Giờ trưa, căn tin
bệnh viện lúc nào cũng ồn như một cái chợ nhỏ.
Tiếng muỗng chạm vào khay inox, tiếng dép lẹp xẹp, tiếng gọi nhau í ới của sinh viên thực tập, bác sĩ trẻ, điều dưỡng. Mùi canh chua, mùi thịt kho, mùi thuốc sát khuẩn vẫn bám trên áo blouse hòa vào nhau thành một thứ mùi rất riêng của bệnh viện.
Trang bưng khay cơm, mắt đảo quanh tìm chỗ ngồi thì thấy một bóng áo trắng quen thuộc đang xếp hàng trước mình.
Cái dáng đứng hơi thẳng lưng quá mức, tay trái đút túi áo, tay phải cầm khay, mắt nhìn hờ lên bảng menu mà như chẳng quan tâm đang bán gì.
Cô cười, nhích lại gần.
– Ủa, bác sĩ Khải mà cũng phải xếp hàng như thường dân hả? Em tưởng có lối ưu tiên cho "bác sĩ thiên tài" chứ.
Khải không quay lại, chỉ nghiêng đầu, liếc cô một cái.
– Người không ăn thì mới thành thiên tài. Còn tôi mà nhịn là chết trước bệnh nhân.
Trang phì cười.
– Vậy ra anh vẫn chọn làm.. Người sống, không phải thiên tài ha.
Đến lượt, Khải lấy vội khay cơm sườn, thêm chén canh, không quên nhắc:
– Cho ít cơm thôi.
Tới lượt Trang, cô gọi suất rẻ nhất: Trứng chiên, rau luộc, canh chua. Cô đi theo anh ra bàn trống duy nhất còn lại ở góc gần cửa sổ, tự nhiên ngồi xuống đối diện.
– Anh không phiền chứ? Chỗ này còn sáng, em thích ngồi gần cửa sổ.
– Ghế đâu phải của tôi.
Nói vậy nhưng anh cũng không đứng lên đi chỗ khác.
Trang vừa ăn vừa hỏi dồn:
– Ca ghép tim hôm bữa.. Lúc anh mở kẹp, tim nó đập lại.. Cảm giác sao anh?
Khải ăn cơm như người ta giải một bài toán đơn giản. Đũa gắp, tay nhịp nhẹ, miệng nhai chậm.
– Cảm giác bình thường. Làm đúng thứ phải làm, tim đập lại là điều hiển nhiên.
Trang bĩu môi:
– Trả lời kiểu sách giáo khoa quá.
Cô chống cằm, mắt không rời anh:
– Em hỏi thật mà. Em đứng bên cạnh thôi mà tim muốn nhảy ra khỏi ngực. Còn anh thì.. "Bắt đầu, nối mạch. Xong, mở kẹp. Tốt, tim đập lại." Nghe khô khan muốn xỉu.
Khải hớp ngụm canh, nhìn sang ngoài cửa kính, nơi bầu trời trưa xám xịt vì bụi thành phố.
Một lúc sau, anh nói, giọng nhẹ hơn bình thường một nhịp:
– Lần đầu tôi cầm trái tim người khác trong tay.. Cũng không bình thường như em nghĩ đâu.
Trang ngừng ăn, chăm chú nghe.
– Hồi nội trú, được đứng phụ một ca ghép. Bác sĩ chính đưa trái tim ra khỏi lồng ngực người hiến, đặt vào chậu đá. Tôi đứng gần, nhìn nó đập chậm lại rồi gần như đứng hẳn. Khi đặt vào ngực người nhận, nối mạch, mở kẹp, nó đập lại. Lúc đó tôi nghĩ.. Cũng kỳ lạ thật.
– Kỳ lạ sao anh?
– Cùng một trái tim, ở chỗ này thì là người chết. Ở chỗ khác thì là người sống. Cũng một bàn tay mình, ở ca này thì "cứu người", ca khác thì "lấy tạng". Ranh giới nhiều khi mỏng hơn sợi tóc.
Trang im lặng.
Trong thoáng chốc, cô không biết nên trả lời thế nào. Có cái gì đó lạnh lạnh len vào sau gáy. Nhưng ngay sau đó, anh lại cúi xuống ăn cơm như chưa từng thốt ra câu đó, như thể tất cả chỉ là nhận xét chuyên môn.
Cô tự cười, cố làm không khí nhẹ hơn:
– Dù gì.. Em vẫn thấy anh ngầu. Đứng dưới ánh đèn mổ, mồ hôi chưa kịp chảy đã khâu xong vết cắt. Đúng kiểu phim truyền hình.
– Phim truyền hình mà mổ kiểu đó là bệnh nhân chết sạch.
Khóe môi anh khẽ nhúc nhích, gần như là một nụ cười.
Từ hôm đó, Trang bắt đầu được đứng gần hơn trong những ca mổ của Khải.
Không còn là nép ở chân giường, chỉ đi lấy dụng cụ, ghi chép. Anh cho cô cầm dao cắt lớp da, lớp mỡ, khâu da, buộc mối, đốt cầm máu.
Ở mỗi bước, anh chỉ dẫn rõ ràng:
– Lớp này thì cắt vừa tới, đừng xuống sâu, dễ phạm mạch.
– Chỗ này là dây thần kinh, tránh xa nó ra.
– Đốt ít thôi, đốt nhiều mô nó cháy, sau lành xấu.
Trang ghi nhớ như nuốt từng chữ.
Ra khỏi phòng mổ, anh không biến mất ngay như trước nữa. Thỉnh thoảng, ở hành lang, anh đứng lại, lấy bút vẽ lên giấy:
– Hồi nãy, em thấy huyết áp tụt lúc nào?
– Lúc.. Lúc vừa kéo tạng ra ạ.
– Sai. Nó tụt từ trước đó, khi em còn mải nhìn tay mình khâu. Nhớ: Mắt không chỉ nhìn một chỗ. Mổ là nhìn cả bệnh nhân, cả màn hình.
Trang ngượng, gãi đầu:
– Vâng.. Em sẽ tập.
Anh đưa cho cô một hộp sữa nhỏ đã để lạnh:
– Tập thì tập, nhưng đừng quên uống cái này trước khi vào ca. Hôm qua thấy em run tay vì đói.
– Anh.. Mua cho em hả?
– Mua một lốc cho cả phòng trực. Ai lấy trước thì uống trước. Nhưng nếu em không uống thì khỏi vào ca với tôi.
Trang cười híp mắt:
– Báo trước là từ giờ trở đi anh phải mua đều tay nha.
Chiều đó, khoa ngoại xảy ra chuyện.
Tiếng la hét vang lên từ hành lang trước phòng khám. Một người đàn ông trung niên, mặt đỏ gay, mắt trợn, tay vung vẩy con dao gọt trái cây, xông thẳng vào khu chờ.
– Bác sĩ giết người! Bác sĩ Khang trả mạng cho em tôi!
Điều dưỡng hoảng loạn, bệnh nhân nép sang hai bên. Có người vội nhấn chuông báo bảo vệ. Nhưng người đàn ông đã xộc qua dãy ghế, vượt qua bàn hướng dẫn, lao vào khu vực áo trắng.
Khải vừa từ phòng hồi sức bước ra, tay cầm hồ sơ. Anh không kịp phản ứng khi thấy bóng người kia đâm sầm tới, mắt hắn dán vào bảng tên trên ngực anh. Chữ "Lâm Quang Khải" chưa kịp đọc hết, hắn đã gầm lên:
– Đồ bác sĩ K!
Lưỡi dao lao tới.
Trong khoảnh khắc, hình như cả hành lang đông người im lặng hẳn. Âm thanh duy nhất là tiếng chân lao trên nền gạch.
Trang ở ngay góc rẽ, trên tay cầm hai xấp xét nghiệm vừa lấy từ labo. Cô chỉ kịp thấy lưỡi dao lóe lên, hướng thẳng vào ngực áo Khải.
Không suy nghĩ, cô quăng cả xấp giấy, lao tới.
