Không xuất hiện với một bề ngoài oai phong bệ vệ, giống như ta vẫn tưởng một ông chủ giàu có thường phải vậy. Nhiều người, mặc dù đã từng trải trên chính trường, va chạm đôi lần với những tình huống éo le, vẫn không khỏi ngỡ ngàng khi được thấy:
Cao trên một mét bảy, eo thắt không quá sáu mươi; che toàn bộ thân hình cá mương là bộ quần áo cắt, may theo lối của các vị cán bộ có tầm cỡ mặc trong thời kỳ này: Vải ka ki, mầu càfê, cổ ve đúp, cộc tay, ba túi, túi trên nhỏ hơn hai túi dưới, những đường viền chỉ chạy nổi nhưng hài hòa với gam màu chính. Mặc dù có thợ may khi nhìn đã chê: Đây là lối mặc của các công chức trong Nam thời chiến tranh, nhưng điều đó cũng không hạ thấp được sự hợp thời và vị thế giàu có của ông chủ địa ốc.
Bờ vai hơi so lại mỗi lần bắt tay một người nào đó, vẻ thiếu tự tin, và có phần nhận nhiều hơn cho. Hành động này gần như cố tật của một con ngựa quen kéo cối xay, nay được chuyển sang kéo xe, công việc có sang hơn, nhưng cái cổ theo quán tính vẫn cứ nghênh nghênh, nghiêng nghiêng về một phía.
Mái tóc thưa, chải săng ngôi, lật hết về đằng sau, từng đường kẻ thẳng tắp, nhìn rõ lớp da đầu trắng như lớp da giấy lót nền. Đặc biệt đôi tai như hai chiếc mộc nhĩ khum, cong, dải tóc vắt trên vành thoạt trông như gọng kính làm bằng gỗ mun.
Nhờ tóc chải vậy nên vầng trán có vẻ rộng, khoáng đạt; mỗi khi nhíu mày mới xuất hiện những nếp nhăn xếp lớp như những đợt sóng dồn. Lúc ấy khuôn mặt đột nhiên già trước đến dăm bảy tuổi.
Đôi mắt là biểu trưng của tính cách, hốc mắt sâu, vệt quầng xung quanh da nơi tím hơn bình thuờng, tinh anh, sáng, nhanh nhạy, nhãn cầu xám màu tro, luôn cử động theo hướng bất kỳ.
Chiếc mũi khá dài, nhọn, khoằm, màng mũi mỏng, lỗ hẹp, biểu hiện sự mẫn cảm tinh tế của thính giác, nhưng chỉ từng lúc, từng nơi và khi cần thiết mới diễn đạt! Còn hiện tại, trong giao tiếp, cái mũi là một trong những bộ phận được bài trí trên khuôn mặt không thể thiếu.
Dịch xuống dưới: Nhân trung lõm, lộ, bởi mép ít râu và thuần tơ, sau đó là khoé miệng rộng nhưng bất cân đối bởi vành môi mỏng toẹt, tươi hồng, các đường khía xẻ dọc sẫm mầu, thoạt nhìn tưởng vừa ăn trầu chưa kịp lau. Trong miệng hai hàm răng đều, trắng, trong suốt đến nỗi tưởng bấu mạnh từ đấy sẽ tứa ra một dòng sữa.
Tổng thể được kết thúc ở chiếc cằm bạnh, hai xương hàm cứng thể hiện tính cách quyết đoán của đàn ông.
Đã tả xin phép được tả hết, bởi đây là nhân vật sẽ đi cùng tác giả suốt cuốn sách này. Và, mọi thứ xẩy ra đều liên quan tới những thứ đặc tả trên. Mong độc giả khó tính lượng tình tha thứ.
Sóng đôi cùng ông chủ là phu nhân; khoác bên ngoài chiếc áo dài màu cẩm thạch là tấm áo len màu hoàng yến, đan thưa kiểu mắt võng, bó, săn, lẳn, chắc như khúc giữa của con trăn gấm. Tất nhiên, không thể không nói tới chiếc dây chuyền vàng, một nửa khảm bạch kim, hình trái tim, to và nặng như thể người thợ kim hoàn cũng chỉ dám gia công đến như vậy. Khuôn mặt tròn, lông mày xăm đậm, khoanh mi phơn phớt màu thiếu ngủ nhưng đường mi viền lại toát vẻ đa tình cố ý. Mọi cái còn lại trên khuôn hình là hoàn hảo nhờ bàn tay của người biết làm đẹp, cái đẹp bề thế, đặc trưng của sự từng trải, lọc lõi và am tường. Tác giả xin không bình luận gì hơn!
Ông chủ địa ốc quay sang hỏi nhỏ:
- Bà cho người đến tận nơi mời chứ?
- Dạ, vâng! Thấy bảo khi mang thiếp mời đến, gặp cả hai vợ chồng rồi mà.
- Thế sao chưa thấy đến nhỉ? - Ông chủ địa ốc buông lửng câu hỏi.
- Có cái em chiều mình nên phải mời, chứ.. - Phu nhân bỏ lại ý phía sau vì lúc đó có khách vào - Ố la la.. - Phu nhân reo - Xin chào! Xin chào! Vinh hạnh quá! Vinh hạnh quá! Xin mời ông bà..
Đầu ông chủ địa ốc nghênh nghênh, nghiêng nghiêng, chìa những ngón tay thon, dài, đẹp như bàn tay vũ công ra nắm tay khách, miệng xuýt xoa:
- Ô - Vơ - Roa! Thế này thì còn gì bằng! Gia đình em hôm nay thật may mắn! Xin cảm ơn nhiều nhiều..
Sau màn chào hỏi, các nhân viên mặc sơ vin, thắt cravat trần, làm công việc lễ tân nhã nhặn, lịch sự tiếp lời ông chủ, đón, mời, rước quý khách vào trong rạp.
- Đủ chưa? - Phu nhân hỏi chồng.
- Đủ cả! Thiếu mỗi vợ chồng nhà ấy! - Ông chủ địa ốc vẫn còn lang mang về nhân vật mình mời chưa tới. - Thôi, đến giờ khai mạc rồi. Bắt đầu thôi, nếu có tới, dự sau cũng được!
