[Ngudonghc]

DẠNG BÀI TẬP XÁC ĐỊNH KIỂU GEN VÀ TÍNH XÁC SUẤT TRONG DI TRUYỀN PHẢ HỆ

1. Xác định kiểu gen

+ Nếu bố mẹ bình thường, sinh con bệnh → bệnh do gen lặn gây ra.

+ Nếu bố mẹ bệnh, sinh con bình thường → bệnh do gen trội gây ra.

- Cách nhận diện gen nằm trên NST thường → trong phả hệ sẽ có một trong hai biểu hiện sau: Bố có kiểu hình trội sinh con gái có kiểu hình lặn hoặc mẹ có kiểu hình lặn sinh con trai mang kiểu hình trội.

- Đối với các bệnh thông thường như mù màu, máu khó đông.. → gen nằm trên vùng không tương đồng của NST X.

2. Tính xác suất sinh con có kiểu hình cho trước:

- Bước 1: Ta phải xác định kiểu gen của bố mẹ:

- Bước 2: Tính tỉ lệ loại giao tử lặn ở bố mẹ: Cách tính như tính tần số alen trong di truyền quần thể.

- Bước 3: Tính xác suất đời con

* CÔNG THỨC TÍNH XÁC SUẤT SINH NHIỀU ĐỨA CON CÓ KIỂU HÌNH GIỐNG NHAU

Giả sử bệnh do gen lặm a nằm trên NST thường quy định, A: Bình thường.

Bố có tỉ lệ KG: XAA: YAa; Mẹ có tỉ lệ KG: X'AA: Y'Aa.

Xác suất sinh n đứa con đều bệnh = y. Y'. (1/4) ^n

Xác suất sinh n đứa con đều không bệnh = (1-y. Y') + y. Y'. (3/4) ^n

Còn trường hợp sinh nhiều đứa con có kiểu hình khác nhau ta phải chia nhỏ trường hợp giống như trên.

VÍ DỤ​

Sơ đồ phả hệ dưới đây mô tả sự di truyền hai bệnh ở người là bệnh P và bệnh M. Alen A quy định [COLOR=rgb(0, 0, 255) ]không bị bệnh P trội hoàn toàn so với alen a quy định bệnh P; alen B quy định không bị bệnh M trội hoàn toàn so với alen b quy định bệnh M. Các gen này nằm ở vùng không tương đồng của nhiễm sắc thể giới tính X.[/COLOR]

Cho rằng không xảy ra đột biến và không có hoán vị gen. Theo lí thuyết, có bao nhiêu phát biểu sau đây đúng?

I. Người số 1 có kiểu gen dị hợp về ít nhất một bệnh.

II. Người số 5 có kiểu gen dị hợp về cả hai cặp gen.

III. Có thể biết được kiểu gen của 6 người trong số 8 người nói trên.

IV. Xác suất sinh con thứ 2 là con trai bị bệnh của cặp vợ 5-6 là 50%.

A. 1. B. 3. C. 2. D. 4.

GIẢI

Có 3 phát biểu đúng, đó là I, II và IV. -> Đáp án B.

(I) đúng. Vì người số 1 truyền gen bệnh P cho người số 5; Người số 5 truyền gen bệnh P cho người số 8.

(II) đúng. Vì người số 5 nhận giao tử

từ người số 2. Người số 8 bị bệnh P nên có kiểu gen

(vì vậy đã nhận giao tử

từ người số 5). -> Kiểu gen của người số 5 là

(III) sai. Vì chỉ có thể biết được kiểu gen của 5 người (số 2, 4, 5, 6, 8).

(IV) đúng. Vì người số 5 có kiểu gen

.

Sơ đồ lai:

×

- > Sinh con trai bị bệnh với xác suất 50%.​