- ★
I. Giới thiệu chung
1. Về tác giả:
Kim Lân (1920 - 2007) là nhà văn chuyên viết truyện ngắn. Ông hầu như chỉ viết về cảnh làng quê và người nông dân bằng tất cả tình yêu của một người vốn am hiểu sâu sắc và gắn bó máu thịt với cuộc sống ở nông thôn Việt Nam.
2. Về văn bản:
Truyện ngắn Làng được viết trong thời kì đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp và đăng lần đầu trên tạp chí Văn nghệ năm 1948.
Ii. Tìm hiểu chi tiết
1. Nỗi nhớ làng gắn với tinh thần kháng chiến của ông Hai:
- Khi buộc phải rời làng đi tản cư: Tâm trí ông Hai luôn hướng về làng, về cuộc kháng chiến đang diễn ra ở làng. Ông da diết nhớ làng, muốn về làng để được tham gia cách mạng.
- Tác giả đã diễn tả thật sinh động những biểu hiện tình cảm ấy của ông Hai:
+ Ông Hai đến phòng thông tin để nghe lỏm tin chiến sự.
+ Nghe được bao nhiêu là tin hay - tin giết giặc khắp nơi, ông Hai vui lắm: Ruột gan ông lão cứ múa cả lên.
2. Diễn biến tâm trạng của ông Hai khi nghe tin đồn làng theo giặc:
- Tin làng Chợ Dầu theo giặc đến với ông Hai một cách quá đột ngột, khiến ông sững sờ.
+ Ban đầu, ông Hai còn có chưa tin việc làng theo giặc là sự thật. Nhưng rồi những người tản cư đã kể lại rành rọt khiến ông Hai không thể không tin.
+ Tin đồn mà ông Hai vừa nghe được dã đánh trúng vào lòng tự hào về làng của ông Hai, khiến ông choáng váng, xấu hổ, nhục nhã, nước mắt cứ trào ra vì tủi thân, vì thương con.
+ Ông Hai đã nắm chặt hai tay lại và rít lên, nỗi đau khổ của ông đã lên đến tột đỉnh, biến thành nỗi uất ức. Bình tâm lại, ông Hai nghi ngờ tính xác thực của tin đồn đó.
+ Ông điểm lại trong trí mình từng người ở lại làng chiến đấu, thấy họ là những người có tinh thần cách mạng cao đến thế, chẳng lẽ lại theo giặc hết hay sao.
+ Nhưng rồi những lời nói của những người tản cư dường như vẫn còn vang lên rõ ràng bên tai ông Hai, khiến ông hoang mang, dẫu không muốn mà ông Hai vẫn phải tin lời người đàn bà tản cư.
- Từ lúc nghe tin làng theo giặc, tâm trí ông chỉ còn cái tin dữ ấy. Nó trở thành nỗi ám ảnh day dứt. Ông Hai không dám đi đâu, không dám ra đường, chỉ quanh quẩn trong nhà. Ông sợ gặp mọi người, sợ gặp cả mụ chủ nhà.
- Ông Hai bị đẩy vào tình thế bế tắc, tuyệt vọng, bị dồn đến đường cùng: Không thể ở lại đây được nữa, cũng không thể đưa gia đình di dâu, càng không thể về làng, về làng tức là chịu quay lại làn nô lệ cho thằng Tây. Thậm chí ông thấy mình tuyệt đường sinh sống: Rồi đây biết làm ăn, buôn bán ra sao? Ai người ta chứa. Ai người ta buôn bán mấy.
- Ông Hai đã có một sự lựa chọn dứt khoát: Làng thì yêu thật, nhưng làng theo Tây mất rồi thì phải thù. Với ông Hai, lúc này, tình yêu nước đã rộng lớn hơn, bao trùm lên tình cảm làng quê.
- Trong tâm trạng bị dồn nén và bế tắc ấy, ông chỉ còn biết trút nỗi lòng của mình vào những lời thủ thỉ, tâm sự với đứa con nhỏ ngây thơ. Ông tâm sự với con mà thực chất là tự nhủ với mình, tự giãi bày nỗi lòng mình và cũng tự minh oan cho mình. Dẫu làng theo giặc nhưng bố con ông vẫn ủng hộ cách mạng, ủng hộ Cụ Hồ.
3. Nỗi vui mừng của ông Hai khi biết việc làng theo giặc chỉ là một tin đồn thất thiệt:
- Cái mặt buồn thỉu mọi ngày của ông Hai bỗng trở nên vui vẻ hẳn lên.
- Ông mua quà chia cho các con. Ông lật đật đi khắp nơi, múa tay khoe với mọi người: Tây đã đốt làng, đốt nhà ông rồi, đốt nhẵn. Làng bị phá, nhà bị đốt nghĩa là làng ông không theo giặc, vẫn là làng kháng chiến. Đó là niềm vui thật kì lạ, thể hiện một cách cảm động tinh thần yêu nước của người nông dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống quân xâm lược. Đối với họ, trước hết và trên hết là Tổ quốc, họ sẵn sàng hi sinh tất cả vì Tổ quốc, vì đất nước mình.