- Chắc gì dám tới? - Phu nhân tiếp lời, một câu mà hai ý.
Sau lời trịnh trọng tuyên bố khai mạc là tiếng pháo bắn hoa giấy nổ. Phải nói loại pháo bắn hoa giấy này là một trong những sáng tạo độc đáo nhất của đầu thế kỷ hai mươi mốt; thay thế cho loại pháo nổ đã bị cấm từ cuối thế kỷ trước. Người ta lấy đó làm loại hình chào mừng các buổi lễ hội cho đỡ tẻ nhạt. Loại pháo này đích thị là kiểu pháo văn minh lịch sự; có tiếng nổ, không nguy hiểm, sặc sỡ muôn màu, tung bay trên không gian rồi lả tả rơi lên vai chủ, khách, trải thảm hoa dưới lối đi, giữa tiếng reo hò hồ hởi:
- Trưng biển đi! Đã đến giờ Hoàng đạo rồi. Đại cát, đại cát! Đại lợi, đại lợi..
Hai vị đứng đầu hàng huyện cầm hai đầu tấm biển. Người ta đã "cu li nhê" có nhời trước với nhau rồi mà:
- Hai thủ trưởng vừa đúng tuổi "khai sơn, phá thạch", lại là những vị chức sắc đứng trong hàng ngũ quan tỉnh, hai thủ trưởng phải quan tâm giúp đỡ vợ chồng em.
Kể ra câu mời quá mà không quá. Đứng đầu huyện thì rõ rồi! Còn đứng trong hàng ngũ quan tỉnh thì cũng có sai đâu! Hôm nay ở huyện, nay mai thăng lên tỉnh, sự ấy có nhẽ cũng thường tình. Nếu cần cứ đem cái chân tham gia Hội đồng tỉnh, Tỉnh ủy viên ra thì đúng quá rồi còn gì!
Cùng nắm tay vào tấm biển là hai phu nhân:
- "Thuận vợ thuận chồng tát biển Đông cũng cạn". Cơ sở của vợ chồng em có ăn nên làm ra cũng do cái biển ấy cả! Các thủ ông đã đồng ý thì các thủ bà cũng phải tới đầu nêu giúp em mới hợp lẽ..
Lời mời khéo đáo để! Không dây mà trói người như bỡn, ràng buộc nhau như không. Vả, đang thời mở cửa, việc khuyến khích các thành phần tư nhân phát triển kinh tế thị trường là nhiệm vụ chính trị hàng đầu. Việc đến dự khai trương một Doanh nghiệp cũng là đi công cán và trách nhiệm chứ sao!
Sau đó, là hàng loạt những bàn tay sờ vào, mỗi người đến dự đều cố gắng, Chiếc biển không nặng, nhưng nghĩa vụ với vợ chồng ông chủ địa ốc nặng hơn.
Người ta đã chuẩn bị sẵn: Mỗi bên đặt một chiếc thang làm bằng hợp kim nhôm. Ông chủ địa ốc đứng một bên, phu nhân đứng một bên. Khi hết tầm người dưới nâng, chiếc biển được ròng rọc kéo, ông bà chủ đứng trên, chỉ việc đặt nhẹ tay vào, chiếc biển được lắp chuẩn theo ý đồ thiết kế. Tấm biển yên vị, chủ nhân đăng quang, pháo khai trương nổ liên tiếp, tiếng nổ nghe khàn đục nhưng được tiếng hoan hô hỗ trợ đẩy lên thành tiếng nổ đặc trưng, khác thường.
Khi vợ chồng chủ nhân chân vừa tiếp đất, rượu sâmpanh đồng loạt được khui nắp. Lễ treo biển thành công. Ly rượu trên tay người óng ánh, lóng lánh, chao đảo. Trên kia, một hàng chữ đỏ tươi ngự lãm:
Nhà - đất hiệu quả
Không thấy ghi tên chủ, có người thắc mắc, liền bị một lời giải thích:
- Chẳng cần tên tuổi thì vợ chồng nhà ấy cũng đã buôn bán bất động sản từ lâu rồi. Nhà này tiền đổ chết người đấy!
Lời nói trên được một lời nữa làm cho rõ nghĩa:
Chính sách bây giờ, không theo không được, không mở không xong. Mà, mở ra thế này càng dễ buôn bán chứ sao!
Mười lăm tuổi, trí não chưa đủ độ chín nên mọi ý nghĩ thường bột phát, nặng về ngẫu hứng, dễ sinh chuyện làm liều. Ngược lại, thể xác chưa hoàn chỉnh lại tạo thuận lợi cho hành động. Nhờ thân hình còi cọc mà việc nó ẩn mình trong đêm tối dễ dàng hơn. Mọi động tác thi hành trở nên khéo léo hơn. Nó thấy quá dễ sau khi đã nằm trong góc tối, nơi chủ nhà thường dựng chiếc chổi chít và cái gầu hót đan bằng cật nứa. Nhiều sự dễ cộng lại, cho tim nó bớt đập, đỡ hồi hộp, nhịp thở nhẹ nhàng. Trong góc tối, trông nó sẫm sịt như mảnh giẻ lau nhà nằm cạnh hai vật có cùng một nhiệm vụ.
