[Mắt Bão 9X]

Đã bao giờ bạn rơi vào cảnh ngập đầu trong rắc rối, làm lụng quần quật từ sáng đến đêm nhưng mọi thứ vẫn rối tung như một tơ vò chưa?

Ở bài viết trước, có một bình luận của một bạn có hỏi mình làm sao để bứt phá khỏi vùng an toàn và cải tiến cách làm việc hiệu quả hơn. Câu trả lời của mình là không nằm ở chỗ bạn cày cuốc trâu bò ra sao, mà nằm ở cách bạn tư duy và xử lý rắc rối.

Chào bạn, lại là mình đây, Mắt Bão 9X.

Trong cuộc sống và công việc hằng ngày, chúng ta rất dễ bắt gặp những người mở miệng ra là nói chuyện vĩ mô, lý thuyết đầy mình nhưng khi đối mặt với một rắc rối nhỏ phát sinh thì lập tức luống cuống, đổ lỗi cho hoàn cảnh hoặc chọn cách né tránh.

Giữa một thời đại mà các vấn đề phức tạp bủa vây từ áp lực cơm áo gạo tiền cho đến những khủng hoảng chốn công sở, việc sở hữu một tư duy nhạy bén để bóc tách và giải quyết tận gốc rễ rắc rối là một loại năng lực sinh tồn tối thượng. Cuốn sách Người thông minh giải quyết vấn đề như thế nào của tác giả Ken Watanabe xuất hiện như một chiếc la bàn định vị, giúp mình và bạn đập tan thói quen bao biện, bước ra khỏi vùng an toàn để nhìn nhận mọi việc bằng một lăng kính khoa học, gọn gàng và hiệu quả đến kinh ngạc.

​

Cuốn sách này thoạt nhìn có vẻ rất khiêm tốn với độ dày chưa đầy hai trăm trang và những hình vẽ minh họa vô cùng ngộ nghĩnh, khiến nhiều người lầm tưởng đây là một cuốn sách dành cho trẻ em. Nhưng đừng để lớp vỏ bọc đơn giản đó đánh lừa. Sức mạnh của tác phẩm nằm ở chỗ nó đã đơn giản hóa những khái niệm quản trị chiến lược phức tạp nhất thành những bài học nằm lòng mà bất kỳ ai cũng có thể thấu hiểu và áp dụng ngay lập tức vào cuộc sống. Ken Watanabe, một cựu cố vấn tại công ty tư vấn chiến lược hàng đầu thế giới McKinsey, đã dùng chính kinh nghiệm xương máu của mình để chỉ ra rằng, giải quyết vấn đề không phải là một tài năng thiên bẩm, mà là một kỹ năng hoàn toàn có thể rèn luyện được thông qua một quy trình tư duy đúng đắn.

Điều đầu tiên cuốn sách làm được là phân loại con người chúng ta thành những nhóm điển hình khi đối mặt với khó khăn. Bạn sẽ bắt gặp chính mình hoặc những đồng nghiệp xung quanh qua các hình tượng được tác giả khắc họa vô cùng hóm hỉnh.

Đó là cô nàng Thở Dài, người luôn chọn cách buông xuôi, than thân trách phận mỗi khi có rắc rối ập đến. Đó là anh chàng Phán Xét, kẻ nói thì rất hay, luôn chỉ trích lỗi sai của người khác nhưng bản thân lại chẳng bao giờ bắt tay vào hành động. Hay nguy hiểm hơn là anh chàng Ngôi Sao Đột Phá, người luôn lao vào hành động một cách mù quáng, hùng hục làm việc không quản ngày đêm nhưng lại sai phương pháp, dẫn đến việc tiêu tốn nguồn lực mà kết quả mang lại vẫn là một con số không tròn trĩnh. Tác giả hướng chúng ta đến hình mẫu của những Người giải quyết vấn đề, những người sở hữu một cái đầu lạnh để nhìn thẳng vào bản chất sự việc, tìm ra nguyên nhân gốc rễ và kiên nhẫn thực hiện các giải pháp một cách có hệ thống.

Cốt lõi của cuốn sách được gói gọn trong bốn bước thần thánh mà bất kỳ một chuyên gia tư vấn chiến lược nào cũng phải áp dụng. Bước đầu tiên là thấu hiểu tình trạng hiện tại. Chúng ta thường có thói quen vội vã đưa ra kết luận dựa trên cảm tính hoặc kinh nghiệm cá nhân mà quên mất việc thu thập dữ liệu thực tế. Bước thứ hai là xác định nguyên nhân gốc rễ của vấn đề. Tác giả đã giới thiệu những công cụ cực kỳ tư duy như cây nguyên nhân hay sơ đồ logic để giúp người đọc bóc tách rắc rối thành những mảnh nhỏ dễ quản lý. Bước thứ ba là thiết lập một kế hoạch hành động hiệu quả, nơi bạn phải cân nhắc giữa quy mô, khả năng và những phương thức phù hợp với nguồn lực hiện có. Và bước cuối cùng, bước quyết định sự thành bại, chính là bắt tay vào thực hiện và liên tục điều chỉnh phương thức dựa trên kết quả thực tế.

Áp dụng những bài học này vào thực tế cuộc sống, tôi chợt nhận ra lý do tại sao trước đây mình lại hay rơi vào trạng thái bế tắc. Khi một bài viết trên diễn đàn bị sụt giảm lượt xem, hay khi một kế hoạch đầu tư không mang lại lợi nhuận như kỳ vọng, phản ứng đầu tiên của tôi thường là hoang mang và đổ lỗi cho các yếu tố khách quan. Nhưng khi lật mở từng trang sách của Ken Watanabe, tôi học được cách im lặng, đóng cửa suy ngẫm và bắt đầu vẽ ra những cây sơ đồ logic. Tôi tự hỏi bản thân: Lượt xem giảm là do chủ đề không còn hot, do cách đặt tiêu đề chưa đủ kích thích, hay do nội dung bài viết đang đi vào lối mòn máy móc? Khi bạn dám chẻ nhỏ vấn đề ra để phân tích, bạn sẽ thấy mọi rắc rối không còn là một khối quái vật khổng lồ đáng sợ nữa, mà chúng chỉ là một chuỗi các mắt xích lỗi cần được sửa chữa hoặc thay thế.

Cuốn sách cũng đưa ra những ví dụ vô cùng sinh động, gần gũi như câu chuyện của một ban nhạc học sinh làm thế nào để gia tăng lượng khán giả đến xem buổi biểu diễn, hay câu chuyện về một cô bé muốn lựa chọn một ngôi trường phù hợp với khả năng và ước mơ của mình. Những ví dụ tưởng chừng như nhỏ bé đó lại chứa đựng tư duy vĩ đại về cách thay đổi mô hình, cải tiến phương thức vận hành nhằm đạt được mục tiêu tối ưu nhất. Nó chứng minh một điều rằng, dù bạn đang là một người lao động chân tay, một nhân viên văn phòng hay một nhà quản trị cấp cao, quy trình tư duy để giải quyết khó khăn là hoàn toàn như nhau. Sự khác biệt chỉ nằm ở quy mô và mức độ phức tạp của dữ liệu mà bạn xử lý.

Đặc biệt, đối với những bạn trẻ đang khao khát bước ra khỏi vùng an toàn để khởi nghiệp hoặc thay đổi định hướng nghề nghiệp, cuốn sách này chính là một điểm tựa vững chắc. Thay vì mơ mộng về những kế hoạch làm giàu nhanh chóng hay lao vào những dự án vượt quá tầm tay, tác giả khuyên chúng ta hãy bắt đầu bằng việc giải quyết những bài toán nhỏ nhất trong cuộc sống hằng ngày của mình. Hãy học cách thay đổi phương thức làm việc từ thủ công sang tự động hóa, học cách tối ưu hóa thời gian và năng lượng giống như ví dụ về việc chuyển đổi mô hình kinh doanh quầy vé số tự động mà một bạn đã từng chia sẻ ở bài trước. Đừng đợi đến khi có một số vốn thật lớn hay một thời cơ hoàn hảo mới bắt đầu hành động, thời cơ tốt nhất chính là lúc bạn trang bị cho mình một tư duy sắc bén để tự giải quyết các nút thắt của bản thân.

Một điểm cộng lớn của cuốn Người thông minh giải quyết vấn đề như thế nào là văn phong cực kỳ súc tích, gãy gọn, không hề mang tính giáo điều hay hàn lâm. Tác giả không dùng những thuật ngữ kinh tế đao to búa lớn để lòe bịp người đọc, mà dẫn dắt chúng ta đi từ những bước đi chập chững đầu tiên cho đến khi tự mình có thể thiết lập được một bản kế hoạch hoàn chỉnh. Cuốn sách như một lời nhắc nhở nhẹ nhàng nhưng thấm thía rằng: Sự thông minh không được đo bằng lượng kiến thức bạn học vẹt trong trường lớp, mà được chứng minh bằng hiệu quả thực tế khi bạn đối mặt với những thử thách trần trụi của cuộc đời.

Hành trình bước ra khỏi vùng an toàn để nâng tầm bản thân chưa bao giờ là một con đường bằng phẳng. Sẽ luôn có những rắc rối phát sinh, những thất bại ngoài ý muốn và những áp lực vô hình chực chờ quật ngã bạn. Nhưng thay vì chọn cách làm một chú mèo lười trốn tránh thực tại, hãy chọn cách đối diện với chúng bằng tư duy của một người giải quyết vấn đề thực thụ. Cuốn sách nhỏ này sẽ không giải quyết thay bạn những rắc rối trong cuộc sống, nhưng nó cho bạn một nền tảng tư duy vững chắc để tự mình bẻ gãy mọi rào cản. Hãy nói ít đi, phân tích sâu hơn và hành động quyết liệt hơn. Khi bạn làm chủ được kỹ năng giải quyết vấn đề, bạn sẽ thấy mọi thử thách ngoài kia không còn là chướng ngại vật, mà chính là những nấc thang bệ phóng đưa bạn tiến đến sự tự do và thành công đích thực!

Cảm ơn bạn đã xem bài review của mình, hy vọng bài review này sẽ cung cấp cho bạn thêm những giá trị, những tư duy để bạn có một lộ trình thay đổi tích cực hơn. Nếu thấy hay, hãy cho mình một nút Like, một theo dõi, hoặc thả vài xu ủng hộ để mình có động lực ra nhiều bài viết hay và chất lượng hơn.

Bài viết này mình chưa lột tả hết nội dung của cuốn sách, nếu bạn nào muốn hiểu chi tiết, đầy đủ hơn về nội dung của cuốn sách, bạn có thể mua sách giấy để đọc và cũng là ủng hộ tác giả. Sách mình để đây cho những bạn nào cần nhé: Ấn vào đây để xem sách.