4. Nghệ thuật miêu tả tâm lí, ngôn ngữ nhân vật:
- Tác giả miêu tả rất cụ thể, diễn biến nội tâm của nhân vật qua các ý nghĩ, hành vi, ngôn ngữ. Đặc biệt, tác giả diễn tả rất đúng và gây ấn tượng mạnh mẽ về sự ám ảnh, day dứt trong tâm trạng nhân vật. Điều đó chứng tỏ Kim Lân am hiểu sâu sắc về người nông dân và thế giới tinh thần của họ.
- Ngôn ngữ rất đặc sắc, đặc biệt là ngôn ngữ của nhân vật ông Hai:
+ Mang đậm tính khẩu ngữ và lời ăn tiếng nói của người nông dân.
+ Lời trần thuật và lời nhân vật có sự thống nhất về sắc thái, giọng điệu do được trần thuật chủ yếu theo điểm nhìn của nhân vật ông Hai.
+ Vừa có nét chung của người nông dân lại vừa mang đậm cá tính của nhân vật nên rất sinh động.
Ii. Kết luận
1. Về nội dung:
Qua nhân vật ông Hai, nhà văn Kim Lân đã thể hiện chân thực, sâu sắc và cảm động tình yêu làng quê và lòng yêu nước, tinh thần kháng chiến của người nông dân phải rời làng đi tản cư.
2. Về nghệ thuật:
Tác giả đã thành công trong việc xây dựng tình huống truyện, trong nghệ thuật miêu tả tâm lí và ngôn ngữ nhân vật.
Kim Lân tên thật là Nguyễn Văn Tài, sinh năm 1920 và mất năm 2007, quê ở Bắc Ninh.
Ông là nhà văn có sở trường viết truyện ngắn, đặc biệt am hiểu đời sống và tâm lí của người nông dân Việt Nam. Nhân vật trong sáng tác của Kim Lân thường là những con người bình dị, nghèo khó nhưng giàu tình cảm và có phẩm chất tốt đẹp.
Một số tác phẩm tiêu biểu của ông là Làng, Vợ nhặt..
Truyện ngắn Làng được viết trong thời kì đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đăng lần đầu trên tạp chí Văn nghệ năm 1948.
Tác phẩm phản ánh tình yêu quê hương, lòng yêu nước và tinh thần kháng chiến của người nông dân Việt Nam sau Cách mạng tháng Tám.
Làng thuộc thể loại truyện ngắn.
Phương thức biểu đạt chính là tự sự, kết hợp với miêu tả và biểu cảm.
Truyện được kể theo ngôi thứ ba.
Tuy nhiên, điểm nhìn trần thuật chủ yếu được đặt vào nhân vật ông Hai. Nhờ vậy, nhà văn có thể đi sâu miêu tả những diễn biến tâm lí phức tạp của nhân vật.
Nhân vật chính của truyện là ông Hai, một người nông dân có tình yêu sâu sắc đối với làng Chợ Dầu và có lòng yêu nước, tinh thần kháng chiến mạnh mẽ.
Ông Hai là người rất yêu và tự hào về làng Chợ Dầu của mình. Vì hoàn cảnh kháng chiến, gia đình ông phải rời làng đi tản cư. Dù sống ở nơi khác, ông vẫn luôn nhớ làng và thường xuyên nghe ngóng tin tức về cuộc kháng chiến.
Một hôm, ông bất ngờ nghe tin làng Chợ Dầu theo Tây. Tin dữ khiến ông vô cùng đau đớn, xấu hổ và tủi nhục. Ông không dám ra ngoài, lúc nào cũng lo người ta nhắc đến chuyện làng mình theo giặc.
Trong sự giằng xé giữa tình yêu làng và lòng yêu nước, ông Hai khẳng định rằng nếu làng thực sự theo Tây thì ông phải thù làng. Qua cuộc trò chuyện với đứa con nhỏ, ông càng thể hiện rõ lòng trung thành với cách mạng và Cụ Hồ.
Sau đó, ông nhận được tin làng Chợ Dầu không theo giặc. Ông vui mừng khôn xiết, đi khoe với mọi người rằng làng mình đã chống Tây, thậm chí vui vẻ khoe cả việc nhà mình bị giặc đốt.
Có thể chia truyện thành ba phần.
Phần 1: Từ đầu đến khi ông Hai nghe tin làng Chợ Dầu theo giặc.
Nội dung: Cuộc sống của ông Hai ở nơi tản cư và tình yêu, niềm tự hào của ông đối với quê hương.
Phần 2: Tiếp theo đến khi tin làng theo giặc được cải chính.
Nội dung: Tâm trạng đau khổ, xấu hổ và cuộc đấu tranh nội tâm của ông Hai khi nghe tin làng theo Tây.
Phần 3: Phần còn lại.
Nội dung: Niềm vui của ông Hai khi biết tin làng Chợ Dầu theo giặc chỉ là tin đồn thất thiệt.
Truyện ngắn Làng ca ngợi tình yêu làng quê gắn bó sâu sắc với lòng yêu nước và tinh thần kháng chiến của người nông dân Việt Nam trong thời kì kháng chiến chống thực dân Pháp.
Qua nhân vật ông Hai, Kim Lân cho thấy tình yêu quê hương của người nông dân sau Cách mạng tháng Tám đã có sự chuyển biến: Tình yêu làng được đặt trong tình yêu đất nước, tình yêu cách mạng.
Tình huống chính của truyện là ông Hai, một người vô cùng yêu và tự hào về làng Chợ Dầu, bất ngờ nghe tin làng mình theo Tây.