Cú va chạm làm đường dao chệch đi. Lưỡi dao xước một đường dài trên cánh tay trái của cô, rạch qua áo blouse, cắt vào da thịt nóng rát.
– á!
Máu phụt ra đỏ tươi, thấm loang ống tay áo.
Khải phản xạ lùi lại một bước, tay phải chụp lấy cổ tay cầm dao, xoay mạnh. Vài bảo vệ và bác sĩ khác cũng kịp lao tới, đè người đàn ông xuống, tước được hung khí.
Tiếng hò hét, tiếng trẻ con khóc thét, tiếng điều dưỡng gọi nhau vọng đầy hành lang.
Trang ngồi phệt xuống đất, tay ôm vết thương, mặt tái đi nhưng vẫn cười méo xệch:
– Ôi.. Ấm.. Như mỡ heo chiên..
– Đừng nói linh tinh.
Khải quỳ xuống, lấy tay còn sạch nén mạnh lên vết thương, mắt nhìn nhanh.
– Gạc đâu? Băng đâu?
Điều dưỡng chạy tới, đưa gói gạc trắng, băng cuộn. Khải áp gạc lên, quấn băng tạm, rồi quay lại nói với bảo vệ:
– Giữ anh ta lại. Đừng đánh thêm. Đưa vào phòng an ninh. Tôi sẽ xuống sau.
Người đàn ông vẫn gào:
– Bác sĩ K.. Bọn mày giết em tao! Tao giết lại cho công bằng!
Khải nhìn nhanh gương mặt méo mó vì giận, rồi đỡ Trang dậy.
– Vào phòng xử lý đã.
Trang làu bàu:
– Em.. Em đi được.
– Đi được thì đi nhanh.
Anh gần như lôi cô vào.
Trong phòng phẫu thuật, mùi cồn sát khuẩn xộc lên mũi. Trang ngồi trên giường, cánh tay đã cởi áo blouse ra, lộ đường rách dài trên da. Máu vẫn rịn, nhưng không phun. Khải đeo găng, mở gạc, rửa vết thương bằng dung dịch sát trùng.
Trang nhăn nhó:
– Á.. Á.. Đau.. Đau thiệt đó anh.
– Biết đau mà vẫn lao vô. Em nghĩ gì vậy? Lỡ lưỡi dao thấp xuống chút nữa là trúng gân gấp ngón tay rồi, em xác định xếp dao mổ lên kệ luôn.
Trang cắn môi chịu đau, nhưng tật nói đùa vẫn không bỏ được:
– Em nghĩ.. Thôi, một trong hai người phải còn tay mà mổ chứ. Anh mà bị thương thì.. Anh mổ bằng chân hả?
– Miệng vẫn còn đùa được là chưa sao đâu.
Anh vừa khâu vừa mắng.
– Lần sau có chuyện tương tự, em né ra. Để bảo vệ làm việc của họ.
– Em.. Nếu vết này để lại sẹo, sau này không ai thèm cưới em, anh chịu trách nhiệm cưới em đó.
Kim khâu dừng lại đúng một nhịp.
Khải ngẩng lên, mắt anh đanh lại:
– Đang khâu tay chứ không phải làm giấy đăng ký kết hôn. Đừng nói bậy.
Trang ỉu xuống, nhưng khóe môi vẫn cong:
– Em nói vậy để anh khâu đẹp đẹp chút thôi mà.
Anh hít sâu, tiếp tục.
– Yên. Động là đường chỉ xấu. May mà nó chỉ rạch qua phần mềm, không vào gân. Sau này có sẹo nhưng vẫn cầm dao được. Còn nếu trúng gân.. Em đừng mơ đứng trên bàn mổ nữa.
Cô im bặt.
Trong giọng anh không chỉ có quát mắng, mà còn có một loại lo lắng lạ lùng, pha giữa trách nhiệm và thứ gì đó khác mà Trang không dám gọi tên.
Khâu xong, anh băng lại, dặn:
– Vài ngày đừng khuân vác nặng, đừng cầm kéo nhiều. Có đau thêm thì báo.
– Rõ.
Trang giơ tay kia lên chào theo kiểu quân đội.
– Em nghe lệnh chỉ huy.
Anh lắc đầu, tháo găng, quăng vào thùng rác, quay người đi:
– Tôi xuống phòng an ninh. Em về phòng trực, nằm nghỉ. Nếu không, tôi nhốt em ở đây luôn.
Trang nhìn theo, bàn tay băng kín hơi tê, nhưng trong lòng lại có một thứ ấm nóng kỳ lạ lan ra khắp lồng ngực.
Phòng an ninh nhỏ, tường dán camera, máy lạnh chạy phả hơi lạnh lên mùi thuốc lá cũ.
Người đàn ông tấn công lúc nãy ngồi ghế, tay bị còng lỏng. Mặt hắn đã hết đỏ, chỉ còn lại vẻ bơ phờ như người mất ngủ lâu ngày.
Khải ngồi đối diện. Trên bàn là hồ sơ bệnh án cũ, mấy tờ giấy in, vài dòng quan trọng đã được gạch chân.
– Anh tên gì?
– Tôi.. Tôi là Hùng.
– Em trai anh tên Lê Minh, nhập khoa ngoại cách đây ba tháng vì đa chấn thương bụng do tai nạn giao thông. Đúng không?
Hùng gật. Đôi mắt ầng ậc nước, không còn hung hăng như nãy.
– Tôi hỏi lại: Tại sao anh nghĩ bác sĩ Khang giết em anh?
– Tại.. Lúc đầu vô, nó còn nói chuyện được. Bác sĩ bảo mổ là cứu được.. Rồi sau đó.. Vài ngày sau thì nó chết. Trên mạng người ta nói.. Bác sĩ K gây chết người, bỏ sót cái gì đó.. Tôi tới.. Hỏi. Người ta bảo nó nằm viện này. Nói là bác sĩ K.. Tôi thấy chữ K trên áo.. Tôi..
Giọng anh ta vỡ ra.
Khải thở dài, mở hồ sơ.
– Tôi đã xem kỹ. Đây là hồ sơ em anh. Lúc vào đây, nó đã bị vỡ ruột non, ổ bụng nhiễm bẩn, tràn máu, tụt huyết áp. Giai đoạn đó vẫn còn cứu được. Bác sĩ Khang đã mổ, cắt bỏ đoạn ruột vỡ, rửa bụng, dẫn lưu, làm đúng phác đồ. Sau mổ, nó có thời gian ổn, nhưng sau đó xuất hiện vỡ lại, nhiễm trùng lan rộng, suy đa cơ quan. Đó là biến chứng, không phải do bác sĩ cố ý làm sai.
Hùng siết tay.
– Nhưng.. Sao người khác thì sống, nó thì chết?
– Vì mỗi người một cơ địa, một mức độ tổn thương. Tôi hiểu anh cần một người để đổ trách nhiệm. Nhưng sự thật là: Nguyên nhân chính không phải ở bác sĩ. Anh có thể yêu cầu hội đồng chuyên môn độc lập xem lại. Kết luận cũng vậy thôi.
Anh nhìn thẳng vào Hùng:
– Và người anh đâm trúng hôm nay.. Không phải là bác sĩ Khang.
Hùng cúi gằm mặt:
– Tôi.. Tôi biết tôi sai rồi. Tôi.. Tôi xin lỗi.
Khải ngả lưng ra ghế, mệt mỏi.
– Anh sẽ làm việc với bệnh viện thêm về vụ hành hung. Tôi không đẩy lên thành vụ án đâu. Nhưng tiền thuốc men, chi phí điều trị cho bác sĩ Trang, anh phải chấp nhận bồi thường một phần. Còn lại bệnh viện sẽ tính tiếp.
Hùng gật đầu như búa gõ.
Khi ra khỏi phòng, Khải đứng ở hành lang một chút. Cửa kính phản chiếu hình anh, áo blouse dính chút máu khô của Trang trên tay áo.
