chú tiểu. Riêng đôi mắt bất cần nhìn tôi săm soi như đánh giá "đối tượng" đang theo đuổi em gái mình:

- Chào.. Hoàn cảnh là thế! Thôi, được.. Cũng thông cảm.

Câu nói không nhân xưng, chắc vì thấy đối tượng của em mình không cân xứng về tuổi tác. Chủ đề không rõ rệt, vì lần đầu anh và tôi mới gặp nhau. Tôi hỏi:

- Nghe nói, anh vừa bị kỷ luật?

- Chuyện vặt! - Anh ta bắt lời, không để ý đến thái độ rầu rĩ của cô em gái - Quen rồi, ở trại này còn "sướng" hơn nhiều. Phòng kỷ luật "thơm", có "lính hầu" (Trại viên) đến quét dọn. Hồi còn dưới TP, mỗi lần vào "nghỉ", thối, khắm không chịu được!

Cô em lái sang chuyện gia đình:

- Thầy vừa đi mổ về, còn yếu lắm. Mẹ nhắn anh: Cố gắng cải tạo để được ân giảm.

- Tao nghe nói - Anh trả lời cô em - Tụi dính vào hàng trắng như bọn tao không được giảm. Hết hạn, không nộp đủ tiền phạt, không được ra.

- Anh bị bao nhiêu năm? - Tôi hỏi. - "Tái cử ba khóa" nên bị chồng án. Còn "bóc" mười tám "quyển" nữa. Một giấc ngủ dài..

Tôi cố nén tiếng thở dài, đứng dậy, tế nhị để hai anh em nói chuyện với nhau. Mười tám năm. Mà bố mẹ anh ở nhà năm nay đã hơn bảy mươi tuổi rồi. Sự chờ đợi mới khắc khoải và xót xa làm sao?

Khi chia tay, người anh trai cầm lấy tay cô em gái dặn:

- Em về nói với thầy giữ gìn sức khoẻ, bảo với mẹ anh sẽ cố gắng, nhắn với mọi người anh nhớ quê hương lắm..

Trong ánh nắng xế chiều, khuôn mặt bất cần đời dịu xuống, tần ngần, thẫn thờ, ngơ ngác. Rồi đột ngột anh buông tay đứa em, quay ngoắt, bước vội, giấu đi những giọt nước sắp trào ra trên khoé mắt.

* * *

Cửa xịch mở, một phụ nữ mặc áo bờ lu bước vào. Không chào, cô kéo cửa đi vào phòng. Tiếng thì thào theo sau:

- Bác sĩ đến rồi đấy!

Những lời đối, đáp từ trong phòng vọng ra:

- Sao đến muộn thế?

- Chậm có năm phút - Người phụ nữ đáp lại - Ta bắt đầu làm việc chứ anh? Rồi tiếng cô trong vắt, xướng to, rành rọt:

- Ai là Lý Hương Liên? Mời vào.

Ngoài phòng đợi, cô gái có khuôn mặt bầu bĩnh, da mịn, căng mọng như da quả táo tây, môi hồng như gạch mới ra lò, ngồi ngay hàng ghế đầu đứng lên. Bụng cô lùm hơn bình thường một chút. Không thấy anh chồng đứng dậy, cô quay lại:

- Anh.. Vào với em.

Anh chồng đầu cắt tóc ngắn, thoáng nhìn trẻ hơn vợ, ngần ngại:

- Họ có cho vào không?

- Cứ vào với em! - Cô kéo tay chồng, giọng như lệnh.

Cửa phòng đóng lại. Một lúc sau, tiếng đàn ông lõm bõm vọng ra:

* * * Đang trong thời kỳ hình thành.. Phát triển.. Tim.. Gan..

Nghe câu được, câu chăng, bất giác tôi thở dài.

* * *

"Con nuôi cha không bằng bà nuôi ông". Ai gặp tôi đều khuyên như vậy. Nghe, tôi gãi đầu gãi tai, vâng, ừ cho qua chuyện. Mấy thằng bạn đồng niên chê:

- Mày là đồ lợn thiến!

Tôi chẳng cãi. Với bạn bè thân thiết, tôi thổ lộ:

- Khó lắm! Cái gì làm lại dễ, chứ cái này làm lại không đơn giản chút nào.

Quả thật, ai ở hoàn cảnh như tôi mới thấy khó.

Nào có "cành cao, cành thấp" gì đâu. Sự cô đơn là sự khổ nhất trần gian. Đang sống có đôi, có lứa, con cái đề huề, bỗng dưng bây giờ lẻ một, ai không khổ?

Nhưng sự đời đâu cứ vợ chết thì lấy vợ khác? Rổ rá cạp lại là xong? Biết bao chuyện sau khi "làm lại" rồi lại phải chia tay, "anh đường anh, em đường em" đấy thôi. Chuyện "trong chán, ngoài thèm" chẳng đầy rẫy đó ư? Chưa kể, trong người tôi lại có chút "điên điên, khùng khùng" của kẻ võ vẽ thơ phú, thi ca; có cái "chập choeng, hâm hấp" của chàng văn sĩ nghiệp dư.

Thấy tôi lần lữa, mọi người vận động mãi, chán! Bạn bè mối mai không được, tức! Kệ! Mặc cho tôi làm bạn với thơ văn. Có môn đệ của cụ Khổng còn khen tôi "chính chuyên" với người đã khuất! Nhưng có kẻ lại nghĩ: "Ối giời, bây giờ thời buổi thông thoáng, có tiền ở đâu mà chẳng sẵn. Năm chục, ba chục sẽ có đứa bằng tuổi con, nó liếm từ gót đến.." Tôi nghe mà phát khiếp.

Của đáng tội, tôi cũng chẳng cao đạo gì lắm đâu! "Trẻ chưa qua, già chua quá", mới hơn năm chục tuổi đầu, đêm nằm cô đơn, thèm một bàn tay ấp; vương vấn trong lòng, thèm một lời thổ lộ; bản năng thức dậy, thèm một chút ái ân..

Nhiều khi cũng muốn "ừ" cho xong. Kệ, muốn ra sao thì ra! Con cái đã có phần con cái. Nuôi chúng lớn, cưới, gả chồng, nhà cửa cho chúng xong là hết trách nhiệm. "Đời cua, cua máy; đời cáy, cáy đào". Lo ấy à? Có lo đến "lúc sang tiểu".

