-
★
Chương 80: Nhạc Tiến xuất hiện, Vệ tấn công Đinh
Tại kinh thành nước Yên, có một cầm sư kỳ dị nổi danh khắp thiên hạ, tên Nhạc Tiến, là con trai của một Thượng thư trong triều. Từ thuở niên thiếu, y đã đem toàn bộ tâm huyết gửi gắm vào âm luật, xem tiếng nhạc như đạo lý cao thâm của đất trời. Cổ cầm, tỳ bà, tranh, sắt, tiêu, sáo, hồ cầm hay bất kỳ nhạc khí nào lọt vào tay Nhạc Tiến, chỉ cần vài ngày nghiên cứu liền có thể tấu lên những khúc nhạc tinh diệu khiến người nghe mê mẩn. Nhưng điều khiến người đời kinh ngạc hơn cả không phải tài nghệ xuất thần ấy, mà là niềm say mê gần như cuồng nhiệt đối với âm thanh của thế gian.
Nhạc Tiến tin rằng vạn vật đều có tiếng nói riêng, tiếng gió lùa qua khe núi, tiếng mưa rơi trên mái ngói, tiếng sóng vỗ bờ xa, tiếng vó ngựa xung trận, tiếng trẻ thơ cười đùa, thậm chí cả tiếng lá khô vỡ vụn dưới chân người qua đường, tất cả đều là những nốt nhạc mà thiên địa đã tạo ra. Vì lẽ đó, Nhạc Tiến thường một mình ngao du tứ phương, băng qua rừng sâu, vượt núi cao, rong ruổi nơi biên ải hay dừng chân giữa chốn phồn hoa, chỉ để lắng nghe những thanh âm khác biệt mà người thường chẳng mấy khi để ý.
Có người nói Nhạc Tiến không chỉ học nhạc, mà đang truy cầu một thứ còn lớn hơn cả âm nhạc. Y muốn nghe hết mọi âm thanh tồn tại dưới bầu trời này, muốn hiểu quy luật ẩn giấu trong từng nhịp điệu của vạn vật, muốn gom góp tất cả thanh âm của thế gian để hoàn thiện bản nhạc vô song trong lòng mình. Đối với Nhạc Tiến, âm luật không đơn thuần là thú vui tao nhã của văn nhân mặc khách, mà là cánh cửa dẫn đến chân lý của trời đất. Sau hai mươi năm rong ruổi theo nhạc, ngọn lửa đam mê trong Nhạc Tiến vẫn chưa từng lụi tàn, ngày đêm miệt mài lắng nghe, nghiên cứu và truy tìm những thanh âm chưa ai từng được nghe thấy.
Đối với Nhạc Tiến, âm thanh chưa bao giờ chỉ là những thanh âm vô tri lọt qua tai rồi tan biến trong gió. Trong mỗi tiếng động của thế gian, Nhạc Tiến đều nghe thấy một câu chuyện đang được kể lại. Tiếng chuông chùa vang vọng nơi núi xa là lời tự sự của một vị lão tăng đã dành cả đời tìm kiếm sự giác ngộ. Tiếng vó ngựa dồn dập trên quan đạo là khúc ca bi tráng của những binh sĩ sắp bước vào chiến trận. Tiếng mái chèo khua nước trong đêm khuya lại là nỗi nhớ nhà của người lữ khách tha hương. Mỗi thanh âm đều mang theo ký ức, cảm xúc và số phận của những con người đã tạo nên nó. Đối với Nhạc Tiến, bất cứ giai điệu nào mà y từng nghe, đều có thể nhớ lại câu chuyện năm đó, chuyện vui, buồn, tốt, xấu. Mỗi một âm thanh trong bối cảnh khác nhau đều có thể mang ý nghĩa rất khác,
Bởi vậy, Nhạc Tiến không chỉ nghiên cứu âm luật trong nhạc khí, mà còn tìm kiếm âm luật trong chính cuộc đời. Y tin rằng mỗi con người đều là một bản nhạc riêng biệt. Có người tựa khúc nhạc hùng tráng như trống trận vang trời, có người lại giống tiếng tiêu cô tịch giữa đêm thu, có người như dòng nước chảy êm đềm, cũng có người như sóng dữ cuộn trào không ngớt. Những cuộc gặp gỡ, những mối duyên phận, những cuộc chia ly hay tranh đấu của thế nhân, trong mắt y đều là sự hòa quyện của vô số giai điệu đang đan xen vào nhau, tạo thành một bản trường ca rộng lớn mang tên nhân thế.