Đây là một tình huống éo le và đầy thử thách.
Nếu ông Hai không yêu làng thì tin ấy sẽ không khiến ông đau khổ đến như vậy. Nhưng vì ông rất yêu và tự hào về làng nên khi nghe tin làng theo giặc, ông rơi vào trạng thái đau đớn, xấu hổ và giằng xé dữ dội.
Tình huống này giúp Kim Lân làm nổi bật tình yêu làng, lòng yêu nước và diễn biến tâm lí của nhân vật ông Hai.
Ông Hai rất yêu làng Chợ Dầu.
Trước khi đi tản cư, ông thường khoe về làng của mình. Ông có thể kể rất nhiều chuyện về làng với niềm tự hào đặc biệt.
Khi phải rời quê đi tản cư, ông luôn nhớ làng. Ông thường nghĩ về những ngày cùng anh em làm việc, đào đường, đắp ụ phục vụ kháng chiến.
Ở nơi tản cư, ông luôn quan tâm đến tin tức của cuộc kháng chiến và đặc biệt mong ngóng tin tức về quê hương mình.
Qua đó có thể thấy làng Chợ Dầu đã trở thành một phần rất quan trọng trong đời sống tinh thần của ông Hai.
Đây là đoạn thể hiện rõ nhất tài năng miêu tả tâm lí nhân vật của Kim Lân.
Khi vừa nghe tin làng Chợ Dầu theo Tây, ông Hai vô cùng bất ngờ và đau đớn:
"Cổ ông lão nghẹn ắng hẳn lại, da mặt tê rân rân."
Ông không muốn tin đó là sự thật nên cố hỏi lại.
Khi biết người ta đang nói đúng về làng mình, ông cảm thấy xấu hổ, cúi mặt mà đi.
Về đến nhà, ông nằm vật ra giường, nhìn các con mà đau đớn. Ông thương con vì nghĩ rằng chúng sẽ bị người khác coi là trẻ con của làng Việt gian.
Suốt nhiều ngày sau đó, ông không dám đi đâu. Chỉ cần nghe thấy người ta nói chuyện liên quan đến Tây, Việt gian hay chuyện làng quê là ông lại giật mình lo sợ.
Từ một người thích đi đây đi đó để nghe tin tức, ông trở thành người chỉ quanh quẩn trong nhà.
Điều đó cho thấy tin làng theo giặc đã trở thành một cú sốc rất lớn đối với ông.
Ông Hai yêu làng sâu sắc nhưng đồng thời cũng có lòng yêu nước và lòng trung thành với kháng chiến.
Khi nghĩ đến việc trở về làng, ông lập tức phản đối ý nghĩ ấy bởi nếu làng đã theo Tây thì trở về làng đồng nghĩa với việc bỏ kháng chiến.
Ông đi đến một quyết định dứt khoát:
"Làng thì yêu thật, nhưng làng theo Tây mất rồi thì phải thù."
Câu nói này thể hiện sự chuyển biến lớn trong nhận thức của người nông dân.
Ông Hai vẫn yêu làng, nhưng tình yêu ấy phải đặt dưới tình yêu đất nước. Nếu quê hương phản bội cách mạng thì ông sẵn sàng từ bỏ quê hương.
Qua đó có thể thấy lòng yêu nước và tinh thần kháng chiến đã trở thành tình cảm cao hơn, sâu sắc hơn trong con người ông Hai.
Trong lúc đau khổ nhất, ông Hai trò chuyện với đứa con nhỏ.
Ông hỏi con:
"Thế nhà con ở đâu?"
Đứa trẻ trả lời:
"Nhà ta ở làng Chợ Dầu."
Ông hỏi tiếp con có ủng hộ Cụ Hồ không và đứa trẻ trả lời:
"Ủng hộ Cụ Hồ Chí Minh muôn năm!"
Cuộc trò chuyện tưởng như rất bình thường nhưng thực chất là lời tự giãi bày của ông Hai.
Ông muốn khẳng định rằng cha con ông vẫn luôn nhớ quê hương nhưng đồng thời một lòng trung thành với cách mạng, với Cụ Hồ.
Tình yêu làng của ông không hề mất đi, nhưng tình yêu ấy đã gắn bó chặt chẽ với tình yêu đất nước.
Khi biết tin làng Chợ Dầu theo Tây là sai, ông Hai vui mừng đến mức hoàn toàn thay đổi.
Khuôn mặt ông trở nên vui vẻ, rạng rỡ. Ông đi khắp nơi để báo tin rằng làng mình không theo giặc.
Đặc biệt, ông còn khoe:
"Tây nó đốt nhà tôi rồi bác ạ. Đốt nhẵn!"
Thông thường, nhà bị đốt là một mất mát rất lớn. Nhưng ông Hai lại vui vẻ khoe chuyện đó.
Chi tiết này tưởng như vô lí nhưng lại rất hợp lí.
Việc nhà ông bị Tây đốt chính là bằng chứng cho thấy gia đình ông và làng Chợ Dầu không theo giặc mà vẫn đứng về phía kháng chiến.
Đối với ông Hai, danh dự của làng và lòng trung thành với cách mạng quan trọng hơn tài sản cá nhân.
Chi tiết này thể hiện sâu sắc vẻ đẹp của một người nông dân yêu nước.
Đây là một trong những câu nói quan trọng nhất của tác phẩm.
