[Admin]

Trong thi ca nhạc họa, để ca ngợi vẻ đẹp của người phụ nữ, người ta thường miêu tả vóc dáng, làn da, mái tóc, nụ cười, hiếm có khi nào lại đặc tả về đôi bàn tay người phụ nữ. Là người phụ nữ khéo léo, đảm đang, giàu tình cảm, Xuân Quỳnh càng hiểu giá trị của đôi bàn tay người phụ nữ. Với Xuân Quỳnh, không phải đôi mắt mà chính đôi bàn tay mới là cửa sổ tâm hồn của người phụ nữ. Thi tứ của bài thơ giản dị đến không ngờ nhưng qua ngôn ngữ thể hiện tự nhiên, giọng điệu tình cảm, trìu mến, đôi bàn tay trở nên thật dịu hiền, thật trang trọng và đẹp đẽ.

Bằng việc sử dụng kết hợp rất chính xác và tinh tế các thủ pháp nghệ thuật ẩn dụ, hoán dụ, so sánh, tác giả Xuân Quỳnh đã khắc họa một cách chân thực và sinh động hình ảnh người phụ nữ dịu dàng, tần tảo, đảm đang, chung thủy, nặng tình, nặng nghĩa, giàu đức hy sinh. Hình ảnh đôi bàn tay cũng chính là sự thể hiện niềm tin, khát vọng về cuộc sống bình dị, ấm êm và hạnh phúc của người phụ nữ.

Bàn tay em​

Gia tài em chỉ có bàn tay,

Em trao tặng cho anh từ ngày ấy,

Những năm tháng cùng nhau anh chỉ thấy

Quá khứ dài là mái tóc em đen.


Vui, buồn trong tiếng nói, nụ cười em,

Qua gương mặt anh hiểu điều lo lắng,

Qua ánh mắt anh hiểu điều mong ngóng,

Anh nghĩ gì khi nhìn xuống bàn tay?


Bàn tay em ngón chẳng thon dài,

Vết chai cũ, đường gân xanh vất vả.


Em đánh chắt, chơi thuyền thuở nhỏ,

Hái rau dền, rau rệu nấu canh,

Tập vá may, tết tóc một mình,

Rồi úp mặt lên bàn tay khóc mẹ.


Đường tít tắp, không gian như bể,

Anh chờ em, cho em vịn bàn tay

Trong tay anh, tay của em đây

Biết lặng lẽ vun trồn gìn giữ.


Trời mưa lạnh, tay em khép cửa,

Em phơi mền, vá áo cho anh.

Tay cắm hoa, tay để treo tranh,

Tay thắp sáng ngọn đèn đêm anh đọc.


Năm tháng đi qua, mái đầu cực nhọc,

Tay em dừng trên vầng trán lo âu.

Em nhẹ nhàng xoa dịu nỗi đau

Và góp nhặt niềm vui từ mọi ngã.


Khi anh vắng, bàn tay em biết nhớ

Lấy thời gian đan thành áo mong chờ.

Lấy thời gian em viết những dòng thơ

Để thấy được chúng mình không cách trở.


Bàn tay em, gia tài bé nhỏ,

Em trao anh cùng với cuộc đời em.


Xuân Quỳnh

 

[Sói]

Cảm nhận bài thơ Bàn tay em​

Có những bài thơ không cần đến những lời yêu nồng nhiệt hay những hình ảnh lộng lẫy vẫn đủ sức chạm đến trái tim người đọc bằng sự bình dị và chân thành. "Bàn tay em" của Xuân Quỳnh chính là một bài thơ như thế. Chỉ với hình ảnh đôi bàn tay nhỏ bé của người phụ nữ, nhà thơ đã gửi gắm biết bao yêu thương, hy sinh và khát vọng được đồng hành cùng người mình yêu suốt cuộc đời. Đọc bài thơ, ta không chỉ cảm nhận được vẻ đẹp của tình yêu đôi lứa mà còn thấy thấp thoáng hình ảnh của biết bao người phụ nữ Việt Nam – những con người luôn lặng lẽ dành cả thanh xuân, cả cuộc đời để vun đắp hạnh phúc cho gia đình. Bài thơ mang đến một cảm giác ấm áp, dịu dàng như một lời thủ thỉ, khiến mỗi câu chữ đều đọng lại rất lâu trong lòng người đọc.

Điều khiến tôi xúc động nhất là cách Xuân Quỳnh gọi đôi bàn tay ấy là "gia tài". Gia tài thường khiến người ta nghĩ đến những điều lớn lao, quý giá về vật chất, nhưng với người phụ nữ trong bài thơ, gia tài chỉ là đôi bàn tay đã theo mình suốt những năm tháng lớn lên, lao động và yêu thương. Hai câu thơ mở đầu: "Gia tài em chỉ có bàn tay, / Em trao tặng cho anh từ ngày ấy" vừa giản dị vừa sâu sắc. Đó không chỉ là sự trao gửi một phần cơ thể, mà còn là sự trao gửi cả cuộc đời, cả niềm tin và tình yêu. Đôi bàn tay trở thành biểu tượng của sự gắn bó, của lời hứa sẽ cùng nhau đi qua mọi vui buồn, mọi thử thách của cuộc sống.