Đồng lõa với nó là đêm tối. Màu đen giúp nó tiếp cận trong việc quan sát. Nó cố tình, còn kẻ bị theo dõi vô tình. Rất tự nhiên, nó trở thành thợ săn, còn những gì trước mặt và xung quanh là vật bị săn. Nói cho cạn nghĩa thì không phải bây giờ nó mới rình. Trước đấy hàng tuần, nó đã lấy quả bóng thải, rách bươm bườm, rủ mấy thằng đến đá. Nó chơi bóng không đến nỗi tồi, nhưng khi rê bóng tới trước "khung thành" của đối phương, bất ngờ nó tung chân sút quả bóng bay qua hàng rào, rơi vào hiên hè. Thằng nào đá hỏng thằng ấy phải vào nhặt! Đấy là quy định của luật chơi rồi. Nó chui qua hàng rào, tre gai cào xước vai nhoi nhói. Không ngại, cái cốt nhất là nhà này không nuôi chó, một trong con vật nuôi trong nhà nó sợ nhất. Tim đập nhanh hơn một chút, chắc tại vì tranh nhau bóng, và cũng có thể đây là lần đầu nó thực hiện một âm mưu có tính toán. Quả bóng vô tình tiếp tay cho hành động cố tình, rơi dưới khuôn cửa sổ. May! Móc khóa hờ, nó kéo cánh cửa cho rộng thêm. Qua hàng chấn song: Trong nhà, ba cửa thông, thẳng đuột, có rèm nhưng cuộn, cửa cuối thông về phía sân sau, không cánh. Chợt có cảm giác có ai nhìn, nó giật mình, đảo mắt: Hóa ra con búp bê tóc vàng để trong tủ buýp phê kê ở gian ngoài, đang trố mắt nhìn nó như nhìn thấy người lạ. Có tiếng réo:
- Nhặt đéo gì mà lâu thế? Đá ra đây!
Trong trận bóng không hiệp ấy, nó "phải" vào nhặt bóng ở hiên nhà không dưới chục lần. Mỗi lần cầm quả bóng rách ra, nó lại "vá" cho "bức địa đồ" căn nhà ấy hoàn chỉnh trong bộ nhớ. Nhưng chưa vội! Nó bỏ thêm ba ngày lân la theo dõi đường đi lối về của vợ chồng chủ nhân, theo dõi cả sinh hoạt của mấy vị hàng xóm bên cạnh.
Như vậy, nỗi hận đã biến thành sự căm thù, sự căm thù đã hun đúc thành âm mưu trả thù. Đó là một trong những đặc tính của loài người, nó chỉ là kẻ kế thừa.
- Sáng mai con chịu khó dậy sớm, xếp hàng mua cái chân giò cho mẹ làm cơm cúng bố.
Lòng nó reo, còn trong đầu tưởng tượng ra miếng thịt nửa mỡ nửa nạc vừa bùi vừa ngậy được thái từ chân giò, chấm với muối vắt chanh. Nó uốt ừng ực nước miếng, tưởng như mồm mình đang nhai. Nó bảo:
- Mẹ đưa phiếu và tiền đây cho con.
Đưa tem phiếu và tiền cho nó, mẹ dặn:
- Cẩn thận không rơi, kiếm mãi mới mua được ô phiếu cân hai đấy! Rơi thì không có gì để cúng đâu!
Làm sao mà rơi được! Các thần linh và bố chỉ xơi hương xơi hoa chứ làm gì ăn được! Nếu ăn được chắc gì ai dám cúng? Mà tem phiếu có phải lúc nào mẹ cũng sẵn tiền mua đâu! Hàng tháng trời nó chỉ được ngửi váng mỡ chứ lấy đâu ra thịt. May mắn vớ được miếng tóp phải nhai thật từ từ, sợ nhai nhanh sẽ tan biến mất. Mà đây lại là thịt chân giò chứ! Bố chỉ hưởng hết tuần hương, mẹ chỉ vài miếng, ăn như nếm, còn nó là chính. Nhưng lời mẹ dặn đâu thừa!
Nó lật chiếu nhét ô phiếu và món tiền nhỏ xuống, rồi gối đầu vào đúng chỗ ấy.
Mờ sáng, nó chạy vội ra nhưng quầy bán thịt xếp hàng đã chật chỗ.
- Mẹ.. - Nó rủa - Tụi này đến sớm thế!
Tụi, tức là bọn trẻ con choai choai như nó, được bố mẹ sai như nó: Xếp hàng mua thực phẩm. Không biết từ bao giờ, và ai sinh ra sáng kiến dùng các đồ vật thay người để xếp hàng, giữ chỗ? Những cái nón, rổ, rá, thúng, mủng, chậu, thậm chí cả quang, đòn gánh cũng có thể thay người xếp hàng.
Nó nhìn quanh: Tụi trẻ con sau khi dùng các thứ xếp hàng đã chia nhóm. Bọn con trai túm tụm chơi đáo hoặc bắn bi; lũ con gái quây tròn xúm xụm tán gẫu, có đứa mang len ra đan. Chúng yên chí đã có luật thứ tự, bảo đảm không bị ai chen ngang.
Nó đưa mắt ngao ngán nhìn các loại, các thứ xếp hàng, dài như đội quân ô hợp nằm trên đất. Nó nản thật sự. Xếp tận cuối thế này chắc không tới lượt. Còn chốc nữa chen ngang thì không nổi! Nó nhớ có lần thầy giáo nói:
- Con người ta cũng là một dạng thuộc động vật ăn thịt.
Đã là động vật ăn thịt đều có máu tham tranh mồi. Nếu nó chen ngang thì thể nào cũng bị động vật cùng loại tống cổ ra. Nghĩ vậy, nó định từ bỏ ý định mua. Nhưng, nếu vậy lấy gì mà cúng bố? Khi khó khăn quá, nó lại lấy việc báo hiếu làm lý do để bám vào. Đã mấy lần giỗ không có gì rồi. Chắc ở dưới âm ti bố cũng thèm thịt lắm? Chợt chân nó đá phải hòn gạch chỉ. Rất nhanh, thêm cú ẩy, hòn gạch chui vào hàng, dưới một chiếc nón, trước một cái rổ. Tụi mày xếp hàng bằng đồ vật, tao xếp hàng bằng gạch. Một, hai, ba, bốn, năm.. Chỗ hòn gạch chen ngang áng chừng số mười bẩy. Được! Chắc chắn có chân giò cúng bố rồi. Xong! Nó nhìn lại viên gạch như nhận dạng một lần nữa rồi lửng thửng đến xem tụi kia đang chơi đáo.