Câu nói cho thấy ông Hai vô cùng yêu quê hương nhưng không yêu làng một cách mù quáng.
Khi tình yêu làng và tình yêu đất nước đứng trước nguy cơ mâu thuẫn, ông đã lựa chọn đứng về phía đất nước và cách mạng.
Qua đó, Kim Lân muốn khẳng định tình yêu quê hương chân chính phải gắn liền với tình yêu đất nước.
Ông Hai vui không phải vì mất nhà mà vì việc nhà bị Tây đốt chứng minh rằng gia đình ông không theo Tây và làng Chợ Dầu không phải là làng Việt gian.
Ngôi nhà là tài sản lớn của một người nông dân, nhưng ông vẫn có thể vui trước sự mất mát ấy bởi danh dự của quê hương và cuộc kháng chiến đối với ông còn quan trọng hơn tài sản riêng.
Chi tiết này làm nổi bật lòng yêu nước và tinh thần hi sinh vì kháng chiến của ông Hai.
Kim Lân xây dựng được một tình huống truyện độc đáo và giàu kịch tính: Một người vô cùng yêu làng lại nghe tin chính ngôi làng mình yêu quý theo giặc.
Tác giả miêu tả diễn biến tâm lí nhân vật rất tự nhiên, tinh tế và chân thực.
Ngôn ngữ nhân vật mang đậm lời ăn tiếng nói của người nông dân, gần gũi và sinh động.
Cách kể chuyện linh hoạt, điểm nhìn tập trung vào nhân vật ông Hai giúp người đọc cảm nhận rõ những biến đổi trong tâm trạng của nhân vật.
Nhiều chi tiết có giá trị biểu cảm cao, đặc biệt là chi tiết ông Hai vui vẻ khoe nhà mình bị Tây đốt.
Truyện Làng thể hiện chân thực và cảm động tình yêu làng quê, lòng yêu nước và tinh thần kháng chiến của người nông dân Việt Nam trong thời kì kháng chiến chống thực dân Pháp.
Tác phẩm còn cho thấy sự chuyển biến trong nhận thức của người nông dân sau Cách mạng tháng Tám: Từ tình yêu quê hương mang tính truyền thống đến tình yêu quê hương gắn liền với tình yêu đất nước và cách mạng.
Tác phẩm thành công ở nghệ thuật xây dựng tình huống truyện.
Nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật tinh tế và sâu sắc.
Ngôn ngữ kể chuyện tự nhiên, gần gũi, mang đậm tính khẩu ngữ.
Nhân vật được xây dựng chân thực, sinh động và có cá tính rõ nét.
Luận điểm 1: Ông Hai là người có tình yêu và niềm tự hào sâu sắc đối với làng Chợ Dầu.
Luận điểm 2: Khi nghe tin làng theo giặc, ông Hai rơi vào tâm trạng đau đớn, xấu hổ và giằng xé.
Luận điểm 3: Qua cuộc đấu tranh nội tâm, tình yêu làng của ông Hai được đặt trong tình yêu nước và lòng trung thành với cách mạng.
Luận điểm 4: Khi tin dữ được cải chính, niềm vui của ông Hai cho thấy tình yêu làng và lòng yêu nước đã hòa làm một.
Luận điểm 5: Kim Lân thành công trong việc xây dựng tình huống truyện và miêu tả tâm lí nhân vật.
Nhan đề Làng chỉ gồm một từ nhưng mang ý nghĩa khái quát.
"Làng" trước hết là làng Chợ Dầu – quê hương của ông Hai.
Tuy nhiên, tác giả không đặt tên truyện là "Làng Chợ Dầu" mà chỉ gọi là "Làng". Điều đó giúp hình ảnh ngôi làng mang ý nghĩa rộng hơn, đại diện cho những làng quê Việt Nam trong thời kì kháng chiến.
Nhan đề qua đó làm nổi bật chủ đề của tác phẩm: Tình yêu làng quê hòa quyện với tình yêu đất nước của người nông dân Việt Nam.
Làng của Kim Lân là một truyện ngắn đặc sắc viết về người nông dân trong thời kì kháng chiến chống Pháp.
Thông qua diễn biến tâm trạng của ông Hai trước tin làng Chợ Dầu theo giặc rồi được cải chính, Kim Lân đã làm nổi bật tình yêu quê hương sâu nặng, lòng yêu nước và tinh thần trung thành với cách mạng của người nông dân.
Tác phẩm cho thấy một chân lí giản dị mà sâu sắc: Tình yêu quê hương chỉ thực sự đẹp đẽ khi gắn liền với tình yêu đất nước.
Nếu bạn cần học để kiểm tra, mình có thể rút toàn bộ phần này thành bản "Soạn bài Làng siêu ngắn" khoảng 1 trang, chỉ giữ những ý chắc chắn dễ vào đề.
1. Về tác giả:
Kim Lân (1920 - 2007) là nhà văn chuyên viết truyện ngắn. Ông hầu như chỉ viết về cảnh làng quê và người nông dân bằng tất cả tình yêu của một người vốn am hiểu sâu sắc và gắn bó máu thịt với cuộc sống ở nông thôn Việt Nam.
2. Về văn bản:
Truyện ngắn Làng được viết trong thời kì đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp và đăng lần đầu trên tạp chí Văn nghệ năm 1948.
