Chương 1: Khúc ca của đất và dòng sông
Nắng chiều dải vàng óng ả lên mặt nước sông Sài Gòn, dập dềnh phản chiếu muôn vàn tia sáng lấp lánh như rải bạc. Gió từ lòng sông lồng lộng thổi vào, mang theo hơi nước mát rượi và mùi phù sa ngai ngái, mầu mỡ của vùng đất phương Nam trù phú. Trên bãi bồi ven sông lác đác những khóm lau sậy rì rào trong gió, hai đứa trẻ ngồi bệt trên lớp đất cát mịn màng, say sưa chơi trò nặn đất quen thuộc của tuổi thơ. Cậu bé Hòa mười tuổi, với gương mặt lém lỉnh và đôi mắt sáng rực, đang cặm cụi dùng đôi tay dính đầy bùn nhão để vuốt ve hình thù một con tôm nhỏ. Ngồi bên cạnh, cô bé An Bình dịu dàng mỉm cười, tà áo bà ba lấm tấm vệt bùn nhưng đôi mắt lại trong veo như nước hồ thu. Họ cười nói rôm rả, hồn nhiên vẽ nên những giấc mơ bé nhỏ về ngày mai giữa không gian thanh bình tuyệt đối của một vùng quê chưa từng biết đến bóng dáng bom đạn.
– Hòa! Dậy mau, có ca cấp cứu tuyến trên chuyển xuống!
Tiếng gọi gấp gáp cùng cái lắc mạnh bạo từ y tá Lan kéo phăng Trần Thanh Hòa ra khỏi cõi mộng mị.
Hòa giật mình bừng tỉnh, lồng ngực phập phồng thở dốc, trán đẫm mồ hôi lạnh. Cơn choáng váng qua đi, trước mắt anh không còn bãi bồi sông Sài Gòn lộng gió, không còn tiếng cười trong trẻo của tuổi thơ, mà chỉ là thứ ánh sáng vàng vọt, chập chờn phát ra từ chiếc bóng đèn nhỏ chạy bằng bình ắc-quy đặt trong căn hầm dã chiến tối tăm, ngột ngạt.
Khung cảnh yên bình trong giấc mơ vừa rồi bỗng vỡ vụn, nhường chỗ cho một thực tại khốc liệt đến xé lòng.
Thanh Hòa lắc đầu thật mạnh để xua đi dư âm của ký ức, rồi vội vã khoác chiếc áo blouse trắng đã ngả màu lên người. Bước ra khỏi cửa hầm, một không gian bao la nhưng tang thương của vùng chiến địa Củ Chi hiện ra dưới bầu trời xám xịt khói đạn. Nhìn bao quát từ trên đài quan sát dã chiến ẩn dưới những tán lá dày đặc, cả một hệ sinh thái rừng tràm và làng xóm cũ nay đã bị xới tung bởi hàng ngàn hố bom chi chít. Nơi đây là một phần của "vùng Tam giác sắt" – một mạng lưới chiến lược vô cùng phức tạp, nơi quân và dân ta xây dựng cả một hệ thống giao thông hào và hầm ngầm liên hoàn phức tạp sâu trong lòng đất. Từ những căn hầm thông tin, hầm cất giấu lương thực, cho đến hệ thống hầm chữa trị đều được ngụy trang vô cùng tinh vi, tạo thành một chiến lũy sống còn vững chãi trước các cuộc càn quét đẫm máu của kẻ thù.
Khu vực điều trị và phẫu thuật dã chiến của Thanh Hòa nằm sâu dưới nhiều lớp đất đá, được che chắn cẩn thận để tránh tầm nhìn của máy bay do thám. Nơi đây lúc nào cũng chìm trong bầu không khí căng như dây đàn. Ngay lúc này, dẫu trời vừa hừng sáng, dòng người băng bó, cáng thương binh vẫn tấp nập di chuyển qua lại. Mùi thuốc sát trùng, mùi băng gạc hòa quyện với mùi tanh nồng của máu tươi và mủ ẩm đặc quánh từng ngóc ngách của căn hầm hẹp.
