Quản Huyền Độc Chước

Đang theo dõi

★ Quản huyền ★

“Quản huyền”, chữ Hán viết là 管絃, trong đó:

quản là ống sáo;
huyền là dây đàn.
“Quản huyền” nghĩa đen là ống sáo và dây đàn, nghĩa mở rộng dùng để nói về tiếng sáo tiếng đàn, hay tiếng nhạc, nhạc cụ và liên quan âm nhạc nói chung.

Một số tác phẩm xưa có dùng từ này:”Tần cung nữ oán Bái công văn” của Đặng Trần Thường: “Trướng thu phong lạc bậc quản huyền xưa”.

“Truyện Kiều” của Nguyễn Du:
“Kiệu hoa đâu đã đến ngoài,
Quản huyền đâu đã giục người sinh ly.”

“Du Hội An phùng Vị thành ca giả” của Cao Bá Quát:
“Quản huyền kim dạ nguyệt,
Hương quốc kỷ thu phong.”
Hai câu này, Lý Lãng Nhân dịch là:
“Đêm trăng đàn sáo quyện nhau,
Quê xưa cách mấy thu nào nhớ chăng.”

Trích sách: Cổ Mỹ Từ (tác giả: Nguyễn Thùy Dung)

★ Độc chước ★

“Độc chước”, chữ Hán viết là 獨酌, trong đó:

Độc là một mình;
Chước vốn có nghĩa là rót rượu, sau cũng dùng để chỉ việc uống rượu. Đây chính là chữ “chước” trong “châm chước”. (“Châm” là rót như rót nước, rót trà, rót rượu. Vì khi rót nước rót trà rót rượu thì phải lường trước độ nông sâu của ly mà rót cho vừa phải, cho nên “châm chước” được dùng để chỉ sự gì cần thương lượng, cần định liệu giữa các bên sao cho phù hợp.)
“Độc chước” trước thường dùng để chỉ việc uống rượu một mình. Bên cạnh đó còn có “đối chước” để chỉ hai người uống rượu với nhau. Hiện nay hai từ này ít thấy dùng, chủ yếu thấy dùng từ “độc ẩm” hoặc “đối ẩm” để chỉ việc uống rượu mà cũng có thể là uống trà, một mình hoặc với ai.

Nguyễn Khuyến có hai bài thơ dùng từ “độc chước” như sau:

Ngẫu thành kỳ 4
Tà ỷ nam song nguyệt ảnh biên,
Ngoã tôn độc chước khởi đồ nhiên.
Xuân nhật kỳ 3
Bắc song độc chước đồi nhiên tuý,
Nhất dục xuyên hài thướng thuý vi.

Trích sách: Cổ Mỹ Từ (tác giả: Nguyễn Thùy Dung)