[Admin]

Bài thơ Thu Ẩm là một trong ba bài thơ viết về mùa thu nổi tiếng của nhà thơ Nguyễn Khuyến. Đây là một bài thơ còn được biết đến với cái tên Uống rượu mùa thu. Điểm đặc biệt của bài thơ này chính là ngoại trừ nhan đề có chữ thu ra còn lại cả bài thơ này không có một chữ thu nào nữa. Tuy nhiên cái hay của Nguyễn Khuyến là ông vẫn vẽ lên được một khung cảnh thu ngập tràn. Đó cũng chính là cái hay và là nét độc đáo của bài Thu Ẩm - Mùa thu uống rượu - Nguyến Khuyến.

Thu ẩm ᴄó nghĩa là mùa thu uống rượu

Ẩm: uống, uống rượu.


Thu Ẩm

Năm gian nhà cỏ thấp le te,

Ngõ tối đêm sâu đóm lập loè.

Lưng giậu phất phơ màu khói nhạt,

Làn ao lóng lánh bóng trăng loe.


Da trời ai nhuộm mà xanh ngắt?

Mắt lão không vầy cũng đỏ hoe.

Rượu tiếng rằng hay, hay chả mấy.

Độ năm ba chén đã say nhè.


Nguyễn Khuyến

Rút từ Quốc văn tùng ký (AB.383), Nam âm thảo (VHv.2381), Quế Sơn thi tập (A.469), Quế Sơn Tam nguyên thi tập (A.3160). Tiêu đề trong Nam âm thảo chép là Mùa thu ngồi mát uống rượu, trong Quế Sơn Tam nguyên thi tập chép là Dạ toạ ngẫu tác 夜坐偶作 - Chợt làm khi ngồi trong đêm.

Nguồn:

1. Thơ văn Nguyễn Khuyến, NXB Văn học, 1971 (tái bản 1979)

2. Nguyễn Khuyến – Tác phẩm, Nguyễn Văn Huyền chủ biên, NXB Khoa học xã hội, 1984

3. Thi hào Nguyễn Khuyến: đời và thơ, Nguyễn Huệ Chi chủ biên, NXB Giáo dục, 1994

 

[Wall-E]

Cảm nhận bài thơ Thu Ẩm​

Thu Ẩm mang đến một bức tranh mùa thu vừa thanh vắng, vừa đượm nét ung dung của một nhà thơ đã lui về quê sống cuộc đời giản dị. Khác với vẻ tươi sáng, trong trẻo ở nhiều bài thơ thu khác, mùa thu trong bài thơ này có chút trầm lắng, tĩnh mịch và phảng phất nỗi niềm của con người trước thời cuộc.

Đọc bài thơ, người ta dễ hình dung một ngôi nhà nhỏ giữa làng quê yên ắng, nơi ánh trăng, làn khói, mặt ao và tiếng đom đóm hòa vào nhau tạo nên một không gian rất đỗi bình dị. Mọi thứ đều nhẹ nhàng, chậm rãi, như thể thời gian cũng đang lắng lại để con người được sống trọn với thiên nhiên và chính mình.

Điều đáng nhớ nhất không phải là chén rượu, mà là tâm trạng của nhà thơ sau chén rượu ấy. Uống rượu không phải để tìm thú vui, mà để gửi gắm những suy tư khó nói thành lời. Tiếng cười hóm hỉnh ở hai câu cuối chỉ là vẻ ngoài, ẩn sau đó là một tấm lòng luôn đau đáu với cuộc đời và một nhân cách thanh cao của người trí thức không muốn hòa mình vào vòng danh lợi.

Bài thơ vì thế không chỉ gợi vẻ đẹp của mùa thu quê hương mà còn giúp người đọc cảm nhận được tâm hồn thanh sạch, khiêm nhường và đầy khí tiết của Nguyễn Khuyến.

 

[Wall-E]

Phân tích bài thơ Thu Ẩm​

Hai câu đề mở ra khung cảnh làng quê giản dị:

"Năm gian nhà cỏ thấp le te,

Ngõ tối đêm sâu đóm lập loè."

Hình ảnh ngôi nhà cỏ nhỏ bé cùng con ngõ tối và ánh đom đóm lập lòe tạo nên một không gian mộc mạc, yên tĩnh. Từ láy "le te", "lập lòe" vừa gợi hình, vừa gợi cảm giác bình dị của cuộc sống nơi thôn quê.

Hai câu thực tiếp tục khắc họa vẻ đẹp của cảnh thu:

"Lưng giậu phất phơ màu khói nhạt,

Làn ao lóng lánh bóng trăng loe."

Khói chiều bảng lảng sau hàng giậu và ánh trăng phản chiếu trên mặt ao tạo nên bức tranh vừa thực vừa thơ mộng. Các hình ảnh đều mang nét chuyển động rất nhẹ, góp phần làm nổi bật sự tĩnh lặng của đêm thu.

Đến hai câu luận, thiên nhiên được mở rộng:

"Da trời ai nhuộm mà xanh ngắt?

Mắt lão không vầy cũng đỏ hoe."

Câu hỏi tu từ "ai nhuộm" diễn tả sự ngỡ ngàng trước vẻ đẹp của bầu trời thu. Từ láy "xanh ngắt" gợi màu trời cao và trong. Đối lập với bầu trời ấy là đôi mắt "đỏ hoe" của nhà thơ. Chi tiết này vừa có thể gợi men rượu, vừa thấp thoáng nỗi niềm ưu tư được giấu kín.

Hai câu kết mang đậm phong cách hóm hỉnh của Nguyễn Khuyến:

"Rượu tiếng rằng hay, hay chả mấy.

Độ năm ba chén đã say nhè."

Lời thơ tự nhiên như một câu chuyện trò. Nhà thơ nói mình tửu lượng kém, nhưng phía sau sự dí dỏm ấy là hình ảnh một con người tìm đến chén rượu để hòa mình với thiên nhiên và giãi bày tâm sự. Nụ cười nhẹ nhàng trong câu thơ càng làm nổi bật vẻ thanh đạm và lối sống ung dung của tác giả.

Về nghệ thuật, bài thơ được viết theo thể thất ngôn bát cú Đường luật với kết cấu chặt chẽ. Nguyễn Khuyến sử dụng nhiều từ láy giàu giá trị biểu cảm như "le te", "lập lòe", "phất phơ", "lóng lánh", "xanh ngắt", giúp bức tranh thu vừa có màu sắc, vừa có ánh sáng và nhịp điệu. Bút pháp tả cảnh ngụ tình được vận dụng tinh tế, để từ vẻ đẹp của thiên nhiên bộc lộ tâm hồn thanh cao và nỗi lòng kín đáo của nhà thơ.

Thu Ẩm không chỉ là bài thơ tả cảnh mùa thu đặc sắc mà còn là bức chân dung tinh thần của Nguyễn Khuyến. Qua chén rượu, cảnh thu và những lời thơ hóm hỉnh, người đọc cảm nhận được một tâm hồn yêu thiên nhiên, sống thanh sạch và luôn giữ gìn khí tiết giữa những biến động của cuộc đời.