Anh nhìn vệt máu đó, bỗng nhớ lại vệt máu từng lem trên gạc năm xưa, vệt máu nguội trong bụng bệnh nhân đã chết vì miếng gạc bị bỏ sót.
Có những vết thương, may lại vẫn còn sẹo. Có những vết thương, dù khâu kín thế nào, vẫn rỉ mủ trong lòng người sống lẫn người chết.
Vài tuần sau, vết thương của Trang đóng mày, để lại một vệt sẹo mảnh trên cánh tay.
Cô vẫn đùa:
– Nhìn giống dấu gạch đỏ lên cuộc đời em.
Nhưng mỗi lần nhìn thấy, Khải lại nhắc:
– Nhớ lần sau né dao.
Trang cười, nói nhỏ:
– Lần sau nếu còn ai rượt anh, em vẫn nhảy vô. Nhưng lần này em sẽ nhảy khéo hơn, cho trúng tay trái, tay không cầm dao.
Anh lườm, nhưng không đáp.
Ngày Trang được mổ chính đầu tiên đến một cách tự nhiên, như đỉnh của một đường cong mà ai cũng biết sớm muộn cũng đến.
Bệnh nhân là một phụ nữ bốn mươi hai tuổi, đau bụng từng cơn, siêu âm cho thấy viêm ruột thừa mãn tính, có dính nhẹ. Ca này không phải phức tạp nhất, nhưng cũng không phải mổ "dễ như chơi".
Trong phòng mổ, ánh đèn trắng treo trên trần hắt xuống vùng bụng đã được sát trùng, phủ săng xanh.
Trang đứng ở vị trí phẫu thuật viên chính, tay cầm dao, tim đập mạnh tới mức cô nghe rõ từng tiếng thình thịch của mình lẫn vào tiếng beep đều đều của Màn hình.
Khải đứng bên trái, hơi lùi một chút, vị trí trợ mổ.
– Em sẵn sàng chưa?
– Nếu em nói chưa, anh có cho em.. Chạy không?
– Không. Vậy nên đừng hỏi mấy câu vô nghĩa.
Cả ekip cười nhẹ, không khí dịu đi một chút.
Trang hít sâu, đưa dao rạch da, cắt qua từng lớp. Cô nghe giọng Khải bên cạnh:
– Đúng rồi. Giữ tay vững. Lớp mỡ này mỏng, đi nhẹ thôi.
– Dừng. Dùng kẹp nâng lên, tránh phạm vô ruột.
Cô làm theo.
Ca mổ trôi qua chậm mà lại nhanh. Khi ruột thừa được cắt bỏ, gốc được buộc chắc, ổ bụng được rửa sạch, cô nhìn kim khâu da mà lòng muốn bật cười.
– Ruột thừa của chị ơi, chị đi nhẹ nhàng nha..
Hai tiếng sau, ca mổ kết thúc đẹp. Không chảy máu nhiều, không biến chứng trên bàn. Bệnh nhân được chuyển ra hồi tỉnh trong tình trạng ổn.
Ra khỏi phòng mổ, Trang tháo khẩu trang, cảm giác như vừa chạy marathon. Mồ hôi ướt trán, nhưng mắt cô sáng rực.
Cô quay lại, thấy Khải đang tháo găng.
Không giữ nổi, Trang lao tới, ôm chầm lấy anh:
– Anh thấy không? Em làm được thiệt á!
Khải khựng lại.
Áo mổ xanh của anh ướt mùi sát trùng, áo choàng của cô cũng dính ít máu khô. Với người ngoài, đó chỉ là cái ôm mừng thành công. Với Trang, đó là tất cả những phấn khích, biết ơn, ngưỡng mộ dồn nén bấy lâu.
Đúng lúc đó, viện trưởng đi ngang.
Ông dừng lại nửa bước.
Ánh mắt đi từ cánh tay Trang đang siết quanh vai Khải, lên gương mặt đỏ hồng vì phấn khích của cô, rồi dừng trên ánh mắt bình thản của Khải.
– Hôm nay có ca gì mà vui vậy?
Trang giật mình buông ra, mặt đỏ bừng:
– Dạ.. Em.. Em vừa được mổ chính một ca, thưa viện trưởng.
Khải sửa lời.
– Nội trú Trang mổ chính ca viêm ruột thừa. Làm khá.
Viện trưởng gật gù, ánh mắt đầy ý vị.
– Tôi nghe nhiều người khen cô rồi. Nhưng bác sĩ Khải mà khen trực tiếp là hiếm lắm đấy.
Trang lúng túng:
– Dạ.. Em còn phải học nhiều.
– Ừ. Nếu cô Trang muốn đi sâu hơn, xử lý những ca phức tạp, bệnh viện có một đội nhóm riêng phù hợp. Nhưng đã tham gia rồi thì không thể tự ý rút khỏi giữa chừng, vì tính chất công việc đặc biệt.
Trang tròn mắt:
– Đội nhóm.. Gì vậy ạ?
Khải liếc sang viện trưởng, nhưng ông giả vờ không thấy.
– Một nhóm chuyên làm ghép tạng, cấp cứu nặng, xử lý những ca mà nhiều bệnh viện khác không dám nhận. Cô sẽ được chạm vào những ca mà cả đời nhiều bác sĩ không gặp.
Trang nghe đến "ghép tạng", "cấp cứu nặng", tim cô đập mạnh.
– Em.. Em được tham gia.. Thật hả ạ?
Khải chậm rãi:
– Tôi có đề xuất tên em. Nhưng quyết định là của viện trưởng. Và của em.
Viện trưởng mỉm cười, giọng đều:
– Tôi chỉ đặt ra điều kiện. Cô phải hiểu, vào rồi là không có chuyện "xin ra". Công việc đòi hỏi thời gian, thể lực, và.. Một số cam kết nhất định.
– Dạ..
Trang nghe xong, không hề do dự.
– Em chấp nhận. Em muốn làm phẫu thuật viên giỏi. Nếu được cứu thêm nhiều người, được gặp nhiều ca khó.. Em sẵn sàng.
Khải nhìn cô.
Trong một thoáng, anh muốn nói: "Cứu người không chỉ có phẫu thuật, còn có những thứ khác." Nhưng lời đó mắc lại ở cổ họng.
Phần ích kỷ nhỏ bé trong anh thì nói: "Nếu em cũng vào thế giới này, ít ra tôi đỡ cô độc."
Anh im lặng.
Viện trưởng gật đầu, ánh mắt sâu như giếng cũ:
– Tốt. Vậy từ giờ, cô Trang chính thức là người của ekip đặc biệt. Cứ đi theo bác sĩ Khải, rồi cậu ấy sẽ chỉ cho cô những việc cần làm.
Câu nói nghe qua như dặn dò chuyên môn, nhưng trong tai Khải, từng chữ rơi xuống nặng như chì.
Đêm đó, Khải nằm trên giường gấp trong phòng trực, không ngủ được.
Đèn ngủ vàng hắt ánh yếu ớt lên trần, tạo thành những mảng sáng tối chập chờn. Tiếng máy lạnh rì rì. Xa xa dưới đường là tiếng xe cứu thương hú ngắn.
Anh nhắm mắt.
Không biết từ lúc nào, anh thấy mình đang đứng trong một phòng mổ.
Đèn tròn trên trần sáng gắt, hắt ánh trắng nhức mắt xuống bàn mổ inox. Không khí lạnh, mùi sát khuẩn quen thuộc.
Anh quay đầu nhìn biển số treo trên tường.
Số 13, đỏ như mực chu sa, như máu mới bôi lên.
Bàn mổ trống. Hai bên là giá treo dụng cụ, khay inox. Đầu bàn có Màn hình, màn hình đen nhưng anh lại nghe tiếng beep đều đều.
Trang đứng ở bên kia bàn, đã mặc áo mổ xanh, đeo khẩu trang, mũ, găng đầy đủ. Chỉ còn đôi mắt đen lấp lánh là lộ ra.
