I
Mở màn
1.
Đất An Phước phúc mỏng và bất yên. Với ai thế nào không biết chứ với thầy thông Huệ thì đúng như vậy. Ấy là sự câu thúc của cõi lòng khi mỗi lần nghĩ về số phận. Bảo rằng không có phúc phận và bất yên thì không phải. Gia đình thầy đã chẳng có một đoạn đời bình an và hạnh phúc ở cái thị xã An Phước này đó sao. Một đoạn đời đáng sống, tràn ngập niềm vui và tình thương đã lưu trú trong tâm trí thầy. Tiếc thì không hẳn, nhưng cảm giác đó như một giấc mơ thoảng qua. Tuy vậy những gì tròn vẹn và ấm êm đến khi gặp vận hạn lại chính là sự trì níu trong tâm trí, đôi lúc biến thành giấc mộng trầm kha, chà siết khiến trái tim đời rỉ máu..
Đau đắng thì rõ rồi, nhớ lại làm chi. Nhưng muốn quên càng thêm nhớ. Có chăng đổ thừa cho số phận âu là sự ve vuốt, trấn an nhằm xoa dịu nỗi thương đau, bởi chỉ còn chút dĩ vãng đẹp đẽ ấy để trái tim của thầy bám vào nhoi nhóp đập..
Sự sống tồn tại mỏng như phiến lá màu xanh và run rẩy như hương hoa của những cánh quế hồng thầy đang cầm trên tay. Thầy thông Huệ vuốt nhẹ, lòng bàn tay va vào vuốt gai nằm ẩn khuất trong kẽ lá gờn gợn, buốt nhột. Ừ, nếu không có cảm giác nhoi nhói từ những chiếc gai sắc nhọn này, có lẽ loài hoa kia sẽ không được con người trân trọng, nâng niu đến thế..
Mỗi khi làm phép so sánh giữa cuộc đời với loài hoa hồng, thầy thông Huệ thường liên tưởng đến người vợ thân yêu của mình. Dường như đó là sự thái quá của một tình yêu khó phai biến thành tính thiên vị, ích kỷ? Nhưng sao đâu, sự tuẫn tiết của người vợ để lại cho thầy lòng tôn thờ, như hiệp sĩ mất gươm trong trận đấu, lấy niềm tin yêu, nuối nhớ làm lá chắn, cản ngăn tất những phiền lụy, khổ đau để xua tan hết thảy mọi cám dỗ, khát thèm.
Thầy bước tới rương thờ, cắm cành hoa vào lọ, bật lửa châm nến. Ngọn lửa oằn vã tí tách rồi bừng sáng, lung linh. Làn hơi bạch lạp bảng lảng tỏa mùi thanh đạm, cuốn quyện với hương thơm man mác của những bông hoa hồng quế gợi nhớ đến hương tóc người vợ thân yêu.. Đôi tròng con người của thầy mờ dại đăm đăm nhìn vào đôi mắt người thiếu phụ trong tấm ảnh đặt trên rương thờ, tâm trí phiêu dạt vào cõi hư vô ảo diệu.
- Bác Huệ ơi.
Cái giọng nghèn nghẹn tiếng mũi dứt thầy thông Huệ ra mọi nỗi ưu tư. Thầy quay lại:
- Tâm đấy ư. Vào đây cháu.
Thằng Tâm nhăn mũi "Khịt" một cái trước khi nở nụ cười tóe tòe loe như hoa quế hồng gặp nắng. Nó rất sướng mỗi lần gặp thầy thông Huệ. Nó sướng bởi cả cái xã Hạ Lỗi này khi gọi nó đều đèo thêm chữ "Khịt". Duy thầy thông Huệ không gọi như thế. "Tâm ơi Tâm ra đây bác nhớ tý..". "Tâm làm gì đấy hả cháu?". "Tưới giúp bác luống hoa rồi ở lại ăn cơm với bác Tâm nhé!"..