Gia tộc của Nhạc Tiến vốn là danh môn vọng tộc, nhiều đời làm quan trong triều. Cha y giữ chức Thượng Thư, quyền cao chức trọng, danh vọng lẫy lừng, bởi vậy từ khi còn nhỏ, ai nấy đều mặc nhiên cho rằng y rồi cũng sẽ theo con đường khoa cử, bước chân vào quan trường để kế thừa thanh danh tổ tiên. Thế nhưng Nhạc Tiến lại chẳng màng công danh phú quý, ngày ngày chỉ ôm đàn, nghiên cứu âm luật, rong ruổi khắp nơi để lắng nghe những thanh âm của nhân gian. Điều ấy khiến họ hàng thân thích vô cùng bất mãn, họ thường chỉ trỏ sau lưng, chê cười rằng Nhạc Tiến bỏ ngọc lấy đá, bỏ đại đạo để theo đuổi thứ tiêu khiển vô dụng của văn nhân. Có người mỉa mai: "Phụ thân là Thượng thư, chỉ cần chịu khó vài năm là có thể làm quan hiển quý, cớ sao lại đi làm một kẻ gảy đàn mua vui cho thiên hạ?". Người khác lại lắc đầu than thở rằng tài năng của Nhạc Tiến đã bị lãng phí vào những chuyện hão huyền. Trong mắt phần lớn người trong gia tộc, những chuyến du hành để nghe tiếng gió, tiếng mưa hay những lời bàn luận về âm luật của Nhạc Tiến đều là những việc vô nghĩa, chẳng thể đổi lấy chức tước, quyền lực hay lợi ích thực tế nào. Chỉ có Nhạc Tiến vẫn lặng lẽ mỉm cười, bởi những người ấy nhìn thấy con đường làm quan rộng mở trước mắt, còn hắn lại nghe thấy một khúc nhạc vĩ đại đang vang vọng từ nơi sâu thẳm của thiên địa, thứ mà cả đời họ cũng không thể nào cảm nhận được.
Nhạc Tiến không sống dựa vào cha, mà tự lực rong ruổi giang hồ, y dùng nhạc để kiếm tiền trang trải cuộc sống. Cứ đi tới đâu, Nhạc Tiến lại được mở mang khám phá, quen biết nhiều người mới, mà họ lại rất quý mến Nhạc Tiến. Nhạc Tiến coi những người dân chất phác, đối xử với y còn tốt hơn ruột thịt gấp nhiều lần. Chuyện Nhạc Tiến được thưởng lớn không phải là hiếm, những vị thương nhân giàu có, những đại thần trong triều đều muốn mời Nhạc Tiến chơi đàn trong những ngày trọng đại và trả rất hậu.
Tiếng đàn của Nhạc Tiến mang một vẻ đẹp rất khó gọi tên, nó không phải thứ âm nhạc chỉ dành cho bậc danh sĩ ngồi luận đạo trong lầu cao, cũng chẳng phải những khúc nhạc đơn thuần mua vui nơi tửu quán. Trong từng thanh âm của y vừa có sự uyên thâm của âm luật hàn lâm, vừa có hơi thở chân thực của cuộc sống thường nhật. Người nông phu nghe đàn có thể cảm nhận được mùi bùn đất trên thửa ruộng sau cơn mưa đầu hạ, người lữ khách lại nghe thấy tiếng gió thổi dọc con đường thiên lý, còn bậc học giả có thể từ những nốt nhạc ấy mà suy ngẫm về lẽ hưng vong của quốc gia, về quy luật biến đổi của trời đất và nhân tâm.
Nhạc Tiến không bao giờ đòi tiền công cao, chỉ cần vài lạng bạc để mướn y chơi nhạc, tuy vậy muốn mời Nhạc Tiến đến không phải điều dễ. Những ai Nhạc Tiến cảm thấy quý mến, trong lòng thoải mái thì y mới nhận lời. Có những người quyền cao chức trọng, nhưng hành xử xấu như kiêu ngạo, tham lam, hống hách Nhạc Tiến đều từ chối. Ngược lại, có những người dân lành ở những nơi Nhạc Tiến đi qua, lại được y chơi đàn cho nghe, không mất xu nào. Từ người già đến trẻ nhỏ, thương nhân hay làm mướn, đều quý mến cái tài nhạc và chính con người Nhạc Tiến.