– Em.. Vào đây từ khi nào?
– Anh dẫn em vào mà. Anh quên hả?
Anh nhìn lên bảng thông tin treo ở chân bàn.
"Ca mổ: Thăm dò – Bệnh nhân: Lâm Quang Khải – Phẫu thuật viên chính: Trần Thị Trang – Phòng: 13 – Giờ dự kiến: 02: 13."
Tim anh thắt lại.
– Đùa kiểu gì vậy?
Trang trong mơ không cười. Ánh mắt cô bình thản đến mức đáng sợ.
– Ở đây, ai là bác sĩ, ai là bệnh nhân.. Đôi khi cũng chỉ là một dấu gạch chéo thôi.
Một tiếng gõ kim loại vang lên: Cạch.. Cạch.. Cạch..
Anh quay lại. Cửa phòng mổ mở hé. Bên ngoài là hành lang bệnh viện cũ, ánh đèn vàng ố, tường bong tróc. Từ ngoài tràn vào một vệt nước loang, lấm tấm những chấm đậm như máu pha nước muối.
Anh bước lùi, chân trượt trên nền gạch lạnh.
Tiếng beep Màn hình bỗng dài thành một tiếng kéo dài, chói tai.
Anh giật mình.
Mắt mở ra.
Trên đầu là trần hành lang tầng mổ, đèn tuýp trắng sáng mờ. Không còn giường, không còn phòng trực.
Anh đang đứng trước cửa "KHO THIẾT BỊ VÔ TRÙNG", tay nắm chặt tay nắm inox lạnh ngắt, chân trần trên nền gạch.
Tim đập mạnh, mồ hôi lạnh ướt lưng.
Đồng hồ trên tường, phía ngã rẽ, chỉ đúng 2 giờ 13.
Từ trong kho, im lặng. Nhưng qua tay nắm, anh cảm nhận được một nhịp rung rất khẽ, như nhịp tim vọng qua kim loại.
Khải buông tay khỏi tay nắm, lùi lại một bước.
– Mệt quá sinh mộng du thôi.
Anh tự nói với mình.
Nhưng khi anh quay về phòng trực, chiếc Màn hình cũ ở góc phòng bật sáng dù không ai chạm.
Trên màn hình, trong một tích tắc, hiện lên dòng chữ mờ: "OR13 – Đang chờ xác nhận ca mổ."
Anh chớp mắt. Dòng chữ biến mất. Màn hình lại báo "No patient connected".
Một tuần sau, ca bệnh của sinh viên
y khoa được đưa vào.
Bệnh nhân tên Minh, hai mươi hai tuổi, năm ba Y khoa. Tai nạn giao thông: Té xe trên đường về ký túc. Khi xe cấp cứu đưa vào phòng cấp cứu, Minh vẫn còn tỉnh, rên đau bụng, đau ngực, mặt trắng bệch nhưng còn trả lời được.
Bác sĩ trực ghi nhận chấn thương ngực, bụng kín, nghi tổn thương tạng. Huyết áp ban đầu tụt nhẹ, nhưng sau khi truyền dịch thì đáp ứng. Nhịp tim nhanh, SpO₂ hơi giảm nhưng chưa tới mức nguy kịch.
Siêu âm tại giường cho thấy có dịch tự do trong ổ bụng – dấu hiệu có máu. Phim X-quang ngực ghi nhận vài xương sườn nứt.
Khi lục ví của Minh để tìm giấy tờ, điều dưỡng phát hiện một thẻ nhựa cứng:
"Thẻ đăng ký hiến tặng thi thể cho y học và hiến tạng sau khi chết."
Trang cầm tấm thẻ, nhìn dòng chữ in rõ, tim cô giật nhẹ. Cô nhớ tới tờ giấy photocopy cũ ngày xưa, nơi anh trai cô từng ký tên nguệch ngoạc khi còn là sinh viên năm nhất.
– Em sao vậy? – Khải hỏi, thấy cô đứng yên.
– Không.. Không có gì. Sinh viên y mà, nhiều người ký cái này.
Ca này được chuyển lên khoa ngoại, giao cho ekip của Khải phụ trách, phối hợp ICU.
Khải đọc hồ sơ, xem phim siêu âm, rồi nhìn Minh.
Cậu thanh niên nằm trên giường, mặt trắng nhưng ánh mắt vẫn còn tỉnh táo. Minh cười gượng:
– Bác sĩ.. Em chắc.. Không chết đâu ha?
Khải kiểm tra bụng, ấn vào thành bụng cứng, Minh nhăn mặt.
– Cậu đang chấn thương bụng, có khả năng vỡ tạng. Nhưng hiện tại huyết áp còn giữ được, cậu còn tỉnh. Về chuyên môn, khả năng cứu được là có. Nhưng còn phụ thuộc nhiều yếu tố.
Minh gật, cười nhạt:
– Em tin bác sĩ. Với lại.. Em có ký hiến rồi. Nếu lỡ em.. Không qua khỏi.. Thì mấy anh chị.. Cứ dùng đi. Đừng để phí.
Câu nói khiến Trang gai người.
Khải không phản ứng gì. Anh chỉ ghi thêm một dòng "bệnh nhân đã đăng ký hiến tạng" vào hồ sơ, rồi ra lệnh:
– Làm thêm CT bụng. Xét nghiệm máu lại sau hai giờ. Theo dõi sinh hiệu mỗi mười lăm phút.
Trang đi theo anh tới phòng họp nhỏ, nơi viện trưởng và vài người khác đang ngồi chờ.
Viện trưởng nhìn kết quả sơ bộ, nhíu mày.
– Sinh viên y à?
– Dạ.
Trang đáp nhỏ.
– Có thẻ hiến tạng, hiến thi thể đầy đủ. Trường hợp như thế này.. Nếu cứu được thì tốt. Còn nếu không.. – ông liếc sang Khải – thì cũng không nên lãng phí.
Không ai nói thẳng, nhưng không khí trong phòng như đặc lại.
Trong những giờ đầu, Trang thấy Khải làm mọi thứ đúng như sách.
Anh hội chẩn với bác sĩ chẩn đoán hình ảnh, xem lại CT bụng cho thấy một lượng máu vừa phải quanh gan và lách, chưa lớn tới mức "vỡ nát".
Anh ra y lệnh:
– Truyền dịch, theo dõi sát, chuẩn bị sẵn phòng mổ. Nếu huyết áp tụt không đáp ứng, mình đưa đi mổ ngay.
Trang ghi lại từng chữ.
Nhưng trong một vài khoảnh khắc, cô bắt gặp ánh mắt anh dừng lâu hơn trên kết quả chức năng gan, thận, trên nhóm máu của Minh. Anh không nói, nhưng cô đọc được trong ánh mắt ấy một loại đánh giá khác: Đây là một cơ thể còn rất tốt.
Buổi chiều, huyết áp của Minh tụt nhẹ. Khải tăng tốc truyền dịch, dùng thuốc nâng huyết áp. Cậu đáp ứng, da hồng trở lại.
Bác sĩ trực thần kinh đề nghị:
– Nếu có CT sọ, kiểm tra luôn đi. Té xe mà.
Khải gật, nhưng kéo Trang ra ngoài hành lang, nói nhỏ:
– Em nghĩ sao?
– Em.. Nếu theo guideline thì chấn thương bụng có máu mà huyết áp tụt, nên mổ thăm dò sớm. Nhưng.. Em thấy anh xử trí vậy vẫn trong giới hạn.
– Nếu mổ bây giờ, cậu ta còn cơ hội bao nhiêu phần trăm?
– Cao.. Vì cậu ấy còn trẻ, không bệnh nền.
– Còn nếu theo dõi thêm, chờ xem diễn tiến?
– Thì.. Nếu diễn tiến xấu, mình mổ trễ sẽ nguy hiểm hơn. Nhưng cũng có trường hợp tự cầm máu, không cần mổ.
Khải nhìn thẳng vào mắt cô:
– Như vậy, không có phương án nào hoàn toàn trắng, phương án nào hoàn toàn đen. Chỉ là chọn rủi ro.