– Bác sĩ Hòa, bên hầm số hai có thương binh bị mảnh pháo găm gần động mạch chủ, tình thế cực kỳ nguy cấp! – Tiếng chân chạy rầm rập cùng giọng nói căng thẳng của y tá vang lên cắt ngang dòng suy nghĩ của anh.
Gạt phăng đi mọi nỗi niềm hoài niệm, Thanh Hòa bước nhanh vào khu vực phẫu thuật. Vẻ mặt lém lỉnh, nụ cười bông đùa thường ngày bỗng thu lại hoàn toàn, thay vào đó là ánh mắt sắc lạnh, tập trung cao độ và đôi bàn tay vững như bàn thạch.
Đối với một bác sĩ quân y từng có thời gian tập kết ra Bắc rồi được cử sang Liên Xô học nâng cao y khoa dưới sự truyền cảm hứng từ tinh thần của người thầy lớn Phạm Ngọc Thạch, Thanh Hòa mang một tôn chỉ hành nghề rất rõ ràng: Y học sinh ra là để cứu người, và trên bàn mổ thì không có chỗ cho lập trường hay thù hận, kẻ thù duy nhất của người thầy thuốc chính là cái chết đang rình rập cướp đi sinh mạng bệnh nhân.
Dù điều kiện thiếu thốn trăm bề, không có máy móc tối tân, chỉ dựa vào những dụng cụ thô sơ và ánh đèn mập mờ, từng nhát dao, từng mũi kim khâu của Thanh Hòa vẫn cực kỳ dứt khoát và chuẩn xác đến từng milimet. Để phá vỡ bầu không khí căng thẳng đến nghẹt thở đang đè nặng lên các y bác sĩ trong phòng mổ, anh lại nhếch môi nở nụ cười tưng tửng, cất giọng đều đều trấn an người chiến sĩ đang cắn chặt răng chịu đựng trên băng ca:
– Này đồng chí, ráng chịu đựng một chút nhé. Mổ xong ca này, tôi sẽ kể cho nghe câu chuyện hồi tôi còn ở Mát-xcơ-va, suýt bị ngã nhào xuống đống tuyết chỉ vì mải đuổi theo một con thỏ rừng. Đảm bảo nghe xong cậu sẽ thấy vết thương này nhẹ nhàng hơn nhiều, mà nếu cười to quá rách chỉ ra thì tôi không chịu trách nhiệm đâu đấy nhé!
Tiếng cười khúc khích nén nhịn bật lên từ phía ê-kíp phụ tá giúp xua đi phần nào bầu không khí tử khí nặng nề. Tay nghề vững vàng cùng sự tận tâm, quyết đoán của Thanh Hòa đã giành giật lại sự sống cho biết bao người lính từ ranh giới mong manh của cõi chết.
Khi ca phẫu thuật kết thúc an toàn và nhịp tim bệnh nhân đã ổn định trở lại, Thanh Hòa mới khẽ thở phào, đưa tay lau vệt mồ hôi đầm đìa trên trán. Anh tháo găng tay, bước lên miệng hầm để hít chút gió trời hiếm hoi. Đứng giữa vùng đất thép Củ Chi lửa đạn mịt mờ, anh ngước nhìn khoảng trời cao rộng phía trên, trong lòng thầm nuôi dưỡng một niềm tin mãnh liệt. Cảnh tượng yên bình của dòng sông Sài Gòn trong giấc mơ khi nãy không chỉ là nỗi nhớ, mà còn là lời nhắc nhở nhẹ nhàng về một ngày mai hòa bình – khi những đứa trẻ lại được thản nhiên ngồi nặn đất sét bên bờ sông, không còn tiếng súng và không còn chia ly.