Dãy nhà bán thực phẩm xây cấp bốn cũ mèm, những mảng tường lở loét, loang lổ trông như các lục địa vẽ trên tấm bản đồ bị xé rách toạc. Những gian bán muối, mắm, đồ khô quây kín, có cửa khóa bảo vệ. Còn lại ba quầy bán thịt, cá và đậu phụ tường xây lửng, trơ khấc hàng chấn song to và chắc như chấn song nhà tù. Trước đây có cửa nâng lên hạ xuống, nay cánh cửa bị mất, và chắc người ta thấy không cần phải sửa, vì mé trong chỉ có những bệ đắp bằng xi măng lấy chỗ pha, làm bàn cắt thịt bán, còn lại trống tuềnh trống toàng. Mép trên cửa có viết những dòng chữ để báo cho người mua biết quầy nào bán loại thực phẩm nào mà xếp hàng. Nhưng vì mưa táp, gió lùa và lâu ngày nên lớp vữa lở, thành ra nhiều chữ bị mất nét, các chữ còn lại trở thành vô nghĩa, như quầy bán đậu chẳng hạn: "Qu.. Bá.. Ậu." Chữ ở quầy bán thịt lợn tệ hơn, trơ trỏng những chữ sót lại, vô tình nếu suy nghĩa ngữ trở nên rất bậy bạ: "Quầy b.. Th.. L.."..
* * * Đang khi, một chiếc xe ngựa bịt mui kín lọc cọc từ đường cái rẽ vào cổng. Tiếng người xà ích vang lên:
- Ầyầyầyầyầy.. - Kèm theo đấy là tiếng roi ngựa quay tròn huýt gió. Tất cả đám người không ai bảo ai, cùng lúc ồ lên:
- Thịt về rồi! Thịt về rồi..
Rồi toán loạn chạy đến nơi xếp chỗ. Không là ngoại lệ, nó chạy đến thật nhanh, cúi xuống cầm hòn gạch lên tay, lách người đứng thay thế vào đúng chỗ viên gạch vừa ngự. Con bé cầm nón và thằng bé cầm rổ ngơ ngác khi thấy nó như từ dưới đất chui lên:
- Ơ.. Thằng này.. Chen ngang!
Nghe những từ ám chỉ hành động thiếu văn minh lịch sự, tất cả quay lại, dồn mắt vào nó. Mặt tỉnh bơ, nó nắm chặt viên gạch. Một thằng bằng vai phải lứa từ phía dưới tiến đến trước mặt, hất hàm:
- Sao mày dám chen ngang?
- Việc gì đến mày? - Nó quắc mắt, hỏi lại, cảm giác lòng bàn tay nắm viên gạch nhói đau.
- Ra! - Đối phương lệnh.
- Tao ra hay mày ra? - Nó vênh cằm; tay nâng viên gạch lên ngang khuỷu.
Đối phương lùi lại, vẻ chờn. Nó nâng viên gạch cao chút nữa. Trong lối đánh nhau, thằng nào cũng sợ nhất "củ đậu bay", mà hiện giờ trong tay nó không phải một "củ đậu bay" thường, hẳn là một viên gạch nguyên, tím màu da vải, cứng đanh, chắc nịch. Con bé cầm nón nói:
- Thôi, thí hồ thí cháo..
- Mày thí hồ thí cháo cho ai? - Nó chuyển mắt sang con bé, giọng kẻ cả - Lũ con gái tao không chấp! Chúng mày xếp hàng bằng nón, tao xếp hàng bằng gạch - Nó giơ viên gạch lên.
Thằng bé đứng sau, ôm cái rổ trước bụng:
- Tao và con bé này cũng đến một lúc sao không thấy mày?
- Tao xếp còn trước cả hai đứa mày kia! Chẳng qua chúng mày không chú ý gạt của tao ra. Tao mà biết thằng nào gạt của tao ra tao cho ăn gạch! - Nó hạ viên gạch xuống vì thấy nặng.
Thằng bé bằng vai phải lứa vừa gây sự với nó thấy vậy lảng về chỗ cũ. Còn hai đứa bị chen ngang hoang mang, chúng cố nhớ xem khi đến có một hòn gạch nào xếp hàng không? Ngay lúc ấy, tiếng người ồ lên:
- Mậu dịch viên ra rồi.. Mậu dịch viên ra rồi..
Tụi trẻ quên phắt chuyện chen ngang, quay mắt về phía cổng. Một tốp phụ nữ đi vào. Tiếng nói rả rích, tiếng cười khơ khớ; ai nấy béo tốt, phây phây, áo quần là lượt, chân bước nhẹ nhàng, mắt lơ đễnh vẻ không chú ý tới đám người đang xếp hàng hau háu nhìn họ. Tụi trẻ, đứa nọ đứa kia tranh nhau đoán xem ai là người sẽ bán thịt, bán đậu hay bán rau.. Đứa con gái cầm nón nói:
- Bán quầy mình là cô béo nhất kia kìa! Muốn biết cứ hỏi tao! Đứa nào cãi, tao cuộc?
Câu nói như thách thức, nhưng chẳng có đứa nào hưởng ứng. Thằng bé đứng sau lầu bầu:
- Chấp làm gì "con phe".
Nó hỏi con bé:
- Này, ô phiếu cân hai mua chân giò thì được cân mấy?
Con bé được dịp khoe sự hiểu biết:
- Trừ xương, ăn cân rưỡi!
- Còn tiền?
- Chân sau, chân trước khác tiền nhau.. - Trả lời tới đây chợt con bé sực nhớ chuyện nó chen ngang liền nói - Chốc nữa vào mà hỏi! - Rồi bâng quơ - Không vứt viên gạch đi, chắc để chốc nữa đem về xây nhà?
Bẽn lẽn, nó quăng hòn gạch xuống và không quên nhìn theo, thầm cảm ơn vật vô tri nhưng hữu dụng; vừa biết xếp hàng lại vừa làm vũ khí được.
Càng gần tới giờ bán hàng, người kéo đến càng đông. Nó nghe thằng bé đứng sau với lên hỏi con bé:
- Này, bà kia trả tao một hào, có bán không?
- Bán hay không là tuỳ mày, chứ tao biết đâu đấy!
- Dậy xếp hàng từ ba rưỡi sáng, được có hào bọ - Thằng bé ca cẩm, rồi hỏi - Thế mày có bán không?
