Nghe tiếng cuốc kêu​

Những đám mây bay đi

Tôi với người ở lại

Cuốc kêu ngoài bến sông

Cuốc kêu vì bẫy hiểm

Bèo leo nheo nước lên

Tôi âm thầm gọi tên

Bàn ghế và quần áo cũ

Tuổi trẻ đột ngột về

Ngơ ngác nhìn tôi

Những cánh diều để chỏm

Vui hơn điều đáng vui

Bánh đa phồng giữa chợ

Che bớt một phần buồn

Tôi ngồi gọi tên những quân bài tam cúc

Xe pháo mã những ngả đường xa lắc

Còn lại thôi hồi tiếng cuốc kêu.

Cuốc kêu từ ngày chưa ai đặt tên cho cuốc

Cha tôi nhào đất đắp đường

Ông táo bằng đất

Chiếc chén bằng đất

Những người uống rượu lần lượt bỏ đi

Cha tôi cầm chiếc chén lên

Như cầm một phần đời mình

Đã khô ra thành đất

Cuốc kêu ngoài bãi xa

Cuốc kêu từ ngày cây tre chưa đủ lá đan sàng

Trên đất ướt có người đến ở

Họ bắt đầu như một chiếc rễ nâu

Họ làm ra mọi thứ để nuôi nhau

Mong con cái có ngày mở mặt

Trời tối thì cậy ngọn đèn

Ngọn đèn bấc thắp bằng đầu lạ

Ngọn đèn bấc gió nhiều phen cướp mất

Cuốc kêu ngoài bến xa!

Cuốc kêu từ ngày em lạy mẹ lạy cha

Đi theo một sợi tơ hồng

Về với anh thành vợ thành chồng

Tình yêu nhiều đứt nối

Ta xin rừng một chiếc giường con

Xin đất một chiếc ấm nhỏ

Một đời người mà chiến chinh nhiều quá

Em níu giường níu chiếu đợi anh

Em trát những người con trai đẹp

Đợi anh

Chỉ mong anh về

Áo rách cũng thơm

Chiếc chạn nhỏ với vài đôi đũa mộc

Anh cứ tưởng sau chiến tranh thì toàn là hạnh phúc

Chúng ta đã từng vỏ võ đợi nhau

Nhưng không phải em ơi, cuốc kêu không phải thế

Trưa nay có điều gì mà cuốc kêu như xé

Tôi mất hai người anh

Cả hai đều rất trẻ

Sáng nay lại có người hàng xóm chạy sang

Mỗi lần sau đám tang

Lòng ai cũng héo

Dạ ai cũng sầu

Tôi cứ tưởng không ai còn xấu nữa

Tôi cứ tưởng tốt với nhau bao nhiêu cũng còn chưa đủ

Nhưng không phải, trời ơi, cuốc kêu không phải thế.

Giếng nước than lắm kẻ chao chân

Khu vườn than: Có những con sên ngấp nghé lên trời

Qua mùa hoa thì bướm cũng bay đi

Tôi ngồi buồn như lá sen rách

Cuốc kêu gì mà khắc khoải trưa nay

Tôi ngồi buồn tôi đếm ngón tay

Có mười ngón tay đếm đi đếm lại

Đếm đi đếm lại trời ngả sang chiều.

Chúng ta bị cái chết gạt về một phía

Bị hư danh gạt về một phía

Phải vượt mấy trùng khơi mới bắt gặp nụ cười.

Vừa bắt gặp nụ cười

Thì lại nghe tiếng cuốc.

Cảm nhận bài thơ Nghe Tiếng Cuốc Kêu​

Có những bài thơ đọc xong chỉ còn nhớ vài câu. Nhưng cũng có những bài thơ đọc xong lại nhớ một âm thanh. Với tác phẩm này, điều còn ở lại chính là tiếng cuốc – một tiếng kêu kéo dài từ quá khứ đến hiện tại, từ ký ức riêng của một con người đến nỗi đau chung của biết bao phận người.

Bài thơ không kể một câu chuyện theo trình tự, mà giống như dòng hồi tưởng miên man. Chỉ một tiếng chim cũng đủ làm hiện lên cả tuổi thơ, cha mẹ, những người đã khuất, những năm tháng chiến tranh, những giấc mơ bình yên và cả những vết thương chưa bao giờ thật sự lành. Mỗi ký ức hiện về đều rất đời thường, nhưng khi đặt cạnh nhau lại tạo thành một bức tranh rộng lớn về kiếp người.

Điều khiến người đọc day dứt nhất là cảm giác vỡ mộng. Người ta từng tin rằng sau những mất mát sẽ là những ngày bình yên, sau chiến tranh sẽ chỉ còn hạnh phúc. Nhưng cuộc sống không đơn giản như thế. Đau thương vẫn tiếp tục dưới những hình thức khác, con người vẫn làm tổn thương nhau, và cái chết vẫn lặng lẽ bước qua từng mái nhà. Chính sự thật ấy khiến tiếng cuốc trong bài thơ không còn là âm thanh của thiên nhiên, mà trở thành tiếng gọi của nỗi buồn, của sự thức tỉnh và của những điều không thể nguôi quên.



