Tôi đến trạm y tế xã lúc hơn bảy giờ sáng. Sương vẫn còn bám mờ trên mái ngói, con đường trước cổng ướt như vừa được ai đó rửa qua trong đêm. Trên vai tôi là chiếc túi vải đựng máy ảnh, máy ghi âm, sổ tay và mấy cây bút. Tôi đến đây vì một bài phóng sự về công tác cộng đồng của một nhóm tên Sao Va, mà người tôi cần gặp là Lô Văn Định, một cộng tác viên xã hội người địa phương. Người ta nói anh ngày ngày đi vào bản xa để vận động người nghiện và người nhiễm HIV quay lại điều trị, tôi hy vọng có thể cùng anh đi thực địa và lấy tư liệu.

Trong sân trạm, một người đàn ông dáng rắn rỏi, mặc bộ quần áo giản dị, đang lúi húi bên chiếc xe máy cũ. Anh ta quay vào trong, nơi một nữ bác sĩ mặc blouse trắng đang xếp mấy tập tờ rơi và vỉ thuốc lên bàn. Tôi bước vào, gật đầu chào.

Cô bác sĩ quay sang tôi, nở một nụ cười rất nhẹ. "Chị là Hân phải không ạ? Bên báo đã gọi điện trước. Em là Ngọc, bác sĩ ở trạm. Còn đây là anh Định, người chị muốn gặp."

Định ngước lên nhìn tôi, ánh mắt lướt nhanh. Anh khẽ cúi đầu chào rồi quay sang Ngọc. "Có thêm mấy tờ hướng dẫn mới không Ngọc? Anh muốn cầm thêm để vô bản phát. Đợt ni mấy người trong thôn hỏi nhiều về triệu chứng lúc mới uống methadone."

"Em để sẵn cho anh rồi, cả thuốc cả tờ rơi, ngay trên bàn ấy." Ngọc vừa nói vừa đẩy nhẹ chồng giấy về phía anh. "Anh kiểm tra lại đi, kẻo lại thiếu như lần trước."

Định cầm từng thứ lên xem, tay thoăn thoắt nhưng cẩn thận. Tôi nhìn động tác ấy, chậm rãi mà thành thạo, như một thói quen đã lặp đi lặp lại không biết bao nhiêu lần. "Em chu đáo quá. Mấy bữa ni trời trở lạnh, em ở trạm nhớ giữ ấm đấy."

Ngọc thoáng ngừng tay, mỉm cười. "Anh cũng vậy nhé. Đi đường sương mù nhiều, anh mặc thêm áo vô."

Tôi đứng bên, quan sát cách họ nói chuyện. Không phải giọng của người bệnh với bác sĩ, cũng không hẳn là giọng của một người đàn ông với một người phụ nữ. Lại không giống những người bạn, tôi thoáng cảm thấy một nét gì rất khẽ, như một làn sóng lặng.

Tôi lên tiếng: "Anh Định làm công việc ni lâu chưa ạ?"

Anh ngừng tay một thoáng, nhìn tôi từ đầu đến chân. "Em là phóng viên mới vô nghề à? Trông em trẻ quá, mà đi vùng ni có sợ không?"

"Dạ, em cũng đi thực địa vài năm rồi, nhưng xuống vùng ni là lần đầu. Nói thiệt chứ tối qua ở nhà nghỉ, nghe tiếng gió rít qua khe núi em cũng hơi rén."

Định bật cười, lần đầu tiên tôi thấy anh cười thoải mái. "Rứa mà cũng đòi theo anh vô bản. Trong bản còn vắng hơn nữa, tối đến chỉ có tiếng côn trùng với tiếng thú rừng thôi."

"Thôi anh đừng dọa em. Em mà sợ quá bỏ về giữa chừng là anh mất công chở đó."

Ngọc chen vào, giọng vui vui: "Chị Hân yên tâm, anh Định hay chọc người ta vậy thôi chứ có ai đi với anh ấy mà bị bỏ rơi đâu."

Định nhìn Ngọc, hơi nheo mắt. "Cô ni lại bênh người lạ rồi."

Tôi cười, thấy không khí nhẹ hơn hẳn. "Anh Định nè, em nghe nói anh phụ trách mấy khu vực xa nhất phải không? Sao anh lại chọn vùng đó?"

"Có hai khu vực xa trung tâm, anh nhận luôn. Người trong nhóm ai cũng có phần việc, anh đi quen đường hơn. Với lại, ở mấy chỗ xa đó có người chỉ quen mặt anh thôi, đổi người khác họ không tiếp."

"Nghe nói có khi vô tới nơi người ta còn đuổi về nữa à?"

"Chuyện thường. Có người còn chửi, có người đòi đánh. Nhưng giờ anh quen rồi, bị chửi riết thành lì."

Ngọc lắc đầu: "Anh ấy khiêm tốn đấy. Mưa rét chi cũng đi, có hôm xe hỏng phải dắt bộ mấy cây số. Em ở trạm còn sốt ruột, anh ấy thì tỉnh bơ."

Tôi nhìn Định, thấy anh chỉ khẽ nhếch môi. Anh rút trong túi áo ra một gói nhỏ, đặt lên bàn cạnh chỗ Ngọc. "Quà của anh Huy ở đồn gửi em đấy. Ổng bảo ni bận không xuống được, nhờ anh chuyển."

Ngọc cầm gói quà, thoáng ửng hồng. "Anh Huy có khỏe không anh?"

"Vẫn khỏe. Ổng dặn em giữ sức, ni mai rảnh lại xuống."

Tôi lướt nhanh qua đôi mắt Định, một nét gì đó rất nhẹ vụt qua trong ánh mắt anh khi Ngọc cầm món quà. Tôi không chắc đó là chi, nhưng đủ để tôi biết con người này không chỉ có công việc.

"Bữa ni anh định đi những đâu?" Tôi hỏi.

"Vô mấy bản gần trước, rồi mai đi xa hơn. Đường vô Đồng Văn với trong thôn xa lắm, phải đi từ sớm."

"Em có thể đi cùng anh không?"

Định quay hẳn người lại nhìn tôi, hơi nhíu mày. "Đường núi khó đi lắm em ạ. Có những đoạn sương mù dày, trơn trượt, ngồi xe máy sau lưng anh em có chịu được không? Nhiều người nghe đi bản là tưởng chỉ ngồi xe rồi xuống nhà dân uống nước chè."

"Em quen đi thực địa rồi anh. Với lại, em muốn quan sát công việc của anh thật sự, chứ không phải chỉ phỏng vấn ở đây. Em đã lặn lội từ Vinh lên đây rồi, anh không lẽ để em ngồi trạm cả ngày?"

Anh im lặng một lát, nhìn tôi từ đầu đến chân, rồi gật nhẹ. "Rứa em chuẩn bị mũ bảo hiểm đi. Anh chở em bằng xe của anh. Nhưng nói trước, anh không phải hướng dẫn viên du lịch đâu đấy."

"Em biết rồi. Em cũng có phải khách du lịch đâu."

Ngọc bật cười. "Hai người đi với nhau chắc vui lắm đây."

Định đã ra xe, nổ máy. Tiếng máy nổ giòn trong không gian yên tĩnh của buổi sáng miền núi. Anh ngoái lại nhìn tôi. "Lên xe đi em, mình đi thôi, nhớ bám chắc vô, đừng có ngủ gật là anh không biết đâu đấy."

"Em đâu có dễ ngủ gật vậy."

Tôi bước ra, ngồi lên yên sau. Chiếc xe máy Exciter rùng mình rồi lăn bánh, bỏ lại sau lưng trạm y tế, khi tôi ngoái đầu lại, Ngọc vẫn đứng đó, nhìn theo chúng tôi.

Chiếc xe máy chạy bon bon trên con đường đất ngoằn ngoèo, hai bên là những vạt rừng xanh thẫm và thỉnh thoảng là một vài nóc nhà sàn thấp thoáng. Gió núi táp vào mặt lạnh buốt, mang theo mùi đất ẩm, lá mục và mùi khói bếp đâu đó từ những bản làng xa. Tôi bám nhẹ vào eo Định, cố ghi nhớ từng khúc cua, từng con dốc, nhưng rồi cũng lạc lối.

Được một quãng, Định chậm lại, chỉ tay về phía một thung lũng nhỏ bên dưới. "Em chộ mấy nóc nhà kia không? Đó là bản đầu tiên anh đến hồi mới vô nhóm. Hồi đó đường còn là đường đất, mưa xuống là lầy lội, đi bộ còn khó chứ đừng nói đi xe."

Tôi khẽ bật máy ghi âm trong túi áo trước ngực, rồi hỏi: "Anh biết hết mấy cái đường này luôn hả?"

"Thuộc như lòng bàn tay. Đoạn nào có ổ gà, đoạn nào có đá lở, anh nhớ hết, chạy riết.. Riết quen."

"Em mà chạy xe trên ni chắc lạc quá. Em dở khoản nhớ đường lắm. Ở Vinh mà nhiều khi còn đi nhầm."

Anh cười. "Con gái thành phố mà. Em ở Vinh một mình hay ở với gia đình?"

"Em ở với bố mẹ. Mẹ em là giáo viên, bố em làm bên xây dựng. Mẹ em cứ hay lo, lần ni em xin đi Quế Phong bà cằn nhằn dữ lắm."

"Mẹ nào cũng giống mẹ nào. Mẹ anh cũng hay cằn nhằn vậy. Mà em vô báo làm lâu chưa? Đi thực địa vất vả rứa có nản không?"