- Em tao ốm, hôm nay phải mua mấy lạng thịt nạc về giã ruốc. Cả nhà tao tháng nay chưa biết đến miếng thịt. Thi thoảng cũng phải làm bữa tươi chứ! - Con bé trần tình rồi khuyên - Mày mơi xem bà ấy có trả thêm xu nào nữa không? Nếu không được thì bán đi! Tao sợ hôm nay thịt ít lắm.
Thằng bé nghe lời, quay lại gọi người đàn bà:
- Bác giả thêm cho cháu năm xu nữa cháu để cho.
Người đàn bà móc tiền:
- Có thế thôi, mày bán được thì bác mua - Bà ta dí vào tay thằng bé tờ giấy bạc vừa nhàu vừa nát - Tiền bán rau, thông cảm.
À.. Thì ra tụi này xếp hàng bán chỗ.
Khi ấy trong quầy, mậu dịch viên vừa thay xong y phục. Quần áo bảo hộ, vận ngoài là chiếp tạp dề màu trắng tinh nên trông vừa quyền uy, vừa khác người. Trên bệ xi măng, mấy con lợn trắng ởn ghếch sủ, mắt nhắm, mắt mở nhìn những người xếp hàng. Một vị đồ tể đang pha thịt, lọc xương. Tiếng dao liếc nghe lạnh gáy. Có tiếng hỏi:
- Hôm nay nhiều thịt không cô ơi?
- Còn một xe nữa đang về - Có tiếng đáp.
Nghe, nó chắc mẩm việc mẹ sai sẽ hoàn thành. Hai xe thịt, mà nó chỉ cần có một chiếc chân giò. Chân trước hay sau không quan trọng! Tay nó thọc vào túi, nắm chặt cuộn tiền và tờ phiếu, cảm giác rất ấm.
Cửa hàng bán thực phẩm hướng Đông, mặt trời ném hào quang chói lọi lên muôn vật dưới trần thế. Tán cây bàng to vậy mà bóng lại ngả về mé kia. Thực trời chẳng có mắt thương người, cứ nhè nắng tương thẳng vào gáy những người xếp hàng mà xiên. Gầy như nó mà mồ hôi vẫn túa ra như tắm. Càng vào trong càng chật chội và nóng bức. Những bước chân nhích lên chậm hơn rùa bò. Nhưng khó chịu nhất vẫn là đám người chen ngang. Khi mậu dịch viên bắt đầu dạo bản nhạc liếc dao thì họ như từ trên trời rơi xuống, ào tới, hình thành một dãy bên cạnh, không dài nhưng đông, hàng ba, hàng bốn, hàng năm.. Bất chấp vẻ mặt cau có, khó chịu của tụi trẻ choai choai và những người dậy từ tinh mơ xếp hàng, giữ chỗ. Nó rất bực mà không dám lên tiếng, vì chính nó cũng là kẻ chen ngang. Nhưng, nó lí luận: Nó chen ngang thật, nhưng chen đúng hàng đúng lối! Còn đám đông kia không hàng, không lối. Chính vì vậy nó rất sướng khi nghe bọn họ cãi chửi nhau.
Một ông mặc áo K74 đeo xà cột vải bạt quay sang văng vào mặt người phụ nữ một câu:
- Người đâu chẳng có ý có tứ gì cả! Cứ ấn mãi ngực vào mặt người ta.
Người đàn bà, tóc xõa bết mồ hôi, phừng phừng:
- Không có cái ấy các ông lấy gì mà vân veo? Thích bỏ cha lại còn..
Bỗng có tiếng quát:
- Dẹp ra, lấy lối cho tụi này vào mua trước!
Kèm theo câu nói, chiếc nạng gỗ vung lên. Không ai bảo, bên xếp hàng đàng hoàng và bên chen ngang vội giãn, dẹp chỗ cho cái nạng tiên phong vào. À.. Ra đấy là mấy chú thương binh. Khách hàng ưu tiên số một! Những người vào sinh ra tử, chiến đấu không tiếc xương, tiếc máu chẳng nhẽ mua thịt không được ưu tiên? Lại phải xếp hàng?
Tụi trẻ con nhìn mấy chú thương binh hùng dũng tiến lên như đi vào chỗ không người mà thán phục. Thật ác chiến! Giá nó được sinh ra sớm, đi chiến đấu chắc nó sẽ làm thương binh? Làm thương binh có nhiều cái lợi lắm! Đi xe ô tô không phải mua vé; vào rạp xem phim không mất tiền; dạo phố dăng dẻ hàng chục người trên mặt đường công an không dám tuýt còi; chả nói đâu xa, ngay như bây giờ, vào mua thịt không cần hàng lối. Ngay cả những người chen ngang còn phải sợ.
Nó chợt nhớ tới chuyện của mấy bà trong xóm lúc rỗi ngồi lê đôi mách. Thời bây giờ nhà nào "có chân" ở những cơ quan vần "ương" là sướng nhất "Lương thực" này; "Thương nghiệp" này; "Thương mại", "Ngoại thương", "Công thương" này; rồi như "Thương binh" đấy!.. Nó cố nghĩ xem có còn gì vần "ương" không? Bệnh viện thì gọi là gì nhỉ? À, người ta còn gọi đó là "Nhà thương". Vẫn có thể liệt vào vần "ương' được! Còn gì nữa nhỉ? Thực phẩm? Nhưng Thực phẩm không phải vần" ương ". Nó nghĩ mãi mà chưa nghĩ ra. Sao cửa hàng bán những thứ quan trọng vậy mà không phải vần ương"? Không lý giải được, nó đành cố biện hộ: Chữ "Thực" có ba chữ cái gồm "T, H, Ư". Như vậy cũng có thể coi là "họ hàng bên ngoại" của vần "ương". Có dính dáng là được! Cẩn gì cứ phải nguyên văn?
Mấy chú thương binh mua xong quay ra hể hả:
- Nào, cho ra một tí, cái "chân phụ" này không có mắt đâu nhé! - Kèm theo đấy, cái mẩu sắt bịt ở đầu nạng sáng loáng được huơ huơ lên không trung mở đường, còn tay kia của các chú: Người thịt, người xương; có một chú nắm chặt chiếc chân giò giơ lên cao trông như khẩu súng lục.