Cô gật. Câu nói đó cô đã nghe anh nói nhiều lần trong phòng mổ.
Anh quay lại phòng, quyết định:
– Tiếp tục theo dõi sát. Chưa đưa đi mổ ngay.
Một bác sĩ khác định nói gì đó, rồi thôi.
Đêm xuống.
Minh bắt đầu có dấu hiệu đau tăng, bụng trướng hơn. Huyết áp tụt sâu hơn, phải tăng liều thuốc nâng. Nước tiểu ít lại.
Bác sĩ trực ICU siết chặt hồ sơ:
– Không chờ được nữa đâu anh Khải. Mổ không?
Khải nhìn Màn hình, nhìn bụng căng, nhìn đôi mắt lờ đờ của Minh.
Trong một giây, anh nghĩ tới những ca tương tự mà anh đã mổ sớm, cứu được người. Và cả những ca mà anh.. Không mổ, để thiên nhiên và thời gian làm phần việc của mình.
Anh nhớ tới thẻ hiến tạng trong hồ sơ. Nhớ tới lời viện trưởng: "Nếu không cứu được thì cũng đừng lãng phí."
– Đưa đi mổ.
Trang thấy rõ một thoáng gì đó trong mắt anh. Không hoàn toàn là quyết tâm cứu người. Không hẳn. Mà là một thứ gì vừa giống trách nhiệm, vừa giống chấp nhận.
Trong phòng mổ, Minh được gây mê, đặt nội khí quản. Màn hình báo nhịp tim nhanh, huyết áp thấp nhưng còn.
Trang đứng vị trí phụ, tay run nhẹ. Đây là lần đầu cô đứng trong một ca mổ "giữa ranh giới", khi cậu thanh niên trên bàn còn trẻ, còn cả một tương lai, lại giống anh trai cô đến lạ.
Khải rạch bụng, mở vào ổ bụng đầy máu loãng. Anh hút máu, nhìn quanh: Một vết rách ở gan, một vết ở lách, ruột non có một chỗ bầm nhưng chưa vỡ.
Anh xử trí theo đúng bài: Khâu, cầm máu, dẫn lưu. Không có miếng gạc nào bỏ quên. Mọi thứ diễn ra chuẩn như bao ca khác.
Nhưng tình trạng của Minh không khá lên.
Sau mổ, huyết áp vẫn lệ thuộc thuốc, toan hóa máu nặng, dấu hiệu suy đa cơ quan bắt đầu. Nhiễm trùng tăng, bạch cầu tăng, CRP tăng.
Vài ngày sau, Minh không qua khỏi.
Trong báo cáo tử vong sơ bộ, nguyên nhân được ghi: "Chấn thương bụng kín, vỡ tạng, vào viện muộn, diễn tiến nhiễm trùng nặng, suy đa cơ quan, tử vong dù đã được điều trị tích cực."
Gia đình Minh, sau cú sốc ban đầu, được mời vào phòng tư vấn quỹ hỗ trợ. Họ được nhắc rằng Minh đã từng ký hiến tặng thi thể, hiến tạng. Họ khóc nhiều, nhưng cuối cùng gật đầu.
– Nó đã chọn từ trước.. Thì tụi tôi tôn trọng.
Ca lấy tạng diễn ra ngay sau đó.
Ngày hôm sau, Trang được giao xem lại báo cáo tử vong để hoàn thiện hồ sơ. Cô ngồi một mình ở phòng làm việc nhỏ, ánh đèn neon trắng hắt lên mặt giấy.
Cô đọc từng dòng.
"Bệnh nhân nam, 22 tuổi, sinh viên y khoa, chấn thương bụng kín do tai nạn giao thông. Vào viện trong tình trạng sốc nhẹ, có dấu hiệu mất máu. Đã được hồi sức dịch, theo dõi sát. Sau đó diễn tiến nặng lên, nghi vỡ tạng, được chỉ định mổ thăm dò. Trong mổ ghi nhận vỡ gan, lách, có máu trong ổ bụng. Đã xử trí theo đúng phác đồ. Sau mổ bệnh nhân diễn tiến xấu, suy đa cơ quan, tử vong. Gia đình đồng ý hiến tạng.."
Một vài câu trong đó khiến cô lạnh sống lưng.
"Vào viện khi đã bỏ lỡ thời gian vàng."
"Vết thương bên trong vỡ lại, nhiễm trùng lan rộng."
"Không ghi nhận sai sót chuyên môn."
Những câu chữ này, cô đã từng đọc trước đây.
Không phải chỉ một lần lướt qua. Mà là đọc đi đọc lại đến thuộc lòng, trong nhiều năm.
Ngày đó, Trang chưa là bác sĩ. Cô mới là con bé mười lăm, mười sáu tuổi, ngồi co ro trên cái ghế nhựa ở hành lang bệnh viện tỉnh, ôm balô trước ngực, mắt nhìn sàn gạch bẩn mà không dám nhìn thẳng vào cửa phòng hồi sức.
Nhà Trang ở một vùng ven, không hẳn nông thôn, không hẳn thành phố: Phía sau là ruộng, phía trước là đường quốc lộ. Ba cô, ông Trần Văn Hải, chạy xe tải đường dài. Mẹ cô bán tạp hóa nhỏ trước nhà. Anh trai cô, Trần Anh Dũng, là niềm tự hào của cả nhà: Sinh viên Y khoa, là người đầu tiên trong họ bước được qua cổng trường đại học.
Dũng cao, gầy, mắt lúc nào cũng cười, hay xoa đầu em gái:
– Sau này anh ra trường, anh chữa bệnh cho ba, cho má, cho em. Nhà mình khỏi sợ bệnh viện nữa.
Đêm tai nạn, trời mưa, đường trơn. Xe tải chở hàng nặng, lao trên đoạn dốc xuống gần thị trấn. Khi xe khách phía trước bất ngờ thắng gấp, ba Trang đạp phanh, thùng hàng trượt, đầu xe xoay ngang, hông bên tài xế đập mạnh vào dải phân cách.
Lúc đó, ba ngồi ghế lái, bị kẹp giữa vô lăng và ghế, hông trái hứng trọn lực va chạm. Dũng ngồi ghế phụ, bị hất lệch sang một bên, người đập vào cửa nhưng lực va chạm phân tán hơn. Thành ra, nhìn bên ngoài thì anh bầm dập, chảy máu đầu, nhưng tổn thương sâu bên trong của ba mới là thứ đánh gục cơ thể đã có tuổi.
Khi vào viện tỉnh, ba Trang bị đa chấn thương: Chấn thương ngực, bụng, nghi vỡ gan, lách, tổn thương phổi, thận. Ông nằm bất động, thở máy, huyết áp tụt, chỉ số xét nghiệm xấu đến mức bác sĩ trực chỉ biết lắc đầu.
Dũng thì bị chấn thương đầu nhẹ, vài vết bầm vùng ngực, bụng đau âm ỉ. Lúc vào viện, cậu còn tỉnh, còn đùa với Trang:
– Anh ổn. Em coi chừng má khóc tới ngất kìa, lo cho má với ba đi.
Mấy hôm đó, Trang ăn cơm hộp bệnh viện, ngủ trên ghế, mùi thuốc sát khuẩn trở thành mùi quen. Cô nghe mẹ khóc trong nhà vệ sinh, nghe họ hàng bàn tán:
– Ba mày chắc.. Khó qua khỏi.
Có một buổi chiều, các bác sĩ lớn họp hội chẩn quanh giường ba. Trang không hiểu hết, chỉ nghe loáng thoáng:
– Gan rách sâu, máu trong ổ bụng nhiều, đã truyền mấy chục đơn vị.
– Creatinine tăng, thận bắt đầu đuối.
– Cả hội đồng đều đánh giá tiên lượng xấu, gần như không thể hồi phục.