Họ muốn mời Nhạc Tiến có lẽ không chỉ vì y chơi nhạc hay, mà việc gặp gỡ, trò chuyện cùng y rất thú vị. Y là nhạc công nổi tiếng, lại am hiểu về âm luật, có thể thao thao bất tuyệt nói về nhạc với những người xa lạ. Vì Nhạc Tiến đam mê nên y rất thích chia sẻ với người khác, người ta nghe y nói cảm thấy rất tâm đắc và thán phục. Họ thán phục cái sự đam mê vô tận của y, còn là đức tính chính trực, khảng khái, không màng tiền tài danh vọng, đối xử công bằng với tất cả mọi người, không phân cao thấp.
Đúng thời điểm Vệ Vương ở nước Yên, Nhạc Tiến muốn vào cung gặp vua xin nghiên cứu âm luật, y muốn cảm nhận rõ nét nơi quyền lực nhất của đất nước, xem diễn biến chính sự xảy ra thế nào, để tạo nên một bản nhạc hùng hồn, hoành tráng nhất.
Yên Chiêu Vương từ ngày lên ngôi, rất chăm chút việc chính sự, y đọc và duyệt mọi tấu sớ của các quan, dù là quan nhỏ nhất. Những người dân thường hay binh lính nơi sa trường nếu gửi thư riêng cho Chiêu Vương, sẽ được để trong một chiếc rương lớn, vua không thể đọc được hết, nhưng khi có cơ hội thì sẽ mở vài xấp ra đọc trong lúc rảnh rỗi. Đối với Chiêu Vương, việc trò chuyện, lắng nghe và gần gũi dân là việc tốt, y khiến người dân cảm thấy vua là người để tâm đến họ. Hơn nữa, những lá thư tưởng chừng thừa thãi ấy đôi lúc giúp Chiêu Vương phát hiện ra sự việc ở thôn xóm, quan lại địa phương có ức hiếp, đối xử bất công với dân lành không.
Chỉ cần nghe thấy sự bất công, Chiêu Vương nói Nhất Phong bổ nhiệm sự việc cho quan thích hợp để điều tra, xác minh sự việc rồi xử lý cho dân. Nhờ vậy mà phát hiện được nhiều tham quan, thương nhân độc ác, bị Hình bộ điều tra và xử phạt rất nghiêm minh. Chính vì điều ấy nên số người lộng hành, ức hiếp dân chúng giữa thanh thiên bạch nhật ngày càng giảm đi. Người dân khen Chiêu Vương tài giỏi, biết lấy cái cần cù của mình để đổi lấy sự yên bình cho thiên hạ. Các quan lấy đó làm gương, hạn chế sai phạm, tránh đến tai vua có ngày cách chức như chơi.
Thời gian Vệ Vương ở nước Yên, đã nhiều lần cùng bàn việc chính sự cùng Chiêu Vương. Chiêu Vương muốn một góc nhiên của vị vương nước khác, biết đâu lại học hỏi, mở mang thêm nhiều thứ. Vệ Vương khen Chiêu Vương là kẻ cầu thị, luôn tìm tới cái mới để học hỏi.
Hai người hay chơi một trò chơi cùng nhau đọc thư của bách tính nước Yên, xem hai người sẽ xử trí thế nào. Kết quả, Vệ Vương và Chiêu Vương có quan điểm rất tương đồng, đều chọn giải pháp nhân văn, tránh nhục hình mà vẫn giải quyết ổn thỏa sự việc, giữ nguyên tính răn đe với kẻ có tội.
Yên Chiêu Vương khi biết một nhạc công tài giỏi muốn yết kiến, lập tức cho truyền vào. Chiêu Vương mời Vệ Vương cùng gặp người đó, Vệ Vương vui vẻ nhận lời.
Nhạc Tiến vào cung, được yết kiến cả hai vị vua Vệ, Yên, trong làm cảm thấy rất tự hào. Y vốn ngưỡng mộ họ vì họ là người hiền đức, lo lắng cho thiên hạ giống như y. Chỉ có điều, họ bận xử lý trăm công ngàn việc, toàn là việc đại sự của đất nước, còn y thì chỉ gửi gắm tiếng lòng qua tiếng nhạc.
Nhạc Tiến bái kiến hai vị vương:
- Thảo dân Nhạc Tiến, xin bái kiến Chiêu Vương và Vệ Vương!
Yên Chiêu Vương hỏi:
- Ta nghe nói ngươi là kẻ có tài về nhạc, nổi tiếng khắp kinh kỳ, nay được gặp mặt, quả là đáng quý. Vậy ngươi gặp ta muốn tâu chuyện gì?
Nhạc Tiến đáp:
- Thảo dân là kẻ đam mê âm luật, hành tẩu khắp bốn bể để nghe được những âm thanh mới, nay có một nơi chưa từng được nghe, cả gan xin Chiêu Vương ban cho một ân huệ!