"Cũng vài năm rồi anh. Có những chuyến đi mệt thật, về nằm bẹp cả ngày. Nhưng mà quen rồi. Với lại, gặp được những người như anh em lại thấy nghề mình có ý nghĩa. Mà anh nè, em thấy ở đây đẹp thật, không khí trong lành, nhìn đâu cũng thấy núi."

"Đẹp thì đẹp thiệt. Nhưng mà sống ở đây không dễ đâu. Em thấy mấy nương ngô kia không? Đất dốc, trồng trọt khó lắm. Nhà anh hồi xưa nghèo lắm, có hôm có cơm thì ăn, không có thì nhịn. Cả năm chỉ Tết mới được ăn thịt."

Tôi im lặng một lát, cố hình dung. "Em đọc nhiều về miền núi rồi, nhưng nghe anh kể vẫn thấy khác."

"Đọc với thấy khác nhau lắm. Em có muốn hỏi gì về công việc của anh không? Hay mình cứ nói chuyện vu vơ cho vui?"

"Em muốn hỏi nhiều lắm, mà sợ anh thấy phiền."

"Phiền gì. Có người nói chuyện cho đỡ buồn. Mà em hỏi từ từ thôi, anh kể từ từ. Chứ hỏi dồn dập quá anh quên mất mình đang chạy xe đó."

Tôi cười. "Rứa anh kể em nghe về nhóm Sao Va đi. Chín người mà phụ trách cả một huyện rộng vậy chắc mệt lắm?"

"Mỗi người một khu vực. Anh tự nhận hai khu vực xa nhất, Đồng Văn với trong thôn. Cả đi cả về cũng phải hơn trăm cây số. Có bữa đi từ sáng sớm, tối mịt mới về tới nhà."

"Xa rứa mà anh vẫn đi hằng tuần sao? Em mà phải chạy xe trăm cây số mỗi ngày chắc oải lắm."

"Quen rồi. Với lại, có những người ở tận trong đó, nếu mình không vô thì họ không ra được đâu. Mà em biết không, có khi vô đến nơi, họ còn đuổi mình về. Có người còn không thèm mở cửa."

"Anh có nản không?"

"Nhiều lúc cũng muốn nản. Nhưng nghĩ lại, hồi xưa mình cũng từng như họ, nên thôi, ráng thêm chút nữa."

Tôi nhìn tấm lưng anh, thấy vai áo đã sờn vì nắng gió. "Anh sinh ra ở đây luôn à?"

"Ở Quế Phong ni luôn. Vùng biên giới giáp Lào. Mà em biết không, cái vùng ni nó đặc biệt lắm. Đẹp thì đẹp thật, nhưng cũng lắm chuyện buồn."

"Chuyện buồn là sao anh?"

Anh im lặng một lúc, rồi giọng trầm xuống. "Cái đất Quế Phong ni hồi trước là ổ ma túy lớn nhất của tỉnh mình đó em. Mà Nghệ An mình thì nói thiệt chứ, cả nước ai chẳng biết tiếng. Hồi anh còn nhỏ, ma túy bên Lào cứ rứa tràn về như bão ấy. Bản làng, nhà cửa.. Chỗ mô cũng quét qua sạch sành sanh."

"Em có nghe nói về chuyện này rồi, nhưng không nghĩ nó nghiêm trọng tới vậy."

"Nghiêm trọng lắm. Già, trẻ, trai, gái đều bị ảnh hưởng hết. Có người bảy mươi, tám mươi tuổi vẫn chơi. Có đứa mười bốn, mười lăm tuổi còn chơi hăng hơn. Người ta bán lẻ ma túy công khai như bán rau ngoài chợ."

Tôi rùng mình. "Nghe ghê quá. Vậy còn anh? Anh có bị cuốn vô không?"

Xe chạy chậm hẳn lại. Tôi thấy vai anh hơi căng lên.

"Em hỏi thẳng dữ. Nhưng thôi, chuyện cũ rồi, anh kể em nghe cũng được."

"Anh không muốn kể thì thôi, để khi khác cũng được."

"Không sao mừ. Có kể ra được thế ni cũng nhẹ cái lòng hơn. Năm anh học hè lớp mười, có bữa đi chơi với đứa em họ. Nó nhờ anh chở đi, ai ngờ hắn dẫn anh qua hết chỗ ma túy ni đến chỗ ma túy khác. Lúc đầu anh có biết chi đâu, đến khi biết ra thì coi như xong rồi."

"Rồi anh có thử không?"

"Đêm đó anh ngủ lại nhà hắn. Hắn đưa cho anh một tép thuốc. Anh cầm trên tay mà lòng cứ nhột nhạt, tò mò lắm em nợ. Em biết cái cảm giác đó không? Người ta cứ cấm cái chi là mình lại càng muốn biết cái đó."

"Em hiểu. Hồi nhỏ em cũng hay tò mò mấy thứ người lớn cấm, nhưng may mà toàn mấy thứ vô hại."

"Anh thì không may vậy. Anh thử vài khói đầu tiên. Nó say. Một cảm giác lâng lâng, rồi sau đó anh nôn thốc nôn tháo. Đến bi chừ anh vẫn còn nhớ cái cảm giác ấy, nó kinh khủng lắm em ạ."

"Rứa mà anh vẫn tiếp tục sao?"

Định thở ra một hơi dài. "Sáng hôm sau thằng em nó bảo làm tí rồi đi học. Anh làm thật. Rồi ngày ni qua ngày khác, từ lúc mô ma túy nó ngấm vô máu anh luôn. Anh chỉ hít đúng ba ngày thôi. Đến ngày thứ tư anh thử tiêm. Và từ đó anh tiêm suốt hơn chục năm."

Tôi lặng người. Chiếc xe vẫn lăn bánh trên con đường núi, nhưng không gian xung quanh như chùng xuống. Tôi cố hình dung một thiếu niên mười lăm tuổi, lần đầu cầm kim tiêm, và rồi cả một đời người phía sau bị nhấn chìm trong thứ bột trắng ấy.

"Anh kể mà em thấy rùng mình. Em chưa bao giờ gặp ai từng trải qua chuyện đó."

"Thì giờ em gặp rồi đó. Mà thôi, chuyện cũ rồi. Em đừng có nhìn anh bằng ánh mắt thương hại nha. Anh không quen."

Tôi vội lắc đầu. "Em không thương hại anh. Em thấy khâm phục vì anh dám kể ra."

"Có gì đâu. Kể cho người lạ đôi khi lại dễ hơn kể cho người quen."

Xe bắt đầu leo dốc. Tiếng máy gầm lên, át cả tiếng gió. Tôi phải bám chặt hơn vào eo anh. Định dừng xe ở một quãng thoáng, nơi có thể nhìn thấy cả thung lũng xanh mướt bên dưới. Anh tắt máy, bước xuống, với tay lấy chai nước trong cốp xe đưa cho tôi. "Em uống đi, nghỉ một lát rồi mình đi tiếp. Đường còn xa lắm. Em mệt chưa?"

"Em chưa mệt. Mà ngồi sau lưng anh, em thấy yên tâm lắm."

Anh khẽ cười. "Em can đảm đấy. Nhiều người lần đầu ngồi sau xe anh qua mấy con dốc ni sợ xanh mặt. Có lần anh chở một cán bộ huyện, ổng xuống xe mà mặt tái mét."

Tôi bật cười. "Em quen đi rồi. Hồi mới vô nghề em cũng sợ lắm, nhưng đi riết rồi quen. Mà anh nè, hồi đó anh cai ở nhà hay sao?"

"Ừ, cai tại gia. Nhưng mà chưa kể hết chuyện trước đó đâu. Để anh kể em nghe." Định ngồi xuống một tảng đá ven đường, mắt nhìn ra xa. Gió từ thung lũng thổi lên mang theo hơi mát của rừng già. Giọng anh chậm lại, như lật giở từng trang ký ức.

"Hồi đó anh học trường huyện. Mà em biết không, hồi đó anh oai lắm. Trùm trường, thích thể hiện. Lớp chín lên lớp mười, tụi bạn cứ nghe tên anh là tự nhiên êm xuôi hết. Em út trong trường đứa nào cũng nể, cũng sợ. Anh tưởng mình ghê gớm lắm. Nhưng mà thực ra, ngu. Ngu không để đâu cho hết. Oai gì cái thằng nghiện. Sau ni nghĩ lại, thấy nhục. Nhưng mà lúc đó, cái cảm giác người ta sợ mình, nó sướng. Nó làm mình tưởng mình là nhất, không ai bằng. Và rồi ma túy nó đến. Nó bảo: Mày muốn oai hơn nữa không? Tao cho mày oai. Và mình gật đầu. Ngu thế đấy."

Anh dừng một chút, rồi kể tiếp, giọng trùng xuống. "Lên học kỳ hai năm lớp mười một, anh bị bắt quả tang chích trong trường, bị đuổi học. Lúc đó bố mẹ mới biết con mình nghiện nặng đến mức mô."

"Bố mẹ anh phản ứng ra răng?"

"Bố anh không đánh, cũng không chửi mắng chi hết. Nhưng mà mấy lời ông nói nghe còn đau hơn cả roi vọt em ạ. Ông là người miền núi, ít nói mà nghiêm tính lắm. Còn mẹ anh thì chỉ có lặng lẽ ngồi khóc thôi. Sau chính anh chịu không nổi nữa, mới lại bảo với bố là: 'Bố ơi, bố cho con đi cai đi, con nghiện nặng lắm rồi'. Lúc đó bố mới giật mình, rụng rời cả tay chân."

