Ở xóm trọ, toàn là sinh viên. Nhưng mỗi người một quê, cho nên ngày lễ tết hay có ai về quê là anh chị em lại được liên hoan toàn những món đặc sản quê hương. Ví như Doanh mỗi lần về quê là nó mang toàn là bánh đậu xanh. Bánh được lấy từ những cơ sở truyền thống nên mùi vị rất đặc biệt. Đậu xanh thơm, béo ngậy, bỏ một miếng vào miệng, miếng đậu xanh tan ra ngọt lịm. Trời lạnh nhâm nhi với một tách trà nóng thì chẳng còn gì thi vị hơn. Còn anh Hoàng nữa, mỗi lần anh về là cả xóm đợi chờ trông ngóng.
Quê anh có nhiều món lạ lắm những món Kim chưa được thưởng thức bao giờ. Nào là xôi trứng kiến, nào là thịt muối chua, nào là trám muối. Kim nhớ lần anh mang cho túi trám muối, những quả trám đen bở, bùi, thơm lắm được chọn cẩn thận bỏ vào túi thêm ít gia vị đặc trưng, hít hà mùi vị là đã thèm vô cùng. Kim hứng khởi lắm, nó thử một miếng rõ to nhưng vừa nhai thì chao ôi, mặn. Thì ra món đó là để ăn kèm với cơm trắng. Vào ngày trời mưa hoặc se se lạnh như thế này thì tốn cơm lắm.
Còn món thịt muối chua, Kim thích món này lắm, nó được làm từ thịt lợn lạc, được nêm nếm gia vị rất vừa miệng, thịt màu hồng đựng trong hộp thủy tinh trong bịt kín, khi mở ra thơm mùi gia vị, ăn lần đầu thấy vị ná ná như nem chua nhưng vị đặc trưng hơn, ăn một lần là nhớ mãi.
Năm nay rằm háng tám rơi vào giữa tuần. Sinh viên xa nhà, mỗi người một quê mấy chị em chẳng ai về nhà được vì lịch học kín mít. Chiều tan học, anh Hoàng đèo Doanh ra chợ mua ít đồ về nấu nướng. Kim ghé bách hóa mua một cặp bánh trung thu. Tú mang cho nó một cái đèn kéo quân có hình đám cưới chuột. Kim thắp nến, chiếc đèn xoay từ từ, những con chuột cưỡi ngựa chạy vòng vòng. Mấy đứa con gái đứa nào cũng thích lắm. Duy chỉ có anh Hoàng nhìn thấy chuột là không được vui cho lắm.
Cả xóm trọ cùng liên hoan một bữa, cùng ăn uống hát hò, chụp vài tấm ảnh kỉ niệm. Mỗi khoảnh khắc trong cuộc đời đều đáng quý, nhưng đáng quý nhất có lẽ là khoảng khắc hiện tại. Sau này, chúng ta có thể có những chiếc bánh lớn hơn, những bữa tiệc to hơn, nhưng những người chúng ta gặp bây giờ, cảm giác bây giờ và những âm thành vui vẻ của hiện tại mãi mãi chẳng bao giờ có được lần nữa.
Xóm trọ có một khoảng sân ở giữa, tán cây xoài cụt che mất một phần, còn lại để lộ khoảng không đủ rộng để nhìn ngắm bầu trời đêm trung thu lấp lánh đầy sao, vầng trăng tròn đầy như chiếc bánh, hình cây đa chú cuội hiện lên in thành những vệt đen ngoằn nghoèo như người ta vẽ mực tàu lên một cái mâm xôi. Ánh sáng hắt xuống sân mát dịu. Tú nhìn cây đèn kéo quân hỏi:
– Kim có nhớ lúc bé mình làm đèn này không? Chẳng phải trung thu cũng làm, mang ra thắp mà mấy con vật nó không có chạy.
– Hôm nay rằm Tháng Tám, mẹ thắp đèn kéo quân, khi đèn vừa cháy sáng, bao bóng người chạy quanh [2] – Kim thong thả đọc bài thơ thuở bé.