* * *

Tiếng chuông điện thoại kêu, nhắc tôi về với thực tại. Đã có ba đôi khám xong. Hàng ghế sau một đôi đã vào phòng trong. Cô chửa bụng vượt mặt chuyển sang ngồi một mình một ghế, hai tay xoa xoa vùng rốn, mặt nhăn nhó. Bà mẹ ngồi cạnh tôi, đầu gối lên cánh tay ngủ ngon lành, tiếng ngáy nghe đều, nhỏ như dế rúc.

- A lô! - Tiếng đàm thoại của cô bác sĩ - Thôi, đừng nhận nữa. Làm hết số người này là tối. Hẹn họ đến mai.. Ừ.. Thôi nhé! - Có tiếng "cạch" của ống điện thoại để xuống mặt máy, rồi kèm thêm một câu - Trực cả ngày, bã người ra rồi. Còn phải để dành cho chồng cho con chứ! Làm lấy chết à?

À.. Ra đây là họ làm thêm. Tôi hỏi cô bé có cái mũi hếch ngồi ở đầu ghế:

- Họ là bác sĩ chuẩn chứ cháu nhỉ?

- Toàn các Giáo sư, Bác sĩ đầu ngành cả đấy! - Người trả lời tôi không phải cô mà là anh chồng - "Xịn" một trăm phần trăm! Ở đây làm ngoài giờ nhưng trách nhiệm hơn bệnh viện nhiều. Chúng cháu đến đây lần thứ sáu rồi đấy! Con trai là con trai, con gái là con gái! Không trượt được.

Tiếng ông bác sĩ từ trong phòng vọng ra:

- Các em nhìn thấy chưa? Đấy! Con chim của cu cậu đang ngỏng lên đấy! Em nhìn thấy chưa? - Người bác sĩ hỏi lại, rồi bảo - Đây.. Em hơi nghiêng người để cho cậu ấy nhìn cái chim của nó.. Thấy chưa? Thấy chưa?

- Thấy rồi! Thấy rồi! Đúng là cái chim em ạ! - Giọng người chồng reo lên rất to, làm tôi liên tưởng tới chuyện ông ácsimét trần truồng chạy từ buồng tắm ra mồm kêu: "Ơrica! Ơrica.."

Cô bé ngồi đầu ghế hỏi chồng:

- Có chụp ảnh cho con không anh?

- Có chứ! - Người chồng sốt sắng - Còn phải lưu vào đĩa mang về cho vào máy vi tính để ông bà nội, ông bà ngoại xem chứ! Nay mai cu cậu lớn, lúc cưới vợ mang ra xem thì buồn cười lắm em nhỉ?

Cô gái bụng chửa vượt mặt quay xuống hỏi:

- Ghi vào đĩa mất bao nhiêu tiền hả chị?

- Dạ - Cô bé trả lời - Có mười nghìn thôi mà chị.

- Mày ghi làm gì? - Bà mẹ tỉnh dậy từ bao giờ, nghe con hỏi liền vặc - Gửi vào trại để thằng bé bị nghiện từ lúc mới mang thai à? Tao cấm!

Không khí trong phòng đợi chùng xuống.

* * *

Tôi quen nàng vào hồi này năm ngoái, trong một lần xem triển lãm ảnh của các nghệ sĩ không chuyên trong tỉnh. Nàng chủ động:

- Anh viết cho báo nào?

- Tôi.. Tôi.. À.. Anh viết tin cho đài.. Đài phát thanh tỉnh. - Không hiểu sao tôi nói bị lắp?

Nàng khoe có hai bức ảnh được trưng bày. Tôi vốn dốt về Nghệ thuật, nên khi xem không dám nhận xét, mà chỉ khen: "Đẹp! Đẹp!".

Nàng kéo tôi đến bàn bày tiệc đứng. Rót đầy hai cốc bia, nàng bảo:

- Em đọc truyện ngắn của anh rồi. Khiếp! Sao anh tả chuyện yêu đương bạo thế? Đọc đến đấy, xấu hổ chết đi được.

Tự nhiên tôi thấy mến cô gái có lẽ chỉ hơn con cả tôi một hoặc hai tuổi là cùng. Bỏ mặc phòng triển lãm và những bức ảnh, tôi rủ nàng đến ngồi trên một bãi cỏ ngoài hội trường:

- Anh muốn chơi với em, liệu có gì cản trở không?

Nàng thẳng thắn:

- Em và ông xã chia tay nhau rồi! Còn anh?

Tôi cũng thẳng thắn không kém gì nàng. Qua nói chuyện, tôi được biết nàng là giáo viên. Chụp ảnh lấy tiền nuôi ảnh nghệ thuật. Nàng say mê nghệ thuật thật sự. Chính thế, sau một thời gian, tình yêu tự đến bao giờ tôi không còn nhớ nữa.

Cách đây ít ngày, tôi đột ngột bỏ nhà đi lên huyện Bảo Yên tỉnh Lao Cai. Ở trên đấy, tôi bình tĩnh viết một bức thư vĩnh biệt gửi nàng. Trong thư, chan chứa lời yêu thương nhưng cũng tràn đầy nỗi tuyệt vọng. Ai ngờ, nàng lần theo dấu bưu điện. Khi tìm thấy tôi, nàng "áp giải" tôi về.

Tì sâu ba đầu ngón tay ấn mạnh và hạ sườn phải, tôi nói:

- Anh yêu em. Nhưng chính vì tình yêu mà anh phải bỏ đi. Anh không muốn vì anh mà em khổ. Em còn trẻ, em hãy đến với người khác mà yêu thương. Còn anh..

Đặt bàn tay nồng ấm, áp lên chỗ tôi đau, nàng ngắt lời:

- Anh nhăng cuội gì đấy? Chắc gì đã phải.. Mà sợ.

Tôi biết nàng nói mạnh thế thôi, chứ thực ra đến hai từ "ung thư" mà nàng còn ngại không muốn nhắc đến nữa là.. Còn tôi, bệnh trong người của tôi thế nào tôi biết chứ!

Trước thời gian tôi bỏ đi ít ngày, tôi thấy hạ sườn bên phải tưng tức, anh ách, như có vật gì chèn ép mãi bên trong. Muốn bớt khó chịu, phải lấy ngón tay thọc, day day mới đỡ. Một hôm, thằng bạn mời đi ăn đặc sản thịt trâu. Khi nàng cộc "cộc", nó hỏi:

- Sao mắt và da của mày vàng thế?