Đúng là người nhiều chữ có khác. Từ tiếng gọi, lời hỏi han đến những lúc nhờ vả, thầy thông Huệ nói năng nhẹ nhàng, tình cảm, chứ không như bọn nông dân Hạ Lỗi. Từ trẻ con đến người già, mỗi khi gọi đến nó, một điều "
Tâm khịt..", hai điều "Tâm khịt..". Đểu hơn nữa, có kẻ còn bỏ tên réo: "Này khịt"... "
Bớ khịt.."..
Khịt cái mả cha chúng mày! - Mỗi lần nghe vậy Tâm lại rủa thầm. Nó ấm ức nhưng chỉ dám lầu bầu trong bụng. Lũ nông dân ở Hạ Lỗi coi nó như mảnh vá trên cái quần rách, như cái bìu dái không hột của con trâu thiến. Bọn họ coi mình là người còn coi nó không bằng con vật. Chắc hẳn vì Tâm khịt là kẻ không mời mà đến.
Tâm khịt xuất hiện đúng vào hôm đầu tiên nông dân tổng Hạ Lỗi tập trung tuần hành ra sới vật rìa làng họp mít tinh đấu tố địa chủ. Giữa dòng người nông dân nghèo, trông nó nghèo hơn. Đã vậy, hình hài của nó lại như một kẻ dị nhân độc đáo: Thân hình bé choắt, da đen, bẩn thỉu vì lâu ngày không tắm, đầu nhọn cá trê, tóc xơ xém vàng như lông bò. Mặt bẹp, sống mũi gãy, cánh mũi quăn như tổ sâu kèn. Đã thế, nước mũi nhớt nhèo nhẽo, xanh lè lè đùn ra như cống làng không nắp. Để sạch, nó dùng ống tay áo quệt ngang, còn mũi thì liên tục khà khịt như bễ thổi lò rèn. Nhưng trái với hình hài, nó hành động hăng hái hơn những nông dân hăng hái nhất, nhiệt tình hơn tất cả lũ trẻ con ở tổng Hạ Lỗi.
Nhớ sáng hôm ấy, Tâm khịt đang ngủ trong điếm canh đê, đột nhiên nghe tiếng trống thúc liên hồi và tiếng hô ầm ầm:
- Đả đảo địa chủ cường hào ác bá Trịnh Biêu.
- Hoan nghênh ruộng đất đã về tay nông dân.
* * *
Nó chồm dậy, nhảy phóc ra khỏi điếm, hòa vào đoàn người tuần hành. Người ta hô khẩu hiệu, nó vung tay hô theo. Vừa hô theo nó vừa lách người vượt lên đầu hàng tuần hành, nơi đội du kích áp giải địa chủ Trịnh Biêu. Đưa tay quệt ngang dòng dãi nhớt, mũi khà khịt liên hồi cho dễ thở, Tâm khịt dồn hết sức vào âm thanh thoát ra từ cổ họng. Nó khoái chí nhìn sự oai hùng của các chiến sĩ du kích, người súng kíp, kẻ gậy gộc, đòn càn, gươm, giáo.. Nhưng ấn tượng mà Tâm khịt sướng nhất là một chiến sĩ du kích tay cầm mã tấu, đầu thắt vuông vải đỏ, người cởi trần mở ra một khuông ngực vạm vỡ, đen nhánh, đanh cứng, chắc nịch như bệ xi măng trong điếm canh đê. Cứ mỗi lần người chiến sĩ du kích vung mã tấu, ánh thép va vào ánh nắng mặt trời phát ra muôn tia hào quang chói lòa khiến địa chủ Trịnh Biêu khiếp hãi co rúm người lại, còn Tâm khịt thích chí nhảy cầng cẫng như muốn hóa thân thành lưỡi mã tấu kia.
Nhìn Tâm khịt sung sướng, chiến sĩ du kích đồng tình, vung mã tấu phạt đứt cành tre gai ven đê, róc lá đưa cho nó. Như vậy nó đã có vũ khí, mà vũ khí do chính chiến sĩ du kích trao cho. Tâm khịt cầm cành tre trơ những cái gai sắc nhọn vung lên, chồm tới địa chủ Trịnh Biêu đang rụt cổ cúi đầu lùi lũi bước, liên tiếp hét vang: "Đả đảo địa chủ ác bá Trịnh Biêu".. Nông dân Hạ Lỗi ầm ầm hưởng ứng. Sự hưởng ứng tạo ra nguồn kích thích. Tâm khịt quệt ngang dòng nước mũi, cao tay vung, cành tre nảy bần bật, quay vun vút trên đầu khiến địa chủ họ Trịnh mặt cắt không còn hạt máu.