"Anh tự nói với bố mẹ luôn sao?"

"Chứ sao. Giấu cũng không được. Mà anh cũng không muốn giấu nữa. Lúc đó anh sợ lắm, nhưng sợ nhất là sợ bố mẹ thất vọng."

Tôi nhìn xuống chai nước trong tay, rồi hỏi tiếp: "Rồi cai ở nhà có khó không anh?"

"Khó lắm. Hồi đó trạm xá có phát thuốc an thần. Uống vô thì lưỡi bị rụt lại, không nói được, người như bị liệt. Mẹ anh là người dìu anh đi vệ sinh, bồng anh, cõng anh. Một thằng con trai cấp ba rồi mà vẫn phải để mẹ chăm như đứa trẻ lên ba. Cả bố cũng phải thay nhau trực anh suốt đêm."

"Nghe mà thương mẹ anh quá."

"Ừ, giờ nghĩ lại vẫn thấy thương. Mà em có hay về thăm mẹ không?"

"Em ở chung nhà mà anh. Nhưng đi công tác suốt nên cũng ít khi ở nhà. Mỗi lần về mẹ em lại nấu một nồi canh chua thiệt bự, bắt em ăn bằng hết."

Anh cười. "Mẹ nào cũng giống mẹ nào. Mẹ anh cũng hay nấu canh chua. Mà thôi, anh kể tiếp." Anh đứng dậy, phủi bụi trên quần. "Cai được khoảng hai tuần thì sức khỏe anh ổn định trở lại. Bố mẹ vay tiền cho anh vô Sài Gòn làm thuê, hy vọng đổi môi trường sẽ giúp anh quên được ma túy."

"Và anh đã làm được?"

Định lắc đầu, giọng buồn hẳn. "Anh vô đó được ba tháng. Ba ngày đầu tiên anh không ngủ được. Cứ nằm ôm gối khóc vì nhớ mẹ, nhớ nhà. Lần đầu tiên trong đời anh biết xe buýt là chi, phố xá đông đúc là chi. Nhưng cũng là lần đầu tiên anh nhận ra mình đã đi quá xa con đường học hành, con đường tuổi trẻ bình thường. Rồi anh quyết định về."

"Về để làm chi?"

"Xin đi học lại. Thầy hiệu trưởng vẫn tạo điều kiện, vẫn vui mừng chào đón anh. Anh học hết học kỳ hai, được khen, được xem là đã quay lại với cuộc sống tử tế. Anh tưởng mình đã thoát được rồi."

Giọng anh chùng xuống. Tôi chờ đợi, linh cảm điều sắp nghe sẽ không dễ dàng.

"Nhưng đến năm lớp mười hai, anh lại đổ đốn, lao vô đường cũ. Chẳng màng học hành chi nữa, cứ rứa mà quay lại với ma túy. Lần ni còn bét nhè hơn trước. Hàng bên Lào dập về như lũ, người ta chơi như một cái mốt. Cả làng, già trẻ trai gái chi cũng lao vô hết. Người già bảy, tám mươi tuổi cũng dính, mà mấy đứa con nít mười bốn, mười lăm còn hăng máu hơn. Họ bán lẻ công khai như mớ rau ngoài chợ, chẳng ai thèm giấu giếm nữa." Anh ngừng một nhịp, giọng đắng chát. "Sáng đi học, anh với mấy đứa bạn góp tiền ăn sáng, mỗi đứa năm nghìn, được hai mươi nghìn. Mua hai tép, chơi chung."

Tôi nghe mà nổi da gà. Hình ảnh mấy đứa học sinh nhịn ăn sáng để góp tiền mua ma túy hiện ra rõ mồn một. "Rồi sao nữa anh?"

"Rồi công an lại gửi giấy về trường. Danh sách có tên Lô Văn Định. Anh lại bị đuổi học. Lần ni là chính thức, dứt khoát, không còn cơ hội quay lại mô nữa. Lúc đó anh chính thức suy sụp, chính thức tuyệt vọng, nghĩ tương lai mình hết rồi. Bố mẹ, thầy cô, bạn bè, tất cả đã nâng đỡ anh dậy, kéo anh về với cuộc sống bình thường, mà cuối cùng anh vẫn chứng nào tật nấy. Cám dỗ của ma túy nó quá lớn."

Anh im lặng, rồi hỏi tôi: "Em có bao giờ thất bại trong công việc chưa? Có lúc nào em muốn bỏ nghề không?"

"Có chứ anh. Có lần em viết một bài điều tra, bị người ta dọa kiện, tòa soạn cũng không bảo vệ em. Lúc đó em muốn nghỉ luôn. Nhưng rồi nghĩ lại, mình bỏ thì ai sẽ viết những bài như vậy. Với lại, em cũng không biết làm nghề gì khác ngoài viết lách."

"Ừ, anh cũng vậy. Có những lúc muốn buông hết, nhưng rồi lại nghĩ, buông rồi thì đi đâu. Thôi thì đứng dậy đi tiếp."

Anh ra hiệu cho tôi lên xe. Chúng tôi tiếp tục hành trình. Tôi hỏi: "Rồi sau đó anh làm chi?"

"Đi làm thuê. Được năm sáu tháng, có tiền, lại về. Về, rồi lại chơi. Chơi, rồi lại nghiện. Nghiện, lại đi. Cái vòng đó cứ rứt không ra. Nó lặp đi lặp lại, lặp đi lặp lại như thế, cả chục năm trời." Giọng anh nặng trĩu. "Mãi đến năm 2007, mới có một chuyện xảy ra. Nhưng chuyện đó.. Để lát nữa anh kể. Giờ vô gặp người ni trước đã."

Xe dừng trước một ngôi nhà sàn nhỏ. Bên trong, một người đàn ông trung niên bước ra, tay cầm ấm nước, nở nụ cười chào đón. Định nói khẽ với tôi: "Ông ấy từng nghiện đấy, giờ nuôi cá lồng, khấm khá lắm rồi."

Tôi bước xuống xe, nhìn theo bóng anh khuất sau hàng rào tre. Buổi sáng vẫn còn dài, và tôi chợt nhận ra mình chưa thực sự hiểu gì về con người này.

[Hết chương 1]

Sau khi rời khỏi ngôi nhà sàn của người đàn ông nuôi cá, Định chở tôi đi thêm một quãng nữa vào sâu trong bản. Con đường đất dần hẹp lại, hai bên là những bụi tre và thỉnh thoảng là tiếng nước chảy róc rách từ khe suối nào đó. Tôi vẫn ngồi sau xe, lòng ngổn ngang những điều vừa chứng kiến.

Người đàn ông ấy, từ một kẻ nghiện ngập từng bị cả làng xa lánh, giờ đây đã là chủ của một trang trại nuôi cá lồng, nụ cười hiền lành và ánh mắt sáng rõ. Khi Định giới thiệu tôi, ông ta đã bảo: "Cô nhà báo cứ viết đi, viết cho nhiều vô em nà. Viết để người ta biết cái thằng nghiện còn bỏ được, dính cái 'H' thì vẫn sống khỏe re, miễn là đừng có buông tay. Nhìn tui đây nè, người thật việc thật đây chứ đâu. Hồi đó tui còn nát hơn nhiều người, rứa mà giờ nuôi cá lồng, nuôi gà, sống khỏe re. Cô nhớ viết cho thiệt vô nghe, đừng có vẽ vời ra chi hết."

Tôi hỏi Định: "Anh có thấy mình trong câu chuyện của ông ấy không?"

Định im lặng một lát, rồi đáp: "Có chứ. Mỗi lần gặp được một người như chú ấy, anh lại nhớ về những lần mình thất bại. Nhưng đường của anh còn dài hơn, quanh co hơn. Chú ấy đứng dậy nhanh. Còn anh thì phải trả giá nhiều hơn."

Anh dừng xe bên một con suối nhỏ, nơi có tảng đá phẳng như một chiếc ghế tự nhiên. Chúng tôi xuống xe, ngồi nghỉ. Định với tay vốc nước suối rửa mặt, rồi ngồi xuống bên tôi. Gió từ khe núi thổi lên mang theo hơi nước mát lạnh. Xa xa, tiếng chim rừng vọng lại từng hồi.

"Lúc nãy anh nói năm 2007 có chuyện xảy ra. Chuyện gì vậy anh?"

Định xoay xoay chai nước trong tay, hồi lâu mới lên tiếng. "Năm nớ anh đang đi làm thuê tận trong Quảng Nam. Tự dưng dạo ấy thấy cái người hắn mỏi mệt, sốt hâm hấp rồi nổi hạch đầy cổ. Anh có tìm hiểu qua sách báo trước rồi, nhìn cái là biết ngay dấu hiệu thời kỳ đầu của cái bệnh ni. Thế là anh xin ông chủ cho nghỉ ít bữa, bắt xe ra ngoài Đà Nẵng thử máu xem răng."

Tôi nín thở. "Và anh phát hiện ra mình bị nhiễm HIV?"

Định gật đầu, giọng bình thản đến lạ. "Đúng như anh đoán. Trước khi đi xét nghiệm anh đã biết mình bị rồi. Nếu may ra mà không bị thì đó là kỳ tích, còn không thì cũng đã xác định trước."

"Anh có suy sụp không?"