Chột dạ, tôi soi gương, thấy lòng trắng con ngươi ngả mầu vàng, da bợt bạt. Tôi đến nhà một anh bạn cùng thị xã có vợ bị chết vì ung thư gan tìm hiểu. Thấy tả hiện tượng y như bệnh tôi mắc phải, làm cho tôi kém ăn, mất ngủ. Bao nhiêu đề tài định viết tôi quẳng vào góc tủ. Máy vi tính để tơ nhện chăng ngang, chăng dọc. Lúc nào đầu óc cũng chỉ nghĩ tới ngày tận cùng của cuộc đời.

Một lần, nằm trên giường, nàng hôn tôi. Chợt nàng đẩy xa tôi ra ngắm nghía một lát rồi bảo:

- Em thấy anh xanh xanh thế nào ấy? Anh đừng uống rượu nữa! Anh làm sao, em biết làm thế nào?

Tôi giấu tất cả mọi người và nàng những cơn đau và nỗi khó chịu. Rồi một đêm, cơn buồn nản lên tới tột cùng, tôi lẳng lặng ra ga, lên tàu ngược.

Từ hôm tìm được tôi về, nàng quản lý tôi rất chặt. Nàng thuyết phục tôi đi khám xem bệnh tình thế nào. Tôi nhất quyết không đi:

- Sống chết đã có số! - Tôi cãi bài bây - Để "nó" trong bụng may ra còn sống được thêm ít ngày. Phát hiện ra, động dao, kéo vào là xong!

Hết năn nỉ đến giận hờn, tôi vẫn không nghe. Nàng phát bẳn, thuyết giáo:

- Anh là người viết truyện. Khi nói về người anh hùng, sao anh miêu tả gan dạ, kiên trung thế? Cho họ đối mặt với hiểm nguy, cho họ nhảy vào nước sôi, lửa bỏng, hiên ngang trước mũi súng quân thù, coi cái chết nhẹ tựa lông hồng.. Chẳng lẽ những nhận vật trong truyện của anh, chỉ là anh hùng rơm? Là mẫu người giả tạo?

Tôi trả lời liều:

- Truyện khác! Đời khác!

Nàng văng vào mặt tôi một câu:

- Anh là thằng hèn! - Nói rồi nàng lên giường úp mặt vào gối khóc.

Sáng dậy, tôi bảo nàng:

- Em lai anh về Hà Nội kiểm tra.

* * *

Ông bác sĩ bảo tôi:

- Bác nằm lên giường. Cởi cúc áo, nới thắt lưng! Tôi làm theo, nằm ngửa, mắt nhìn lên màn hình mầu treo trên cao. Cô bác sĩ ngồi góc nhà, trước mặt cũng có một màn hình; cạnh đầu tôi nằm là màn hình của Ông bác sĩ. Như vậy màn hình của ai người ấy xem. Hiện đại thật! - tôi nhủ thầm.

Người bác sĩ cầm một vật mềm, trông như cái micơrô nhúng vào một loại dung dịch gì đó, quét đi quét lại trên bụng tôi. Hình ảnh xuất hiện, tôi cố giương mắt nhìn lên, nhưng chỉ thấy một mớ gan ruột lộn tùng phèo hiện ra, không tài nào phân biệt nổi. Tiếng người bác sĩ đọc như tiếng phát thanh viên trên truyền hình:

Gan:

Kích thước bình thường, nhu mô Echo đồng nhất, echo gan tăng âm honecho, thận giảm âm vùng sâu, trong gan không có khối bất thường.

Tĩnh mạch cửa và tĩnh mạch trên gan không giãn. Dòng chảy bình thường.

Tôi thở đánh phào một cái rõ mạnh. Người bác sĩ nói:

- Bác đừng thở thế để tôi nhìn cho rõ.

Nói rồi người bác sĩ đọc tiếp:

Hệ thống đường mật:

Đường mật trong gan và đường mật ngoài gan không giãn, không có hình ảnh bất thường.

Tôi lại thở đánh phào. Người bác sĩ nhăn mặt:

Ấy.. Bác! Đã bảo đừng thở mạnh, khó nhìn..

Tôi cố thở thật nhẹ. Tiếng người bác sĩ vẫn đều đều:

Túi mật:

Túi mật kích thước bình thường, thành dày 4, 6mm, lòng có nhiều sỏi nhỏ.. Bỗng tiếng nói dừng lại. Người bác sĩ bảo tôi:

- Bác nghiêng người tôi xem nào.

Mặc dù nằm dưới nhiệt độ 200C tôi vẫn thấy lưng mình nóng ran, tim thắt lại. Sự im lặng tưởng chừng dài hàng thế kỷ. Một lát, người bác sĩ đọc tiếp:

- Đường kính trung bình = 5mm chiếm gần hết thể tích túi mật. Dịch mật còn rất ít.

Tôi hỏi:

- Không có u biếu gì chứ bác sĩ?

Người bác sĩ trả lời:

- Đã soi hết đâu mà biết? Bác đừng ngọ ngoạy, nằm yên để tôi phát hiện cho chính xác: - Rồi ông nói thêm - Nếu phát hiện tiếp không có gì thì chỉ cần nhờ y học can thiệp giải quyết chỗ sỏi trong túi mật là xong.

Sau câu nói, cái "micơrô" lại quét đi, quét lại trên bụng. Còn tôi cố nén sự hồi hộp, thở thật nhẹ.. Thật nhẹ..

* * *

Tôi bước ra khỏi phòng chờ, đèn cao áp đường Hà Nội sáng rực. Nhìn thấy tôi, nàng nhỏm dậy, mặt tái xám, vẻ lo âu, căng thẳng vì chờ đợi. Chân nàng không dám bước tới, mắt nàng nhìn tôi không chớp, đôi mi cong của nàng run run. Thương quá! Không kìm nổi, tôi chạy tới, dang tay ôm choàng lấy nàng, gắn chặt môi mình vào môi nàng, trong phút chốc, quên đi tất cả mọi người ở xung quanh.

Nguyễn Nhuận Hồng Phương

Lê Gia Hoài · 25 Tháng tám 2026

40. Sông có khúc - Nguyễn Nhuận Hồng Phương

Nén Tâm Nhang dành cho L.