Thấy nó hăng hái quá thể, lũ nông dân ở tổng Hạ Lỗi nhìn nhau ngơ ngác. Đứa bé này con cái nhà ai lạc đến đây? Cô Gái, Đội trưởng Đội Cải cách ruộng đất tổng Hạ Lỗi hỏi. Không ai biết mà trả lời. Sau khi xác nhận nó là kẻ
tứ cố vô thân nhưng rất có nhiệt tình cách mạng, cô Gái kết luận:
- Trẻ con vốn sinh ra theo lẽ tự nhiên, nhưng nguyên nhân gây ra hoàn cảnh của đứa bé này là do chế độ phong kiến và bọn thực dân xâm lược. Chúng ta làm cách mạng chính là để giải phóng những thân phận thấp hèn như thế.
Bầu ơi thương lấy bí cùng. Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn.
Nghe cô Đội trưởng Đội Cải cách ruộng đất đọc câu ca dao, Tâm khịt hiểu sự nhiệt tình của nó được ủng hộ nên càng hăng hái hơn. Tâm khịt hăng đến nỗi, nông dân cả tổng Hạ Lỗi chấm điểm cho nó bằng những cái gật đầu tán thưởng và động viên nó bằng những tiếng reo hò khích lệ. Còn cô Gái trao cho nó vinh dự được cầm cờ Tổ quốc đi tiên phong. Ban trưa được ăn cơm cùng với các chiến sĩ du kích. Cảm động trước sự quan tâm của cô Đội trưởng đội Cải cách ruộng đất, và ấm lòng vì bữa cơm của nông dân tổng Hạ Lỗi, Tâm khịt dừng bước lang thang, lấy vùng Hạ Lỗi làm bến đỗ đời mình.
Nhưng sau thời sửa sai, lúc tổng Hạ Lỗi chuyển thành xã trực thuộc thị xã An Phước thì không cần sự hăng hái và lòng nhiệt tình của Tâm khịt nữa. Vả, thời đận ấy đã hết địa chủ cường hào cho nó cầm cờ, hô khẩu hiệu và vung roi tre đe nẹt rồi. Nghe đâu, chính quyền xã Hạ Lỗi khi họp bàn kiện toàn lại dân số, hộ tịch. Lúc bàn tính đến thân phận Tâm khịt, đã có nhiều người băn khoăn và lắm ý kiến lắm. Bởi nó có tên nhưng không có họ, không tuổi tác, không quê quán, không người thân thích, không giấy tờ chứng nhận nguồn gốc pháp nhân nên không đủ tiêu chuẩn nhập tịch.
Đành rằng Tâm khịt là kẻ điển hình về lòng nhiệt tình, hăng hái cách mạng. Nhưng lòng hăng hái, sự nhiệt tình cách mạng và cái nghèo thôi thì không đủ. Tính đến cái nghèo mà có tinh thần cách mạng, thì hàng vạn, thậm chí hàng triệu triệu nông dân ở nước Việt này vừa nghèo vừa hăng hái chứ đâu riêng mình Tâm khịt! Vả, dẫu nghèo khó bần cùng thì cũng phải có gốc gác xuất xứ để chính quyền địa phương lấy đó làm căn cứ thực hiện chính sách. Đằng này, nhìn vào lí lịch của Tâm khịt, ngoài cái sự nghèo và hành động nhiệt tình trong thời kỳ cải cách ruộng đất thì chẳng còn gì
. Đã thế, trong cuộc họp còn có người đưa ra ý kiến ngờ vực Tâm khịt là đứa thừa hưởng dòng máu của bọn phản động để lại. Cần phải cảnh giác!
Vì vậy có người đưa ra sáng kiến: Để tránh hậu quả, ban đêm bịt mắt, trói nó lại cho lên xe cải tiến, chở đi thật xa, bỏ! Có người kiến nghị: Đưa nó vào nhà thương điên.. Ác ý hơn, có kẻ còn đề xuất: Giao nộp Tâm khịt cho công an. Thêm vào đấy, bao nhiêu lời tham góp miễn sao tống cổ được Tâm khịt ra khỏi xã Hạ Lỗi.
