[LỤC TIỂU HỒNG]

Phân tích tác phẩm Chiếc Lược Ngà

Tác giả: Nguyễn Quang Sáng

Tóm tắt:

Ông Sáu xa nhà đi kháng chiến từ khi con gái anh vừa tròn tuổi. Sau hiệp định kí kết lập lại hòa bình cho đất nước anh được về phép thăm con gái và gia đình. Với lòng mong mỏi được gặp con của mình, anh khát khao được nhận con gái.

Nhưng bé Thu, con gái anh không nhận anh là cha chỉ vì vết sẹo trên mặt không giống với bức ảnh anh chụp với vợ anh lúc cưới. Không những thế, bé Thu còn đối xử với anh như người xa lạ, luôn xa lánh anh Sáu. Anh khổ tâm vô cùng. Trong suốt ba ngày nghỉ phép, anh không đi chơi đâu, chỉ quanh quẩn ở nhà chăm sóc con, mong được gần gũi và được con gái mình gọi một tiếng cha thiêng liêng ý nghĩa. Cho đến tận giây phút cuối cùng chia tay mọi người để anh trở lại chiến khu, thì bất ngờ bé Thu thét gọi cha mình trong niềm xúc động mãnh liệt.

Trở lại chiến trường anh mang theo lời hứa sẽ mua cho con chiếc lược. Tháng ngày ở chiến khu, với lòng nhớ con khôn nguôi, anh dồn toàn bộ tâm sức, tình thương của mình vào việc khắc tặng con một chiếc lược bằng ngà voi, mong ngày chiến thắng trở về yêu tặng con mình. Nhưng thật không may, trong một trận càn của địch, ông Sáu bị thương nặng.

Trước lúc nhắm mắt, ông chỉ kịp trao lại cho người bạn của mình là ông Ba chiếc lược với lời nhắn hãy trao tận tay con gái bé bỏng của ông món quà thiêng thiêng này. Thực hiện nguyện ước của bạn mình như đã hứa, ông Ba đã chao tận tay bé Thu chiếc lược khi cô đã là cô giao liên giỏi giang, dũng cảm mưu trí.

*Giá trị nội dung:

Qua truyện ngắn Nguyễn Quang Sáng thể hiện được sâu sắc tư tưởng, chủ đề của tác phẩm, đó là sự khẳng định ngợi ca tình phụ tử thiêng liêng như một giá trị nhân văn sâu sắc. Tình cảm ấy là cội nguồn, sức mạnh vượt lên sự hủy diệt tàn bạo của chiến tranh.

*Giá trị nghệ thuật:

Tạo dựng tình huống bất ngờ, tự nhiên và hợp lí, thành công

Miêu tả tâm lí nhân vật sâu sắc qua suy nghĩ, hành động và lời nói.

- Ý Nghĩa:

Chiếc lược ngà là biểu tượng của tình phụ tử, là tình cảm mà ông Sáu dành cho con tình cảm ấy cao cả hơn cả cái chết, bất tử với thời gian. Chiếc lược ngà còn là niềm thương nhớ dạt dào, tấm lòng yêu con vô bờ bến đều được gửi vào chiếc lược ấy. Nó là lời hứa, là niềm tin mà ông Sáu đặt vào đứa con gái.

 

[Wall-E]

Dàn ý phân tích tác phẩm chiếc lược ngà

I. Mở bài

Giới thiệu khái quát về truyện ngắn Chiếc lược ngà của Nguyễn Quang Sáng. Nêu hoàn cảnh sáng tác gắn với thời kì kháng chiến chống Mỹ và khẳng định giá trị nhân văn sâu sắc của tác phẩm khi khai thác tình cha con trong chiến tranh.

II. Thân bài

Tình huống truyện đặc sắc

Trình bày tình huống éo le: Ông Sáu xa con tám năm, khi trở về thì con không nhận cha vì vết thẹo trên mặt. Phân tích đây là tình huống giàu kịch tính, tạo điều kiện bộc lộ chiều sâu tâm lí nhân vật và làm nổi bật chủ đề truyện.

