[Admin]

Gánh nước đêm​

Em bước chân ra,

Con đường xa tít,

Non sông mù mịt,

Bên vai kĩu kịt,

Nặng gánh em trở ra về,

Ngoảnh cổ trông sông rộng giời khuya..

Vì chưng nước cạn, nặng nề em biết kêu ai!

Nghĩ tiếc công cho bà Nữ Oa đội đá vá giời,

Con dã tràng lấp bể biết đời nào xong?

Bước chân khuya thân gái ngại ngùng,

Nước non gánh nặng,

Cái đức ông chồng hay hỡi có hay?

Em trở vai này..

1917

Trần Tuấn Khải

Cảm nhận bài thơ Gánh Nước Đêm​

Gánh Nước Đêm không chỉ là bài thơ về một người phụ nữ gánh nước giữa đêm khuya, mà còn là lời than thở cho thân phận của biết bao người phụ nữ trong xã hội cũ. Qua hình ảnh quen thuộc của cuộc sống lao động, Trần Tuấn Khải đã gửi gắm nỗi xót xa trước những nhọc nhằn, thiệt thòi mà người phụ nữ phải gánh chịu, đồng thời kín đáo bộc lộ tình yêu quê hương, đất nước.

Ngay từ những câu thơ đầu, người đọc đã cảm nhận được sự nặng nề cả về thể xác lẫn tâm hồn. Con đường dài hun hút, màn đêm mịt mù và đôi vai trĩu nặng khiến bước chân của người phụ nữ trở nên cô độc giữa không gian rộng lớn. Cái gánh trên vai không chỉ là gánh nước mà dường như còn là gánh nặng của cuộc đời, của bổn phận và những lo toan không bao giờ dứt.

Điều làm bài thơ trở nên sâu sắc là cách tác giả mở rộng từ nỗi vất vả của một người phụ nữ đến nỗi đau của cả dân tộc. Những hình ảnh như Nữ Oa vá trời hay dã tràng lấp biển đều gợi cảm giác về những công việc quá lớn lao, quá sức con người. Qua đó, người đọc cảm nhận được sự bất lực trước hiện thực, nhưng cũng thấy được tấm lòng luôn đau đáu với non sông của tác giả.

Khép lại bài thơ là một câu hỏi đầy day dứt gửi đến "ông chồng". Đó không chỉ là lời trách móc người chồng vô tâm, mà còn là tiếng nói thay cho những người phụ nữ luôn âm thầm hy sinh nhưng ít khi được thấu hiểu. Bài thơ vì thế không chỉ lay động bởi nỗi buồn mà còn khiến người đọc thêm trân trọng những con người bình dị đã lặng lẽ gánh vác biết bao nhọc nhằn trong cuộc sống.

 

[Wall-E]

Phân tích bài thơ Gánh Nước Đêm​

Ngay từ những câu thơ mở đầu, Trần Tuấn Khải đã dựng lên bức tranh lao động trong đêm đầy vất vả:

"Em bước chân ra,

Con đường xa tít,

Non sông mù mịt,

Bên vai kĩu kịt,

Nặng gánh em trở ra về.."

Nhịp thơ ngắn, chậm cùng những từ láy như "xa tít", "mù mịt", "kĩu kịt" đã khắc họa rõ bước chân nặng nhọc của người phụ nữ. Không gian đêm tối càng làm nổi bật sự cô đơn và nhỏ bé của con người trước cuộc sống nhiều gian truân.

Tiếp đó, tác giả diễn tả nỗi vất vả bằng lời than đầy xót xa:

"Ngoảnh cổ trông sông rộng giời khuya..

Vì chưng nước cạn, nặng nề em biết kêu ai!"

Không chỉ phải đi xa trong đêm, người phụ nữ còn đối diện với thiên nhiên rộng lớn và sự bất lực của chính mình. Câu hỏi "biết kêu ai" không nhằm tìm người giúp đỡ mà gợi cảm giác bế tắc, thể hiện nỗi niềm của những con người phải tự mình gánh chịu mọi khó khăn.

Đến những câu thơ tiếp theo, hình ảnh mang ý nghĩa biểu tượng được sử dụng rất hiệu quả:

"Nghĩ tiếc công cho bà Nữ Oa đội đá vá giời,

Con dã tràng lấp bể biết đời nào xong?"

Điển tích Nữ Oa vá trời và hình ảnh dã tràng lấp biển đều gợi những công việc lớn lao, gian nan, tưởng như không thể hoàn thành. Qua đó, nhà thơ ví gánh nặng mà người phụ nữ đang mang với những công việc vượt quá sức mình. Đồng thời, những hình ảnh ấy còn hàm chứa nỗi niềm về vận nước, khi bao nỗ lực của con người vẫn chưa thể thay đổi được thực tại.

Khổ thơ cuối để lại nhiều suy ngẫm:

"Bước chân khuya thân gái ngại ngùng,

Nước non gánh nặng,

Cái đức ông chồng hay hỡi có hay?

Em trở vai này.."

"Thân gái ngại ngùng" gợi lên sự yếu mềm, mong manh của người phụ nữ. Thế nhưng trên đôi vai ấy lại phải gánh cả "nước non", một hình ảnh giàu tính ẩn dụ. Gánh nước giờ đây đã vượt khỏi ý nghĩa lao động thường ngày để trở thành biểu tượng của những trách nhiệm, hy sinh mà người phụ nữ âm thầm gánh vác.

Câu hỏi "Cái đức ông chồng hay hỡi có hay?" vừa là lời trách nhẹ người chồng, vừa là tiếng nói đòi hỏi sự thấu hiểu và sẻ chia. Câu kết "Em trở vai này.." khép lại bài thơ bằng một cử chỉ rất nhỏ nhưng gợi bao nhọc nhằn. Chỉ một động tác đổi vai cũng đủ cho thấy sức nặng của gánh nước và sức nặng của cả cuộc đời.

Về nghệ thuật, Gánh Nước Đêm sử dụng thể thơ giàu nhạc điệu, kết hợp giữa ngôn ngữ dân gian và cảm hứng trữ tình. Những từ láy giàu giá trị gợi hình, các câu hỏi tu từ và điển tích như Nữ Oa, dã tràng đã làm cho ý thơ vừa gần gũi vừa sâu sắc. Đặc biệt, nghệ thuật lấy hình ảnh gánh nước để biểu tượng cho số phận con người và nỗi niềm đất nước đã tạo nên giá trị tư tưởng nổi bật của tác phẩm.

Gánh Nước Đêm không chỉ là bức tranh về cuộc sống lao động vất vả của người phụ nữ Việt Nam trong xã hội cũ, mà còn là tiếng lòng đầy thương cảm trước những số phận lặng lẽ hy sinh. Qua hình ảnh bình dị của một đêm gánh nước, Trần Tuấn Khải đã gửi gắm tình thương đối với người phụ nữ và nỗi đau đáu trước vận mệnh của quê hương, đất nước.