Nhưng thật may, trên đời này còn có cô Gái. Với Tâm khịt, cô Gái chính là vị cứu tinh, là thần Hộ mệnh, là Phật Bà ngồi trên ban thờ chùa Hạ Lỗi, là Đấng Cứu Thế trên giáo đường nhà thờ An Phước. Nói cao hơn chút cô Gái là người sinh ra nó lần thứ hai. Cho nó làm người, cho nó làm con dân vùng Hạ Lỗi. Cô Gái - Lúc ấy đã chuyển sang làm Bí thư Chi bộ xã Hạ Lỗi. Trong cuộc họp liên tịch Bí thư Gái đưa ra kết kuận về số phận Tâm khịt như sau:
- Tuy chưa điều tra được ngọn ngành, nguồn gốc nhưng không vì vậy mà ta ruồng bỏ cháu Tâm. Dẫu sao cháu vẫn là một con người. Nếu đối xử ngược đãi là không đúng với tính nhân đạo của Đảng và Nhà nước. Theo tôi, xét tinh thần nhiệt tình cách mạng trong thời kì cải cách, chúng ta tạm thời để cho cháu Tâm trú tạm trên điếm canh đê trong lúc chờ chính sách cụ thể.
Đối với Tâm khịt, tất cả những gì đã xảy ra kể như một giấc mơ. Nhưng hết mơ là tỉnh, vì vậy sau khi tỉnh Tâm khịt lại trở về với điếm canh đê, nơi lần đầu trên đường lưu lạc nó trú ngụ, quay lại với thân phận của kẻ trên không chằng, dưới không buộc, tự thân vận động. Đói, mót khoai, mót lúa. Khát, uống nước ao, nước chuôm. Ai mướn việc thì làm kiếm miếng cơm thừa, canh vãi. Đêm đêm cuộn tròn lấy rơm, rạ thay chăn ôm vào lòng ngủ trên bệ xi măng ở điếm canh đê vừa đợi chờ chính sách, vừa ao ước đến một ngày nào đó lại xảy ra sự kiện nổ trời tung đất. Nó lại được cầm roi tre sánh vai cùng các chiến sĩ du kích vỗ vào mặt bọn địa chủ cường hào ác bá..
Tâm khịt sống lơ vơ như thế được dăm năm thì gặp cha con thầy thông Huệ. Đó là một buổi sáng, Tâm khịt đang lúi húi, xì xụi nướng khoai trong góc điếm thì cha con thầy thông Huệ từ thị xã An Phước dắt díu nhau về; trên xe đèo lỉnh kỉnh va li, túi vải.. Đến đoạn đường gần rẽ xuống làng, mặt đường đê xấu, gồ ghề, lồi lõm không đi xe đạp được, thầy thông Huệ phải dắt xe còn
Trịnh Hạ bám đằng sau đẩy. Đến ngang điếm canh, thầy thông Huệ tựa xe đạp vào tường điếm, vuốt mặt lau mồ hôi, bảo Trịnh Hạ:
- Từ đây trở đi là địa phận Hạ Lỗi rồi. Nghỉ một lát đã con.
Trịnh Hạ nhìn Tâm khịt chổng mông thổi lửa trong góc điếm, hỏi cha:
- Cậu ơi, nhà này sao không có cửa cậu nhỉ?
Thầy thông Huệ đáp:
- Đây không phải là nhà, mà là điếm canh đê.
Trịnh Hạ thắc mắc:
- Điếm canh đê là gì hả cậu?
Thầy thông Huệ đặt tay nải xuống bãi cỏ đáp lời con:
- Đó là nơi vào mùa lũ, nước trên thượng nguồn đổ về, người ta cắt phiên nhau ra đây canh gác, theo dõi mực nước sông Cái để báo tin cho dân trong vùng biết ra hộ đê chống lụt.
Trịnh Hạ lắc đầu tỏ ý không hiểu, thầy thông Huệ nói:
- Về đây sống rồi, từ từ con sẽ hiểu.