Xuân Quỳnh không tô vẽ đôi bàn tay bằng những nét đẹp mềm mại, kiêu sa. Trái lại, chị thẳng thắn viết: "Bàn tay em ngón chẳng thon dài, / Vết chai cũ, đường gân xanh vất vả." Chính sự chân thực ấy lại khiến hình ảnh người phụ nữ trở nên đẹp hơn bao giờ hết. Đó là đôi bàn tay đã quen với lao động, đã từng hái rau, vá áo, tết tóc, chèo thuyền và làm biết bao công việc bình dị của cuộc sống. Những vết chai, những đường gân không làm giảm đi vẻ đẹp của bàn tay mà ngược lại còn trở thành minh chứng cho sự tần tảo, chịu thương chịu khó. Đọc đến đây, người ta dễ dàng liên tưởng đến đôi bàn tay của mẹ, của bà hay của những người phụ nữ quanh mình – những đôi bàn tay đã âm thầm hy sinh để chăm lo cho những người thân yêu.

Điều đặc biệt hơn cả là đôi bàn tay ấy không chỉ biết lao động mà còn biết yêu thương. Khi người mình yêu mệt mỏi, bàn tay ấy nhẹ nhàng xoa dịu nỗi đau. Khi trời trở lạnh, bàn tay ấy khép cửa, vá áo, phơi mền. Khi đêm xuống, đôi bàn tay lại thắp sáng ngọn đèn để người chồng tiếp tục đọc sách, làm việc. Mỗi hành động đều rất nhỏ bé nhưng chứa đựng biết bao tình cảm. Xuân Quỳnh đã khéo léo cho thấy rằng tình yêu không nhất thiết phải được thể hiện bằng những lời nói hoa mỹ, mà đôi khi chỉ hiện diện trong những cử chỉ chăm sóc âm thầm mỗi ngày. Chính những điều giản dị ấy mới là nền tảng bền vững nhất của hạnh phúc.

Bài thơ còn khiến tôi cảm nhận được vẻ đẹp của sự đồng hành trong tình yêu. Người phụ nữ không mong được chở che một cách thụ động mà luôn muốn cùng người mình yêu bước qua mọi chặng đường. Hình ảnh "Anh chờ em, cho em vịn bàn tay / Trong tay anh, tay của em đây" gợi lên sự bình đẳng và gắn bó giữa hai con người. Một bàn tay nắm lấy một bàn tay, không ai ở phía trước hay phía sau, mà cùng nhau bước tiếp trên con đường dài của cuộc đời. Đó là một quan niệm tình yêu rất hiện đại nhưng cũng vô cùng nhân văn của Xuân Quỳnh.

Đặc biệt, tôi rất thích đoạn thơ nói về nỗi nhớ: "Khi anh vắng, bàn tay em biết nhớ / Lấy thời gian đan thành áo mong chờ." Chỉ với một hình ảnh giàu sức gợi, nhà thơ đã biến nỗi nhớ thành thứ có thể cầm nắm được. Thời gian vốn vô hình, nhưng qua trí tưởng tượng của Xuân Quỳnh lại trở thành những sợi chỉ để người phụ nữ đan nên chiếc áo của sự chờ mong. Nỗi nhớ trong thơ chị không bi lụy mà dịu dàng, bền bỉ và đầy hy vọng. Đó là thứ tình cảm luôn hướng về người mình yêu bằng tất cả sự thủy chung.

Khép lại bài thơ bằng hai câu: "Bàn tay em, gia tài bé nhỏ, / Em trao anh cùng với cuộc đời em", Xuân Quỳnh đã để lại trong lòng người đọc một dư âm thật đẹp. Gia tài ấy tuy nhỏ bé nhưng lại là tài sản quý giá nhất của một con người, bởi nó chứa đựng cả tuổi trẻ, những tháng năm lao động, những giọt nước mắt, niềm vui, nỗi nhớ và tình yêu. Đó là sự trao đi không chút đắn đo, không toan tính, chỉ mong người mình yêu được bình yên và hạnh phúc.

"Bàn tay em" là một bài thơ nhẹ nhàng nhưng có sức lay động sâu sắc bởi những cảm xúc chân thành và hình ảnh gần gũi. Qua hình tượng đôi bàn tay, Xuân Quỳnh đã ca ngợi vẻ đẹp của người phụ nữ Việt Nam: Giản dị, đảm đang, giàu đức hy sinh nhưng cũng đầy khát vọng yêu thương và được yêu thương. Đọc bài thơ, tôi càng trân trọng hơn những điều bình dị trong cuộc sống, bởi hạnh phúc đôi khi không nằm ở những điều lớn lao mà được vun đắp từ chính những bàn tay lặng lẽ yêu thương mỗi ngày. Đó cũng là thông điệp đẹp mà Xuân Quỳnh đã gửi gắm, khiến "Bàn tay em" vẫn luôn giữ nguyên giá trị và sức rung động trong lòng bạn đọc qua bao năm tháng.