Có người khuyên mẹ cô chuẩn bị tinh thần, thậm chí buông một câu:
– Nếu đưa đi xa hơn, không chịu nổi đường đâu. Ở đây mình lo được gì thì lo.. Còn lại là số.
Mẹ Trang ôm mặt, nước mắt ướt hết tà áo vải bạc màu.
Đúng lúc đó, một bác sĩ trẻ xuất hiện. Áo blouse trắng, bảng tên mới tinh, tóc cắt gọn, mắt sâu và hơi thâm như người thiếu ngủ. Anh đứng yên một lúc, xem phim CT, lật mớ xét nghiệm, im lặng.
Một bác sĩ lớn hơn nói nhỏ:
– Cậu nghĩ sao, bác sĩ Khải? Ca này bên trên đã xem rồi đấy.
Người đó – khi ấy Trang chưa biết tên, chỉ nghe loáng thoáng chữ "Khải" – đáp:
– Về lý thuyết, cửa rất hẹp. Nhưng nếu mổ lại, kiểm soát nguồn chảy máu, đặt dẫn lưu, phối hợp hồi sức tích cực.. Vẫn còn một cửa nhỏ.
– Cửa nhỏ tới mức.. Một sợi tóc – ai đó bật cười khô khốc.
Anh trẻ không cười.
– Nhưng đó là cửa duy nhất. Nếu không làm, thì mình chỉ.. Ngồi nhìn.
Sau đó là một chuỗi ngày Trang không bao giờ quên.
Ba cô được chuyển lên tuyến trên – chính bệnh viện nơi cô đang làm nội trú bây giờ – dưới sự nhận ca của ê-kíp có bác sĩ trẻ đó.
Người ta nói ca mổ đó là "điên rồ" : Mổ lại một ông già đa chấn thương gần chết, gan rách, thận suy, phổi dập. Nhưng trên bàn mổ, người bác sĩ trẻ đã đi đến cùng: Khâu lại gan, cầm máu từng điểm, rửa sạch ổ bụng, đặt dẫn lưu, phối hợp ICU như níu từng đoạn ruột, từng giọt máu khỏi tay tử thần.
Ba Trang.. Sống. Chậm, nhưng sống.
Ngay cả mấy bác sĩ già cũng phải thừa nhận: Đó là một ca "kỳ tích", một ca mà đáng lẽ ra nên thất bại.
Chỉ có điều, cái giá phải trả không chỉ là máu và mồ hôi trên bàn mổ.
Song song với cuộc chiến cứu ba, Dũng bắt đầu xấu đi. Cậu được đánh giá ban đầu là chấn thương nhẹ hơn, nhưng đau bụng tăng, dấu hiệu sốc, siêu âm lại thấy dịch ổ bụng, nghi tổn thương tạng muộn.
Hồ sơ của anh, xét nghiệm, phim chụp, sau này Trang mới có dịp cầm trong tay: Những con số cho thấy nếu được mổ sớm, khả năng cứu sống rất cao.
Nhưng ngày đó, cô chỉ thấy Dũng nằm trên giường, mặt trắng hơn bình thường, vẫn cố cười:
– Anh chịu được, em đừng lo.
Một buổi tối, có người gọi mẹ Trang vào phòng tư vấn.
Bên trong là vị viện trưởng, vài bác sĩ, trong đó có người bác sĩ trẻ đã mổ cho ba cô.
Họ nói về quỹ hỗ trợ bệnh nhân nghèo, về chi phí khổng lồ để duy trì điều trị cho ba – từ ca mổ, ICU, thuốc men tới phục hồi chức năng sau này. Họ nói về việc Dũng, với tư cách sinh viên y, đã từng ký vào giấy hiến tặng thi thể cho y học, hiến tạng sau khi chết, như một phần của phong trào trong trường.
– Con trai chị rất.. Có lý tưởng. – viện trưởng nói – Nó hiểu việc cho đi cơ thể mình là tiếp tục cứu người, ngay cả khi không còn sống.
Người bác sĩ trẻ ngồi đó, giọng anh trầm, đều, đúng mực:
– Nếu.. Nếu diễn tiến của em Dũng xấu đi, và không cứu được nữa, thì phần cơ thể còn tốt của em ấy có thể giúp nhiều người khác. Đồng thời, về phía bệnh viện, nếu gia đình đồng ý, quỹ có thể hỗ trợ chi phí điều trị gần như toàn bộ cho người nhà còn đang nằm hồi sức. Cả chi phí chăm sóc về sau.
Mẹ cô run tay, ôm chặt quai túi xách.
– Ý.. Ý bác sĩ là.. Lấy thân nó.. Để lo cho chồng tôi?
– Không phải "lấy để lo". – anh bác sĩ trẻ nói nhanh, mắt vẫn bình thản – Em Dũng đã ký hiến từ trước, không phải bây giờ mới ép. Quyết định cuối cùng là của gia đình. Nhưng nếu gia đình đồng ý, chúng tôi có thêm cơ sở để vừa tiếp tục lo tối đa cho anh nhà, vừa không lãng phí ý nguyện của em ấy.
Ngôn ngữ ngày đó Trang không hiểu hết. Cô chỉ nghe mấy chữ như bị tách ra khỏi câu:
"Không cứu được nữa"... "
Giúp nhiều người khác"... "
Hỗ trợ chi phí gần như toàn bộ"..
Đêm đó, mẹ cô thức trắng.
Sáng hôm sau, Dũng xấu đi thật. Cậu đau bụng dữ dội, sốc, được đưa vào mổ. Ca mổ "theo đúng phác đồ", "đã cầm máu", nhưng sau đó, đột biến nhiễm trùng, suy đa cơ quan.. Mọi thứ diễn ra y như những câu chữ lạnh như đá mà bây giờ Trang đang đọc lại.
Dũng.. Chết.
Ba Trang, sau ca mổ "điên rồ" kia, sau nhiều ngày chập chờn giữa sống và chết, cuối cùng qua khỏi. Ông sống, dù mang theo trong người sẹo dài, phổi yếu hơn, thận không còn như cũ.
Nhà Trang nhận được một phong bì từ quỹ hỗ trợ: Một phần chi phí đã được xóa, một phần khác được giảm, cộng với một khoản tiền nhỏ "hỗ trợ học phí" cho đứa con gái còn lại trong nhà.
Mẹ cô vừa khóc vừa cảm ơn, vừa cúi người vừa run tay.
Còn Trang, năm đó, đứng ở hành lang bệnh viện, nhìn qua cửa kính mờ, thấy người bác sĩ trẻ bước ra khỏi phòng mổ, tháo khẩu trang, mồ hôi ướt tóc mai. Anh nói với mấy bác sĩ khác:
– Ca này.. Một là sống dài, hai là sống ngắn. Nhưng ít ra, mình đã thử.
Ngày đó, trong mắt cô bé mười sáu tuổi, anh đúng là một vị thần.
Chỉ có điều, cô không dám lại gần. Cô ôm tập vở, đứng nép sau cột, chỉ nhìn được nửa gương mặt anh. Cô không bắt tay, không nói chuyện, không giới thiệu mình là ai. Với anh, cô chỉ là một trong vô số người nhà bệnh nhân, với khuôn mặt bơ phờ, đôi mắt sưng và mái tóc buộc vội.
Cái tên "Lâm Quang Khải" trên hồ sơ tử vong của anh trai, trên giấy tóm tắt ra viện của ba, sau đó chỉ là một cái tên mà gia đình nhắc đến với sự biết ơn lẫn đau đớn lẫn lộn.
Còn với anh, đó chỉ là một bộ hồ sơ trong hàng trăm bộ hồ sơ đi qua tay.
Bây giờ, trong căn phòng làm việc nhỏ, dưới ánh đèn neon lạnh lẽo, Trang nhìn lại dòng chữ ký "Lâm Quang Khải" dưới báo cáo tử vong của Minh.
Cô lật hồ sơ cũ mà mình từng vô tình đào được vài ngày trước, ở phòng lưu trữ quỹ hỗ trợ: Hồ sơ của ba, của anh trai.
Phần ký tên bác sĩ phẫu thuật chính, phần "người lập báo cáo tử vong", cũng là những chữ cái đó, nét bút đó. Chỉ khác là năm tháng trên hồ sơ đã ố vàng.
Cô nhắm mắt, những hình ảnh năm xưa tràn về, lần này rõ hơn, sắc hơn.
Anh trai nằm trên giường, cười với cô dù môi tím lại. Mẹ ôm mặt khóc trong phòng tư vấn quỹ. Ba nằm trên giường ICU, đầy dây nhợ, sống bằng hơi máy và ý chí của một người nào đó đã không bỏ cuộc.
Người bác sĩ trẻ nói về hiến tạng, về quỹ, về "cánh cửa hẹp" bằng giọng bình tĩnh, ánh mắt sâu khó đoán.
Và bây giờ, ở cùng bệnh viện này, người đàn ông đó đang đứng trước mặt cô mỗi ngày, cầm dao mổ, dạy cô cách cứu người, kéo cô vào cùng một ekip đặc biệt.
Trang đưa tay lên, vô thức chạm vào vết sẹo trên cánh tay – vết sẹo ngày cô lao ra đỡ dao cho anh.
Vết sẹo đó hơi gồ lên dưới đầu ngón tay, như một dấu gạch nhỏ, đỏ nhạt.
Trong ngực cô, hai mảng cảm xúc va nhau: Một bên là biết ơn, ngưỡng mộ, là niềm tin đã nuôi cô suốt những năm học y – "nhờ anh mà ba còn sống, nhờ những người như anh mà người ta được cứu". Bên kia là cảm giác mình, gia đình mình, anh trai mình.. Từng là một mắt xích trong "hệ thống" mà chính anh đang vận hành.
Một câu hỏi rất nhỏ, nhưng sắc như lưỡi dao, cắt qua suy nghĩ của cô:
"Nếu đây cũng chỉ là một bản sao.. Của những lần trước thì sao?
Và trong những lần trước đó.. Anh đã đứng ở đâu?"
Trên màn hình máy tính bên cạnh, phần mềm quản lý phòng mổ vẫn mở. Trang nhấp chuột vào thẻ "Lịch sử OR".
Các ca mổ hiện lên: OR10, OR11, OR12. Ca lấy tạng của Minh ghi rõ phòng số 12, giờ mổ, ekip.
Cô định tắt đi, thì một dòng chữ mờ như bị lỗi font chợt nhá lên ở góc dưới.
"OR13 – 02: 13 – Ca lấy tạng – Phẫu thuật viên chính: L. Q. Khải – Phụ: T. T. Trang."
Trang giật mình.
Cô chớp mắt. Dòng chữ biến mất.
Trên màn hình chỉ còn lại những ca bình thường. Không có số 13 nào. Không có tên cô, tên anh gắn với một ca lấy tạng bí ẩn nào ở giờ đó.
Cô hít sâu, tự trấn an:
– Lỗi hệ thống.. Thiếu ngủ nên hoa mắt thôi, Trang.
Nhưng khi tắt màn hình, trong kính phản chiếu, cô thoáng thấy phía sau lưng mình, trên tường trắng, thấp thoáng một con số 13 đỏ nhạt hiện ra rồi tan đi.
Đêm đó, sau ca lấy tạng của Minh, Khải tắm sơ qua trong nhà vệ sinh nhỏ cạnh phòng trực.
Nước lạnh trôi đi lớp mùi thuốc sát khuẩn, mùi máu đã khô bám trên da. Nhưng có một thứ vẫn còn sót lại, bám dai như cái bóng: Cảm giác da thịt người khác tách ra dưới lưỡi dao, mùi khét nhè nhẹ của mô bị đốt, tiếng xương va vào dụng cụ kim loại.
Anh tắt vòi nước, lau khô mặt. Trong gương, đôi mắt anh đỏ lên, quai hàm mỏi như vừa cắn chặt hàng giờ liền.
Anh tự nhủ:
"Lấy tạng là.. Một phần công việc. Bệnh nhân đã chọn. Mình chỉ.. Làm đúng quy trình."
Tay anh vẫn còn cảm giác nặng nặng của trái tim Minh khi được đặt vào thùng bảo quản, của lá gan còn ấm, của hai quả thận trơn trượt trong găng.
Anh nằm xuống giường gấp trong phòng trực, lưng chạm tấm nệm cứng, mùi drap giặt chưa khô hẳn. Ngoài cửa sổ, thành phố đêm im ắng một cách giả tạo, chỉ còn tiếng xe cứu thương thỉnh thoảng hú xa.
Khải nhắm mắt.
Giấc ngủ đến không sâu, mà là kiểu rơi xuống một cái hố đen bất chợt.
Khi mở mắt ra, anh đã ở trong phòng mổ.
Không phải bất kỳ phòng nào, mà là một phòng quen đến mức da gà nổi lên từng mảng. Đèn tròn trên trần sáng gắt, ánh sáng trắng như dao chém xuống giữa phòng. Tường xanh nhạt, nền gạch lạnh, mùi sát khuẩn đậm đặc đến mức hít vào thấy buốt mũi.
Biển số trên tường, ngay cạnh cửa, ghi rõ ràng: SỐ 13.
Anh muốn bước tới.. Nhưng chân không nhúc nhích.
Lúc đó anh mới nhận ra: Mình đang nằm trên bàn mổ.
Thân anh bị cố định bằng dây đai ở ngực, tay, chân. Áo mổ màu xanh đã được cắt mở phần bụng và ngực, lồng ngực phập phồng nhanh hơn bình thường, hơi thở nông và gấp.
Ở đầu giường, Màn hình sáng xanh, báo nhịp tim đều đều. Nhưng khác với mọi lần, anh nghe tiếng beep ấy như đâm thẳng vào tai mình, chói nhức.
Anh định quay đầu, định mở miệng nói "dừng lại", nhưng cổ cứng lại. Miệng anh nặng trịch như đang bị nhét thứ gì đó. Cảm giác ống ở họng, nhưng giọng nói vẫn vang lên.. Trong đầu.
"Đây là.. Gây mê.. Hay không gây mê?"
Không ai trả lời.
Bên phải bàn mổ, một bóng người mặc áo choàng xanh, đội mũ, đeo khẩu trang, đang đứng ở vị trí phẫu thuật viên chính. Ánh đèn làm mắt người đó tối lại, không thấy rõ tròng đen, chỉ thấy hai hố sâu sâu vô cảm.
Bên trái là phụ mổ. Người đó quay qua, Khải thấy rõ đôi mắt ấy: Là Trang.
Nhưng đây không phải Trang ngoài đời anh quen. Đôi mắt đó không còn ánh cười, không còn nét hồn nhiên. Nó phẳng lặng như mặt nước hồ ban đêm, soi không ra đáy.
Giọng Trang vang lên, đều đều:
– Bệnh nhân: Nam, tuổi trung niên, tiền sử.. Nhiều ca lấy tạng thành công. Cơ quan nội tạng còn tốt, thích hợp để sử dụng.
Giọng phẫu thuật viên chính vang lên, trầm, khô, không nghe được cảm xúc:
– Ghi vào biên bản: Chỉ định mổ thăm dò – lấy tạng.
Phòng mổ số 13. Giờ bắt đầu: 02: 13.
Khải há miệng, cố hét:
"Dừng lại! Tôi là bác sĩ! Tôi không phải bệnh nhân! Tôi.."
Không một âm thanh thoát ra. Chỉ có tiếng rít của máy thở, tiếng beep kéo dài thêm một nhịp.
Một bàn tay mang găng lạnh đặt lên bụng anh, ấn nhẹ. Cảm giác đó quen thuộc – anh từng làm vậy với trăm người khác – nhưng bây giờ, nó đâm ngược vào trong anh như một cú đấm trực tiếp.
Lưỡi dao hiện lên trên cao, bắt ánh đèn, lấp lánh.
Anh chưa bao giờ nghĩ tiếng dao lướt qua da lại có âm thanh. Nhưng trong giấc mơ này, anh nghe rất rõ.
"Xoẹt."
Một đường lạnh buốt chạy dọc bụng, như có ai tráng một lớp băng trên da rồi dùng búa đập vỡ từ trong ra ngoài. Rồi ngay sau đó, là lửa.
Đau.
Đau đến mức những từ ngữ chuyên môn, những con số, những ca mổ đã trải qua.. Tất cả bốc hơi sạch khỏi đầu anh.
Mỗi khi dao đi qua một lớp, anh cảm nhận được ranh giới bị xé: Da rát, mỡ buốt, cơ bị tách ra như một sợi dây thừng bị băm dập. Cảm giác bụng đang bị mở ra, nội tạng phía dưới phập phồng đón khí lạnh.
Anh cong người theo phản xạ, nhưng dây đai giữ chặt. Lưng anh cọ mạnh vào mặt bàn inox, lạnh đến mức như dính chặt da thịt vào đó.
– Bệnh nhân phản ứng mạnh. – giọng Trang nói – Tăng thuốc?
Giọng phẫu thuật viên đáp:
– Không cần. Để hắn cảm nhận cho đủ. Người lấy tạng của người khác thì nên biết cảm giác bị lấy là gì.
Một bàn tay luồn vào trong khoang bụng anh.
Không cần nhìn, anh vẫn biết cảm giác đó là gì. Ngón tay lạnh, trơn găng, chạm vào ruột, vào gan, vào thứ mà anh đã quen chạm trong những ca lấy tạng. Chỉ khác là giờ đây, mỗi lần bị chạm, toàn bộ cơ thể anh co rút, như có ai nhúng cả người vào nước đá rồi ném vào lửa.
Anh muốn nôn, nhưng có ống ở họng. Muốn thở sâu, nhưng ngực bị chèn chặt. Mỗi nhịp thở là một nhát dao nhỏ xẻ từ trong xẻ ra.
Đột nhiên, cảm giác lạnh không còn chỉ ở bụng.
Một lưỡi dao khác đặt lên ngực anh.
– Mổ xương ức.
Âm thanh tiếp theo giống như tiếng ai đó bẻ gãy một cành cây già ngay trước tai anh. Một lực mạnh đè xuống giữa ngực, xương ức tách ra, tiếng răng rắc vang vọng trong hộp sọ anh.
Đau.. Không còn là một điểm nữa, mà là nguyên một biển sáng trắng, chói, cuộn lên nuốt chửng anh. Mỗi lần phổi bị bàn tay đụng vào, anh thấy như có ai nhét cả lồng ngực vào máy xay, rồi kéo ra, dán lại, xé tiếp.
Anh hét.
Lần này, anh nghe được tiếng mình.
Tiếng hét không còn giống tiếng người, mà như tiếng của một con vật bị mổ sống, khàn đặc, vỡ ra, dội vào bốn bức tường phòng mổ rồi nảy trở lại, chồng lên tiếng beep của Màn hình, chồng lên tiếng kim loại lạch cạch.
Nhưng không ai xung quanh ngẩng lên.
Trang vẫn cúi, mắt không cảm xúc, tay giữ dụng cụ, hút máu, lau trường mổ.
Phẫu thuật viên chính vẫn làm việc, giọng đều đều:
– Tim tốt. Gan tốt. Hai thận tốt. Đánh dấu, chuyển đi theo danh sách.
Lúc đó, mặt họ không còn che kín nữa.
Khải thấy rõ bên dưới lớp khẩu trang, những gương mặt không phải gương mặt.
Là khuôn mặt Minh, trắng bệch, môi tím, mắt mở trừng trừng. Là khuôn mặt anh trai của Trang – người mà anh chỉ lờ mờ nhớ bằng một cái tên trong hồ sơ cũ. Là những gương mặt khác, chồng lên nhau, mờ mờ, ai cũng có một vết mổ chạy dọc ngực, dọc bụng, vẫn còn rỉ máu.
Họ vừa mổ anh, vừa nhìn anh bằng đôi mắt của người đã chết.
– Ca mổ lấy tạng bệnh nhân.. – giọng ai đó vang lên ở đầu giường, như giọng của bác sĩ gây mê đọc biên bản –.. Lâm Quang Khải.. Giờ kết thúc: 03: 13.
Tiếng nói đó hòa với tiếng beep kéo dài thành một đường thẳng:
– Tít----.
Mọi tiếng động bỗng im bặt. Phòng mổ như bị ai đó hút hết âm thanh.
Phẫu thuật viên chính quay đầu nhìn thẳng vào anh.
Phía sau lớp khẩu trang không còn mặt người. Chỉ là một khoảng tối sâu hun hút, như hố đen.
Giọng nói từ trong đó vang ra, nhỏ nhưng rõ:
– Ca mổ hoàn tất. Lần sau.. Sẽ mổ lại.
Khải bật dậy.
Hơi thở anh đứt quãng, lồng ngực đau như vừa bị ai dùng búa đập. Mồ hôi lạnh ướt đẫm lưng, dính áo.
Nhưng thứ khiến anh lạnh người không phải là cơn đau.
Là mặt bàn anh đang ngồi.
Không phải nệm phòng trực. Mà là mặt inox lạnh, phẳng, rộng, có rãnh thoát nước ở cuối.
Anh nhìn quanh.
Phòng tối om. Không có đèn trần sáng gắt. Chỉ có một bóng đèn sự cố đỏ mờ ở góc tường, hắt ánh đỏ như máu loãng lên trần nhà.
Tường xanh nhạt, sơn đã bong chỗ này chỗ kia. Nền gạch lạnh, dưới chân anh là những vệt ố tròn như vết nước khô.
Ngay trên cửa, một biển số cũ kỹ, méo góc, chữ số đã phai nhưng vẫn còn đọc được nếu mắt đã quen:
Khải không nhớ mình đã mở khóa, không nhớ mình đi từ phòng trực tới đây bằng cách nào. Cửa phía hành lang khép hờ, khe cửa đen ngòm như miệng một cái hố.
Trong phòng không có ai.
Nhưng âm thanh thì vẫn còn.
Từ góc tối phía trong, nơi đặt mấy kệ inox cũ, vang lên tiếng lạch cạch khe khẽ. Âm thanh rất quen: Tiếng khay mổ chạm vào nhau, tiếng kềm kéo đặt lại vào khay, tiếng kim loại sượt qua mặt inox sau một ca mổ dài.
Không có gió, nhưng có cái gì đó lạnh như sương chảy từ trần xuống, quấn lấy chân anh.
Tiếng lạch cạch dần tụ lại thành nhịp, như ai đó đang âm thầm dọn dẹp trên một bàn mổ vô hình.
Rồi một giọng nói cất lên.
Không rõ là nam hay nữ, không rõ già hay trẻ. Giọng đó vang từ loa, hay từ trong tường, hay từ chính lồng ngực anh, Khải không phân biệt được.
– Ca mổ hoàn tất..
Âm cuối kéo dài, như ai đó nhấn giữ một phím đàn đã hỏng.
Khải siết chặt mép bàn, móng tay cào lên mặt inox phát ra tiếng rin rít.
Giọng đó lại vang lên, lần này gần hơn, như ở ngay sau tai anh:
– Lần sau.. Sẽ mổ lại.
Ở khoảnh khắc đó, anh có cảm giác rõ ràng: Bàn mổ anh đang ngồi khẽ rung lên một nhịp, như có ai đó vừa nằm xuống, ngay bên cạnh, trong cùng một lớp da thịt với anh.
Và Phòng Mổ Thứ 13 – vốn đã bị xóa khỏi sơ đồ bệnh viện, bị đập vách, biến thành "Kho thiết bị vô trùng" – đêm đó, không còn là một cái kho nữa.
Nó lại là phòng mổ.
Chỉ có điều, lần này, không chắc ai sẽ là bác sĩ.. Và ai sẽ là người bị mổ.
643
1