Nói xong thầy thông Huệ men xuống giệ đê tìm chỗ đi tiểu. Tâm khịt từ trong điếm bước ra, mặt mũi dính tro than lem luốc. Trịnh Hạ giật mình, há hốc mồm. Tâm khịt cười, tay quệt ngang mũi:
- Tao đéo phải là ma đâu mà sợ.
- Nhà anh ở đây à? - Trịnh Hạ hỏi.
- Mày là dân tỉnh có khác, đếch biết gì cả - Tâm khịt cười nhoen nhoẻn, nước mũi chảy thành dòng, đưa tay lên quệt ngang rồi giảng giải- Đây là cái điếm canh đê đéo phải của ai cả. Cô Gái bảo tao tạm thời ra đây ở trong khi chờ chính sách,
"Điếm canh đê" là gì thì Trịnh Hạ không hiểu, chứ
"Chờ chính sách" thì Trịnh Hạ biết. Nhớ hồi cậu bị gọi lên Uỷ ban thị xã An Phước khai cung, lần nào vị cán bộ Trưởng ban Cải tạo Công - Thương nghiệp đến nhà nghe mợ hỏi bao giờ chồng mình được tha? Vị cán bộ ấy cũng trả lời: "Chờ chính sách". Vậy là bây giờ cái đứa ở điếm canh đê này cũng đang chờ chính sách.
- Nhà mày giàu nhỉ? - Tâm khịt hỏi.
- Anh bảo sao cơ? - Trịnh Hạ hỏi lại.
Tâm khịt không trả lời mà nói theo ý mình:
- Trông quần áo mày mặc là tao biết rồi. Cả đất Hạ Lỗi này không ai có xe đạp. Mỗi lần đi cổ động mét tinh phải lên tận thị xã An Phước mới thuê được. Vậy mà nhà mày có hẳn một chiếc xe đạp. Chắc nhà mày là địa chủ?
Trịnh Hạ suýt buột miệng định nói cho đứa kia biết nhà mình ngày trước ở An Phước còn có cả xe đạp máy, nhưng rồi Trịnh Hạ kìm lại được vì nhớ lời cha dặn: Về Hạ Lỗi con nhớ đừng cho ai biết ngày trước ở An Phước nhà mình sống như thế nào con nhé. Nhưng bây giờ thằng khịt kia vu cho nó là con cái địa chủ thì không phải. Trịnh Hạ cãi:
- Nhà tôi là tư sản, không phải là địa chủ.
Tâm nhăn mũi
"khịt" một cái khó hiểu:
- Thế địa chủ và tư sản
đứa nào giàu hơn
đứa nào?
Trịnh Hạ lắc đầu:
- Cái ấy thì tôi không biết.
Thoảng mùi khoai cháy, Tâm khịt vào điếm bới than lấy ra một củ, nó chuyền củ khoai từ tay nọ sang tay kia cho khỏi nóng, hất hàm hỏi:
- Mày ăn không?
Nhìn củ khoai cháy đen nhẻm, Trịnh Hạ lắc đầu:
- Cảm ơn anh, tôi không đói!
- Mày nói lịch sự nhỉ. Người tỉnh có khác. Mày chê thì tao ăn. - Tâm khịt đưa ống tay áo quệt ngang mũi rồi thổi phù.. Phù.. Vào củ khoai cho bớt nóng.
- Tôi không đói thật mà - Trịnh Hạ trần tình.
- Phù.. Phù.. - Tâm khịt đảo khoai sang tay kia - Anh anh, tôi tôi làm đéo gì.. Phù.. Phù.. Cứ mày mày, tao tao cho dễ gọi.
Trịnh Hạ nhăn mặt như ăn cơm nhai phải sạn:
- Sao anh hay văng tục thế!
- Tao nói tục quen rồi - Tâm
"khịt" thêm cái nữa - À mày tên là gì?
Trịnh Hạ nhăn mặt kinh tởm:
- Tôi tên Hạ họ Trịnh.