"Anh còn cười với bác sĩ nữa. Anh bảo có gan ăn chơi thì có gan chịu. Nghĩ lại anh lỳ thực sự đấy. Bác sĩ bảo giờ có thuốc rồi, uống vô sẽ ổn định. Anh bỏ ngoài tai, xác định không uống thuốc. Anh vẫn đi làm, vẫn chơi ma túy, vẫn sống như chưa có chi xảy ra. Anh nghĩ đời người ai cũng phải chết một lần, chết sớm hay muộn thì cũng rứa, phó mặc cho ông trời. Căn bệnh có khỏi được không? Không quan trọng. Việc bệnh thì vẫn bệnh, việc chơi vẫn cứ chơi."

Tôi nhìn anh, có một sự bất cần đến lạnh lùng trong cách anh kể. "Nhưng điều chi khiến anh thay đổi? Không thể chỉ có vậy được."

Định ngồi im rất lâu. Nắng trưa xuyên qua tán lá, đốm đốm trên mặt đất. Khi anh cất tiếng, giọng anh khàn đi, như thể từng chữ đều nặng nhọc. "Có lần anh về nhà, lúc ni anh biết mình dính H rồi mà đã dám nói với ai mô. Anh sang nhà bác ruột chơi, bác trai là anh trai đầu của bố anh ấy. Hai bác cháu vẫn ngồi uống nước, nói chuyện bình thường rứa thôi. Đến lúc anh chào bác để đi về, vừa mới bước xuống mấy bậc cầu thang thì tự nhiên nghe tiếng 'choang' một cái dưới bếp.."

Tôi thấy lòng mình thắt lại, nhưng không dám hỏi dồn. Tôi chỉ khẽ nói: "Anh kể tiếp đi."

"Tiếng vỡ ly. Cái ly anh vừa chạm môi uống nước. Anh chạy vô, thấy bác trai, bác gái đang lúi húi lấy bao gói kín nó lại, đem đi vứt. Họ sợ.. Sợ cái ly có vi-rút. Anh đứng trân trân, không nói được một lời. Nước mắt cứ chực trào ra, phải nuốt ngược vào trong. Đêm đó về nhà, anh khóc. Khóc ròng rã suốt đêm. Đó là lần đầu tiên anh cảm nhận được sự kỳ thị nó tồn tại trong xã hội ni. Đau lắm em ạ. Đau hơn cả cái chết."

"Nhưng họ là người nhà của anh mà."

"Chính vì là người nhà nên mới đau. Người dưng ngoài xã hội họ sợ, họ xa lánh, mình còn hiểu được. Nhưng đây là anh trai của bố, là ruột thịt. Anh không hiểu tại răng họ lại không hiểu cho anh. Tối đó anh nằm nghĩ, nghĩ mãi. Rồi đến khoảng mười một mười hai giờ đêm, anh cầm một sợi dây thừng, lủi thủi đi ra cây khế cách nhà khoảng hai trăm mét."

Tôi nín thở.

"Anh trèo lên, buộc dây, định quàng vô cổ. Ngay lúc đó, anh nghe tiếng khóc của mẹ ngay đằng sau. Mẹ đã không ngủ nguyên đêm đó, mẹ đã thức để theo dõi xem anh làm chi."

Tôi thấy mắt mình cay cay. "Mẹ anh nói chi?"

"Mẹ khóc, bảo: Con ơi, người ta có đối xử với con như thế nào thì kệ người ta đi. Miễn sao bố mẹ không bỏ con, con đừng làm như rứa. Con là nguồn sống của bố mẹ."

Tôi quay mặt đi, không dám để anh thấy mình rơm rớm. Định ngồi yên, ánh mắt xa xăm. "Đêm đó anh với mẹ nói chuyện khoảng mười, mười lăm phút. Rồi anh từ bỏ ý định tự sát, về nhà với mẹ. Đêm đó anh không ngủ luôn. Đến sáng hôm sau, những câu hỏi cứ len lỏi vô đầu anh. Tại răng mày cứ nghỉ rồi chơi, chơi rồi nghỉ? Bao nhiêu lần thấy mẹ khóc rồi? Tại răng vẫn không thể từ bỏ được?"

"Em nghĩ ai ở trong hoàn cảnh của anh cũng sẽ tự hỏi như vậy. Nhưng không phải ai cũng đứng dậy được."

"Anh cũng không đứng dậy ngay. Nhưng hình ảnh mẹ khóc dưới gốc cây khế đêm đó không bao giờ rời khỏi tâm trí anh. Nó như một cái neo, giữ anh lại mỗi khi anh muốn buông." Anh ngừng một chút. "Thôi, mình đi tiếp đi em. Anh còn phải ghé thêm vài nhà nữa."

Tôi gật đầu, đứng lên theo anh. Khi xe nổ máy, tôi ngồi sau lưng anh, lòng vẫn chưa hết bàng hoàng.

Chúng tôi rời bản nhỏ khi mặt trời đã đứng bóng. Định chở tôi quay trở ra con đường chính, nhưng thay vì về thẳng trạm y tế, anh rẽ vào một lối mòn nhỏ dẫn lên một quả đồi thoai thoải. Ở đó có một tảng đá lớn bằng phẳng, nhìn xuống thung lũng xanh thẫm. Anh dừng xe, bảo tôi xuống nghỉ chân.

"Đây là chỗ anh hay ngồi mỗi khi cần nghĩ ngợi điều chi." Anh nói, mắt nhìn ra xa. "Từ hồi làm công việc ni, thỉnh thoảng anh lại ghé qua. Em thấy chỗ ni thế nào?"

"Đẹp quá anh, yên tĩnh nữa. Ở Vinh làm gì có chỗ nào như ri. Em mà có chỗ như ni chắc tuần nào cũng ra ngồi."

"Thì em cứ ra đây, anh cho ngồi ké."

Tôi cười, ngồi xuống bên cạnh. Gió từ thung lũng thổi lên mơn man trên má. Tôi hỏi khẽ: "Sau đêm đó, anh có nói với mẹ về bệnh của mình không?"

"Có. Anh nói hết. Mẹ không sợ, không xa lánh. Mẹ chỉ khóc và bảo: Con cứ uống thuốc đi, mẹ sẽ ở đây với con. Từ đó mẹ là người duy nhất anh có thể dựa vô. Mỗi lần muốn bỏ cuộc, anh lại nghĩ đến mẹ. Anh không thể để mẹ khóc thêm một lần mô nữa." Anh ngừng một chút, rồi hỏi tôi: "Em có hay tâm sự với mẹ không?"

"Có chứ anh. Mỗi lần em buồn hay stress công việc, em đều gọi về cho mẹ. Mẹ em không nói nhiều, chỉ hỏi con ăn cơm chưa, con có mệt không. Mà nghe giọng mẹ là em thấy đỡ hẳn."

"Ừ, mẹ nào cũng giống mẹ nào." Định mỉm cười. "Nhưng mà nói thật với em, sau cái đêm đó, anh vẫn chưa thay đổi được ngay đâu. Anh vẫn sống vật vờ, vẫn chơi, vẫn nghiện. Chỉ khác là trong đầu anh luôn có tiếng khóc của mẹ. Nó cứ lởn vởn, không tha."

Tôi nhìn anh. "Vậy bước ngoặt thực sự đến khi nào?"

"Bước ngoặt đến vào năm 2011." Anh xoay xoay chai nước trong tay. "Năm đó anh tự viết cái đơn xin đi trại luôn. Lần ni khác hẳn cái lần cai ở nhà dạo trước. Hồi trước là anh bị ép, để bố mẹ phải chạy vạy cầu cứu khắp nơi, rồi mẹ phải dìu anh đi vệ sinh như đứa trẻ lên ba rứa. Còn lần ni, chính cái đầu anh muốn đi. Anh thừa biết nếu mình không tự quyết cái đời mình, thì có nhốt trong trại mười năm, ra ngoài cũng chứng nào tật nấy thôi em."

Anh dừng lại, ánh mắt nhìn xa xăm về phía thung lũng. Gió thổi qua kẽ đá, mang theo tiếng lao xao của rừng già. "Nhưng mà em biết không, lắm khi anh cứ ngồi nghĩ: Giá mà không có cái đêm dưới gốc cây khế tê, không nghe tiếng mẹ khóc, thì chắc chi anh đã tự viết cái lá đơn đi trại đó. Hay là anh cũng chết dấp ở xó mô từ lâu rồi không biết. Nghĩ lại thấy mình còn may mắn chán em ạ. May vì có người mẹ không bao giờ buông tay. Dù thằng con trai của bà có hư thân mất nết đến mức mô, bà vẫn thức trắng đêm để canh chừng hắn."

Tôi không nói gì, chỉ lặng lẽ nhìn anh. Định quay sang tôi, cười nhẹ. "Mình đi tiếp đi em. Em còn muốn gặp thêm nhiều người nữa mà."

Tôi gật đầu, đứng lên theo anh. Xe bon bon xuống đồi, bóng nắng đổ dài trên con đường đất. Tôi biết câu chuyện của Định vẫn còn nhiều nữa, nhưng ít nhất tôi đã hiểu, vì sao anh có thể kiên nhẫn đến vậy với những người nghiện, những người nhiễm HIV mà anh gặp. Bởi anh đã từng ở đúng chỗ của họ, và đã suýt chết ở đó, nếu không có một bàn tay kéo lên.

[Hết chương 2]

Chiếc xe máy lại bon bon trên con đường đất quen thuộc, đưa chúng tôi rời xa những bản làng heo hút. Buổi chiều muộn, nắng đã dịu hẳn, nhuộm một màu vàng nhạt lên những triền đồi và thung lũng.

Sau một quãng im lặng, Định chợt lên tiếng: "Em có thấy buổi chiều ở đây đẹp không?"

"Đẹp lắm anh. Mấy cái đồi kia nắng chiếu vô vàng rực. Em mà có máy ảnh xịn hơn là em chụp không biết bao nhiêu tấm."

"Em thích chụp ảnh lắm hả?"

"Thích chứ anh, nhưng em chụp không đẹp, toàn chụp lung tung thôi. Mà anh nè, hồi anh còn trong trại cai nghiện, có ai đến thăm anh ngoài mẹ không?"

Anh lắc đầu. "Chỉ có bố mẹ thôi. Bạn bè hồi đó toàn bạn nghiện, ai dám vô trại. Mà em có nhiều bạn không?"

"Cũng kha khá, nhưng bạn thân thì ít. Em nghĩ bạn thân được vài người là quý lắm rồi."

"Ừ, anh cũng nghĩ vậy. Giờ anh cũng có vài người bạn tốt. Huy ở đồn biên phòng là một người, Ngọc cũng là một người."

Tôi hỏi tiếp, giọng nhẹ nhàng: "Anh hứa rồi, kể em nghe về bốn năm trong trại cai nghiện đi."

Định không trả lời ngay, xe chạy chậm lại. Mãi đến khi con đường trải dài trước mặt, vắng vẻ và hun hút, anh mới cất tiếng. "Địa ngục trần gian em ạ. Mấy cái cơn thèm thuốc hắn hành mình cả ngày lẫn đêm. Trong người cứ bứt rứt, như có con gì bò lổm ngổm trong xương trong thịt, cắn xé bên trong ấy. Cái đầu anh lúc đó chẳng nghĩ được chi khác, chỉ tìm cách làm răng kiếm được liều thuốc thôi. Nhiều đêm vật vã, muốn đập cụt đầu vô tường cho rảnh, nhưng mà anh cố chịu. Vì anh biết, lần ni mà mình còn ngã nữa, thì mẹ chịu răng nổi."

"Rứa mà anh vẫn vượt qua được bốn năm đó sao?"

"Nhờ mẹ.." Anh chỉ nói một từ, rồi im lặng một lúc lâu. "Mỗi tháng, bố mẹ được vô thăm hai lần. Lần mô cũng rứa, mẹ đứng nhìn, hỏi thăm sức khỏe, dặn dò đủ thứ. Nhưng đến lúc về, mẹ luôn ôm anh và nói: Cố gắng lên con, mẹ tin con sẽ làm được. Lần mô cũng rứa, cứ lặp đi lặp lại như thế. Lúc đầu nghe câu đó, anh thấy bình thường lắm."

"Còn về sau?"

"Về sau, cứ mỗi lần nghĩ lại những câu nói của mẹ, anh cảm giác như mình đang ở một vùng nước sâu, xung quanh không có ai cả, không có chi cả. Và bố mẹ chính là chiếc phao duy nhất để anh bám víu. Câu nói của mẹ như một sợi dây, cứ thế kéo anh lên."

Tôi im lặng, nhưng rồi tôi nhớ ra điều anh từng kể trước đó. "Nhưng anh nói ra trại năm 2015, anh vẫn chơi lại mà?"

"Đúng rứa." Anh không hề thanh minh. "Ra trại, anh vẫn cứ sử dụng ma túy. Cai nghiện không phải một lần là xong. Nó là cả một chuỗi thất bại nối tiếp nhau. Anh lại ngựa quen đường cũ, lại lao vô những cuộc chơi với làn khói trắng. Em có thấy nản khi nghe kể về một người cứ thất bại hết lần ni đến lần khác không?"

"Không đâu anh. Em thấy khâm phục vì anh vẫn tiếp tục đứng lên. Em mà thất bại chừng đó lần chắc em bỏ cuộc rồi."

"Ừ, lúc đó anh cũng không hiểu răng mình không gục hẳn luôn. Thế rồi anh bị bắt vì dính vô cái tội mua bán ma túy. Hồi đó họ cho anh tại ngoại về nhà chờ ra tòa, rồi đến lúc tuyên án thì lại được hoãn đi tù. Chính cái quãng thời gian nằm dài ở nhà chờ đợi rứa, anh mới chợt nhận ra.. Trước giờ mình chưa bao giờ thực sự sống. Và anh không thể để mẹ phải khóc thêm một lần mô nữa."

"Rồi anh làm chi?"

"Anh tìm ra trung tâm y tế dự phòng, xin đăng ký uống methadone. Nói thiệt với em, cái thuốc ni hắn như cái phao cứu sinh rứa đó. Uống vô một cái là cái cơn thèm, cái sự vật vã hắn dịu hẳn đi, không còn hành hạ mình đến phát điên phát dại nữa. Dù mình vẫn phải phụ thuộc vô hắn, nhưng có bác sĩ người ta theo dõi, rồi cứ rứa mà cai dần ma túy. Lần đầu tiên trong đời anh mới chộ mình có một con đường sống thực sự, chứ không phải cứ ngồi đó gồng mình lên mà chịu đựng bằng cái ý chí suông nữa. Anh bắt đầu tự làm chủ được cái bản thân mình rồi."

"Và điều chi khác nữa giúp anh? Ngoài mẹ và methadone?"

Định chậm lại, giọng nhẹ hơn. "Khát vọng được sống như một người bình thường. Anh muốn được đi chơi đây đó, hòa đồng với mọi người, không bị ai kỳ thị, không bị ai soi mói rằng thằng Định đó nghiện, hay thằng Định đó bị bệnh. Anh cũng muốn có một cuộc sống riêng, một hạnh phúc mới cho chính mình. Em còn trẻ, em có hiểu cảm giác muốn được là người bình thường không?"

"Em nghĩ ai cũng muốn thế anh ạ. Nhưng với anh, điều đó có lẽ còn ý nghĩa hơn gấp nhiều lần. Em cũng muốn có một cuộc sống bình thường, lấy chồng, sinh con, đi làm về nấu cơm. Mà giờ em toàn đi suốt, chắc ế quá."

Anh bật cười. "Em mà ế gì. Con gái thành phố, có nghề nghiệp, chắc nhiều người theo."

"Anh nói vậy chứ em ế thiệt. Mà thôi kệ, duyên tới thì tới. Anh kể tiếp đi."

"Ừ, những động lực ấy, cùng với hình ảnh của mẹ, đã giúp anh vượt qua cám dỗ, và đến năm 2020 thì anh tự bỏ được ma túy." Xe bắt đầu đổ dốc về phía thị trấn. "Nhưng thử thách chưa dừng lại đâu em. Ngay cái ngày anh về nhà sau khi cai thành công, bạn bè cũ đến chơi. Họ mang theo ma túy như một món quà chúc mừng."

Tôi sững người. "Thật sao? Ngay lúc anh vừa cai xong?"

"Một bịch hồng phiến, nguyên. Họ để lên bàn. Bảo là quà chúc mừng thằng Định quay về." Anh dừng một nhịp, giọng trở nên đanh lại. "Anh nhìn họ, rồi bảo: Tao cảm ơn bọn mày. Nhưng nếu bọn mày đến đây để uống rượu với tao thì tao tiếp. Còn nếu bọn mày đưa cái đó ra, thì thôi, tụi bây thông cảm, tụi bây có thể đi chơi chỗ khác. Tao chấp nhận không có bạn."

"Anh từ chối tất cả bè bạn cũ sao? Em phục anh thiệt."

"Anh đã mất mười mấy năm cho ma túy rồi. Trong những năm đó còn có cả hình ảnh của bố mẹ, còn có cả tương lai của anh sau ni nữa. Cái mà anh đã theo đuổi lâu như rứa, cuối cùng cũng đã đạt được. Anh không thể để nó tuột mất."

Chúng tôi về đến nhà Định khi trời sắp tối. Trước mắt tôi là một trang trại nhỏ với ao cá, vườn rau, vài chục con gà đang bới đất. Một ngôi nhà sàn gỗ giản dị nép mình dưới chân đồi. Anh dựng xe, quay sang nhìn tôi.

"Đây là cuộc sống mới của anh. Bình thường thôi, nhưng phải đi cả một hành trình dài mới tới được."

Tôi bước theo anh qua khoảnh sân đất nện, nơi mấy luống rau cải xanh mướt chạy dài sát hàng rào. Một con chó nhỏ chạy ra quấn quýt bên chân anh, vẫy đuôi liên tục. Định cúi xuống vỗ nhẹ đầu nó, rồi chỉ tay về phía ao cá phía sau nhà.

"Em ra đây mà xem. Ao ni anh tự đào, tự thả cá giống. Hồi mới làm, nước rò hết, phải vá lại mấy lần."

Tôi men theo lối nhỏ dẫn ra bờ ao. Mặt ao phẳng lặng, thỉnh thoảng có tiếng cá quẫy nhẹ. Trên bờ, mấy bao thức ăn cá được xếp gọn gàng dưới mái che tạm. Xa hơn một chút là khu chuồng gà, đàn gà đã lên chuồng ngủ, tiếng kêu lục tục vọng ra khe khẽ.

"Anh làm hết mọi thứ này một mình sao?" Tôi hỏi, mắt vẫn nhìn quanh.

"Một mình chứ. Ban ngày đi bản, chiều về cho cá ăn, tưới rau, dọn chuồng gà. Có bữa mệt quá định nghỉ bữa sau làm, nhưng rồi lại thôi."

"Sao lại thôi?"

"Vì cá nó không chờ mình được. Mình bỏ bữa là nó chậm lớn, coi như uổng công mấy tháng trời."

Tôi nhìn những luống rau xanh tươi tốt, rồi nhìn bàn tay thô ráp của anh, chợt hiểu vì sao anh có thể kiên nhẫn đến vậy với công việc ngoài bản.

"Trang trại này có đủ sống không anh?"

Định với tay nhổ mấy cọng cỏ dại ven luống rau, giọng đều đều. "Đủ. Cá với rau bán cũng được giá, gà nuôi thêm bán dịp Tết. Anh không tiêu nhiều, nên cũng dư được một ít."

"Anh để dành à?"

"Cũng có để dành. Nhưng nhiều khi có người nghiện cần giúp, anh trích túi ra một ít." Anh ngừng tay, đứng thẳng lên, giọng trầm xuống. "Người ta đến cả căn cước công dân với bảo hiểm y tế còn đi cầm hết rồi, lấy đâu ra tiền mà chuộc. Đến cái điện thoại còn không giữ được nữa là. Mà không có giấy tờ thì không điều trị ARV được. Không có bảo hiểm thì không mua thuốc được. Mình giúp được chút nào thì giúp. Có người có xe nhưng không dám đi, vì trong người lúc nào cũng có chất ma túy. Mà theo luật mới, chạy xe trong người có ma túy là phạt bảy tám triệu. Họ đào đâu ra. Nên anh phải chở họ đi."

Tôi lắc đầu ngao ngán. "Thì ra khó khăn đến vậy."

"Chưa hết đâu. Có người còn không dám ra khỏi nhà. Họ sợ bị bắt, sợ bị phạt, sợ bị kỳ thị. Mình phải đến tận nhà, ngồi nói chuyện, làm thân. Nhiều khi cả tháng trời mới thuyết phục được một người đi uống methadone. Mà thuyết phục được rồi, chưa chắc họ đã đi. Nên mình phải đến chở. Chở đi, chở về. Ròng rã như thế."

"Nhưng đồng lương của nhóm Sao Va chắc cũng không nhiều?"

"Chỉ đủ đổ xăng thôi em. Anh sống một mình, tiêu gì nhiều đâu. Cơm nhà nấu, rau nhà trồng, cá nhà nuôi. Có đồng ra đồng vô là mừng rồi."

Tôi im lặng nhìn anh. Dưới ánh chiều muộn, người đàn ông ấy đứng giữa trang trại nhỏ của mình, gương mặt điềm tĩnh đến lạ. Anh chỉ đơn giản là làm, và coi đó như một phần của cuộc sống.

Tôi hỏi khẽ. "Anh lấy tiền giúp người ta, không sợ sau này mình cần tiền thì sao?"

"Thì lại làm tiếp. Mình còn sức thì còn làm được. Với lại, anh tin là giúp người ta rồi, sau này họ cũng sẽ giúp lại người khác. Cái vòng đó nó cứ thế quay đi."

Tôi cúi đầu, không hỏi gì thêm. Bóng chiều đổ dài trên mặt ao, tiếng cá quẫy nhẹ ở góc bờ. Định đứng lên, phủi tay, quay sang tôi.

"Thôi, vô nhà uống nước. Chắc em cũng mệt rồi."

Tôi gật đầu, theo anh vào nhà. Cuối ngày, Định chở tôi về trạm y tế xã, nơi tôi ngủ lại. Sáng hôm sau lại đi tiếp, xa hơn, phải đi sớm hơn.

Ngày thứ hai, trời còn mờ tối. Tôi bước ra khỏi nhà nghỉ nhỏ cạnh trạm y tế, và điều đầu tiên tôi thấy là sương. Sương trắng giăng đầy khắp thung lũng, phủ lên những mái nhà sàn, những tán cây, và cả con đường đất dẫn vào núi. Đó là một làn sương trắng đục, dày và lặng lẽ, như thể cả thế giới vẫn còn đang ngủ say. Tôi đứng lặng một lúc, nhìn làn sương cuộn trôi chầm chậm qua ánh đèn hắt ra từ trạm y tế.

Tôi chợt nghĩ đến một thứ sương trắng khác. Làn khói trắng mà Định từng kể, thứ khói đã từng cuốn lấy anh suốt hơn mười năm tuổi trẻ. Anh đã đi qua làn khói trắng ấy, để rồi giờ đây, mỗi sáng sớm, anh lại băng qua làn sương trắng này để đến với những người vẫn còn đang chìm trong khói độc.

Khi tôi chuẩn bị đâu đó xong xuôi, Định đến đúng giờ, và đang cúi xuống kiểm tra lại lốp xe. Gương mặt anh tỉnh táo, như thể đêm qua anh chẳng cần ngủ. Ngọc đứng ở cửa, trên tay là mấy túi thuốc và mấy tập tờ rơi mới.

"Bữa ni anh đi Đồng Văn với trong thôn đúng không?" Ngọc hỏi, giọng có chút lo lắng. "Đường xa lắm đấy, sương mù buổi sáng dày, anh đi cẩn thận."

"Em yên tâm, anh thuộc đường mà." Định nhận túi thuốc, treo cẩn thận vào trước xe. "Có Hân đi cùng nữa, anh càng phải cẩn thận hơn chứ. Mà Ngọc ni, tối qua em trực đêm à?"

Ngọc thoáng đưa tay lên mặt. "Không sao đâu anh. Tối qua có một ca sốt rét, em phải theo dõi thôi."

"Hay xin nghỉ vài hôm đi. Cứ làm đêm suốt rứa không tốt đâu."

Ngọc mỉm cười, không nói gì, chỉ khẽ gật đầu. Tôi nhận ra trong giọng Định có một sự quan tâm nhẹ nhàng, không ồn ào, nhưng rất thật.

Ngọc quay sang tôi. "Chị Hân chịu khó quá. Đi một ngày hôm qua chưa mệt sao ạ?"

"Mình quen rồi. Mà càng đi chị càng thấy công việc của anh Định không hề đơn giản chút mô. Hôm qua về tới nhà nghỉ, chị nằm xuống là ngủ luôn."

Ngọc cười. "Chị ngủ được là tốt. Nhiều người lạ nhà lạ cửa không ngủ được đâu."

Xe nổ máy, Định ngoái lại nhìn Ngọc. "Tụi anh đi nghe."

Ngọc gật nhẹ, không nói gì thêm, chỉ đứng đó nhìn theo cho đến khi chiếc xe khuất sau hàng cây.

Chúng tôi lao vào làn sương trắng. Mọi thứ xung quanh đều mờ ảo, những tán cây, những vách đá, tất cả chỉ còn là những hình khối nhòe nhoẹt trong màn trắng đục. Gió lạnh thổi từng cơn, mang theo hơi nước mát rượi bám vào da mặt. Định chạy chậm hẳn, tay lái vẫn chắc và bình thản.

"Sương hôm nay dày quá anh nhỉ?" Tôi lên tiếng, giọng hơi run vì lạnh.

"Ừ, sáng ni sương xuống nhiều. Em lạnh không? Bám chặt vô, đừng có ngủ gật đấy."

"Em không sao. Mà anh đi trong sương ri quen rồi hả?"

"Quen từ lâu rồi. Có những sáng mùa đông, sương dày gấp đôi thế ni, nhưng mà phải đi thôi, vì mình đã hẹn với người ta rồi."

Tôi nhìn tấm lưng anh trước mặt, chợt nghĩ đến bao nhiêu buổi sáng anh đã một mình băng qua làn sương trắng như thế này. Không có ai đi cùng, không có ai chứng kiến. Chỉ có anh, chiếc xe máy cũ, và những con đường dẫn vào núi sâu.

"Anh có thấy cô đơn không?"

Định im lặng một lát. "Có chứ. Nhưng mà quen rồi. Với lại, nghĩ đến những người đang chờ mình trong đó, tự nhiên thấy ấm hơn."

"Anh có hay nghe nhạc lúc chạy xe không?"

"Ít khi. Đường này mà đeo tai nghe là nguy hiểm lắm. Với lại, anh thích nghe tiếng rừng hơn. Em ở thành phố chắc quen nghe nhạc rồi."

"Em cũng hay nghe nhạc, nhưng ra đây em mới thấy yên tĩnh nó hay. Ở Vinh ồn lắm, suốt ngày còi xe."

Con đường vào Đồng Văn xa hơn tôi tưởng. Càng đi, đường càng nhỏ, càng ngoằn ngoèo. Mãi đến khi mặt trời lên cao, sương mới tan dần, để lộ ra những triền đồi xanh thẫm và những thung lũng sâu hun hút. Sau gần một giờ chạy xe, anh dừng lại trước một con dốc nhỏ, chỉ tay về phía một ngôi nhà sàn nằm khuất sau những tán cây.

"Nhà của Tiến Hậu ở đây. Đây là một trong những khách hàng xa nhất của anh. Từ đây ra thị trấn phải hơn năm mươi cây số. Em có mệt không?"

"Em ổn. Đường xa thật, nhưng mà quang cảnh đẹp quá anh ạ."

"Ngày trước còn không có đường, mưa xuống là không đi nổi. Có lần anh phải bỏ xe, đi bộ hai cây số để vô."

"Mà anh nè, em hỏi thiệt, có khi nào anh muốn bỏ hết, vô Sài Gòn hay đi đâu đó làm lại từ đầu không?"

Anh im lặng một lát. "Có chứ. Nhưng rồi nghĩ lại, ở đây còn có người cần mình. Thôi thì ở lại."

Chúng tôi xuống xe, men theo con đường mòn dẫn vào nhà Tiến Hậu. Lối đi nhỏ hẹp, hai bên lau lách um tùm, thỉnh thoảng vướng vào ống quần những sợi cỏ may khô quắt. Càng vào sâu, không khí càng tĩnh lặng, chỉ còn tiếng bước chân lạo xạo trên sỏi đá và tiếng gió thổi xào xạc qua các bụi cây. Một mùi khói bếp lẫn với mùi ẩm mốc của gỗ mục thoảng ra từ phía ngôi nhà, nồng và lặng lẽ như chính cuộc sống bị bỏ quên nơi đây. Ngôi nhà sàn cũ kỹ hiện ra sau những tán lá, mái tranh xám xịt, vách gỗ loang lổ vết mưa nắng. Trước hiên, mấy chiếc ấm nhôm méo mó nằm lăn lóc cạnh một đôi dép đứt quai. Bên trong, tiếng radio cũ rè rè vọng ra, không rõ lời, như một thứ âm thanh chỉ để lấp vào khoảng trống. Bên hiên có một người đàn ông trung niên đang ngồi, dáng gầy gò, ánh mắt lờ đờ. Thấy Định, ông ta không đứng dậy, chỉ liếc nhìn rồi lại thôi.

"Anh Hậu, tuần ni thế nào rồi? Có uống methadone đều không?" Định ngồi xuống bên cạnh, giọng tự nhiên như người nhà.

"Có uống, nhưng mà mệt lắm. Uống vô cứ lừ đừ, không muốn làm chi."

"Đấy là bình thường mà. Giai đoạn đầu ai cũng rứa, rồi sẽ quen thôi. Tui hồi mới uống còn tệ hơn anh bi chừ ấy chứ."

Tiến Hậu nhìn Định, thoáng vẻ ngạc nhiên. "Anh cũng từng uống cái ni à?"

"Tui uống mấy năm rồi. Không có nó, tui chưa chắc đã bỏ được ma túy. Anh cứ kiên trì, đừng bỏ giữa chừng. Tui thấy anh đỡ hơn lần trước nhiều rồi đấy."

"Thật không?"

"Thật. Lần trước mắt anh còn lờ đờ, nói chuyện không muốn nói. Bữa ni anh đã hỏi han tui được rồi, tiến bộ đấy."

Tiến Hậu nhìn sang tôi. "Cô ni là ai đấy?"

"Là phóng viên báo Nghệ An, đi cùng tôi để viết bài. Cô ấy muốn xem tụi tui làm việc thế nào."

"Phóng viên à? Viết gì về tui không đấy?" Tiến Hậu cười nửa miệng.

Tôi đáp: "Em chỉ muốn viết về những người đang cố gắng thay đổi cuộc đời mình thôi ạ. Như anh chẳng hạn."

Tiến Hậu im lặng, nhìn xuống chân mình, rồi khẽ gật đầu.

Khi chúng tôi rời đi, Định còn ngoái lại dặn với: "Tuần sau tui lại vô. Từng ni thuốc, anh nhớ uống đều, đừng bỏ bữa mô. Có chi khó chịu thì nhắn người ra trạm gọi tui."

Lên xe, chúng tôi tiếp tục hành trình. Đi thêm một quãng, Định rẽ vào một con đường nhỏ hơn, hai bên là những bụi sim um tùm. Anh chạy chậm hẳn, rồi dừng trước một ngôi nhà sàn khuất sau mấy cây xoài già.

"Nhà anh Kỳ đây. Người này khó tính lắm. Anh đến mấy lần rồi mà lần mô cũng bị đuổi."

Tôi thoáng lo lắng. "Rứa bữa ni anh cũng vô sao?"

"Vẫn vô. Biết đâu lần ni khác."

Anh xuống xe trước, tôi theo sau. Vừa bước vào sân, một thứ mùi chua nồng của rượu gạo trộn lẫn với khói thuốc lào xộc lên, quyện vào không khí ẩm thấp đặc trưng của những mái nhà khuất nắng. Sân nhà ngổn ngang mấy can nhựa rỗng, những vỏ lon bia méo mó và một đống tro tàn nguội lạnh dưới gốc xoài. Từ trong nhà vọng ra tiếng lạch cạch của đồ đạc bị dịch chuyển gấp gáp, rồi im bặt một giây trước khi một người đàn ông trạc ngoài ba mươi xồng xộc bước ra. Mặt ông ta đỏ gay, mắt long lên.

"Lại mày nữa hả? Tao đã bảo bao nhiêu lần rồi, tao không có nghiện, mày còn đến đây làm cái giống gì?"

Định vẫn giữ giọng đều đều. "Anh Kỳ, tui chỉ ghé hỏi thăm anh thôi. Dạo ni anh khỏe không?"

"Khỏe hay không mắc mớ gì tới mày? Mày có phải người nhà tao đâu? Ngày nào cũng lảng vảng như thằng khùng, bộ rảnh lắm hả?"

"Tui không rảnh, nhưng tui lo cho anh."

"Lo cái con mẹ mày! Tao khỏe re, không cần ai lo hết. Mày đi đi, cút, đừng có đứng đó nói nhiều. Tao mà điên lên là tao không kiêng dè gì đâu đấy. Cái ông anh này lì thật đấy. Đã bảo là không đi rồi, không uống rồi, không nghiện rồi mà vẫn cứ đến. Mày mà còn đến nữa là tao cho mày biết tay."

Định không lùi bước, nhưng cũng không tiến lên. Anh đứng nguyên, đôi tay buông xuôi, gương mặt vẫn bình thản. "Anh Kỳ nà, tui biết anh đang bực trong người. Nhưng tui đến đây cũng chẳng phải muốn quấy rầy chi anh đâu. Tui chỉ muốn anh biết là mai mốt, lỡ có ngày mô anh cần.. Thì có tui sẵn sàng giúp anh."

"Cần cái gì? Tao không cần gì hết. Mày cút đi!"

Người đàn ông quay lưng, bước vào nhà rồi đóng sầm cửa lại. Tiếng cửa gỗ va vào khung vang lên khô khốc, rồi tất cả chìm vào im lặng. Tôi thấy Định đứng đó thêm một lát, rồi quay ra, gương mặt không chút tức giận.

Lên xe, tôi hỏi anh, giọng vẫn chưa hết bàng hoàng. "Bực thật anh nhỉ, mình giúp người ta, nói chuyện tử tế mà thái độ?"

"Ừ, bực."

"Rứa sao em thấy anh bình thản dữ vậy? Em mà bị chửi như ri chắc em khóc mất."

Anh cười nhẹ. "Khóc cũng có lần rồi, nhưng giờ quen. Mà em đừng có khóc trước mặt họ nha, mất uy anh."

Tôi bật cười, dù lòng vẫn còn run. "Anh nói vậy chứ em phục anh thiệt. Bị người ta đối xử như rứa mà vẫn kiên nhẫn được."

"Vì nếu mình bực thì mình lỡ mất một khách hàng, lỡ mất một sinh mạng. Anh rút kinh nghiệm rồi. Lần sau đến, anh sẽ không nói về thuốc nữa. Anh chỉ ngồi nói chuyện về cuộc sống bình thường, kể sơ qua về ngày xưa của anh. Để họ thấy mình cũng là người từng trải, chứ không phải người ngoài đến dạy đời."

"Dù họ đối xử với anh như rứa?"

"Ừ. Vì anh biết họ không ghét anh. Họ sợ. Sợ bị nhận ra, sợ mất mặt, sợ người khác biết. Cái sợ đó nó làm họ dữ lên thôi."

Tôi im lặng, xe lại rồ ga chạy, còn lòng tôi thì vừa trải qua một phen chấn động. Thì ra đây là những gì anh vẫn ngày ngày đối mặt. Không phải chỉ là những cánh cửa im lặng, mà còn là những lời chửi mắng, những cơn thịnh nộ, những lời xua đuổi thẳng vào mặt.

Chúng tôi ghé thêm ba ngôi nhà nữa. Có một người phụ nữ trung niên nhiễm HIV, được Định thuyết phục đi làm xét nghiệm khẳng định và hứa sẽ chở ra trung tâm y tế huyện để điều trị ARV. Có một thanh niên trẻ mới ngoài hai mươi, lần đầu tiên chịu nói chuyện với Định sau ba lần anh đến, và bị đuổi. Và có một gia đình, nơi cả vợ lẫn chồng đều nghiện, đang nuôi một đứa con nhỏ. Ở đó, Định không chỉ nói chuyện với người nghiện, mà còn quay sang nói chuyện với bố mẹ họ.

"Bác cứ động viên con bác uống methadone đều vô. Đừng chửi mắng, đừng đánh đập. Nó đang yếu đuối lắm, cần người nhà ở bên. Ngày xưa mẹ cháu cũng rứa, không bỏ cháui ngày mô, nên cháu mới có ngày hôm ni."

Người mẹ già rưng rưng nước mắt, nắm lấy tay Định. "Cảm ơn cậu. Tui cứ nghĩ nó hết thuốc chữa rồi."

"Không có ai hết thuốc chữa cả bác ạ. Chỉ cần họ muốn, và có người bên cạnh, thì sẽ làm được."

Trên đường về, trời đã xế chiều. Định chở tôi qua một khu vực có những lồng cá bè trên sông. Anh dừng xe, chỉ tay về phía một người đàn ông đang cho cá ăn.

"Em có nhớ người hôm qua mình gặp không? Ông ấy đấy, đã từng nghiện, từng bị cả làng xa lánh. Bi chừ là chủ trang trại cá lồng ni. Mỗi lần thấy ông ấy, anh lại có thêm động lực. Bằng chứng sống đấy, rằng con đường đổi đời là có thật."

Tôi nhìn người đàn ông ấy, rồi lại nhìn Định. "Còn anh? Anh có thấy mình đã đổi đời chưa?"

Anh im lặng một lúc lâu, rồi nói, giọng nhẹ như gió. "Anh không dám nói mình đã đổi đời. Nhưng anh biết mình đã không còn là thằng Định của mười mấy năm trước nữa. Bi chừ người ta gọi anh là cán bộ Định. Nghe nó thân thiện lắm em ạ. Ngày trước người ta cũng biết đến anh, nhưng là biết đến một thằng nghiện. Còn bi chừ, người ta biết đến anh là người đang ngày đêm đi giúp những người nghiện và nhiễm HIV. Cái cảm giác đó, nó khó tả lắm."

"Anh có thấy vui không?"

"Có chứ. Đã có lần anh rơi nước mắt, giọt nước mắt hạnh phúc. Hạnh phúc vì cuối cùng mình cũng là một người có ích. Nhìn thấy những người mình giúp đỡ từ bỏ được ma túy, làm lại con người, biết quan tâm gia đình, biết kiếm ra đồng tiền chân chính. Đó là lời cảm ơn lớn nhất đối với anh. Em có muốn gặp thêm ai nữa không, hay mình về?"

"Em nghĩ hôm ni như rứa là đủ rồi anh ạ. Em đã thấy được rất nhiều. Với lại em cũng muốn về sớm để sắp xếp lại ghi chép, không quên mất."

"Ừ, em cẩn thận đấy. Nhà báo mà quên ghi chép là coi như xong."

Tôi cười. "Em quen rồi. Mà anh biết không, hai ngày qua là một trong những chuyến đi đáng nhớ nhất của em."

Anh không nói gì, chỉ khẽ gật đầu. Xe lại nổ máy, đưa chúng tôi về phía thị trấn trong ánh hoàng hôn đỏ rực. Tôi ngồi sau lưng anh, nhìn những ngọn đồi lùi dần, chợt nghĩ đến những cánh cửa anh đã gõ hôm nay, có cánh mở, có cánh đóng sầm, có cánh còn chưa kịp hé.

[Hết chương 3]

Khi xe dừng trước sân trạm, Ngọc từ trong bước ra. Cô vẫn mặc chiếc áo blouse trắng, trên tay là một tập hồ sơ. Thấy chúng tôi, cô mỉm cười.

"Anh Định, chị Hân, hai người về rồi à. Có mệt lắm không?"

"Cũng bình thường." Định dựng xe, bước xuống, với tay lấy chai nước trong cốp. "Bữa ni vô tận trong thôn, gặp được mấy người. Có một khách hàng mới đồng ý đi uống methadone rồi đấy."

Ngọc reo lên: "Thật sao? Là người mà anh nói lần trước đã đuổi anh về ấy à?"

"Đúng hắn. Bữa ni anh đến, hắn không đuổi nữa, còn rót nước mời. Anh bảo tuần sau anh chở ra trạm, hắn gật đầu. Mà còn có một người nữa, chửi anh um lên, nhưng anh nghĩ lần sau đến sẽ khác."

Ngọc nhìn Định, ánh mắt long lanh. "Anh giỏi quá. Em ở trạm mà cứ mong anh về để nghe tin tốt như ri. Anh có mệt không? Để em lấy nước cho anh."

"Thôi, anh uống rồi. Em cứ lo cho bệnh nhân đi, đừng lo cho anh."

Ngọc hơi ngừng lại, rồi khẽ nói: "Anh lúc mô cũng bảo em đừng lo, nhưng mà anh đi suốt ri, ai mà không lo được."

Tôi thấy trong giọng cô có một chút gì đó như trách móc, nhưng rất dịu dàng. Định không đáp. Anh lúng túng quay đi.

Khi bóng Ngọc đã khuất sau cánh cửa, tôi quay sang Định. "Anh với cô Ngọc quen nhau lâu chưa?"

"Cũng vài năm rồi. Từ hồi anh mới vô nhóm Sao Va, hay ra trạm lấy thuốc với tờ rơi. Cô ấy là bác sĩ tốt, quan tâm đến bệnh nhân lắm."

"Em thấy cô ấy cũng quan tâm đến anh nữa."

Anh nhìn tôi, ánh mắt thoáng chút ngập ngừng. "Em là nhà báo, tinh thật."

"Em chỉ nói vậy thôi, anh không cần trả lời nếu không muốn. Mà em thấy anh với cô ấy nói chuyện với nhau tự nhiên lắm."

Định im lặng một lúc, rồi khẽ nói: "Có những thứ mình muốn hung mà có dám đâu em. Anh không muốn làm khổ người ta. Như ông Huy dưới đồn biên phòng tê, ổng thương cô Ngọc thật lòng đó, anh cũng đang tìm cách vun vén vô cho họ."

"Anh nghĩ mình không xứng sao?"

"Anh không nghĩ, anh biết." Giọng anh trầm hẳn. "Quá khứ của anh, bệnh tật của anh, nó là một phần của anh rồi. Anh chấp nhận điều đó. Nhưng anh không muốn người khác phải gánh nó cùng mình. Em hiểu không?"

"Em hiểu. Nhưng em cũng nghĩ, ai cũng có quá khứ hết. Quan trọng là mình đã thay đổi như thế nào."

Anh nhìn tôi, rồi khẽ cười. "Em nói nghe dễ quá."

"Em nói thiệt. Em cũng có những thứ trong quá khứ mà em không muốn nhắc tới. Nhưng em nghĩ mình không nên để nó ngăn mình sống tiếp."

"Em cũng có chuyện buồn à?"

"Có chứ anh. Nhưng thôi, để khi khác em kể. Giờ em muốn hỏi anh thêm vài điều nữa."

"Ừ, em hỏi đi."

Trước khi chia tay, Định quay sang tôi. "Em Hân ni, hai ngày qua em đã thấy hết công việc của anh rồi đấy. Có chi em viết thì viết, nhưng anh chỉ xin em một điều."

"Anh cứ nói."

"Đừng viết về anh như anh hùng em ạ. Anh có phải anh hùng chi đâu. Anh chỉ là cái thằng từng lầm đường lạc lối, từng suýt chết vì ba cái thứ độc hại đó, rồi may mắn có bố, có mẹ, có những người không bỏ rơi mình thôi. Những việc anh làm bi chừ, có chi cao cả đâu em. Chẳng qua là cái cách anh trả nợ cái cuộc đời ni thôi."

Tôi nhìn anh, người đàn ông ba mươi sáu tuổi với dáng vẻ rắn rỏi nhưng đôi mắt đầy những vết sẹo của quá khứ. "Anh có giữ những vết sẹo đó không? Hay anh muốn quên nó đi?"

"Anh giữ lại hết. Mặc dù nó xấu xa, tồi tệ đến đâu, anh vẫn giữ. Anh giữ để nhớ mình đã từng tồi tệ đến mức mô, đã phải trải qua những nỗi đau mô. Để lấy đó làm động lực, để không bao giờ quay lại con đường cũ nữa. Và để phấn đấu tiếp về tương lai, về những thứ tốt đẹp hơn." Anh ngừng một chút. "Em có thấy anh kỳ quặc không?"

"Không đâu anh. Em nghĩ đó là cách anh tự nhắc mình về giá trị của hiện tại." Tôi ngừng một lát, rồi hỏi tiếp: "Anh có hối tiếc vì quá khứ của mình không?"

Anh ngồi im rất lâu. Rồi anh nói: "Có chứ. Hối tiếc nhiều lắm. Nhưng nếu không có quá khứ ấy thì anh sẽ không như bi chừ."

"Vậy anh coi nó là gì?"

"Một vết sẹo."

"Để nhớ à?"

"Ừ. Để nhớ mình từng ở đâu. Để nhớ mình đã đi qua những gì. Và để không bao giờ quay lại nữa."

Tôi nhìn anh, không nói gì. Anh khẽ cười. "Nghe đơn giản quá phải không?"

Tôi lắc đầu. "Không. Em thấy nó rất khó."

Anh gật đầu. "Khó thật. Nhưng mà được."

Anh cười, một nụ cười nhẹ nhõm. "Cảm ơn em. Nhờ em đi cùng, anh mới có dịp nhìn lại mình. Lâu lắm rồi anh không kể lại toàn bộ câu chuyện ni. Kể ra cũng nhẹ lòng hơn. Em về Vinh à, hay còn ở lại đây lâu không?"

"Em sẽ về vô sáng mai. Bài viết ni chắc sẽ cần thời gian để hoàn thành, nhưng em nghĩ mình đã có đủ chất liệu rồi."

"Rứa à. Khi mô bài đăng, em nhớ gửi cho anh một bản nhé."

"Nhất định rồi anh."

"Ừ, viết đúng là được. Đừng có biến anh thành cái gì đó to tát. Anh chỉ là một người bình thường thôi."

"Em biết. Mà chính vì bình thường nên mới đặc biệt."

Anh lắc đầu cười, không nói gì thêm.

Định nổ máy xe. Trước khi rời đi, anh ngoái lại nhìn trạm y tế một thoáng. Tôi đứng lại một mình giữa sân trạm, rút sổ tay ra, nhưng không biết phải viết gì. Tôi lặng lẽ cất cuốn sổ vào túi.

Phía sau núi, hoàng hôn đang buông xuống trên những triền đồi Quế Phong. Tôi đứng lặng giữa sân trạm, nhìn theo cho đến khi bóng anh tan vào làn sương mỏng đang bắt đầu buông xuống.

(Hết)