Tim nó giật đánh thót một cái, nghển cổ nhìn: Trên bàn, chỗ xếp thủ lợn có chừng chục chiếc. Như vậy có bốn mươi cái chân giò. Nó chỉ cần có một chiếc trong số bốn mươi cái ấy là đủ. Trừ một, hiện còn ba mươi chín cái! Lạy giời hôm nay làm sao cho ít người cần chân giò và toàn mua thịt. À, mà mậu dịch viên chả nói còn một xe thịt nữa là gì! Nó tự nhủ và hy vọng vậy.
Sau khi các chú thương binh mua xong, hàng bên nó vẫn không nhích thêm được chút nào. Trong khi đó, bên chen ngang, người phụ nữ lúc nãy cãi nhau tay cầm một tảng thịt giơ lên cao cố lách ra, vạt áo hếch lên hở cả một bên sườn:
- Dẹp lối cho tôi ra rồi hẵng chen.
Có tiếng người bên xếp hàng nói:
- Đề nghị không được bán cho người chen ngang!
Tiếng mậu dịch viên:
- Có lệnh của Cửa hàng trưởng đấy! Cần thắc mắc lên văn phòng!
Lời giải thích rõ nghĩa vậy mà vẫn có người đối lại:
- Chúng tôi không thắc mắc với người được ưu tiên. Chỉ sợ có người không ưu tiên vẫn được mua.
Ánh mắt người mậu dịch viên quét nhanh qua mặt người vừa nói, kèm theo câu trả lời là tiếng liếc dao: "Xoẹt, xoẹt, xoẹt, xoẹt" :
- Hôm nay Công ty không bắt được lợn. Thịt ít! Cửa hàng ưu tiên cho các bếp ăn tập thể là chính, còn thừa mới phân phối cho các ô phiếu lẻ!
- Sao lúc nãy cô bảo còn một xe thịt nữa đang về?
- Lên mà hỏi Cửa hàng trưởng nhá! - Ánh mắt lại quét, nhưng lần này tinh mắt quét hết cả lượt lên mặt mọi người- "Đây" chỉ là nhân viên bán hàng nhá! "Đây" không biết nhá! - Thoắt cái, mậu dịch viên đổi tên thành "Đây".
Nghe "Đây" tuyên bố, nó hốt hoảng. Đứng trước nó còn tới hàng chục người, chưa kể tới bọn chen ngang. Người nó nhướn về phía trước, con bé lắc lắc:
- Ơ.. Bẹp nón của người ta giờ. Sau "đây" mới tới lượt "đằng" ấy nhá! - Không hiểu sao con bé lại bắt chước kiểu nói của cô nhân viên bán hàng?
- Hay mày nhường cho tao mua trước? - Nó gạ.
- Nói dễ nghe nhỉ? "Đây" đi từ ba giờ sáng nhá! Còn lâu nhá!
Cũng là câu "đây" nhưng ở miệng con bé thốt ra sao mà dễ nghe thế! Nó bỗng thấy có cảm tình với con bé.
Một chiếc ô tô con từ ngoài cổng đi vào. Thôi chết rồi! Có tiếng kêu thảng thốt. Cái xe này sức chở lớn lắm! Mỗi lần đến mang đi có đến hàng tạ thực phẩm các loại! Nhưng biết làm thế nào? Những người ngồi xe đến đây thường là vợ, con của các thủ trưởng cấp trên. Mà đã là cấp trên tức là còn trên cả quyền ưu tiên.
Chiếc ô tô con đi thẳng vào phía cửa sau. Trên xe một người đàn bà trung tuổi bước xuống, tóc bồng mái lưỡi trai, búi tròn lúc lỉu sau gáy, khuôn mặt bầu, tay cầm ví, nụ cười rạng rỡ:
- Được bao nhiêu cái hả em?
- Dạ, sáng nay Cửa hàng trưởng bảo em: Giỗ cụ năm nay chị làm có ba mươi mâm! Mà sao chị lại lấy chân trước?
- "Ăn chân sau, cho nhau chân trước". Làm gì mà chị chả biết. Nhưng nấu xong xếp vào bát trông không đẹp. Khách khứa nhà chị có ăn bao nhiêu hả em! Cần làm sao ngon mà lại có hình thức! - Người đàn bà trả lời.
- Tại em tưởng chị chặt ninh khoai tây em mới bảo vậy. Còn hầm với hạt sen thì chân trước bày mới đẹp thật - Mậu dịch viên đưa đẩy.
- Thế số lượng có đủ không em? - Người đàn bà hỏi.
- Dạ, chị đã dặn là phải đủ chứ ạ. Thế có cần phải cân lại không ạ?
- Ối dào, vẽ! Em chuyển ra xe cho chị rồi vào chị gởi tem phiếu với tiền.
Nó ngây người như phỗng. Người đàn bà kia còn hơn cả mấy chú thương binh. Không thèm xếp hàng, đàng hoàng vào tận trong quầy, lấy như không. Giá mà thịt thì nó chả để ý đâu, nhưng bà ta lại toàn lấy chân giò, thế mới khổ nó chứ! Như vậy còn chín cái. Nó trừ nhẩm.
Nhích mãi rồi cũng gần đến. Còn ba người nữa là tới nó. Nó chăm chú nhìn vào quầy xem còn chân giò không? Còn! Trên mặt bệ xi măng, sát gần mấy mảnh thịt còn ba hay bốn cái. Những khúc xương của chân giò lòi ra, phần thịt và da co thót lại, có vẻ không đẹp lắm. Nhưng đối với nó lúc này cứ thế là ngon lắm rồi! Ăn vào mồm chứ cần gì đẹp. Muốn đẹp ra hàng mã!
Nó găng tay cản người chen ngang. Tuy hai bên không tuyên chiến, nhưng hành động ngầm quyết liệt. Gần tới, tay trái nó bám vào chấn song cửa, tay phải cầm chắc ô phiếu và tiền. Mục tiêu của nó là một trong số mấy cái chân giò kia.