Như vậy thằng này cùng họ với địa chủ ác bá cường hào Trịnh Biêu. Tâm khịt bỗng cảnh giác. Sự cảnh giác cho nó nhớ lại lời tá điền Nguyễn Văn Bao hồi cải cách ruộng đất lên đấu tố Trịnh Biêu: "Phàm những kẻ nào mang họ Trịnh, không là địa chủ cường hào ác bá, chuyên bóc lột thì cũng làm tay sai cho bè lũ cướp nước. Các vị lãnh tụ dạy rồi: Trí - Phú - Địa - Hào phải đào tận gốc tróc tận rễ"..
Hôm ấy tá điền Nguyễn Văn Bao nói rất hăng, kể tội của bọn địa chủ nhiều lắm, nông dân tổng Hạ Lỗi hưởng ứng vỗ tay rần rần, sau khi đấu tố xong, tá điền Nguyễn văn Bao còn được nông dân vùng Hạ Lỗi công kênh lên như kiệu rước thần. Chả thế, sau lần ấy, địa chủ Trịnh Biêu bị xử bắn, còn tá điền Nguyễn Văn Bao được bổ sung vào chính quyền Hạ Lỗi.
Nuốt nốt miếng khoai trong mồm, nó nhìn thằng bé con họ Trịnh tung câu hỏi thăm dò:
- Thế bố mày có làm tay sai cho bọn Tây không?
Nghe hỏi, đến lượt Trịnh Hạ cảnh giác. Hình ảnh vị cán bộ ở Ban Cải tạo Công - Thương nghiệp đến đọc lệnh trưng thu tài sản và ngôi nhà của gia đình nó, nhắc nó phải biết giữ mồm giữ miệng. Tâm khịt thấy thằng con cháu nhà họ Trịnh kia mồm câm như thóc, đồ rằng cha mẹ nó có tội nên không dám nói, liền dùng ánh mắt soi vào mặt Trịnh Hạ như kiểu tá điền đấu tố địa chủ:
- Mày mấy tuổi? - Tâm khịt hỏi.
- Tính cả tuổi mụ là bẩy - Trịnh Hạ đáp.
- Mẹ mày đâu sao không thấy?
Trịnh Hạ đưa tay sờ mảnh băng đen đeo trên ngực:
- Mợ tôi chết rồi.
- Tao hỏi mẹ đẻ ra mày chứ ai hỏi mợ mày! - Tâm khịt vặn lại.
- Thì mợ tôi đẻ ra tôi chứ ai nữa- Trịnh Hạ cãi.
- À.. À.. - Tâm
"Khịt.. Khịt.. Khịt" liên hồi rồi gật đầu - Tao biết rồi. Ra là dân tỉnh chúng mày gọi mẹ là mợ. Vẽ chuyện. Nhưng mợ mày làm sao mà chết, không phải bị xử bắn chứ?
- Không! - Trịnh Hạ thấp giọng thì thầm - Mợ tôi tự tử.
Nghe Tâm khịt ớ ra nhưng rồi nó liên tưởng đến trong cải cách ở tổng Hạ Lỗi khối người làm việc cho Pháp, vì sợ bị tố đêm đến thắt cổ tự tử hòng trốn tội. Chắc mẹ thằng này cũng vậy. Tâm khịt định hỏi thêm cho rõ nguồn cơn thì đúng lúc đó thầy thông Huệ từ dưới đê đi lên, hỏi:
- Nhà cháu ở đâu mà lại ra điếm canh đê ngủ?
Tâm đáp:
- Cháu không có nhà, cô Gái bảo cháu tạm ra ở đây để chờ chính sách.
- Thế bố mẹ cháu đâu? - Thầy thông Huệ nhìn thằng bé vẻ ái ngại.
- Bố mẹ cháu di cư vào Nam, cháu bị lạc ở bến tàu - Tâm đáp.
- Vậy cũng khổ - Thầy thông Huệ nói xong quay lại bảo con - Thôi, mình về đi con.