Tình cha con giữa ông Sáu và bé Thu

Phân tích nhân vật bé Thu

Làm rõ sự bướng bỉnh, lạnh lùng ban đầu của Thu không phải do vô lễ mà xuất phát từ tình yêu cha sâu sắc, tuyệt đối. Nhấn mạnh chi tiết Thu chỉ tin người cha giống hệt trong bức ảnh, qua đó cho thấy tâm hồn trẻ thơ hồn nhiên nhưng rất mãnh liệt trong tình cảm. Phân tích cao trào tâm lí ở tiếng gọi "ba" trong giây phút chia tay, thể hiện tình cha con bị dồn nén bùng nổ dữ dội.

Phân tích nhân vật ông Sáu

Làm nổi bật tình yêu thương con sâu nặng của ông Sáu qua khát khao được con gọi "ba", qua nỗi đau, sự nhẫn nhịn và ân hận khi đánh con. Nhấn mạnh hình ảnh ông Sáu làm chiếc lược ngà trong rừng như một biểu hiện cao đẹp của tình phụ tử, vừa yêu thương vừa day dứt.

Hình ảnh chiếc lược ngà – chi tiết biểu tượng

Phân tích ý nghĩa biểu tượng của chiếc lược ngà: Kết tinh tình yêu, nỗi nhớ, sự hi sinh và ước nguyện của người cha. Khẳng định chiếc lược là minh chứng cho tình cha con bất tử, vượt qua cái chết và sự tàn khốc của chiến tranh.

Giá trị hiện thực và nhân đạo

Làm rõ giá trị hiện thực khi tác phẩm tố cáo chiến tranh đã chia cắt hạnh phúc gia đình, gây nên những mất mát đau thương. Đồng thời nhấn mạnh giá trị nhân đạo sâu sắc khi tác giả ngợi ca tình cảm gia đình thiêng liêng, khẳng định sức mạnh của tình người trong hoàn cảnh khắc nghiệt.

Nghệ thuật

Phân tích ngôi kể thứ nhất qua nhân vật bác Ba tạo độ tin cậy và cảm xúc chân thực. Nhận xét nghệ thuật miêu tả tâm lí tinh tế, ngôn ngữ mộc mạc, giàu chất Nam Bộ và cách xây dựng chi tiết giàu sức gợi.

III. Kết bài

Khẳng định lại giá trị nội dung và nghệ thuật của Chiếc lược ngà. Đánh giá tác phẩm như một truyện ngắn tiêu biểu viết về tình cảm gia đình trong chiến tranh, để lại dư âm xúc động và bài học sâu sắc về tình người.

Phân tích tác phẩm Chiếc lược ngà ngắn gọn

Chiếc lược ngà là một truyện ngắn tiêu biểu của Nguyễn Quang Sáng, viết về tình cha con sâu nặng trong hoàn cảnh chiến tranh ác liệt.

Tác phẩm xoay quanh mối quan hệ giữa ông Sáu và bé Thu, một tình cảm tưởng như rất đỗi bình thường nhưng lại bị chiến tranh chia cắt, thử thách. Sau nhiều năm xa nhà, ông Sáu trở về với khát khao được nghe con gọi một tiếng "ba". Thế nhưng, vì vết thẹo trên mặt – dấu tích của chiến tranh – bé Thu không nhận ra cha, lạnh lùng và bướng bỉnh. Cao trào của truyện là giây phút chia tay, khi tiếng "ba" bật ra muộn màng, dồn nén, xé lòng, khiến tình cha con vỡ òa trong đau đớn.

Hình ảnh chiếc lược ngà được làm từ khúc ngà voi trong rừng là chi tiết mang giá trị biểu tượng sâu sắc. Nó kết tinh tình yêu thương, nỗi nhớ và sự ân hận của người cha dành cho con. Chiếc lược chưa kịp chải tóc cho Thu thì ông Sáu đã hi sinh, nhưng chính nó trở thành kỷ vật thiêng liêng, minh chứng cho một tình cảm không gì có thể hủy diệt.