Tuy vậy, bài thơ không dẫn người đọc đến tuyệt vọng. Giữa bao mất mát, Hữu Thỉnh vẫn hướng con người về những điều đáng giữ gìn: Lòng nhân hậu, sự sẻ chia và giá trị của một nụ cười chân thành. Đó là ánh sáng nhỏ nhưng đủ để con người tiếp tục bước đi giữa những biến động của cuộc đời.

Phân tích bài thơ Nghe Tiếng Cuốc Kêu​

Xuyên suốt bài thơ là hình tượng trung tâm – tiếng chim cuốc:

"Cuốc kêu ngoài bến sông

Cuốc kêu vì bẫy hiểm"

Tiếng cuốc xuất hiện ngay từ đầu như một tín hiệu mở ra dòng hồi tưởng. Đây không chỉ là âm thanh của thiên nhiên mà còn là sợi dây nối hiện tại với quá khứ.

Từ tiếng cuốc, ký ức tuổi trẻ bất ngờ ùa về:

"Tuổi trẻ đột ngột về

Ngơ ngác nhìn tôi"

Cách nhân hóa khiến tuổi trẻ như một con người trở lại gặp chính tác giả. Ký ức không còn là điều trừu tượng mà hiện diện sống động trước mắt.

Bài thơ dành nhiều câu thơ để nói về cha và những con người lao động:

"Cha tôi cầm chiếc chén lên

Như cầm một phần đời mình

Đã khô ra thành đất"

Chiếc chén đất trở thành biểu tượng của cuộc đời lam lũ. Hình ảnh "đã khô ra thành đất" vừa gợi sự nhọc nhằn, vừa gợi quy luật trở về với đất của đời người.

Tiếng cuốc tiếp tục đồng hành với hành trình dựng xây cuộc sống:

"Họ bắt đầu như một chiếc rễ nâu

Họ làm ra mọi thứ để nuôi nhau"

Con người hiện lên như những chiếc rễ bám sâu vào đất, cần mẫn tạo dựng cuộc sống và nuôi dưỡng thế hệ sau. Đây là vẻ đẹp bình dị của người lao động Việt Nam.

Đến phần giữa bài thơ, giọng điệu chuyển sang nỗi đau chiến tranh và hậu chiến:

"Anh cứ tưởng sau chiến tranh thì toàn là hạnh phúc"

Đây là một câu thơ mang tính chiêm nghiệm sâu sắc. Nó thể hiện sự vỡ mộng trước hiện thực rằng hòa bình không đồng nghĩa với việc mọi đau khổ đều chấm dứt.

Cao trào cảm xúc nằm ở những câu thơ:

"Tôi mất hai người anh

Cả hai đều rất trẻ"

Nỗi đau không còn là ký ức xa xôi mà trở thành mất mát cụ thể, trực tiếp. Chi tiết ngắn gọn nhưng tạo sức ám ảnh lớn.

Sự thất vọng trước lòng người được đẩy lên cao:

"Tôi cứ tưởng tốt với nhau bao nhiêu cũng còn chưa đủ

Nhưng không phải, trời ơi, cuốc kêu không phải thế."

Điệp ngữ "Tôi cứ tưởng.." cho thấy sự đối lập giữa niềm tin và hiện thực. Tiếng cuốc lúc này trở thành tiếng báo động về những góc khuất của cuộc sống.

Khổ cuối mang ý nghĩa triết lý:

"Chúng ta bị cái chết gạt về một phía

Bị hư danh gạt về một phía

Phải vượt mấy trùng khơi mới bắt gặp nụ cười."

Nhà thơ nhìn con người trong cuộc đấu tranh giữa những giá trị đích thực và những điều phù phiếm. Nụ cười trở thành biểu tượng của hạnh phúc, của sự tử tế, nhưng để có được nó phải vượt qua rất nhiều thử thách.

Và rồi bài thơ khép lại bằng hình ảnh quen thuộc:

"Vừa bắt gặp nụ cười

Thì lại nghe tiếng cuốc."

Tiếng cuốc trở về như một vòng tuần hoàn của ký ức và đời sống. Nó nhắc con người không được quên quá khứ, không được quên những mất mát đã làm nên giá trị của hiện tại.

Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng kết cấu dòng ý thức, kết hợp tự sự, trữ tình và triết luận. Điệp ngữ "cuốc kêu" được lặp lại nhiều lần như một điệp khúc, vừa tạo nhịp điệu vừa kết nối các lớp ký ức. Ngôn ngữ mộc mạc nhưng giàu sức gợi, hình ảnh đời thường được nâng lên thành những biểu tượng mang ý nghĩa nhân sinh sâu sắc.

Nghe Tiếng Cuốc Kêu không chỉ là nỗi nhớ về một miền quê hay một thời đã qua, mà còn là bản suy ngẫm sâu lắng về ký ức, chiến tranh, con người và những giá trị cần được gìn giữ trong suốt hành trình sống.