– Một lũ ăn mày, một lũ quan, quanh đi quẩn lại cũng một đoàn, đến khi dầu hết đèn thôi cháy, chẳng thấy ăn mày chẳng thấy quan ! [3] – Anh Hoàng đế vào.
– Anh Hoàng nay có cả thơ nữa à? – Doanh vừa hỏi vừa khúc khích.
– Mới học của Kì Phú, bạn anh [4] .
Cả xóm vừa ăn uống xong xuôi thì đoàn rước lân cũng vừa đi tới, mấy anh chị em lại rủ nhau ra ngõ hòa vào đám đông. Chú lân nhảy tưng tưng theo nhịp trống, ông địa bụng phệ cầm quạt vừa đi nghênh ngang vừa múa kế bên, rộn ràng theo tiếng nhạc bài "Chiếc đèn ông sao", "Tùng rinh rinh, rùng tùng tùng rinh rinh.." [5], đến là nhộn nhịp. Mười giờ hội mới tan, ai lại về nhà lấy. Trước khi về, Tú không quên hẹn Kim hôm nào rảnh sẽ dẫn đi xem người ta làm đèn kéo quân.
Sáng sớm, Kim bị đánh thức bởi tiếng ồn ào. Kim vùng dậy hé cửa phòng cho đỡ chói, mọi người đang xúm xung quanh Doanh.
– Có chuyện gì thế? – Kim khều anh Hoàng hỏi.
– Doanh nó mất máy tính rồi.
– Mất khi nào anh?
– Chắc tối qua, lúc mình ra ngõ, sáng nay nó mới tìm để đi học thì không thấy, mọi khi vẫn để dưới ngăn bàn.
Doanh khóc sướt mướt, nhà nó không được khá giả, mẹ Doanh đơn thân nuôi con, từ khi sinh nó không hề biết mặt bố. Giờ mất lấy gì học, chắc nó cũng chẳng dám xin tiền mẹ mua lại nữa, mẹ nó đã lo lắng nhiều rồi. Doanh thất thểu bước thấp bước cao, lau nước mắt đến trường.
Buổi tối Kim sang an ủi Doanh, mọi người trong xóm đã thống nhất góp mỗi đứa một ít cho Doanh mượn mua máy tính học trước, khi nào đi làm thêm có tiền gửi lại lần lượt mọi người sau. Nhưng góp mấy hôm vẫn chưa đủ. Sinh viên tháng bố mẹ cho cũng chỉ đủ tiêu, đứa nào đi làm thêm thì dư giả đôi chút nhưng cũng không nhiều, đóng góp cũng chỉ được phần nào. "Cộc cộc". Anh Hoàng gõ vào cánh cửa đang mở.
– Anh mua được máy tính cho em rồi đây.
– Anh lấy đâu ra tiền? – Doanh hỏi
Anh Hoàng cười khì khì rồi trả lời câu chẳng liên quan
– Máy tính tuy cũ nhưng vẫn dùng vẫn tốt, cứ dùng đi bao giờ có tiền trả anh cũng được.
– Em không dám nhận đâu, em làm biết bao giờ mới đủ.
– Họ không cho trả lại đâu, em không dùng anh cũng vứt xó à, anh để đây, hai chị em tâm sự đi, anh về đi ngủ.
Anh Hoàng bán con xe đạp đua, anh rước một con xe khác, là xe cũ theo như anh bảo thì là hạng "thường dân". Anh chẳng đi mấy, nhưng anh cứ mua vứt đấy xóm có đứa nào cần thì đi. Đúng là "anh hồ đồ mất rồi".
Chú thích:
[2] Bài thơ về đèn kéo quân cho các bé, nguồn Thi viện.
[3] Bài thơ Vịnh đèn kéo quân của tác giả Nguyễn Quý Tân.
[4] Kì Phú: Nhân vật sẽ xuất hiện trong một
truyện khác của Cỏ.
[5] Chiếc đèn ông sao của nhạc sĩ Phạm Tuyên.