Ii. Tìm hiểu chi tiết
1. Nỗi nhớ làng gắn với tinh thần kháng chiến của ông Hai:
- Khi buộc phải rời làng đi tản cư: Tâm trí ông Hai luôn hướng về làng, về cuộc kháng chiến đang diễn ra ở làng. Ông da diết nhớ làng, muốn về làng để được tham gia cách mạng.
- Tác giả đã diễn tả thật sinh động những biểu hiện tình cảm ấy của ông Hai:
+ Ông Hai đến phòng thông tin để nghe lỏm tin chiến sự.
+ Nghe được bao nhiêu là tin hay - tin giết giặc khắp nơi, ông Hai vui lắm: Ruột gan ông lão cứ múa cả lên.
2. Diễn biến tâm trạng của ông Hai khi nghe tin đồn làng theo giặc:
- Tin làng Chợ Dầu theo giặc đến với ông Hai một cách quá đột ngột, khiến ông sững sờ.
+ Ban đầu, ông Hai còn có chưa tin việc làng theo giặc là sự thật. Nhưng rồi những người tản cư đã kể lại rành rọt khiến ông Hai không thể không tin.
+ Tin đồn mà ông Hai vừa nghe được dã đánh trúng vào lòng tự hào về làng của ông Hai, khiến ông choáng váng, xấu hổ, nhục nhã, nước mắt cứ trào ra vì tủi thân, vì thương con.
+ Ông Hai đã nắm chặt hai tay lại và rít lên, nỗi đau khổ của ông đã lên đến tột đỉnh, biến thành nỗi uất ức. Bình tâm lại, ông Hai nghi ngờ tính xác thực của tin đồn đó.
+ Ông điểm lại trong trí mình từng người ở lại làng chiến đấu, thấy họ là những người có tinh thần cách mạng cao đến thế, chẳng lẽ lại theo giặc hết hay sao.
+ Nhưng rồi những lời nói của những người tản cư dường như vẫn còn vang lên rõ ràng bên tai ông Hai, khiến ông hoang mang, dẫu không muốn mà ông Hai vẫn phải tin lời người đàn bà tản cư.
- Từ lúc nghe tin làng theo giặc, tâm trí ông chỉ còn cái tin dữ ấy. Nó trở thành nỗi ám ảnh day dứt. Ông Hai không dám đi đâu, không dám ra đường, chỉ quanh quẩn trong nhà. Ông sợ gặp mọi người, sợ gặp cả mụ chủ nhà.
- Ông Hai bị đẩy vào tình thế bế tắc, tuyệt vọng, bị dồn đến đường cùng: Không thể ở lại đây được nữa, cũng không thể đưa gia đình di dâu, càng không thể về làng, về làng tức là chịu quay lại làn nô lệ cho thằng Tây. Thậm chí ông thấy mình tuyệt đường sinh sống: Rồi đây biết làm ăn, buôn bán ra sao? Ai người ta chứa. Ai người ta buôn bán mấy.
- Ông Hai đã có một sự lựa chọn dứt khoát: Làng thì yêu thật, nhưng làng theo Tây mất rồi thì phải thù. Với ông Hai, lúc này, tình yêu nước đã rộng lớn hơn, bao trùm lên tình cảm làng quê.
- Trong tâm trạng bị dồn nén và bế tắc ấy, ông chỉ còn biết trút nỗi lòng của mình vào những lời thủ thỉ, tâm sự với đứa con nhỏ ngây thơ. Ông tâm sự với con mà thực chất là tự nhủ với mình, tự giãi bày nỗi lòng mình và cũng tự minh oan cho mình. Dẫu làng theo giặc nhưng bố con ông vẫn ủng hộ cách mạng, ủng hộ Cụ Hồ.
3. Nỗi vui mừng của ông Hai khi biết việc làng theo giặc chỉ là một tin đồn thất thiệt:
- Cái mặt buồn thỉu mọi ngày của ông Hai bỗng trở nên vui vẻ hẳn lên.
- Ông mua quà chia cho các con. Ông lật đật đi khắp nơi, múa tay khoe với mọi người: Tây đã đốt làng, đốt nhà ông rồi, đốt nhẵn. Làng bị phá, nhà bị đốt nghĩa là làng ông không theo giặc, vẫn là làng kháng chiến. Đó là niềm vui thật kì lạ, thể hiện một cách cảm động tinh thần yêu nước của người nông dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống quân xâm lược. Đối với họ, trước hết và trên hết là Tổ quốc, họ sẵn sàng hi sinh tất cả vì Tổ quốc, vì đất nước mình.
4. Nghệ thuật miêu tả tâm lí, ngôn ngữ nhân vật:
- Tác giả miêu tả rất cụ thể, diễn biến nội tâm của nhân vật qua các ý nghĩ, hành vi, ngôn ngữ. Đặc biệt, tác giả diễn tả rất đúng và gây ấn tượng mạnh mẽ về sự ám ảnh, day dứt trong tâm trạng nhân vật. Điều đó chứng tỏ Kim Lân am hiểu sâu sắc về người nông dân và thế giới tinh thần của họ.
- Ngôn ngữ rất đặc sắc, đặc biệt là ngôn ngữ của nhân vật ông Hai:
+ Mang đậm tính khẩu ngữ và lời ăn tiếng nói của người nông dân.
+ Lời trần thuật và lời nhân vật có sự thống nhất về sắc thái, giọng điệu do được trần thuật chủ yếu theo điểm nhìn của nhân vật ông Hai.