Có hai người theo lối sau vào trong quầy đưa cho mậu dịch viên cuốn sổ, tay chỉ chỉ vào chỗ chân giò. Đầu người mậu dịch viên gật lên gật xuống. Mỗi cái gật đầu là một nhát cứa vào lòng nó. Nhìn đống thịt đã vợi, nó lo cho số phận cái chân giò của nó. Nhưng rồi nó thở phào, hai người kia đi ra tay không, còn mậu dịch viên quay vào quầy bán cao giọng xướng:
- Người tiếp theo!
Nó hơi ân hận vì đã có ý nghĩ xấu về người mậu dịch viên. Tự thấy cần phải chuộc lỗi bằng cách nhìn vào mặt cô mậu dịch viên chằm chằm, rất mong được đáp lại để nó gửi một nụ cười thân ái làm quen. Nhưng người mậu dịch viên còn phải thi hành bổn phận: Mắt chuyên tâm nhằm vào việc thu phiếu - đếm tiền - cân thịt trả cho khách.
Con bé đứng trước nó bị chen, cố ưỡn ngược lên, lấy mông đít un mạnh về phía sau:
- Khó thở lắm, "đằng" ấy đừng có chen tớ.. - Những câu cuối cùng của con bé như kẻ hụt hơi.
Nó buông tay giữ chấn song ra cho con bé lấy chỗ thở, ai ngờ người nó mất thăng bằng, bị đẩy bật sang phía hàng ngũ những người chen ngang. Sợ mất chỗ nó hốt hoảng nhẩy lên, chúi xuống, cố chui vào nhưng không được. Nó hiểu đứng thế này nếu có ai mua xong chen ra dễ bị bật ra sau, liền đút tiền và ô phiếu vào túi, tụm hai tay như ngọn dáo.. Xiên. Có tiếng oai oái kêu kèm theo lời chửi rủa tục tĩu. Kệ! Không thể mất chỗ được. Nửa người nó đã áp sát vào người con bé, nó nghe rõ tim con bé đập. Con bé phều phào:
- Saosaosaosao thế.. - Con bé ẩy người bên cạnh lấy chỗ cho nó vào.
Khi nó chui được vào giữa thì tới lượt con bé mua. Tiếng mậu dịch viên hỏi:
- Hết thịt A, B rồi, còn thịt C thôi, mua thì cắt?
Tiếng con bé:
- Cháu mua về làm ruốc cho em cháu.
- Hết rồi! Sao không xếp hàng sớm?
- Cháu dậy từ ba rưỡi. - Con bé trần tình.
- Thôi, không mua thì dẹp ra lấy chỗ cho người khác! Nào, nhanh lên.. Còn mấy cân bán nốt để nghỉ đây!
Tiếng con bé:
- Bán cho cháu cô ơi, chọn cái nạc nạc ấy!
- Đã bảo hết rồi lại còn dai như đỉa đói ấy!
"Đỉa đói" vẫn nài:
- Phiếu và tiền của cháu đây, giúp cháu với cô ơi, được vài lạng cũng.. - Nó nghe giọng con bé khan đặc.
Tiếng thịt rơi trên mặt quầy:
- Cầm lấy!
Tiếng người phía đằng sau:
Ra đi cho người khác mua!
Con bé cầm thịt lách nghiêng người bảo nó:
- "Đằng ấy" vào đi!
Ngực hai đứa áp sát nhau, núm vú mới hình thành của con bé sàn sạn thẩm qua vải áo nóng hôi hổi trên da thịt, cảm giác lạ làm nó giật mình, vội thu người lại cho con bé đi qua. Và, giờ đây nó đã đối diện với mục tiêu nó cần:
- Cô bán cho cháu cái chân giò!
- Chân giò hết từ sáng rồi! - Mậu dịch viên lật con dao chờ đợi - Mua thịt gì để cắt?
- Cô ơi, chân giò còn kia kia - Nó lấy tay chỉ, nghĩ cô mậu dịch viên quên số chân giò còn để trên mặt bàn.
- Người ta giao sổ, trả tiền rồi!
- Nhưng hôm nay nhà cháu có giỗ..
- Giỗ chạp gì, mua thì mua, không dịch ra lấy chỗ cho người khác!
- Cô ơi..
- Thằng này! Mày là "đỉa" lắm đấy nhé! Hôm nào cũng vậy! Ưu tiên mãi rồi, hôm nay thì đừng hòng!
"Đỉa" nghĩ cô nhầm nó với ai, thanh minh:
- Không phải là cháu đâu cô ơi, đây là lần đầu..
- Đầu gì? Hôm nào mà chẳng thấy mặt mày xếp hàng bán chỗ, đổi tem phiếu?
- Ơ..
- Ơ iếc gì! Bây giờ mày có mua thịt tao cũng không bán chứ chẳng phải là chân giò. Lưu manh quen, mới nứt mắt đã ăn trộm, ăn cắp thành thần.
Nghe chữ "trộm cắp" mọi người chằm chằm nhìn nó cảnh giác. Nó vội thanh minh:
- Cháu không phải là ăn cắp! Mẹ cháu sai cháu đi mua chân giò. Hôm nay..
Người ta tin người lớn hơn! Vả, đấy không phải việc của mình. Không để nó hết lời, tất cả ào lên chen bật nó ra. Uất ức, nó chợt nghĩ tới viên gạch lúc nãy. Nó chạy vội ra tìm.. Kia rồi! Nó nhấc viên gạch lên, trong đầu vụt loé hình ảnh nhân viên mậu dịch giãy giụa trên vũng máu..
Có cảm giác ai đấy nhìn? Nó nhổm dầu, người khẽ xoay tránh va vào chiếc gầu hót và cái chổi dựng ở góc tường. Qua ánh sáng hắt ra từ trong buồng, nó nhận ra con búp bê ngồi trong tủ. Nó hình dung ra mái tóc vàng óng rủ trên trán, xõa gần sát đôi mắt tròn vo như hai viên bi thuỷ tinh và đôi môi đỏ lựng chúm chím đang huýt gió. Từ hình ảnh con búp bê không hiểu sao nó nhớ tới con bé ở chỗ xếp hàng mua thịt? Từ hôm ấy nó chưa gặp lại. Chút động đậy từ sự va chạm của hai núm vú gây cảm giác nhớ mãi! Độ ấm nóng giống như khi bàn tay chạm vào lông con mèo giữa đêm đông lạnh giá. Nhưng cảm giác thây lẩy gại trên ngực nó thì không có gì để so sánh. Bất chợt, nó lấy ngón tay cào cào lên ngực thử xem có giống như vậy không? Trong đêm tối, tiếng ngón tay cứng quèo gại trên vải áo sạt sạt.. Bỗng từ trong buồng có tiếng hỏi:
- Hình như nhà có chuột mình ạ?
