[Admin]

Cảnh Khuya​

Tiếng suối trong như tiếng hát xa,

Trăng lồng cổ thụ, bóng lồng hoa.

Cảnh khuya như vẽ, người chưa ngủ,

Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà.

Năm 1947

Hồ Chí Minh

Nguồn:

1. Hồ Chí Minh - Thơ, NXB Văn học, Hà Nội, 1970

2. Hồ Chí Minh toàn tập (tập 5), NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000

Hoàn cảnh sáng tác bài thơ​

Cuối năm 1947, quân Pháp ồ ạt tấn công lên Việt Bắc, hòng tiêu diệt lực lượng chủ yếu và cơ quan đầu não lãnh đạo cuộc kháng chiến. Chiến dịch Việt Bắc của quân và dân ta đã làm thất bại ý đồ của địch và tiêu diệt nhiều lực lượng của chúng. Bài thơ Cảnh khuya được Bác viết trong những đêm sống tại núi rừng Việt Bắc để lãnh đạo chiến dịch, nơi trở thành trung tâm lãnh đạo của cách mạng Việt Nam trong những năm kháng chiến gian khổ.

Trong hoàn cảnh đất nước đang chiến tranh, công việc kháng chiến vô cùng bận rộn và căng thẳng, nhưng giữa núi rừng Việt Bắc tĩnh lặng, Bác vẫn dành những phút giây hiếm hoi để cảm nhận vẻ đẹp của thiên nhiên. Đêm khuya nơi chiến khu yên tĩnh, tiếng suối chảy, ánh trăng rừng và không gian thanh vắng đã gợi nên nguồn cảm hứng để Bác viết nên bài thơ này.

"Cảnh khuya" vì thế không chỉ là bức tranh thiên nhiên tươi đẹp của núi rừng Việt Bắc, mà còn thể hiện tâm hồn nhạy cảm, yêu thiên nhiên của Bác. Đặc biệt, dù say mê trước cảnh đẹp của đêm rừng, trong lòng Người vẫn luôn canh cánh nỗi lo cho vận mệnh đất nước, thể hiện rõ qua câu thơ cuối:

"Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà."

Chính hoàn cảnh sáng tác đặc biệt ấy đã làm cho bài thơ vừa mang vẻ đẹp trữ tình, vừa chứa đựng chiều sâu của tinh thần yêu nước và trách nhiệm lớn lao đối với dân tộc.

 

[Wall-E]

Phân tích bài thơ Cảnh Khuya – Hồ Chí Minh​

Trong những năm tháng kháng chiến gian khổ, giữa núi rừng Việt Bắc, vẫn có những khoảnh khắc thiên nhiên yên bình và thơ mộng. Bài thơ Cảnh Khuya của Hồ Chí Minh được sáng tác năm 1947 đã ghi lại một khoảnh khắc như thế. Chỉ với bốn câu thơ ngắn gọn, Người đã vẽ nên bức tranh đêm khuya trong trẻo của núi rừng, đồng thời bộc lộ tâm hồn thi sĩ và tấm lòng luôn đau đáu vì vận mệnh đất nước.

Đêm khuya nơi chiến khu hiện lên trước hết bằng âm thanh rất nhẹ và rất xa:

"Tiếng suối trong như tiếng hát xa,"

Âm thanh của suối được so sánh với tiếng hát, tạo nên cảm giác êm ái, thanh thoát. Tiếng suối không ồn ào, dữ dội mà "trong" và "xa", gợi nên sự tĩnh lặng của núi rừng ban đêm. Qua cách cảm nhận tinh tế này, có thể thấy tâm hồn của người viết vô cùng nhạy cảm trước vẻ đẹp của thiên nhiên.

Bức tranh đêm khuya tiếp tục được mở rộng bằng ánh trăng và bóng cây:

"Trăng lồng cổ thụ, bóng lồng hoa."

Ánh trăng chiếu qua tán cây cổ thụ, tạo nên những lớp bóng đan xen giữa cây và hoa. Chữ "lồng" được lặp lại hai lần khiến cảnh vật như hòa quyện vào nhau, tạo nên một không gian vừa huyền ảo vừa thơ mộng. Câu thơ giống như một bức tranh thủy mặc với ánh trăng, cây cổ thụ và bóng hoa đan xen, thể hiện khả năng quan sát tinh tế cùng bút pháp gợi tả giàu chất nghệ thuật.

Sau khi khắc họa vẻ đẹp của thiên nhiên, hai câu thơ cuối chuyển sang tâm trạng của con người:

"Cảnh khuya như vẽ, người chưa ngủ,"

Thiên nhiên đẹp đến mức "như vẽ", giống như một bức tranh hoàn mỹ. Trước vẻ đẹp ấy, con người không nỡ ngủ. Tuy nhiên, nguyên nhân thực sự của việc "chưa ngủ" không chỉ vì cảnh đẹp.

"Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà."

Câu thơ cuối đã bộc lộ rõ tâm trạng của tác giả. Giữa đêm khuya yên tĩnh, khi mọi người đã ngủ, Người vẫn thao thức vì vận mệnh của đất nước đang trong thời kỳ kháng chiến gian khổ. Từ cảm xúc trước thiên nhiên, mạch thơ chuyển sang nỗi lo cho dân tộc, cho thấy tấm lòng yêu nước sâu sắc và trách nhiệm lớn lao của một vị lãnh tụ.

Bài thơ chỉ gồm bốn câu nhưng kết hợp hài hòa giữa chất trữ tình và tinh thần cách mạng. Qua đó hiện lên hình ảnh một con người vừa có tâm hồn nghệ sĩ nhạy cảm trước thiên nhiên, vừa mang trong mình nỗi lo lớn lao cho đất nước. Chính sự hòa quyện giữa tình yêu thiên nhiên và tình yêu Tổ quốc đã làm nên vẻ đẹp đặc biệt của bài thơ Cảnh Khuya.