+ Vừa có nét chung của người nông dân lại vừa mang đậm cá tính của nhân vật nên rất sinh động.
Ii. Kết luận
1. Về nội dung:
Qua nhân vật ông Hai, nhà văn Kim Lân đã thể hiện chân thực, sâu sắc và cảm động tình yêu làng quê và lòng yêu nước, tinh thần kháng chiến của người nông dân phải rời làng đi tản cư.
2. Về nghệ thuật:
Tác giả đã thành công trong việc xây dựng tình huống truyện, trong nghệ thuật miêu tả tâm lí và ngôn ngữ nhân vật.
Soạn bài Làng – Kim Lân
Tác giả Kim Lân
Kim Lân tên thật là Nguyễn Văn Tài, sinh năm 1920 và mất năm 2007, quê ở Bắc Ninh.
Ông là nhà văn có sở trường viết truyện ngắn, đặc biệt am hiểu đời sống và tâm lí của người nông dân Việt Nam. Nhân vật trong sáng tác của Kim Lân thường là những con người bình dị, nghèo khó nhưng giàu tình cảm và có phẩm chất tốt đẹp.
Một số tác phẩm tiêu biểu của ông là Làng, Vợ nhặt..
Hoàn cảnh sáng tác truyện ngắn Làng
Truyện ngắn Làng được viết trong thời kì đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đăng lần đầu trên tạp chí Văn nghệ năm 1948.
Tác phẩm phản ánh tình yêu quê hương, lòng yêu nước và tinh thần kháng chiến của người nông dân Việt Nam sau Cách mạng tháng Tám.
Thể loại
Làng thuộc thể loại truyện ngắn.
Phương thức biểu đạt
Phương thức biểu đạt chính là tự sự, kết hợp với miêu tả và biểu cảm.
Ngôi kể
Truyện được kể theo ngôi thứ ba.
Tuy nhiên, điểm nhìn trần thuật chủ yếu được đặt vào nhân vật ông Hai. Nhờ vậy, nhà văn có thể đi sâu miêu tả những diễn biến tâm lí phức tạp của nhân vật.
Nhân vật chính
Nhân vật chính của truyện là ông Hai, một người nông dân có tình yêu sâu sắc đối với làng Chợ Dầu và có lòng yêu nước, tinh thần kháng chiến mạnh mẽ.
Tóm tắt truyện Làng
Ông Hai là người rất yêu và tự hào về làng Chợ Dầu của mình. Vì hoàn cảnh kháng chiến, gia đình ông phải rời làng đi tản cư. Dù sống ở nơi khác, ông vẫn luôn nhớ làng và thường xuyên nghe ngóng tin tức về cuộc kháng chiến.
Một hôm, ông bất ngờ nghe tin làng Chợ Dầu theo Tây. Tin dữ khiến ông vô cùng đau đớn, xấu hổ và tủi nhục. Ông không dám ra ngoài, lúc nào cũng lo người ta nhắc đến chuyện làng mình theo giặc.
Trong sự giằng xé giữa tình yêu làng và lòng yêu nước, ông Hai khẳng định rằng nếu làng thực sự theo Tây thì ông phải thù làng. Qua cuộc trò chuyện với đứa con nhỏ, ông càng thể hiện rõ lòng trung thành với cách mạng và Cụ Hồ.
Sau đó, ông nhận được tin làng Chợ Dầu không theo giặc. Ông vui mừng khôn xiết, đi khoe với mọi người rằng làng mình đã chống Tây, thậm chí vui vẻ khoe cả việc nhà mình bị giặc đốt.
Bố cục truyện Làng
Có thể chia truyện thành ba phần.
Phần 1: Từ đầu đến khi ông Hai nghe tin làng Chợ Dầu theo giặc.
Nội dung: Cuộc sống của ông Hai ở nơi tản cư và tình yêu, niềm tự hào của ông đối với quê hương.
Phần 2: Tiếp theo đến khi tin làng theo giặc được cải chính.
Nội dung: Tâm trạng đau khổ, xấu hổ và cuộc đấu tranh nội tâm của ông Hai khi nghe tin làng theo Tây.
Phần 3: Phần còn lại.
Nội dung: Niềm vui của ông Hai khi biết tin làng Chợ Dầu theo giặc chỉ là tin đồn thất thiệt.
Chủ đề của truyện Làng
Truyện ngắn Làng ca ngợi tình yêu làng quê gắn bó sâu sắc với lòng yêu nước và tinh thần kháng chiến của người nông dân Việt Nam trong thời kì kháng chiến chống thực dân Pháp.
Qua nhân vật ông Hai, Kim Lân cho thấy tình yêu quê hương của người nông dân sau Cách mạng tháng Tám đã có sự chuyển biến: Tình yêu làng được đặt trong tình yêu đất nước, tình yêu cách mạng.
Tình huống truyện
Tình huống chính của truyện là ông Hai, một người vô cùng yêu và tự hào về làng Chợ Dầu, bất ngờ nghe tin làng mình theo Tây.
Đây là một tình huống éo le và đầy thử thách.
Nếu ông Hai không yêu làng thì tin ấy sẽ không khiến ông đau khổ đến như vậy. Nhưng vì ông rất yêu và tự hào về làng nên khi nghe tin làng theo giặc, ông rơi vào trạng thái đau đớn, xấu hổ và giằng xé dữ dội.