- Đâu mà không có chuột? Hỏi vớ vẩn! - Tiếng người đàn ông đáp lại.
- Cái túi tem phiếu của em để dưới bếp mình cất đâu rồi?
- Trong tủ đầu giường ấy!
Mụ bán thịt làu nhàu:
- Đứa nào vào đây lấy mà cẩn thận thế không biết? - Có tiếng mở tủ rồi tiếng mụ nói với chồng - Con ngủ rồi thì dậy nhặt phiếu giúp em. Ngày mai là hạn cuối cùng huỷ phiếu rồi!
- Ối dào, kiểm để làm vì mà vẫn kiểm?
- Thì nguyên tắc vẫn vậy! Làm gì cũng phải giữ hình thức. Không nhỡ bị thanh tra đột xuất là tù cả lũ! - Sau câu trả lời, nó thấy mụ bán thịt dốc ngược cái túi. Tem phiếu các loại từng xấp được đổ ra nằm ngồn ngộn trên chiếu.
- Nói vậy nhưng đã có ai tù? - Người đàn ông đứng dậy bật lửa châm thuốc hút rồi đi ra sân sau. Nó nghe tiếng nước đái chảy ồ ồ.
Kể từ lúc mụ bán thịt phát hiện ra tiếng động, nó nơi hoảng, cố nín thở, nằm ép xuống, tự trách mình vô ý. Nó tự hứa sẽ phải thận trọng, rồi sửa lại tư thế cho dễ theo dõi.
Trong kia, vợ chồng mụ bán thịt mải mê làm. Thỉnh thoảng có tiếng trao đổi:
- Có tem của bộ đội đây này.
- Để riêng ra, loại ấy tụi buôn tem phiếu không lấy!
- Em vẫn bán cho mấy mụ trong nội thành à?
- Đứa nào mà chẳng là tiền! - Mụ bán thịt trả lời - Được cái mấy con mẹ ấy kín cạnh hơn!
Ra vợ chồng nhà này còn "áp phe" tem phiếu. Thảo nào giầu thế! Trông ngoài sơ sài, vào trong mới biết chẳng thiếu thứ gì. Trên trần mắc quạt Điện Cơ, dưới giường quạt Con Voi, giường Môđéc, tủ Buýp phê, màn tuyn trắng bốp, chồng cưỡi xe máy Honda 67, vợ xe đạp Phượng Hoàng kính coong..
Giá nó biết đi xe máy? Đầu nó tưởng tượng: Sau khi đã lấy được các thứ, nó dắt xe ra ngoài nổ máy phóng như bay vào đêm tối, người nằm rạp xuống yên xe, chiếc xe lượn, lướt nhanh như các tay lái mô tô biểu diễn trong lồng cầu. Tốc độ lớn làm mái tóc trên đầu nó bồng bềnh.. Mải nghĩ miệng nó "chậc chậc" quên cả mình đang ở đâu.
- Dứt khoát có con mèo của hàng xóm sang nhà mình! - Trong buồng tiếng mụ bán thịt vọng ra.
- Kệ nó! - Tiếng người chồng - Bát tim cật để mai nấu miến thì tôi đã cất vào gác măng giê rồi.
- Thế còn chỗ chân giò hầm với ý dĩ?
- Ối dào! Còn nửa cái tôi quẳng vào chậu nước rác rồi. Mùa này để lại bị thiu ăn vào chả bõ ra chuồng xí! Thôi, xong rồi thì cất đi còn đi ngủ. Mấy ngày bị "tốt đỏ" đứng canh rồi. Bí bỏ mẹ..
- Ngon thế mà đổ đi. Phí của giời! - Mụ bán thịt nói vẻ tiếc - Ông chỉ được cái ấy là tài.
Nghe vợ chồng mụ bán thịt đối đáp, nỗi căm tức của nó gấp bội phần. Ăn không hết còn ném đi! Nó biết cái chân giò vợ chồng mụ bán thịt ném đi không phải cái chân giò "của nó" mua trượt hôm trước, nhưng dù gì vẫn là chân giò. Đối với nó bây giờ hễ nghe ai nói đến từ "chân giò" là nó như bị dị ứng. Nó ghê cổ định nhổ nước bọt, nhưng bỗng nhớ mình đang nằm trong xó nhà mụ bán thịt, liền vội nuốt đánh "ực" chỗ nước dãi ứa ra.
Bây giờ tới lượt mụ bán thịt đứng dậy bật đèn ngoài đi ra sân sau. Nó nhìn rõ thân hình to béo, mỡ màng. Mụ mặc quần áo ngủ mỏng tang, quét dép lê loẹt xoẹt. Ra tới chỗ để mấy cái chậu mụ vươn vai, miệng ngáp rồi bỗng tụt luôn quần ra vắt lên dây phơi. Nó vội quay mặt đi nhưng không kịp. Khoảnh khắc hình ảnh hai mông đít trắng hếu có một vệt kẻ giữa đã lưu lại trong trí nhớ nó. Bất giác nó thấy xấu hổ như mình đang làm một việc vụng trộm.
Mụ bán thịt đái xong còn múc nước rửa. Nó không nhìn nhưng nghe tiếng nước dội mà tưởng tượng ra. Hết tiếng động, nó ngẩng lên nhìn: Mụ bán thịt cứ vậy tồng ngồng đi vào. May mà vạt chiếc áo ngủ khá dài che cho mụ phần dưới nên nó đỡ ngượng. "Mẹ cha con đĩ, không biết dơ!" nó rủa.
Trước khi ánh đèn tắt, nó đã kịp nhìn thấy cái túi dựng tem phiếu để trên mặt tủ đầu giường.