Hai cha con thầy thông Huệ dắt xe đi, Tâm khịt bước theo sau. Nó cũng không hiểu vì sao mình lại thế. Đến cổng vào Hạ Lỗi, cha con thầy thông Huệ không theo lối ấy mà dắt xe đạp men theo đường bờ ruộng đi về căn nhà trên Gò hoang. Nói căn nhà, bởi đây là nơi trước kia thân sinh ra thầy thông Huệ lập trang điền, căn nhà được dựng cho bọn tá điền nghỉ trưa và đêm đêm ra ngủ trông coi rau mầu. Sau khi giành chính quyền, nhà nước tịch thu ruộng đất, nhà cửa chia cho nông dân, căn nhà hoang này là tài sản duy nhất còn lại của họ Trịnh.
Thầy thông Huệ tháo các thứ trên xe đặt xuống đất. Tâm khịt chạy lại giúp, thầy đưa cho nó chiếc va li:
- Cảm ơn cháu, cháu giúp bác để xuống cẩn thận, trong đó có mấy chiếc khung ảnh, kẻo vỡ kính. Lát nữa dọn dẹp xong cháu ở lại ăn cơm với bác và em nhé! Nhưng hôm nay mới về nên bác chỉ có cơm nắm ăn với thịt rang thôi.
Tâm khịt
"khịt" một hồi rồi cười khanh khách:
- Cháu đi làm mướn được bát cơm nguội với mấy quả cà là sướng lắm rồi, lấy đâu ra cơm nắm ăn với thịt rang.
Thầy thông Huệ lấy con dao trong túi ra, Tâm khịt giằng lấy:
- Bác để cháu, không thì cháu không ăn cơm của bác đâu.
- Ấy ấy.. - Thầy thông Huệ níu nó lại - Thư thư để bác hái mấy bông hoa đã. Nói rồi thầy vin cành ngắt mấy bông hoa hồng quế mọc trên hàng rào đưa cho Trịnh Hạ - Con cầm lát nữa vào lọ để thắp hương - Rồi quay sang dặn Tâm - Cháu phát nhưng riêng cây hoa hồng quế chừa lại cho bác nhé.
Tâm khịt
"khịt" một cái:
- Báu gì thứ hoa hồng dại ấy, ven sông Cái thiếu gì, bác muốn lúc nào cháu nhổ về cho hàng rổ.
Nói rồi nó vung dao lên, những cây dây leo và cỏ dại đổ rạp, thầy thông Huệ vơ dồn vào thành đống, một lát sau mở được đường vào. Tâm khịt đẩy cánh liếp cửa, nền đất lâu ngày rêu mọc từng bãi, cót mục vỡ từng mảng, mùi hôi mốc sục lên chua lòm, khắp chỗ tổ mối đùn thành ụ, tường vách mối xông kẻ vệt loang lổ. Tâm khịt ngước nhìn lỗ thủng toang hoác trên mái, chun mũi lại
"Khịt, khịt" :
- Nhà nát, mối xông, mái dột thế này thì ở thế đéo nào được! - Chợt nó thấy hai cha con thầy thông Huệ nhìn nhau, nó hiểu cái nhìn ấy dành cho câu tục tĩu vừa văng ra, vội chữa - Tại cháu quen miệng, nhưng quả thật cái nhà này nát lắm rồi, phải sửa lại mới ở được. Hay là tối nay bác và thằng Hạ lên điếm canh đê của cháu ở tạm đã.
- Cảm ơn cháu - Thầy thông Huệ nhặt thanh tre dưới đất lên đập đập vào hàng dui, mè trên mái - Ngày xưa các cụ làm nhà toàn bằng tre ngâm, đắng như mật công, cứng như sắt nên mối không xông được và mọt cũng không đục nổi. Nhìn thế này thôi nhưng còn tốt lắm, để bác kiếm ít rạ về dọi lại chỗ thủng trên mái là được.
Tâm khịt hưởng ứng:
- Rơm, rạ ngoài đồng khối, để lát nữa cháu đi mót cho. Vơ một lúc được cả đống.
Thầy thông Huệ tháo tay nải ra khỏi xe:
- Vậy thì tốt quá, ăn cơm xong bác bảo em Hạ cùng đi với cháu. Còn bây giờ để bác làm lễ nhập trạch đã.
Phải ở nhà hoang mà còn bày vẽ cúng với chả bái. Lại còn có cả hoa hoét nữa! Nghĩ vậy nhưng Tâm khịt không nói ra. Nó giúp thầy thông Huệ nạo vét bốc tổ mối bỏ đi, quét dọn nền nhà cho sạch sẽ. Thầy thông Huệ trải mấy tờ báo xuống bãi đất trước cửa, đặt bát nhang, xếp đồ cúng rồi mở va li nhấc tấm ảnh vợ ra. Thầy rút khăn mùi xoa nhẹ nhàng lau tấm ảnh rồi đặt ngay ngắn bên cạnh lọ hoa hồng.
Tâm khịt đuỗn mặt nhìn tấm hình. Trần đời nó chưa thấy ai đẹp như thế cả. Đẹp hơn tiên - Tâm khịt thốt thầm trong bụng. Nó chưa được gặp tiên bao giờ mà chỉ nghe người ta ví von nên nghĩ và so sánh thế thôi. Nhưng chắc tiên thì cũng chỉ đẹp bằng thế này thôi. Dưới ánh nắng mặt trời rực rỡ, khoé mắt long lanh của tiên nữ nhìn nó. Khuôn mặt rạng ngời và đôi môi xinh xinh hé mở mấp máy như muốn nói với nó điều gì, khiến Tâm khịt quên bẵng cả hai dòng nước mũi đang tự do tuôn chảy..
Trong khi ấy, thầy thông Huệ như người mộng du, đôi mắt đăm đăm nhìn vào khoảng không trước mặt, mồm lẩm nhẩm: Mình ơi, hôm nay anh đưa con về quê cha, đất tổ. Từ nay, đây là nhà của chúng mình, em nhớ về với anh và con em nhé..
Nghe thầy thông Huệ lẩm nhẩm, Tâm khịt ngỡ thầy nói với mình liền hỏi:
- Bác bảo gì cháu cơ?
Giọng thầy nghèn nghẹn:
- Không, đấy là bác đang nói với mợ thằng Hạ.
À, ra là thằng Trịnh Hạ nói thật, lúc trên điếm canh đê, nghe Trịnh Hạ nói Tâm khịt còn ngờ. Nhưng bây giờ nghe chính miệng thầy thông Huệ nói nó mới tin là thật. Nhưng người đẹp thế này mà sao lại tự tử nhỉ? Tâm khịt không hỏi, nhưng nỗi thắc mắc ấy cứ vương vấn mãi trong lòng.
Thầy thông Huệ quay lại bảo Trịnh Hạ:
- Hạ ơi, con ra vái thần công, thổ địa, cầu xin tổ tiên, ông bà cho mợ về ở với cha con mình đi con.
Mặt Trịnh Hạ ngao ngán như đất ỉu sau cơn mưa, bước tới uể oải quỳ xuống bên cạnh, thở dài:
- Từ bây giờ mình phải ở đây hả cậu?
Thầy thông Huệ hiểu con trai chưa bao giờ gặp cảnh này, nhưng biết nói với nó thế nào đây. Thằng bé còn nhỏ dại mà cuộc đời thì rộng lớn và sự đời như mớ bòng bong rối rắm.. Hạ ơi, nếu không vì con thì chắc cậu đã theo mợ rồi.. Thầy thông Huệ lặng lẽ thắp thêm tuần nhang, châm lửa cho ngọn nến bị gió lùa vừa tắt; tiếng lửa cháy lép bép, mùi hương trầm dìu dịu, không gian như lắng vào làn khói mỏng bảng lảng bay trong không trung, đem theo sự huyền bí khoác lên những thân phận đang quỳ gục trước kiếp số mơ hồ..
Bất chợt, Tâm khịt thấy hai cha con thầy thông Huệ nhỏ nhoi, đáng thương tội nghiệp làm sao. Tâm khịt bỗng quên hoàn cảnh mình, tự lòng xuất hiện nguồn lực mạnh mẽ, dồi dào, cao thượng. Nó cảm giác nếu cứ đứng như thế này là bất kính với những đấng vĩ đại vô hình và không hòa mình cùng với những kẻ đáng thương và tội nghiệp kia. Nó rón rén quỳ xuống đằng sau cha con thầy thông Huệ, đưa hai tay lên ngực chắp tay thành kính..
Chương 2