Tình huống này giúp Kim Lân làm nổi bật tình yêu làng, lòng yêu nước và diễn biến tâm lí của nhân vật ông Hai.
Phân tích nhân vật ông Hai
Ông Hai là người có tình yêu làng sâu sắc
Ông Hai rất yêu làng Chợ Dầu.
Trước khi đi tản cư, ông thường khoe về làng của mình. Ông có thể kể rất nhiều chuyện về làng với niềm tự hào đặc biệt.
Khi phải rời quê đi tản cư, ông luôn nhớ làng. Ông thường nghĩ về những ngày cùng anh em làm việc, đào đường, đắp ụ phục vụ kháng chiến.
Ở nơi tản cư, ông luôn quan tâm đến tin tức của cuộc kháng chiến và đặc biệt mong ngóng tin tức về quê hương mình.
Qua đó có thể thấy làng Chợ Dầu đã trở thành một phần rất quan trọng trong đời sống tinh thần của ông Hai.
Tâm trạng ông Hai khi nghe tin làng Chợ Dầu theo Tây
Đây là đoạn thể hiện rõ nhất tài năng miêu tả tâm lí nhân vật của Kim Lân.
Khi vừa nghe tin làng Chợ Dầu theo Tây, ông Hai vô cùng bất ngờ và đau đớn:
"Cổ ông lão nghẹn ắng hẳn lại, da mặt tê rân rân."
Ông không muốn tin đó là sự thật nên cố hỏi lại.
Khi biết người ta đang nói đúng về làng mình, ông cảm thấy xấu hổ, cúi mặt mà đi.
Về đến nhà, ông nằm vật ra giường, nhìn các con mà đau đớn. Ông thương con vì nghĩ rằng chúng sẽ bị người khác coi là trẻ con của làng Việt gian.
Suốt nhiều ngày sau đó, ông không dám đi đâu. Chỉ cần nghe thấy người ta nói chuyện liên quan đến Tây, Việt gian hay chuyện làng quê là ông lại giật mình lo sợ.
Từ một người thích đi đây đi đó để nghe tin tức, ông trở thành người chỉ quanh quẩn trong nhà.
Điều đó cho thấy tin làng theo giặc đã trở thành một cú sốc rất lớn đối với ông.
Cuộc đấu tranh nội tâm của ông Hai
Ông Hai yêu làng sâu sắc nhưng đồng thời cũng có lòng yêu nước và lòng trung thành với kháng chiến.
Khi nghĩ đến việc trở về làng, ông lập tức phản đối ý nghĩ ấy bởi nếu làng đã theo Tây thì trở về làng đồng nghĩa với việc bỏ kháng chiến.
Ông đi đến một quyết định dứt khoát:
"Làng thì yêu thật, nhưng làng theo Tây mất rồi thì phải thù."
Câu nói này thể hiện sự chuyển biến lớn trong nhận thức của người nông dân.
Ông Hai vẫn yêu làng, nhưng tình yêu ấy phải đặt dưới tình yêu đất nước. Nếu quê hương phản bội cách mạng thì ông sẵn sàng từ bỏ quê hương.
Qua đó có thể thấy lòng yêu nước và tinh thần kháng chiến đã trở thành tình cảm cao hơn, sâu sắc hơn trong con người ông Hai.
Cuộc trò chuyện của ông Hai với đứa con nhỏ
Trong lúc đau khổ nhất, ông Hai trò chuyện với đứa con nhỏ.
Ông hỏi con:
"Thế nhà con ở đâu?"
Đứa trẻ trả lời:
"Nhà ta ở làng Chợ Dầu."
Ông hỏi tiếp con có ủng hộ Cụ Hồ không và đứa trẻ trả lời:
"Ủng hộ Cụ Hồ Chí Minh muôn năm!"
Cuộc trò chuyện tưởng như rất bình thường nhưng thực chất là lời tự giãi bày của ông Hai.
Ông muốn khẳng định rằng cha con ông vẫn luôn nhớ quê hương nhưng đồng thời một lòng trung thành với cách mạng, với Cụ Hồ.
Tình yêu làng của ông không hề mất đi, nhưng tình yêu ấy đã gắn bó chặt chẽ với tình yêu đất nước.
Tâm trạng ông Hai khi tin làng theo Tây được cải chính
Khi biết tin làng Chợ Dầu theo Tây là sai, ông Hai vui mừng đến mức hoàn toàn thay đổi.
Khuôn mặt ông trở nên vui vẻ, rạng rỡ. Ông đi khắp nơi để báo tin rằng làng mình không theo giặc.
Đặc biệt, ông còn khoe:
"Tây nó đốt nhà tôi rồi bác ạ. Đốt nhẵn!"
Thông thường, nhà bị đốt là một mất mát rất lớn. Nhưng ông Hai lại vui vẻ khoe chuyện đó.
Chi tiết này tưởng như vô lí nhưng lại rất hợp lí.
Việc nhà ông bị Tây đốt chính là bằng chứng cho thấy gia đình ông và làng Chợ Dầu không theo giặc mà vẫn đứng về phía kháng chiến.
Đối với ông Hai, danh dự của làng và lòng trung thành với cách mạng quan trọng hơn tài sản cá nhân.
Chi tiết này thể hiện sâu sắc vẻ đẹp của một người nông dân yêu nước.