Qua truyện ngắn này, tác giả vừa ngợi ca tình cha con thiêng liêng, bền chặt, vừa tố cáo chiến tranh tàn khốc đã cướp đi hạnh phúc giản dị của con người. Giọng kể chân thành, giàu cảm xúc cùng những chi tiết đời thường mà ám ảnh đã làm cho Chiếc lược ngà trở thành một tác phẩm lay động lòng người, để lại dư âm sâu sắc về tình người trong chiến tranh.

Phân tích Chiếc lược ngà học sinh giỏi

Chiếc lược ngà của Nguyễn Quang Sáng là một truyện ngắn xuất sắc viết về tình cảm gia đình trong chiến tranh, đặc biệt là tình cha con – thứ tình cảm thiêng liêng nhưng luôn bị chiến tranh thử thách và cắt chia. Ở tầm học sinh giỏi, tác phẩm cần được nhìn nhận không chỉ ở nội dung cảm động mà còn ở chiều sâu nghệ thuật và giá trị tư tưởng.

Trước hết, truyện đặt tình cha con vào một hoàn cảnh éo le. Ông Sáu xa con từ khi Thu chưa đầy một tuổi. Tám năm kháng chiến khiến khoảng cách không chỉ là không gian, thời gian mà còn là sự thay đổi ngoại hình với vết thẹo trên mặt. Chính chi tiết này tạo nên nút thắt tâm lý rất tự nhiên: Bé Thu không nhận cha không phải vì vô cảm mà vì yêu cha theo cách tuyệt đối, trung thành với hình ảnh người cha trong bức ảnh chụp cùng má. Sự bướng bỉnh của Thu thực chất là biểu hiện của tình yêu sâu sắc và bản năng trẻ thơ rất trong sáng.

Diễn biến tâm lý nhân vật được Nguyễn Quang Sáng khắc họa tinh tế. Ông Sáu yêu con tha thiết nhưng càng gần con lại càng đau khổ vì bị từ chối. Nỗi khao khát được nghe tiếng "ba" trở thành nỗi ám ảnh day dứt. Cao trào truyện nằm ở khoảnh khắc chia tay, khi tiếng "ba" bật lên muộn màng nhưng dữ dội, như bị dồn nén suốt tám năm trời. Tiếng gọi ấy không chỉ giải tỏa nỗi đau cho ông Sáu mà còn làm vỡ òa cảm xúc của người đọc, thể hiện sức mạnh mãnh liệt của tình phụ tử.

Hình tượng chiếc lược ngà là điểm sáng nghệ thuật mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc. Chiếc lược được ông Sáu dồn tất cả yêu thương, nhớ nhung và ân hận để tạo nên. Nó không chỉ là món quà cho con mà còn là nơi ông gửi gắm tâm hồn mình. Việc ông Sáu hi sinh khi chưa kịp trao chiếc lược càng làm nổi bật bi kịch chiến tranh: Chiến tranh không chỉ giết chết con người mà còn cướp đi những hạnh phúc nhỏ bé, đời thường nhất. Tuy vậy, chiếc lược ngà không mất đi ý nghĩa, bởi nó trở thành sợi dây nối liền tình cha con qua cái chết, khẳng định rằng tình yêu thương chân thành thì không gì có thể hủy diệt.

Về nghệ thuật, truyện được kể theo ngôi thứ nhất qua lời kể của bác Ba – người chứng kiến và đồng cảm. Cách lựa chọn điểm nhìn này giúp câu chuyện mang giọng điệu chân thực, giàu cảm xúc nhưng vẫn có độ tin cậy. Ngôn ngữ mộc mạc, đậm chất Nam Bộ, cùng việc xây dựng tình huống truyện bất ngờ mà hợp lý đã góp phần làm nổi bật chủ đề tư tưởng.

Tóm lại, Chiếc lược ngà không chỉ là câu chuyện cảm động về tình cha con mà còn là bản cáo trạng thầm lặng tố cáo chiến tranh phi nghĩa. Ở chiều sâu tư tưởng, tác phẩm khẳng định sức sống bền bỉ của tình người – một giá trị nhân văn vĩnh cửu, giúp con người vượt lên mất mát, đau thương để tin vào những điều tốt đẹp.