Có một buổi chiều khi nắng không quá gắt..
Thằng Trọng và nó lại đi câu, lần này ngoài mồi cơm thì còn có thêm bát cám rang và mấy con giun, hứa hẹn sẽ là một buổi thu hoạch nhiều cá, trước khi đi thì con mèo tam thể tiễn nó và cậu bé ra đến tận cổng như muốn nhắn nhủ:
- Câu được nhiều cá nhé, tôi đợi
Nó và cậu bé đi trên con đường làng, vòng qua cống, đi qua một con đường đất rồi lại rẽ xuống một bờ mương, bên kia bờ là những bụi cây dung mọc dại với mấy con chuồn chuồn ớt đang đậu sát mặt nước trên những chiếc lá khoai. Đám trẻ trong làng đã có những lời đồn về địa điểm câu cá này, nơi đây là nơi cư ngụ của những con cá rô xù to bằng cổ tay - chiến lợi phẩm chỉ dành cho những bậc thầy câu cá
Nó và cậu bé đã chọn được địa điểm lý tưởng, đó là dưới gốc một cây dừa, vừa có bóng mát, vừa dễ cắm cần, và buổi đi câu hôm đó cũng bắt nguồn cho việc ra đời của một bài thơ ngắn
Đám mây trời khẽ trôi nhẹ ung dung
Chú chuồn chuồn đang tìm bạn chơi cùng
Con cá đớp vội ăn cánh hoa rụng
Cơn gió thổi làm cành cây khẽ rung
- Hay quá anh, sao anh không làm thêm mấy câu nữa, em thấy hơi ngắn
- Vậy thêm một khổ thơ nữa nhé
Mây in hình xuống mặt nước trong xanh
Hay nước xanh vì mây có màu xanh
Cá vẫy đuôi uốn mình trong dòng nước
Cứ ngỡ mình đang bơi giữa trời xanh
- Một khổ nữa đi anh, một khổ nữa đi
Đây là lần đầu tiên nó xuất khẩu thành thơ, nó không thể từ chối trước ánh mắt chờ đợi của cậu bé
- Thôi được
Chú chuồn chuồn mang trên lưng màu nắng
Những nỗi buồn sẽ theo gió bay đi
Còn lại gì khi cánh hoa rơi xuống
Chú chuồn chuồn luống cuống tìm mùa hoa
- Hay thật đấy - cậu bé reo lên
- Kìa, cần của em, cá cắn câu rồi
Cậu bé nhanh tay giật chiếc cần lên, một con cá rô to, vàng ươm, cậu bé nhờ nó bắt bỏ vào trong xô vì những chiếc vây lưng sắc nhọn và cứng của con cá sẽ đâm thủng da tay vẫn chưa đủ dày
Tiếng sáo diều như một dư vị không thể thiếu ở vùng quê, tiếng sáo khi ta đã không để ý thì thôi chứ đã để ý thì khó lòng có thể sao nhãng nó được
Có một câu chuyện về những con diều vẫn hay được người lớn kể cho trẻ con nghe và tất nhiên nó với thằng Trọng không phải ngoại lệ, nhưng dần dần người ta ít kể hơn và cũng không có nhiều người biết
Chuyện là trước đây ở làng có một ông lão rất hay thả diều, những chiếc diều đều do tự tay ông làm, rất đẹp, bọn trẻ trong làng thường theo ông ra đồng thả diều, chúng hứng thú và say mê khi được nhìn những con diều của ông với tạo hình các con vật bay lượn trên bầu trời. Ông có hai người con trai và cả hai người đều không thích diều, cha mẹ sinh con trời sinh tính là vậy, từ ngày hai người con trưởng thành và lên thành phố sống, ông ở quê có một mình, nhưng vẫn ra đồng thả diều, chỉ có điều lạ là đến cuối buổi, ông không thu diều về mà dùng dao cắt dây diều để những con diều theo gió bay đi
- Những con diều cũng giống như những con chim non vậy, khi chúng đã trưởng thành và đủ lông đủ cánh thì không ai có thể giữ chúng mãi vì chúng muốn được bay lượn cùng với mây trời - ông nói
Kể từ đó, người trong làng có người bảo ông đãng trí, có người bảo ông bị điên, thế rồi ông mất đi, nhưng câu chuyện con diều thì vẫn theo đó mà lưu truyền. Nó được mẹ kể cho nghe câu chuyện này, nó không muốn phải quên đi, cũng không coi câu chuyện chỉ là một thứ nhàm chán, nó muốn lưu lại trong ký ức để sau này khi đã đủ trưởng thành biết đâu sẽ có một cái nhìn khác
Cái người ta muốn đôi khi là một cuộc sống yên bình, thanh thản, không quá nhiều bất thường và nội tâm không biến động. Nội tâm của con người sẽ thể hiện rõ nhất khi cuộc sống xảy ra biến cố, để có một nội tâm vững chắc thì yếu tố tiên quyết là thời gian, một cậu bé khi chứng kiến sự sống bị mất đi sẽ rất khác so với một ông lão khi đối mặt với sự gần đất xa trời, có người sợ hãi cái chết nhưng có người lại bình tĩnh đón nhận như là một điều tất yếu. Cuộc sống là hữu hạn và có lẽ nên sống một cách tốt nhất, đối xử với những người tốt với mình một cách tốt nhất
Đang câu cá thì cậu bé có một phát hiện, lần nào cũng vậy
- Một con sâu đúng không anh - cậu bé vừa nói, vừa chỉ tay
Nó nhìn thì thấy một con sâu nhỏ màu xanh đang treo mình giữa không trung bằng một sợi tơ rất mảnh và chỉ còn cách mặt nước tầm 30cm, một đầu sợi tơ được đính vào ngọn cây dừa bên cạnh nó và cậu bé
- Đúng rồi
- Sâu là món khoái khẩu của cá - cậu bé đưa tay định ngắt sợi tơ
- Khoan đã - nó ngăn cậu bé lại
- Sao vậy anh
- Anh có ý như thế này, anh em nghe xem có đồng tình với anh không
- Vâng
- Đầu tiên em quan sát thật kỹ con sâu nhé, quan sát từng chuyển động của nó
Lại nói về việc quan sát, nhà thơ phải có sự quan sát tinh tường, quan sát để tìm ra bản chất của vấn đề, quan sát để thấy được chất thơ trong sự vật, hiện tượng. Quan sát là một công việc quan trọng, nhà thơ họ quan sát cuộc sống để tìm kiếm chất liệu cho tác phẩm của mình. Họ tìm thấy những
tình cảm, suy tư, những trăn trở đằng sau màu sắc, hình dáng, cử động. Con mắt nhà thơ không chỉ biết nhìn cái đẹp, một nhà thơ chân chính là phải biết chấp nhận những cái không đẹp, những cái gồ ghề, sần sùi của cuộc sống để tìm ra cái đẹp bên trong nó vì sự vật, sự việc xét cho cùng đều có hai mặt tốt và xấu.
Cả nó và cậu bé sau khi quan sát đều đi đến thống nhất đó là con sâu đang cố gắng leo lên ngọn cây dừa giống như người leo dây vậy và khoảng cách với mặt nước bây giờ đã được nới rộng thêm 1cm
- Để em giúp nó leo lên ngọn cây dừa
- Khoan đã, em thấy đó, ở góc nhìn của anh em mình thì đây là một điều bình thường, có khi yên bình, nhưng ở góc nhìn của con sâu thì sao?
Cậu bé ngẫm nghĩ một lúc:
- Con sâu đang gặp nguy hiểm
- Đúng vậy, và nó đang phải cố gắng từng giây từng phút để thoát khỏi sự nguy hiểm đó. Nếu mệt hoặc sợi tơ bị đứt nó sẽ rơi xuống nước và làm mồi cho cá, nếu nó leo lên được ngọn cây dừa nó sẽ an toàn, nhưng không hề dễ dàng
- Anh em mình có giúp nó không, anh quyết định như thế nào?
- Em thì sao?
- Em đang phân vân
- Trước khi em đưa ra quyết định thì anh sẽ phân tích vài thứ, nếu giả sử hôm nay anh và em không đi câu cá thì sẽ không có chuyện phát hiện ra con sâu này và cũng sẽ không có chuyện anh và em phải đưa ra quyết định
- Đúng như vậy - cậu bé tán thành
- Như vậy có hai khả năng là đi câu cá hoặc không đi câu cá, nhưng ngay cả khi khả năng đi câu cá đã xảy ra thì vẫn có hai khả năng là giúp hoặc không giúp, và tất cả các khả năng trên con sâu đều không có quyền quyết định
Thấy cậu bé đang suy nghĩ và bị thu hút vào lời nói của nó, nó tiếp tục phân tích:
- Và điều quan trọng là nguyên nhân tại sao con sâu lại rơi vào hoàn cảnh như bây giờ
- Có rất nhiều nguyên nhân - cậu bé đáp
- Chính xác, và giả sử anh và em sẽ giúp con sâu lên ngọn cây dừa thì vẫn có hai khả năng xảy ra là con sâu sẽ an toàn hoặc sẽ bị rơi xuống một lần nữa và lại rơi vào hoàn cảnh treo lơ lửng bằng sợi tơ
- Đúng như vậy - cậu bé tiếp tục tán thành
- Anh không nói về đúng hay sai, nhưng anh muốn biết liệu con sâu có tự mình leo lên được ngọn cây dừa hay không, đó là sự cố gắng, em biết không, điều đáng trân trọng nhất của con người trong cuộc sống là sự cố gắng
- Nhưng nó là sâu mà anh
- Nhưng em có chắc là nó khác chúng ta, em có chắc là một con sâu không có lòng tự trọng của riêng nó, một người ăn mày sẵn sàng trả lại một số tiền lớn mà họ nhặt được dù số tiền đó có thể giúp họ trở nên sung sướng
Cậu bé lại ngẫm nghĩ và nó tiếp tục phân tích, phân tích là bản năng của nhà thơ:
- Và vẫn còn hai khả năng nữa, ngay cả khi em đã lựa chọn sẽ giúp con sâu đó, đó là con sâu sẽ đồng ý để em giúp hoặc con sâu sẽ không muốn em giúp mà nó muốn tự mình leo lên. Cũng giống như việc học vậy, có người muốn chép bài để được điểm cao nhưng có người lại muốn tự mình phấn đấu
- Em hiểu rồi anh
- Khi bản thân em muốn tự mình cố gắng thì anh tin chắc là em không muốn có sự can thiệp nào cả, lại càng không cần một sự giúp đỡ, nó làm em cảm thấy khó chịu và không được tôn trọng
- Vậy anh và em sẽ để mặc nó
- Ít ra trong trường hợp này là như vậy
- Bây giờ anh em mình sẽ đi về và đến chiều mai sẽ quay lại
Suốt đoạn đường về, cậu bé cứ nhắc mãi về con sâu, về các giả thuyết..
Nó cố mở cánh cổng thật khẽ để không phát ra tiếng động nhưng kế hoạch của nó không thành công, chỉ với vài bước chạy thì con mèo tam thể đã ở trước mặt nó và buộc lòng nó phải giao nộp một con cá
3028
127