Ý nghĩa câu nói "Làng thì yêu thật, nhưng làng theo Tây mất rồi thì phải thù"
Đây là một trong những câu nói quan trọng nhất của tác phẩm.
Câu nói cho thấy ông Hai vô cùng yêu quê hương nhưng không yêu làng một cách mù quáng.
Khi tình yêu làng và tình yêu đất nước đứng trước nguy cơ mâu thuẫn, ông đã lựa chọn đứng về phía đất nước và cách mạng.
Qua đó, Kim Lân muốn khẳng định tình yêu quê hương chân chính phải gắn liền với tình yêu đất nước.
Vì sao ông Hai vui khi nhà mình bị Tây đốt?
Ông Hai vui không phải vì mất nhà mà vì việc nhà bị Tây đốt chứng minh rằng gia đình ông không theo Tây và làng Chợ Dầu không phải là làng Việt gian.
Ngôi nhà là tài sản lớn của một người nông dân, nhưng ông vẫn có thể vui trước sự mất mát ấy bởi danh dự của quê hương và cuộc kháng chiến đối với ông còn quan trọng hơn tài sản riêng.
Chi tiết này làm nổi bật lòng yêu nước và tinh thần hi sinh vì kháng chiến của ông Hai.
Nghệ thuật của truyện Làng
Kim Lân xây dựng được một tình huống truyện độc đáo và giàu kịch tính: Một người vô cùng yêu làng lại nghe tin chính ngôi làng mình yêu quý theo giặc.
Tác giả miêu tả diễn biến tâm lí nhân vật rất tự nhiên, tinh tế và chân thực.
Ngôn ngữ nhân vật mang đậm lời ăn tiếng nói của người nông dân, gần gũi và sinh động.
Cách kể chuyện linh hoạt, điểm nhìn tập trung vào nhân vật ông Hai giúp người đọc cảm nhận rõ những biến đổi trong tâm trạng của nhân vật.
Nhiều chi tiết có giá trị biểu cảm cao, đặc biệt là chi tiết ông Hai vui vẻ khoe nhà mình bị Tây đốt.
Giá trị nội dung
Truyện Làng thể hiện chân thực và cảm động tình yêu làng quê, lòng yêu nước và tinh thần kháng chiến của người nông dân Việt Nam trong thời kì kháng chiến chống thực dân Pháp.
Tác phẩm còn cho thấy sự chuyển biến trong nhận thức của người nông dân sau Cách mạng tháng Tám: Từ tình yêu quê hương mang tính truyền thống đến tình yêu quê hương gắn liền với tình yêu đất nước và cách mạng.
Giá trị nghệ thuật
Tác phẩm thành công ở nghệ thuật xây dựng tình huống truyện.
Nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật tinh tế và sâu sắc.
Ngôn ngữ kể chuyện tự nhiên, gần gũi, mang đậm tính khẩu ngữ.
Nhân vật được xây dựng chân thực, sinh động và có cá tính rõ nét.
Các luận điểm chính khi phân tích truyện Làng
Luận điểm 1: Ông Hai là người có tình yêu và niềm tự hào sâu sắc đối với làng Chợ Dầu.
Luận điểm 2: Khi nghe tin làng theo giặc, ông Hai rơi vào tâm trạng đau đớn, xấu hổ và giằng xé.
Luận điểm 3: Qua cuộc đấu tranh nội tâm, tình yêu làng của ông Hai được đặt trong tình yêu nước và lòng trung thành với cách mạng.
Luận điểm 4: Khi tin dữ được cải chính, niềm vui của ông Hai cho thấy tình yêu làng và lòng yêu nước đã hòa làm một.
Luận điểm 5: Kim Lân thành công trong việc xây dựng tình huống truyện và miêu tả tâm lí nhân vật.
Ý nghĩa nhan đề Làng
Nhan đề Làng chỉ gồm một từ nhưng mang ý nghĩa khái quát.
"Làng" trước hết là làng Chợ Dầu – quê hương của ông Hai.
Tuy nhiên, tác giả không đặt tên truyện là "Làng Chợ Dầu" mà chỉ gọi là "Làng". Điều đó giúp hình ảnh ngôi làng mang ý nghĩa rộng hơn, đại diện cho những làng quê Việt Nam trong thời kì kháng chiến.
Nhan đề qua đó làm nổi bật chủ đề của tác phẩm: Tình yêu làng quê hòa quyện với tình yêu đất nước của người nông dân Việt Nam.
Tổng kết
Làng của Kim Lân là một truyện ngắn đặc sắc viết về người nông dân trong thời kì kháng chiến chống Pháp.
Thông qua diễn biến tâm trạng của ông Hai trước tin làng Chợ Dầu theo giặc rồi được cải chính, Kim Lân đã làm nổi bật tình yêu quê hương sâu nặng, lòng yêu nước và tinh thần trung thành với cách mạng của người nông dân.
Tác phẩm cho thấy một chân lí giản dị mà sâu sắc: Tình yêu quê hương chỉ thực sự đẹp đẽ khi gắn liền với tình yêu đất nước.
Nếu bạn cần học để kiểm tra, mình có thể rút toàn bộ phần này thành bản "Soạn bài Làng siêu ngắn" khoảng 1 trang, chỉ giữ những ý chắc chắn dễ vào đề.
Last edited by a moderator:
