[Kiệt]

Review ben-hur câu chuyện về đấng christ

​

Tác giả: Lew Wallace

Dịch giả: Ngô Thế Vinh

Thể loại: Tiểu thuyết lịch sử; Văn học kinh điển; Phiêu lưu; Sử thi

Quốc gia: Hoa Kỳ

Năm xuất bản: 1880

Ben-Hur Câu Chuyện Về Đấng Christ (Ben-Hur: A tale of the Christ) lấy bối cảnh vào thời kỳ La Mã cổ đại. Xoay quanh về cậu thiếu niên Ben-Hur tại Jerusalem và cùng với sự ra đời của Chúa Jesus mang theo niềm tin giải phóng dân tộc Do Thái khỏi ách cai trị của La Mã. Tác phẩm được Lew Wallace viết và xuất bản năm 1880. Trở thành một trong đầu sách bán chạy ở thế kỷ 19. Tại Việt Nam được phát hành bởi Phúc Minh Books cùng Nhà xuất bản Văn học với phiên bản đầy đủ 740 trang gồm minh họa.​

***​

Bước vào trang sách là hành trình tìm về quê hương của Ben-Hur trên con đường bị đày làm nô lệ, sau sự kiện tai họa giáng xuống cho gia đình của chàng trai trẻ người Do Thái này. Sự quyết tâm cùng ý chí trở về mang theo mối thù với người bạn thân La Mã thuở nhỏ của mình là Messala. Chính con người hiểm ác ấy đã nhúng tay đẩy anh rơi vào tình cảnh gia đình ly tán, nhà tan cửa nát.​

(Messala bên trái và Ben-Hur bên phải - Ảnh: Ben-Hur 1959)​

Sự việc diễn ra vào cái ngày định mệnh khi viên gạch trên tường căn nhà thuộc sỡ hữu của một gia đình quý tộc lâu đời người Do Thái tại Jerusalem rơi xuống đất. Đó là gia đình thuộc dòng họ Hur, chỉ vì mảy may viên gạch rơi trúng lúc viên tỉnh trưởng Valerius Gratus diễu hành qua mà số phận của những con người ấy đã được định đoạt, đặc biệt là cậu thiếu niên Judah hay sau này người ta thường gọi là Ben-Hur.​

(Messala trở về Judea sau khi đến Rome - Ảnh: Ben-Hure 1959)​

Ngay sau đó là một cuộc đột nhập, vây bắt tàn khốc diễn ra trong chính căn nhà nổi bật nhất vùng, những tiếng kêu la của gia nhân, những thứ đồ đạc lộng lẫy đổ vỡ, khung cảnh hoang tàn như ngoài chiến trận. Người mẹ và cô em gái Tirzah sẽ không thể nào hình dung được sự tàn nhẫn của số phận sau khi rời khỏi chính ngôi nhà của mình. Còn Ben-Hur lúc này chỉ đứng chết trân nhìn mọi thứ vụt khỏi tầm mắt, sự sụp đổ dường như chớp nhoáng qua đôi mắt mà bóng hình Messala lại đột ngột hiện lên. Từ đây, sự hận thù trong Ben-Hur đã dần hình thành.​

(Em gái Tirzah bên trái và mẹ Mariam bên phải - Ảnh: Ben-Hur 1959)​

Anh bị đày làm nô lệ trên những chiến thuyền suốt những năm tháng ròng rã. Thế nhưng, có lẽ Chúa đã không phụ chàng trai người Do Thái này, Người đã cho anh cơ hội gặp gỡ vị Hộ dân quan Quintus Arrius trên chiến thuyền nhận lệnh tiêu diệt bọn cướp biển. Điều tình cờ đã xoay chuyển cuộc đời anh sang trang mới, thay thân đổi phận thành một người con của vùng đất La Mã.​

(Chiến thuyền Ben-Hur làm nô lệ - Ảnh: Ben-Hur 1959)​

Đây là thời khắc sau những sóng gió mà anh có thể quay trở về quê hương với một danh tiếng mới nhưng mục đích vẫn còn vẹn nguyên. Người ta truyền đồn câu chuyện bi thảm về gia đình dòng họ Hur ở Judea ấy suốt chuyển đi trở về của anh. Những con người ngầm khẳng định sự biến mất của cậu thiếu niên xấu số trong sự kiện ngày hôm ấy. Thế nhưng, không ai biết rằng tại Judea này sau đó sẽ diễn ra sự kiện còn khiến toàn bộ phương Đông kinh ngạc hơn nhiều lần.​

(Hộ dân quan Quintus Arrius - Ảnh: Ben-Hur 1959)​

Suốt hành trình tìm kiếm tin tức về mẹ và em gái. Anh nghe được tin về người gia nhân thuộc quyền sỡ hữu của cha đã làm nên tên tuổi ở Antioch. Mang theo niềm hi vọng về điều mà mình đang mong mỏi, anh đến tìm gặp Simonides. Vị thương nhân vì sự trung thành đã khiến ông chỉ còn có thể ngồi im để cô con gái Esther của mình phục vụ.

Dù cuộc gặp gỡ bất ngờ này khiến ông vẫn có chút hoài nghi về thân phận thật sự của chàng trai trẻ, nhưng nhờ ơn vị Chúa của Israel đã dẫn lối ông theo con đường đúng đắn. Phía sau Ben-Hur giờ đây có sự phù trợ từ ông, cứ ngỡ cuộc đời Simonides sẽ mãi gắn với lời thề năm xưa với vị chủ nhân quá cố, nhưng tấm lòng thiện lương của anh đã giúp ông được giải thoát.​

(Con gái Esther và Simonides - Ảnh: Ben-Hur 1959)​

Trên con đường với một mối thù, anh nhận ra thời cơ đã đến sau khi xem buổi tập dợt đua ngựa tại đấu trường Circus ở Antioch. Cũng lúc đó, vị tộc trưởng Ildrim đang tìm kiếm người đủ kĩ năng để điều khiển những con ngựa Ả Rập quý giá của ông. Ben-Hur chớp lấy cơ hội và xin đề nghị sẽ giúp ông chiến thắng tại cuộc đua và tất cả phần thưởng sẽ đều là của ông.​

(Tộc trưởng Ildrim cùng những con ngựa Ả Rập - Ảnh: Ben-Hur 1959)​

Khi nghe cái tên Arrius được cất lên và mối thâm thù của chàng trai, ông đồng ý để Ben-Hur đại diện mình tham gia cuộc đua chính thức. Trận đấu đầy nghẹt thở dưới sự chứng kiến của toàn thể phương Đông đổ về như lũ chim trong buổi di cư, sự kiện không chỉ quyết định thắng bại giữa Ben-Hur và tên La Mã kiêu ngạo Messala mà còn là giữa hai dân tộc Do Thái và La Mã.​

(Trận đua ngựa tại đấu trường Circus - Ảnh: Ben-Hur 1959)​

Chính quyết định của anh đã dẫn bản thân tiến gần hơn với câu chuyện của vị Chúa dân tộc Israel từ người Ai Cập Balthasar. Thời điểm ông cùng các đồng đạo của mình lên đường tìm vị Đấng Cứu Thế giáng lâm tại Bethlehem dưới sự chỉ dẫn của một vì sao kì lạ trong màn đêm. Để rồi anh được gặp gỡ người con gái xinh đẹp đầy quyến rũ tên Iras của người Ai Cập. Cô con gái về sau gây cho anh những đau khổ khi mắc vào chiếc lưới tình yêu, không mấy đáng hận hơn Messala là bao. Từ sau cuộc trò chuyện với Balthasar, anh mong chờ sự xuất hiện sau câu hỏi "Vị vua mới của người Do Thái ở đâu? ".​

(3 người đồng đạo đi theo tiếng gọi của Chúa - Ảnh: Ben-Hur 1959)​

Trở về căn nhà một thời anh sống trong nhung lụa, những kí ức về ngày hôm đó chợt ùa về, nỗi đau càng thêm khắc khoải. Anh tìm kiếm sự sống trong căn nhà và mừng rỡ khi gặp lại người gia nhân Amrah nuôi nấng anh từ nhỏ. Còn thông tin về vị phu nhân và tiểu thư khi anh hỏi bà đều vô vọng. Cuộc hành trình của anh chưa thể dừng lại ngay lúc này. Song hành với đó là nhiệm vụ phụng sự vị vua sẽ cứu rỗi mảnh đất Israel mà người Ai Cập hằng mong đợi. Kế hoạch lớn lao của anh nhận được ủng hộ từ Simonides và cả Ildrim. Anh lên đường tìm kiếm vị vua ấy, chuẩn bị lực lượng sẵn sàng phò giá người.​

(Người Nezereth đang giảng đạo - Ảnh: Ben-Hur 1959)​

Khoảnh khắc vị vua người Nezereth xuất hiện, người mà anh tưởng rằng sẽ mang trong mình phong thái vô cùng vương giả. Trái ngược với ý nghĩ đó, thực tế anh có chút thất vọng nhưng tức khắc nhận ra con người này đã từng hiện diện trong cuộc đời mình. Những sự kiện tiếp theo là lúc cả gia đình Ben-Hur được vị vua này ra tay cứu giúp. Người người hồ hởi, phấn khích đồn đoán về ngày Vị Đấng Cứu Thế xuất hiện tại Jerusalem.

Tuy nhiên, nó cũng lan đến tai của chính quyền La Mã đang cai trị vùng đất bấy giờ, sự lo lắng mất đi vị thế quyền lực trong dân chúng cùng lời vu khống vô căn cứ rằng người Nezereth bôi nhọ đền thiên đã biến ngày mà Người xuất hiện trở thành buổi xử tội, nơi Người bị bắt giữ đưa lên cây thánh giá như một nô lệ.​

(Buổi hành hình người Nezereth - Ảnh: Ben-Hur 1959)​

Chuyến hành trình dừng lại khi Ben-Hur nhận ra Người không hề thuộc về thế gian này, anh chỉ đang chìm đắm trong mộng tưởng vị vua ấy sẽ ra tay lật đổ La Mã, trao trả tự do cho người dân Israel. Thế nhưng, tất cả đều không phải một thế giới bạo lực mà Người hướng tới. Người tự nguyện ra đi dù mang trong mình thuật phép có thể trốn thoát. Sự vị tha trong Người thuộc về cõi vĩnh hằng nơi những niềm tin dựng xây giữa các linh hồn ở chốn thiên đàng.​

***​

Dưới góc nhìn bản thân không thuộc Thiên Chúa giáo, Ben-Hur là một câu chuyện đầy màu sắc và thăng trầm. Thông qua sự trưởng thành từng ngày của cậu thiếu niên khi phải gánh trên vai tội lỗi mang lại cho gia đình, anh không ngừng vượt lên nghịch cảnh và những thử thách phía trước để tìm lại những gì đã mất. Dù mang trong mình mối thù với kẻ đã ra tay hãm hại bản thân nhưng anh vẫn không đánh mất bản ngã của chính mình, vẫn không để cái ác xâm chiếm linh hồn. Đức tính cao cả giúp anh đi qua những chông gai mà luôn có những người bạn phía sau trợ giúp.​

(Người Ai Cập Balthasar - Ảnh: Ben-Hur 1959)​

Câu chuyện không lấy yếu tố tôn giáo làm gốc, nhưng nó vẫn thể hiện được phần nào các sự kiện trọng đại phản ánh bản sắc thiện ác trong tâm hồn con người. Từ sự đố kị và xấu xa của Messala khi chà đạp lên lòng tự tôn dân tộc của Ben-Hur đã dẫn tới những sự kiện triền miên thay đổi bước ngoặc một đời người. Tiếp đến là một niềm tin vĩnh cửu của người Ai Cập Balthasar mà không ai có thể chứng minh nó có tính xác thực. Sự xuất hiện của người Nezereth – đứa con của Chúa, song hành cùng Ben-Hur như hình với bóng để rồi anh nhận ra chân lý mà anh tin theo đã chệch với lý tưởng của Người. Và cả sự trung thành của những gia nhân thuộc sỡ hữu gia đình Ben-Hur, bà Amrah hay ông Simonides đã nhận được trái ngọt sau những việc làm của mình.​

(Đám đông vây quanh buổi hành hình Chúa Jesus - Ảnh: Ben-Hur 1959)​

Khung cảnh Chúa Jesus bị đóng đinh trên cây thánh giá cùng 2 tên trộm đã tô điểm cho bức tranh câu chuyện Ben-Hur thêm sâu sắc. Những kẻ từ đầu đến cuối mơ mộng về sự tự do, luôn mang trong mình niềm tin về vị Đấng Cứu Thế cho đến khi Người xuất hiện, họ lại quay lưng và tiếp tay bắt sống Người. Chỉ bởi sự mua chuộc và đức tin dễ dàng lung lay trước một con người trông có vẻ hoàn toàn bình thường mà niềm tin bấy lâu đã tan biến. Điều này cũng không làm lạ rằng ngay cả Ben-Hur từ đầu cũng không ngừng hoài nghi về Người ấy cho đến lúc anh chứng kiến cảnh Người bị hành hình trên ngọn đồi.​

(Ảnh: Phúc Minh Books)​

Một tác phẩm văn học đặc sắc mà bạn đọc nên thử trải nghiệm, những câu chuyện trong tác phẩm phần nào đó dựa trên Kinh Thánh nên không có gì lạ rằng đây là một cuốn sách vượt cả Túp Lều Bác Tom của Harriet Beehcer Stowe ở thế kỷ 19. Dạo đầu câu chuyện chắc chắn sẽ mang lại cảm giác rất hàn lâm và dễ nhàm chán nhưng hãy cố gắng dõi theo đến nửa sau lúc chuyến thuyền đưa nhân vật chính Ben-Hur trở về quê hương của mình. Dù sách dày nhưng không mang nặng yếu tố tôn giáo. Hãy nêu cảm nhận của bạn dưới phần comment nhé!​