Khúc 1

Từ hôm ấy tôi cố ý lánh xa Hoài. Không phải vì nó không đem cho tôi những phong bánh khảo nhân đậu xanh sực nức mùi hương Va - ni quyến rũ, hay dăm chiếc oản đường xinh xẻo, ngọt lịm, cùng với tệp giấy bóng kính nhiều màu cho tôi bện cầu chinh để mỗi khi đá, quả cầu bay lên không trung, những sợi tua rua xanh, đỏ, tím, vàng sặc sỡ, lấp lánh khoe sắc trong ánh nắng mặt trời trông rõ thích..

Để tránh, tôi cố tình dậy thật sớm hoặc đi thật muộn, nhưng lúc nào cũng đã thấy nó lù lù đứng đợi ở ngã ba đường. Kể ra cũng khó, vì nhà tôi ở cuối phố còn nhà Hoài trên dốc đầu phố. Tôi có ý lánh nhưng nó lại cố tình đợi, mà lối đến trường học chỉ có một ngả nên kiểu gì hai đứa vẫn đụng mặt nhau. Nhận ra thái độ của tôi khang khác, Hoài phân trần:

- Vì nhà tớ xảy ra chuyện nên mấy bữa nay xưởng làm bánh kẹo tạm nghỉ..

- Mày tưởng tao thèm ăn bánh kẹo của mày lắm à? - Tôi giật giọng khó chịu ngắt ngang lời nó.

Nghe vậy Hoài ngước khuôn mặt bầu bĩnh có đôi mắt màu vàng thau ngơ ngác nhìn tôi:

- Nhưng cậu thích ăn của ngọt lắm cơ mà..

- Trước khác bây giờ khác! - Thêm một lần tôi ngắt lời nó, rồi không đợi Hoài phản ứng, tôi nói chắc như đinh đóng cột - Từ nay trở đi mày đừng mang bánh, kẹo hay giấy bóng cho tao nữa. Mày có đem tao cũng không lấy đâu!

Hoài chau mày khó hiểu, vừa lúc ấy tiếng trống báo vào lớp vang lên, tôi lấy cớ co cẳng chạy vút đi mặc cho thằng bạn bần thần, băn khoăn không hiểu vì sao tôi lại thế.

Khúc 2

Ngỡ tưởng một mình tôi muốn xa lánh nó, ai ngờ gần như cả lớp đều như vậy. Ngay như cô giáo Thuỳ, cô giáo có khuôn mặt đẹp như tấm ảnh Đức Mẹ Đồng trinh treo trong nhà thờ Phước An và tính tình nhu mì, hiền lành, nền nã như chiếc áo dài màu tím hoa cà cô thường mặc mỗi khi đứng trên bục giảng bài, vậy mà bỗng nhiên cô trở nên khó tính, cáu bẳn, nhăn nhó như con khỉ của gánh xiếc chuyên bán thuốc dạo ở chợ tỉnh nhăn mũi khi bị trẻ con trêu ghẹo ném mắm tôm vào người. Tôi đồ rằng tính tình cô giáo và bọn trẻ con chúng tôi biến đổi như thế nguyên cớ là do chuyện xảy ra với gia đình Hoài. Mà đúng như thế thật. Thời buổi tranh tối, tranh sáng, miền Bắc vừa mới hòa bình, thị xã Phước An lại là nơi trước kia quân Pháp chiếm đóng lập đồn, bốt làm hậu cứ, nên nhiều gia đình có thân nhân làm việc và liên đới với chế độ cũ. Vì thế để phân biệt người tốt, kẻ xấu chính quyền mới phải thanh lọc.. Vậy thì chuyện ông An Lành, bố Hoài bị xử bắn vì tội theo "Quốc dân Đảng" làm "Việt gian bán nước" nào khác chi cơn địa chấn hay tiếng sét trái mùa. Bởi vậy ở thị xã Phước An vào thời gian ấy như người ốm bị nghẹt thở; đi đâu, chỗ nào, từ vỉa hè đến quán chợ, dân tình mắt la, mày lét, thì thào bàn tán. Nào là chuyện ông An Lành từng dẫn lính Pháp chỉ điểm hầm bí mật của du kích; thậm chí họ còn đồn chính tay ông ấy bắn chết cán bộ cách mạng.. Vì thế trước khi đưa ra pháp trường ông bị dân quân trói giật cánh khuỷu, ngực đeo tấm biển ghi dòng chữ "Tôi là phản động" bị đội cải cách dẫn giải quanh vùng.. Tội tình rành rành như thế bị xử bắn là đúng rồi còn oan ức gì nữa. Chả thế ngay cả cơ sở sản xuất bánh, kẹo của gia đình Hoài ở thị xã Phước An, trước đây khách khứa ra, vào mua hàng đông nườm nượp, nay tịnh không người qua lại..

Khúc 3

"Đời cha ăn mặn đời con khát nước" câu ngạn ngữ truyền kiếp ấy như một điều mặc định, cho nên ở trường học, Hoài bị ghẻ lạnh, xa lánh là đương nhiên. Tất nhiên trong đó có tôi, một thằng bạn thân thiết chơi với Hoài từ khi "tóc còn để chỏm", "dái bằng hạt kê". Còn cô giáo Thuỳ thì lừ lừ, coi nó như bệnh truyền nhiễm. Để phân biệt, Hoài đang ngồi cùng tôi ở dãy bàn trên, bỗng nhiên sáng thứ hai, sau tiết chào cờ vào lớp, cô giáo bảo nó xuống bàn cuối ngồi. Hoài yếu ớt hỏi lại:

- Thưa cô, làm sao em lại phải xuống đấy ạ?

- Lại còn hỏi à! - Mặt cô giáo Thuỳ cau có, giọng sắc lẹm như lưỡi dao bổ cau của mẹ tôi - Gia đình thành phần Tiểu tư sản, bố làm tay sai cho giặc, bị cách mạng xử tử. Nhà trường cho đi học đã là khoan hồng lắm rồi đấy biết không?

Hoài hiểu ra, tủi thân, cúi đầu, nhìn tôi qua hai hàng nước mắt ròng ròng chảy xuống cặp má bầu bĩnh, phúng phính, hồng hào như con gái, khiến lúc ấy không hiểu sao tự dưng tôi thấy mủi lòng, vô phép cô giáo, tôi phản ứng lại tức thì:

- Cô giáo nói làm cho bạn Hoài khóc kia kìa..

Cô giáo Thuỳ gằn giọng:

- Oan ức lắm hay sao mà khóc! - Nói rồi cô giáo quay sang bảo tôi - Còn cậu đấy, lý lịch cũng không tốt đẹp gì đâu. Gia đình thành phần Tiểu thương, có anh trai đi lính Bảo Chính Đoàn cho giặc, may mắn được bộ đội giải cứu cho sang làm dân công phục vụ chiến dịch Điện Biên Phủ, chứ không bây giờ không bị xử tử thì cũng đi tù mọt gông.

Tôi bị bất ngờ vì không hiểu sao cô giáo lại biết tường tận gia đình tôi như thế. Nhưng rồi chợt nhớ chồng cô giáo là Trưởng đồn Công an Phước An, vậy thì có gì mà cô giáo không biết. Tuy nghĩ thế nhưng tôi vẫn nói thêm một câu:

- Bố bạn ấy có tội chứ có phải bạn ấy đâu mà cô phạt bạn ấy như thế!

Mặt cô giáo tối xầm, nhìn tôi như chèm lửa:

- Đã không biết thân, biết phận im đi còn nỏ mồm bênh à. Hay muốn xuống dưới ngồi cùng thì xuống!

Nghe thế, tôi đứng phắt dậy (Đến bây giờ tôi cũng không hiểu vì sao lúc đó tôi lại hành động thế) mở cặp cho sách vở vào rồi theo Hoài đi xuống hàng ghế cuối trước sự sững sờ của cả lớp.

Từ đấy. Vâng, đúng là từ đấy tôi và Hoài trở lại tình bạn thân thiết như trước. Hình như những kẻ đồng cảnh thường có sự liên cảm giàng buộc vô hình ngoài ý muốn. Tôi vướng chuyện có anh trai đi lính cho Pháp, gia đình thành phần lớp trên, còn Hoài thì buồn vì mất bố, nhưng được an ủi vì có tôi ngồi cùng ghế và hàng ngày làm bạn đồng hành. Để Bù đắp cho sự đồng cảm ấy, ngày nào nó cũng mang quà cho tôi. Hôm thì phong bánh khảo, bữa thì gói kẹo, còn giấy bóng kính màu xanh, đỏ, tím, vàng thì hàng tệp vì nó biết tôi mê và đá cầu chinh rất giỏi.

Khúc 4

Rồi cuộc sống như dòng chảy, thời gian cứ thế trôi qua. Tôi và Hoài lớn lên theo cung bậc tuổi học trò, tuy vậy những vết ố ghi trong lý lịch vẫn không xóa được. Nhất là Hoài, việc có ông bố mang tội phản động, làm tay sai cho giặc và bị xử bắn như đối diện trước một bờ vực cách ngăn sâu thăm thẳm.. Chả thế học xong, Hoài đi thi chuyên nghiệp đạt điểm cao nhưng không trường nào tuyển; làm hồ sơ xin thoát ly không cơ quan nào nhận. Thậm chí Hoài còn viết đơn bằng máu xung phong đi bộ đội hay gia nhập hàng ngũ Thanh niên Xung phong cũng không được. Còn tôi thì "số đỏ" hơn nó. Sự kiện anh trai tôi đi lính cho Pháp bị bộ đội bắt, sau đó được bổ sung vào đoàn dân công phục vụ chiến dịch Điện Biên Phủ hóa ra lại có công. Anh tôi được tặng thưởng Huy hiệu Chiến sĩ Điện Biên, và nhờ thế tôi được khu phố xác nhận có "lý lịch trong sạch" nên khi nộp đơn xin việc, được một cơ quan đóng trên Lào Cai tuyển dụng. Tôi mừng lắm, dù biết phải xa quê hương và gia đình hơn 300 km, nhưng vào thời buổi ấy, được thoát ly làm công nhân, viên chức nhà nước là một sự may mắn lắm rồi. Hôm chia tay, Hoài đưa tôi ra tàu, nó buồn lắm, nấn ná mãi cho đến khi tàu chạy gần khuất sau quãng đường sắt cong tôi vẫn thấy nó tần ngần đứng trên sân ga nhìn theo..

Khúc 5

Tuy xa quê, nhưng thi thoảng tôi vẫn nghe tin về Hoài. Nào là chuyện xưởng bánh kẹo của gia đình Hoài bị đóng cửa; rồi chuyện Hoài được kết nạp vào làm xã viên Hợp tác xã Nông nghiệp thị xã Phước An; rồi chuyện do thông minh, năng nổ nên được đề bạt lên phụ trách Tổ Khoa học - Kỹ thuật, hướng dẫn cho bà con nông dân áp dụng cải tiến kỹ thuật theo lối canh tác mới như: "Cấy lúa thẳng hàng", "Ươm bèo hoa dâu", "Phun thuốc trừ sâu", "Phân xanh, phân chuồng".. Rồi một thời gian sau lại nghe nói Hoài chuyển sang Tổ Chăn nuôi của hợp tác xã chuyên nghề gột cá giống quẩy lên tận Yên Bái, Nghĩa Lộ, Lai Châu để bán.. Nhưng ly kỳ nhất vẫn là chuyện Hoài và Hiền, cô bạn lớp Trưởng lớp 2A của chúng tôi trước kia nay là Bí thư Đoàn thanh niên thị xã Phước An vừa đẹp người vừa đẹp nết yêu nhau bị chính quyền ngăn cản.. Xung quanh chuyện hai người yêu nhau còn được thêu dệt rất nhiều chuyện ly kỳ, phức tạp như: Đoàn thể địa phương sợ mất thành tích vì để cán bộ nguồn quan hệ với thành phần không cùng giai cấp, cử cán bộ đến tận nhà vận động Hiền rời xa Hoài; rồi chuyện dân quân, tự vệ lập mưu rình rập bắt quả tang hai người hẹn hò nhằm chia rẽ..

Nhưng rồi mối tình của Hoài và Hiền về sau như thế nào thì tôi không rõ nữa. Vì năm 1968, theo lệnh Tổng động viên, tôi nhập ngũ, vào miền Nam chiến đấu nên từ đó bặt tin. Cho mãi tới sau ngày giải phóng miền Nam, tôi ra quân mới biết Hoài và Hiền đã nên vợ nên chồng. Và tất nhiên, vì mối tình ấy Hiền bị mất tất cả quyền lợi chính trị, nhưng bù lại, Hoài rất năng động và nổi tiếng về phương cách xoay xỏa làm kinh tế, đặc biệt trong đó có sáng kiến dùng tre thay cốt thép đúc tấm đan bê tông và cải tiến sản xuất ngói lợp nhà bằng nguyên liệu xi măng trộn mùn rơm..

Khúc 6

Về quê được mấy hôm tôi tìm đến nhà Hoài. Gia đình Hoài ở sau chợ Phước An. Đường đất, ngõ vào nhỏ; nhà một gian hai trái, lợp giấy dầu, trát vách, lâu ngày từng mảng tường lở loét trơ ra lớp phên nứa và bùn đất trộn rơm.. Lúc tôi đến không có ai ở nhà. Cửa ghép bằng khung tre nẹp bìa các tông, không khóa, còn trên khoảng sân rộng bừa bộn vật liệu sỏi, đá, vôi, cát, tre pheo.. Quanh hiên nhà, tấm đan bê tông và ngói lợp xếp từng chồng cao ngất ngưởng.. Nhưng trông chừng tất cả mọi thứ lâu ngày không động đến cho nên vật liệu bị vón cục, cỏ dại mọc trùm, cành, lá phất phơ vẫy đùa trước gió..

Tôi đang ngẩn ngơ chưa biết nên về hay ở lại chờ đợi thì Hoài về. Thoạt đầu Hoài không nhận ra, tưởng tôi là khách đến mua hàng, vồn vã bắt tay rồi hỏi:

- Anh mua tấm đan hay ngói lợp.. - Đang chào mời nhưng khi thấy tôi cười, nhìn chăm chăm thì Hoài nhận ra, reo lên - Ôi.. Thằng bạn.. - Rồi riết róng ôm lấy tôi rưng rưng xúc động..

- Mẹ con Hiền đi đâu mà lúc vào mình không thấy ai ở nhà? - Tôi hỏi lúc hai đứa ngồi trong nhà.

- Nhà tôi và các cháu tất cả đang ở trên xưởng - Hoài nói - Chả là hôm nay mẻ nước chấm Ma - ri thí điểm đầu tiên ra lò.

- Sao? - Tôi ngạc nhiên - Tôi nghe nói vợ chồng ông sản xuất vật liệu xây dựng, ngoài ra còn hùn vốn với ai đốt lò gạch cơ mà.

- Vợ chồng tôi đang tính đổi nghề - Hoài đẩy chén nước về phía tôi rồi phân trần - Vì từ hồi Khu Gang thép Thái Nguyên hoạt động, lại thêm các lò ở Đa Hội bên Bắc Ninh bung sắt thép tái sinh ra thị trường, nên dân tình không dùng loại tấm đan bê tông đúc cốt tre này nữa. Đấy, ông xem, bao nhiêu thành phẩm làm ra để lưu cữu hàng năm nay có bán được đâu.

- Thế còn lò gạch? - Tôi hỏi.

- Bây giờ gạch thủ công chất lượng so thế nào được với gạch đốt lò Tuynel của nhà máy gạch Xuân Hòa và xí nghiệp gạch liên hoàn Quất Lưu - Hoài giải thích - Nhưng cái chính tôi không làm nữa vì gây ảnh hưởng đến môi trường. Chưa nói độc hại đến con người, chì nhìn những thửa lúa gần lò gạch là biết: Xám ngoét, thui rụi vì khói bụi than.. Vì thế tôi bàn với Hiền thôi không làm nữa..

- Vốn liếng bỏ ra có thu lại được không? - Tôi hỏi.

Ngập ngừng một chút rồi Hoài nói sau tiếng thở dài:

- Các cụ xưa có câu "Số đỏ trồng cỏ thành mía. Vận đen thắp đèn thành đom đóm". Chắc số của vợ chồng tôi chưa đến lúc.

Nghe Hoài nói tôi băn khoăn hỏi:

- Thế còn nước chấm Ma - ri, làm ra có dễ bán không?

- Tôi và Hiền tính rồi - Hoài nói - Hiện nay mọi thứ nhà nước đều phân phối theo tem phiếu, xếp hàng dài hơi mới mua được chai nước mắm. Công thức làm Ma - ri không khó, nguyên liệu như đậu nành, đỗ tương, bà con nông dân quanh vùng mang lên bán ở chợ Phước An sẵn. Ma - ri sản xuất ra chỉ cần bỏ mối cho các hàng bán lẻ ở chợ Phước an và các chợ xép quanh vùng cũng ổn.

- Vốn đầu tư ban đầu nhiều không Hoài? - Tôi hỏi.

- Địa điểm sản xuất tôi mượn của em trai Hiền, cái lều chăn vịt cậu ấy làm trên thửa đất 5 phần trăm gần bờ sông Tiền. Chỗ bến sông hồi bé bọn mình hay kéo nhau lên bơi ấy - Giải thích thêm cho tôi hiểu xong Hoài nói tiếp - Phải làm ở đấy vì "cái anh" nước chấm này cần nhiều nước và hệ thống tiêu thoát. Còn nguyên liệu và phụ phẩm thì các mối hàng họ ứng trước, ghi nợ, mình bán hàng được thu tiền trả dần..

Nói đến đây Hoài dừng lời, tôi nghe biết vậy nhưng trong bụng thấy lo lo. Nghĩ thế nhưng không dám nói ra. Vì tôi chỉ là người lính, còn Hoài thuộc hàng ngũ đã từng "ba chìm, bảy nổi, chín cái lênh đênh" rồi. Tôi bảo:

- Lát ông đưa tôi lên thăm Hiền và các cháu, nhân tiện tham quan cơ sở sản xuất của vợ chồng ông xem thế nào.

Khúc 7

Hiền vẫn niềm nở và chân tình như ngày nào. Dường như công việc gia đình bộn bề cùng với sự vấp váp, thiệt thòi trong quá khứ không làm cho người phụ nữ một nách ba đứa con nhỏ này quên phong cách người cán bộ chuyên hoạt động phong trào quần chúng. Hiền dẫn tôi đi xem và nói về sự phát triển tương lai của cơ sở sản xuất. Lựa lúc Hiền ngừng lời, tôi hỏi:

- Chính quyền có làm khó, dễ gì không?

- Đỡ hơn trước anh ạ - Hiền nói - Tuy nguyên tắc xử sự và cách nhìn giai cấp vẫn thế, nhưng không còn cứng nhắc như trước nữa. Nhất là sau giải phóng miền Nam. À.. - Hiền nói như chợt nhớ - Anh Hoài nhà em đã tìm được những người hoạt động cách mạng cùng thời với ông nội của các cháu rồi đấy, anh biết chưa?

- Có chuyện ấy thật ư? - Tôi nhướng mắt nhìn Hiền - Sao không thấy Hoài nói gì với tôi.

- Chắc công việc chưa đâu vào đâu nên anh Hoài chưa dám phô với anh - Hiền nói - Nhưng theo như các bác ấy nói thì bố chồng em bị oan. Hoài nhà em gửi đơn lên trung ương mấy năm nay rồi, đang chờ họ trả lời.

Khúc 8

Phần vui vì chất lượng mẻ nước chấm Ma - ri đầu tiên đạt tiêu chuẩn; phần nữa tò mò với nguồn tin Hiền nói ông An Lành bị tố oan, vì thế trưa hôm ấy tôi ở lại ăn cơm với vợ chồng Hoài để tìm hiểu ngọn ngành. Bữa cơm đạm bạc, nhưng vui vì ba đứa trẻ thi nhau gắp rau muống luộc chấm với Ma - ri ăn ngon lành. Còn vợ chồng Hoài và tôi ngồi nhâm nhi chén rượu với đĩa lạc rang niệm hoài quá khứ.. Hoài uống khá nhiều, mặt đỏ nựng, cặp mặt đồng thau mắt lơ mơ; lúc nghe tôi nhắc đến bạn bè cùng lớp, Hoài bảo:

- Tháng trước mình vừa vào "Nhà thương Phước An" thăm cô giáo Thuỳ. Cô ấy bị mổ dạ dày, may mắn xét nghiệm sinh tiết bác sĩ chẩn đoán chỉ là u lành tính thôi. Chắc hôm nay cô giáo được xuất viện rồi.

- Bây giờ người ta gọi là bệnh viện rồi, chứ có ai gọi là "Nhà thương" như hồi trước nữa đâu - Hiền cười, rồi nói - Anh thông cảm, cứ uống rượu vào Hoài nhà em lại nhớ về chuyện cũ.

Tôi thông cảm vì bệnh viện ấy trước kia có tên là "Nhà thương" nên vỗ vai bạn hỏi:

- Hoài này. Thế cô giáo có nhắc đến chuyện tống hai thằng mình xuống bàn cuối lớp ngồi không?

Hoài quay sang quàng tay ôm tôi riết róng, thân thiết:

- Chuyện xưa rồi cho qua đi bạn ơi. Ai trong hoàn cảnh ấy mà không phải làm vậy. Thù dai làm gì, hãy nhìn về tương lai mà sống.

- Không thù nhưng khó quên - Tôi đay đả.

Nghe vậy Hiền góp chuyện:

- Theo em, anh Hoài nhà em nói đúng đấy anh ạ. Chế độ đẻ ra lòng người mà anh. Lúc mới về làm dâu, nghe mẹ anh Hoài kể em mới hiểu. Bề ngoài cô giáo Thuỳ biểu hiện vậy, nhưng trong tâm khác lắm anh ạ. Anh đi công tác xa nên không biết đấy thôi, chứ hồi gặp khó khăn nhất, cả nhà em bị cắt sổ gạo, thi thoảng tối đến lại có ai đấy để túi gạo hay gói thực phẩm vào nhà. Mẹ em rình mãi mới biết đó là cô giáo..

Nghe Hiền kể, tự dưng mắt tôi cay xè, và sự ưu tư, ẩn ức lẩn khuất trong lòng tôi từ lâu bỗng nguôi ngoai nhẹ bẫng. Nén cảm xúc tôi bảo Hoài:

- Thư thư hôm nào rảnh Hoài đưa mình đến thăm cô giáo nhé!

- Ừ, hôm đó sẽ rủ cả mấy đứa cùng lớp đến thăm cô - Hoài cầm tay tôi nắm chặt - Bạn biết không, cho dù gặp bất cứ hoàn cảnh nào, vợ chồng mình vẫn động viên nhau: Rồi đến một ngày sự thật sẽ trở về với sự thật. Như câu nói viết trong kinh Phúc âm "Của Xê Da trả cho Xê Da"..

Khúc 9

" Của Xê Da trả cho Xê Da" - Câu nói như chân lý ấy đã gợi cho Hoài một niềm tin. Nhưng cuộc đời đâu là mơ, để tới đích, trước mặt là con đường dài đầy gian nan vất vả. Nước chấm Ma - ri của bạn tôi hàng ngày vẫn rải đều ở các quán chợ, nhưng lượng tiêu thụ và giá thành giảm dần.. Thời đại sang trang, hết chế độ bao cấp, bỏ chế độ tem phiếu, đất nước mở cửa, thị trường bùng phát, hàng hóa cạnh tranh khốc liệt; đồ tiêu dùng, thực phẩm, hoa trái các loại từ miền Nam chở ra; mặt hàng nhu, yếu phẩm của Thái Lan, Trung Quốc lan tràn khắp nơi, nhiều và rẻ. Nhiều cơ sở do nhà nước quản lý giải thể, máy móc, trang, thiết bị bán lại cho tư nhân; đến như Nhà máy Hoa quả Đạo Tú, rồi Xí nghiệp sản xuất nước chấm Ma - ri, Xì dầu Tam Canh hiện đại công suất cao như thế còn phải giải tán, huống chi làm ăn "cò con" manh mún như vợ chồng Hoài, Hiền. Hàng trăm lít nước chấm Ma - ri ế không tiêu thụ được, quá đát lên men phải đổ bỏ. Thêm một lần nữa Hoa và Hiền thất bại, phải chuyển đổi công việc. Trong thư Hiền gửi kể với tôi: Hoài bán nhà, lấy tiền thuê một mảnh đất 20 năm ở rìa thị xã Phước An đầu tư làm "Vườn - Ao - Chuồng". Tôi xem thư chỉ biết thở dài và tự hỏi: Không biết cuộc sống còn đưa đẩy đời các bạn tôi đến đâu, nhưng tôi biết có một điều trong tâm khảm Hoài chưa bao giờ suy giảm: Cho dù vỡ nợ, cho dù thiếu thốn và nghèo đói thế nào, Hoài vẫn kiên trì, nhẫn nại làm lụng vượt lên với mục đích còn sống còn lăn lộn để tồn tại tìm lại chứng tích giải oan cho cha mình..

Khúc 10

Năm 2000, tôi nhận thư Hoài mời về nhân 45 năm ngày giỗ bố. Tôi khá ngỡ ngàng trước nơi ở của vợ chồng Hoài. Mới có vài năm thôi, mà trên khu đất hơn ngàn mét vuông, bưởi, cam, nhãn, khế, vải.. Cây nào cũng trĩu trịt quả.. Ngôi nhà xây ba gian lợp ngói đỏ tươi rực rỡ dưới ánh mặt trời, nổi bật, điểm xuyết giữa màu xanh ngút ngát của vườn cây hoa trái.

Lần giỗ này ngoài người thân trong gia đình, vợ chồng Hoài mở rộng, mời khá nhiều khách nên tôi có dịp gặp lại bạn bè cùng học. Cô giáo Thuỳ cũng tới. Gặp lại cô giáo đứa nào đứa nấy xúm xít vây quanh, tranh nhau chào, líu tíu không khác gì khi còn là học trò nhỏ ngày xưa làm cô xúc động, rồi cô bảo:

- Nhân dịp này cô, trò mình cùng vào thắp hương tưởng nhớ và mừng cho ông An Lành vừa được Đảng và Chính phủ minh oan..

Chúng tôi xếp hàng sau cô giáo, chắp tay thành kính, mắt hướng lên ban thờ: Dưới bức bài vị không có ảnh là cuốn "Lịch sử Đảng bộ huyện Minh Quang" và tên ông Đỗ An Lành, người cha thân yêu của Hoài in màu đỏ được phóng to nằm ngay ngắn, trang nghiêm trong danh sách những người đầu tiên thành lập Chi bộ Đảng..

Tôi không cầm được nước mắt, các bạn tôi và cả cô giáo Thuỳ cũng vậy, rưng rưng mặc cho những dòng lệ tuôn trào..

Nguyễn Nhuận Hồng Phương

Truyện Ngắn - Tổng Tập Truyện Ngắn Nguyễn Nhuận Hồng Phương - Quyển 5

Lê Gia Hoài

Tổng Tập Truyện Ngắn Nguyễn Nhuận Hồng Phương - Quyển 4

Tác giả: Nguyễn Nhuận Hồng Phương

Người đăng tải: Lê Gia Hoài

31. Nhà thuyết giáo - Nguyễn Nhuận Hồng

Lê Gia Hoài

32. Nhất tự vi sư - Nguyễn Nhuận Hồng Phương

Lê Gia Hoài

33. Những điều còn lại - Nguyễn Nhuận Hồng Phương

Lê Gia Hoài

34. Niềm tin của mẹ - Nguyễn Nhuận Hồng Phương

Lê Gia Hoài

35. Nó không phải là con tôi - Nguyễn Nhuận Hồng Phương

Lê Gia Hoài

36. Nước mắt xóm Liều - Nguyễn Nhuận Hồng Phương

Lê Gia Hoài

37. NV Báo hiếu Mẹ trên trang văn - Nguyễn Nhuận Hồng Phương

Lê Gia Hoài

38. Ông Hà - Nguyễn Nhuận Hồng Phương

Lê Gia Hoài

38. Phần kết - Nguyễn Nhuận Hồng Phương

Lê Gia Hoài

39. Phòng chờ mười hai mét vuông - Nguyễn Nhuận Hồng Phương

Lê Gia Hoài

40. Sông có khúc - Nguyễn Nhuận Hồng Phương

Những người đang xem chủ đề này

Dành cho riêng bạn

Nội dung nổi bật

Xu hướng nội dung

Được thích nhiều nhất

Mạnh Thăng

Aki Re

Jess93

HiHi2129

Thiên Bách Nguyệt

Chia sẻ trang này

Tổng Tập Truyện Ngắn Nguyễn Nhuận Hồng Phương - Quyển 4 Tác giả: Nguyễn Nhuận Hồng Phương Người đăng tải: Lê Gia Hoài​

31. Nhà thuyết giáo - Nguyễn Nhuận Hồng​

32. Nhất tự vi sư - Nguyễn Nhuận Hồng Phương​

33. Những điều còn lại - Nguyễn Nhuận Hồng Phương​

34. Niềm tin của mẹ - Nguyễn Nhuận Hồng Phương​

35. Nó không phải là con tôi - Nguyễn Nhuận Hồng Phương​

36. Nước mắt xóm Liều - Nguyễn Nhuận Hồng Phương​

37. NV Báo hiếu Mẹ trên trang văn - Nguyễn Nhuận Hồng Phương​

38. Ông Hà - Nguyễn Nhuận Hồng Phương​

38. Phần kết - Nguyễn Nhuận Hồng Phương​

39. Phòng chờ mười hai mét vuông - Nguyễn Nhuận Hồng Phương​

40. Sông có khúc - Nguyễn Nhuận Hồng Phương​

Những người đang xem chủ đề này

Dành cho riêng bạn

Xu hướng nội dung

Chia sẻ trang này

Tổng Tập Truyện Ngắn Nguyễn Nhuận Hồng Phương - Quyển 4

Tác giả: Nguyễn Nhuận Hồng Phương

Người đăng tải: Lê Gia Hoài

31. Nhà thuyết giáo - Nguyễn Nhuận Hồng

32. Nhất tự vi sư - Nguyễn Nhuận Hồng Phương

33. Những điều còn lại - Nguyễn Nhuận Hồng Phương

34. Niềm tin của mẹ - Nguyễn Nhuận Hồng Phương

35. Nó không phải là con tôi - Nguyễn Nhuận Hồng Phương

36. Nước mắt xóm Liều - Nguyễn Nhuận Hồng Phương

37. NV Báo hiếu Mẹ trên trang văn - Nguyễn Nhuận Hồng Phương

38. Ông Hà - Nguyễn Nhuận Hồng Phương

38. Phần kết - Nguyễn Nhuận Hồng Phương

39. Phòng chờ mười hai mét vuông - Nguyễn Nhuận Hồng Phương

40. Sông có khúc - Nguyễn Nhuận Hồng Phương