Chiêu Vương hỏi:
- Ấy là việc gì, chỉ cần không trái luân thường đạo lý hay lợi ích đất nước, ta nhất định sẽ giúp!
Nhạc Tiến thưa:
- Thảo dân xin được tham quan trong cung để lắng nghe những âm thanh nơi đây, nơi mọi người cai quản cả một đất nước.
Chiêu Vương đáp:
- Chuyện đó không có gì khó, phàm việc bí mật đại sự ngươi không được biết, còn việc đi lại trong cung xem như tùy ý.
Vệ Vương hỏi:
- Ngươi đã ra chiến trường chưa?
Nhạc Tiến thưa:
- Thảo dân chưa có cơ hội!
Vệ Vương nói:
- Nhận thấy cái đam mê cuồng nhiệt của ngươi, ta cũng muốn giúp một chút. Ta sắp khởi binh đánh Đinh, nếu ngươi đi theo để có trải nghiệm khác về nhạc lý thì ta đồng ý dẫn ngươi theo, đảm bảo sẽ được bảo vệ, không nguy hại đến tính mạng.
Nhạc Tiến mừng:
- Được vậy thì quá tốt, tạ Vệ Vương!
Vệ Vương nói với Chiêu Vương:
- Nhạc Tiến là nhân tài nước Yên, ta hoàn toàn không có ý chiêu mộ hắn, xong chiến sự sẽ lập tức đưa hắn về Yên.
Chiêu Vương nói:
- Vệ Vương quá lời, Nhạc Tiến muốn theo ai, đó là quyền của hắn, ta không thể miễn cưỡng ép hắn được! Nếu Nhạc Tiến muốn theo Vệ Vương, ấy cũng là lẽ thường tình, ta vui vẻ ủng hộ!
Nhạc Tiến nói:
- Tạ Chiêu Vương!
Tử Trọng nói với Nhạc Tiến:
- Ngươi là kẻ giỏi trong việc liên kết các sự kiện với âm luật, đó là cái tài không phải ai cũng có. Ta thấy ngươi đi tìm âm thanh mới để thỏa sự tò mò của mình là rất tốt, nhưng ta nghĩ ra một chức quan giúp ngươi chuyển hóa những tài năng đó thành lợi ích cho quốc gia, lưu danh sử sách.
Nhạc Tiến bất ngờ, hỏi Tử Trọng:
- Thảo dân chỉ là một nhạc công, cớ sao làm được những điều lớn lao như ngài nói!
Tử Trọng cười, hỏi:
- Ngươi đã nghĩ đến việc làm một sử thần chưa?
Nhạc Tiến nói:
- Chưa bao giờ nghĩ tới, nhưng tôi thường hay chép lại những sự việc quan trọng hoặc đáng nhớ khi đi chu du bốn phương.
Tử Trọng nói:
- Đó chính là công việc của một sử thần, ngươi là kẻ hoàn toàn thích hợp. Việc ghi chép lịch sử hay các sự tích rất quan trọng, chẳng thua kém gì việc quốc gia đại sự khác. Nhờ có những sử thần, hậu thế sau này mới biết và hiểu được sự việc đã xảy ra trong quá khứ, từ đó là tấm gương để noi theo và rút kinh nghiệm.
Nhạc Tiến hào hứng, hỏi:
- Liệu tôi có làm được điều ấy không?
Vệ Vương nói:
- Nghe rất hợp lý, nếu ngươi làm được việc ấy, ta tất sẽ không để ngươi thiệt!
Nhạc Tiến mừng lắm, lạy tạ ba người rồi xin lui.
Mùa hạ năm 881, nước Vệ cử mười vạn binh mã hợp cùng hai vạn quân Yên kéo đến ải Hoành Sơn khiêu chiến nước Đinh. Đinh Vương cử Mã Sinh làm Nguyên soái, Lê Cung làm mưu sĩ, lãnh tám vạn quân chống Vệ. Song song đó, Đinh Vương cử sứ thần sang gặp Chiêm Thành cầu cứu trợ giúp.
Toàn bộ hàng ngũ đại thần nước Vệ đều tham gia chiến sự lần này, cùng với Vệ Vương, thể hiện một tinh thần quyết tâm và cứng rắn trong việc đánh Đinh. Nhờ tài cầm quân kiệt xuất của Hàn Toại, cùng sự tham mưu của Thừa tướng Tử Trọng và Quốc sư Trần Lượng, nước Vệ nhanh chóng chiếm được ưu thế lớn trong chiến trường.
Hàn Toại nghĩ ra cách dùng Nhạc Tiến đánh đàn cổ vũ sĩ khí binh lính, quả nhiên phát huy tác dụng. Binh lính ai cũng hăng say, liều chết xông lên chém địch.
Đầu ngón tay Nhạc Tiến vừa chạm vào dây đàn, một âm thanh trầm hùng lập tức lan ra khắp chiến địa. Tiếng đàn không còn là những khúc nhạc tao nhã nơi thư phòng, mà hóa thành tiếng trống của núi sông, tiếng gầm của sóng lớn, tiếng bước chân của tổ tiên từ ngàn năm trước đang trở về cùng con cháu. Từng giai điệu dâng lên như thủy triều, cuốn theo nhiệt huyết trong lồng ngực binh sĩ. Những người lính vốn đã mệt mỏi sau nhiều giờ giao chiến bỗng cảm thấy máu nóng sôi trào, cánh tay cầm giáo như có thêm sức mạnh. Trong tiếng đàn ấy, họ nghe thấy quê hương phía sau lưng, nghe thấy cha mẹ đang mong ngóng, nghe thấy tiếng trẻ thơ cười đùa nơi thôn xóm thanh bình mà họ đang liều mạng bảo vệ.
Âm luật của Nhạc Tiến khi thì hào sảng như thiên quân vạn mã cùng xuất trận, khi lại bi tráng như lời tiễn biệt của những anh hùng biết rõ có thể không trở về. Chính sự đan xen ấy khiến binh sĩ hiểu rằng chiến đấu không chỉ vì mệnh lệnh của chủ soái, mà còn vì những điều quý giá nhất trong cuộc đời mình. Tiếng hô xung phong từ hàng ngũ ngày càng vang dội. Những đôi mắt vốn nhuốm vẻ lo âu giờ đây sáng rực như có lửa cháy bên trong.
Trên chiến trường hôm ấy, có người nói tiếng đàn của Nhạc Tiến còn mạnh hơn ngàn lời hiệu triệu. Khi khúc nhạc lên đến cao trào, hàng vạn binh sĩ đồng loạt giương cao binh khí, tiếng hò reo vang động cả đất trời. Từ xa nhìn lại, người ta khó lòng phân biệt đâu là tiếng đàn, đâu là tiếng quân sĩ, bởi tất cả đã hòa làm một bản hùng ca của chiến tranh và ý chí con người.
Mã Sinh một lần nữa chạm trán Hàn Toại, nhưng tuyệt nhiên y hoàn toàn không phải đối thủ ngang tầm. Lê Cung sau khi dùng nhiều độc kế, tới nay đã tỏ ra lộ bài, hoàn toàn không làm khó được nước Vệ. Hàn Toại cho binh mã công thành rất rát bất kể đêm ngày, khiến Đinh vất vả chống đỡ, không biết cầm cự được bao lâu.
Một tuần trôi qua, khi tình thế nước Đinh ngày càng nguy cấp, để mất hai thành trì vào tay Vệ, Đinh Vương sốt sắng bàn với các tướng lĩnh:
- Các ngươi đánh trận kiểu gì vậy, Vệ đánh càng lúc càng hăng, dần áp đảo hoàn toàn binh mã nước Đinh, là cớ làm sao?
Mã Sinh tâu:
- Bẩm chúa công, thế quân của Vệ và Yên mạnh như thác lũ, không sao cản được. Thần vô năng, đều bị cái tên Hàn Toại qua mặt, lòng thấy hổ thẹn lắm!
Lê Cung nói:
- Không chỉ là Hàn Toại, đứng sau hắn còn có Tử Trọng tham mưu, chúa công hẳn đã biết cái tài của lão.
Đinh Vương nói:
- Phải, phải. Vậy bây giờ chúng ta phải làm thế nào? Không lẽ giơ tay xin hàng?
Lê Cung thưa:
- Xin chúa công bớt lo, nước Chiêm đã đồng ý mang quân sang giúp chúng ta chống Vệ. Xưa nay người Chiêm đánh trận rất giỏi, nhiều năm nay được thống lĩnh bởi Ma Ha Bôn trăm trận trăm thắng, đủ sức đối chọi với Vệ.
Đinh Vương hỏi:
- Vậy vua Chiêm muốn thế nào?
Lê Cung đáp:
- Vua Chiêm muốn ta cắt hai thành ở phía nam của nước Đinh nếu Chiêm đánh được Vệ ra khỏi bờ cõi, thậm chí còn đem quân sang giúp trong tương lai.
Đinh Vương cau mày, nói:
- Vua Chiêm quả là tham lam, đòi những hai thành, nhưng tình thế bây giờ không làm khác được, thà là vậy còn hơn để mất nước vào tay giặc!
Lê Cung nói:
- Trong khi chờ viện binh tới, thần nghĩ ra một cách có thể thử, biết đâu lại giúp kìm được chân quân Vệ.
Đinh Vương tò mò:
- Cách ấy thế nào?
Lê Cung trình bày:
- Phía bắc có Ngô Vương mới được vua Đường phong cho Kinh lược sứ, mới lên tất sẽ muốn dương oai với thiên hạ, hòng tăng vị thế nước Ngô. Nay nước Đinh ta xuống nước xin gia nhập liên minh, viện cớ nước Vệ tham lam, đánh chiếm lãnh thổ, xin Ngô Vương đứng ra giúp, hứa sau này sẽ cống nạp cho nước Ngô. Điều này khiến các nước khác nhìn vào nước Ngô lại càng thêm vị thế, quả là một món lợi không thể chối từ.
Đinh Vương khen:
- Cách ấy rất hay, ta sẽ viết thư gửi cho Ngô Vương.
Nhạc Tiến tin rằng vạn vật đều có tiếng nói riêng, tiếng gió lùa qua khe núi, tiếng mưa rơi trên mái ngói, tiếng sóng vỗ bờ xa, tiếng vó ngựa xung trận, tiếng trẻ thơ cười đùa, thậm chí cả tiếng lá khô vỡ vụn dưới chân người qua đường, tất cả đều là những nốt nhạc mà thiên địa đã tạo ra. Vì lẽ đó, Nhạc Tiến thường một mình ngao du tứ phương, băng qua rừng sâu, vượt núi cao, rong ruổi nơi biên ải hay dừng chân giữa chốn phồn hoa, chỉ để lắng nghe những thanh âm khác biệt mà người thường chẳng mấy khi để ý.
Có người nói Nhạc Tiến không chỉ học nhạc, mà đang truy cầu một thứ còn lớn hơn cả âm nhạc. Y muốn nghe hết mọi âm thanh tồn tại dưới bầu trời này, muốn hiểu quy luật ẩn giấu trong từng nhịp điệu của vạn vật, muốn gom góp tất cả thanh âm của thế gian để hoàn thiện bản nhạc vô song trong lòng mình. Đối với Nhạc Tiến, âm luật không đơn thuần là thú vui tao nhã của văn nhân mặc khách, mà là cánh cửa dẫn đến chân lý của trời đất. Sau hai mươi năm rong ruổi theo nhạc, ngọn lửa đam mê trong Nhạc Tiến vẫn chưa từng lụi tàn, ngày đêm miệt mài lắng nghe, nghiên cứu và truy tìm những thanh âm chưa ai từng được nghe thấy.
Đối với Nhạc Tiến, âm thanh chưa bao giờ chỉ là những thanh âm vô tri lọt qua tai rồi tan biến trong gió. Trong mỗi tiếng động của thế gian, Nhạc Tiến đều nghe thấy một câu chuyện đang được kể lại. Tiếng chuông chùa vang vọng nơi núi xa là lời tự sự của một vị lão tăng đã dành cả đời tìm kiếm sự giác ngộ. Tiếng vó ngựa dồn dập trên quan đạo là khúc ca bi tráng của những binh sĩ sắp bước vào chiến trận. Tiếng mái chèo khua nước trong đêm khuya lại là nỗi nhớ nhà của người lữ khách tha hương. Mỗi thanh âm đều mang theo ký ức, cảm xúc và số phận của những con người đã tạo nên nó. Đối với Nhạc Tiến, bất cứ giai điệu nào mà y từng nghe, đều có thể nhớ lại câu chuyện năm đó, chuyện vui, buồn, tốt, xấu. Mỗi một âm thanh trong bối cảnh khác nhau đều có thể mang ý nghĩa rất khác,
Bởi vậy, Nhạc Tiến không chỉ nghiên cứu âm luật trong nhạc khí, mà còn tìm kiếm âm luật trong chính cuộc đời. Y tin rằng mỗi con người đều là một bản nhạc riêng biệt. Có người tựa khúc nhạc hùng tráng như trống trận vang trời, có người lại giống tiếng tiêu cô tịch giữa đêm thu, có người như dòng nước chảy êm đềm, cũng có người như sóng dữ cuộn trào không ngớt. Những cuộc gặp gỡ, những mối duyên phận, những cuộc chia ly hay tranh đấu của thế nhân, trong mắt y đều là sự hòa quyện của vô số giai điệu đang đan xen vào nhau, tạo thành một bản trường ca rộng lớn mang tên nhân thế.
Gia tộc của Nhạc Tiến vốn là danh môn vọng tộc, nhiều đời làm quan trong triều. Cha y giữ chức Thượng Thư, quyền cao chức trọng, danh vọng lẫy lừng, bởi vậy từ khi còn nhỏ, ai nấy đều mặc nhiên cho rằng y rồi cũng sẽ theo con đường khoa cử, bước chân vào quan trường để kế thừa thanh danh tổ tiên. Thế nhưng Nhạc Tiến lại chẳng màng công danh phú quý, ngày ngày chỉ ôm đàn, nghiên cứu âm luật, rong ruổi khắp nơi để lắng nghe những thanh âm của nhân gian. Điều ấy khiến họ hàng thân thích vô cùng bất mãn, họ thường chỉ trỏ sau lưng, chê cười rằng Nhạc Tiến bỏ ngọc lấy đá, bỏ đại đạo để theo đuổi thứ tiêu khiển vô dụng của văn nhân. Có người mỉa mai: "Phụ thân là Thượng thư, chỉ cần chịu khó vài năm là có thể làm quan hiển quý, cớ sao lại đi làm một kẻ gảy đàn mua vui cho thiên hạ?". Người khác lại lắc đầu than thở rằng tài năng của Nhạc Tiến đã bị lãng phí vào những chuyện hão huyền. Trong mắt phần lớn người trong gia tộc, những chuyến du hành để nghe tiếng gió, tiếng mưa hay những lời bàn luận về âm luật của Nhạc Tiến đều là những việc vô nghĩa, chẳng thể đổi lấy chức tước, quyền lực hay lợi ích thực tế nào. Chỉ có Nhạc Tiến vẫn lặng lẽ mỉm cười, bởi những người ấy nhìn thấy con đường làm quan rộng mở trước mắt, còn hắn lại nghe thấy một khúc nhạc vĩ đại đang vang vọng từ nơi sâu thẳm của thiên địa, thứ mà cả đời họ cũng không thể nào cảm nhận được.
Nhạc Tiến không sống dựa vào cha, mà tự lực rong ruổi giang hồ, y dùng nhạc để kiếm tiền trang trải cuộc sống. Cứ đi tới đâu, Nhạc Tiến lại được mở mang khám phá, quen biết nhiều người mới, mà họ lại rất quý mến Nhạc Tiến. Nhạc Tiến coi những người dân chất phác, đối xử với y còn tốt hơn ruột thịt gấp nhiều lần. Chuyện Nhạc Tiến được thưởng lớn không phải là hiếm, những vị thương nhân giàu có, những đại thần trong triều đều muốn mời Nhạc Tiến chơi đàn trong những ngày trọng đại và trả rất hậu.
Tiếng đàn của Nhạc Tiến mang một vẻ đẹp rất khó gọi tên, nó không phải thứ âm nhạc chỉ dành cho bậc danh sĩ ngồi luận đạo trong lầu cao, cũng chẳng phải những khúc nhạc đơn thuần mua vui nơi tửu quán. Trong từng thanh âm của y vừa có sự uyên thâm của âm luật hàn lâm, vừa có hơi thở chân thực của cuộc sống thường nhật. Người nông phu nghe đàn có thể cảm nhận được mùi bùn đất trên thửa ruộng sau cơn mưa đầu hạ, người lữ khách lại nghe thấy tiếng gió thổi dọc con đường thiên lý, còn bậc học giả có thể từ những nốt nhạc ấy mà suy ngẫm về lẽ hưng vong của quốc gia, về quy luật biến đổi của trời đất và nhân tâm.
Nhạc Tiến không bao giờ đòi tiền công cao, chỉ cần vài lạng bạc để mướn y chơi nhạc, tuy vậy muốn mời Nhạc Tiến đến không phải điều dễ. Những ai Nhạc Tiến cảm thấy quý mến, trong lòng thoải mái thì y mới nhận lời. Có những người quyền cao chức trọng, nhưng hành xử xấu như kiêu ngạo, tham lam, hống hách Nhạc Tiến đều từ chối. Ngược lại, có những người dân lành ở những nơi Nhạc Tiến đi qua, lại được y chơi đàn cho nghe, không mất xu nào. Từ người già đến trẻ nhỏ, thương nhân hay làm mướn, đều quý mến cái tài nhạc và chính con người Nhạc Tiến.
Họ muốn mời Nhạc Tiến có lẽ không chỉ vì y chơi nhạc hay, mà việc gặp gỡ, trò chuyện cùng y rất thú vị. Y là nhạc công nổi tiếng, lại am hiểu về âm luật, có thể thao thao bất tuyệt nói về nhạc với những người xa lạ. Vì Nhạc Tiến đam mê nên y rất thích chia sẻ với người khác, người ta nghe y nói cảm thấy rất tâm đắc và thán phục. Họ thán phục cái sự đam mê vô tận của y, còn là đức tính chính trực, khảng khái, không màng tiền tài danh vọng, đối xử công bằng với tất cả mọi người, không phân cao thấp.
Đúng thời điểm Vệ Vương ở nước Yên, Nhạc Tiến muốn vào cung gặp vua xin nghiên cứu âm luật, y muốn cảm nhận rõ nét nơi quyền lực nhất của đất nước, xem diễn biến chính sự xảy ra thế nào, để tạo nên một bản nhạc hùng hồn, hoành tráng nhất.
Yên Chiêu Vương từ ngày lên ngôi, rất chăm chút việc chính sự, y đọc và duyệt mọi tấu sớ của các quan, dù là quan nhỏ nhất. Những người dân thường hay binh lính nơi sa trường nếu gửi thư riêng cho Chiêu Vương, sẽ được để trong một chiếc rương lớn, vua không thể đọc được hết, nhưng khi có cơ hội thì sẽ mở vài xấp ra đọc trong lúc rảnh rỗi. Đối với Chiêu Vương, việc trò chuyện, lắng nghe và gần gũi dân là việc tốt, y khiến người dân cảm thấy vua là người để tâm đến họ. Hơn nữa, những lá thư tưởng chừng thừa thãi ấy đôi lúc giúp Chiêu Vương phát hiện ra sự việc ở thôn xóm, quan lại địa phương có ức hiếp, đối xử bất công với dân lành không.
Chỉ cần nghe thấy sự bất công, Chiêu Vương nói Nhất Phong bổ nhiệm sự việc cho quan thích hợp để điều tra, xác minh sự việc rồi xử lý cho dân. Nhờ vậy mà phát hiện được nhiều tham quan, thương nhân độc ác, bị Hình bộ điều tra và xử phạt rất nghiêm minh. Chính vì điều ấy nên số người lộng hành, ức hiếp dân chúng giữa thanh thiên bạch nhật ngày càng giảm đi. Người dân khen Chiêu Vương tài giỏi, biết lấy cái cần cù của mình để đổi lấy sự yên bình cho thiên hạ. Các quan lấy đó làm gương, hạn chế sai phạm, tránh đến tai vua có ngày cách chức như chơi.
Thời gian Vệ Vương ở nước Yên, đã nhiều lần cùng bàn việc chính sự cùng Chiêu Vương. Chiêu Vương muốn một góc nhiên của vị vương nước khác, biết đâu lại học hỏi, mở mang thêm nhiều thứ. Vệ Vương khen Chiêu Vương là kẻ cầu thị, luôn tìm tới cái mới để học hỏi.
Hai người hay chơi một trò chơi cùng nhau đọc thư của bách tính nước Yên, xem hai người sẽ xử trí thế nào. Kết quả, Vệ Vương và Chiêu Vương có quan điểm rất tương đồng, đều chọn giải pháp nhân văn, tránh nhục hình mà vẫn giải quyết ổn thỏa sự việc, giữ nguyên tính răn đe với kẻ có tội.
Yên Chiêu Vương khi biết một nhạc công tài giỏi muốn yết kiến, lập tức cho truyền vào. Chiêu Vương mời Vệ Vương cùng gặp người đó, Vệ Vương vui vẻ nhận lời.
Nhạc Tiến vào cung, được yết kiến cả hai vị vua Vệ, Yên, trong làm cảm thấy rất tự hào. Y vốn ngưỡng mộ họ vì họ là người hiền đức, lo lắng cho thiên hạ giống như y. Chỉ có điều, họ bận xử lý trăm công ngàn việc, toàn là việc đại sự của đất nước, còn y thì chỉ gửi gắm tiếng lòng qua tiếng nhạc.
Nhạc Tiến bái kiến hai vị vương:
- Thảo dân Nhạc Tiến, xin bái kiến Chiêu Vương và Vệ Vương!
Yên Chiêu Vương hỏi:
- Ta nghe nói ngươi là kẻ có tài về nhạc, nổi tiếng khắp kinh kỳ, nay được gặp mặt, quả là đáng quý. Vậy ngươi gặp ta muốn tâu chuyện gì?
Nhạc Tiến đáp:
- Thảo dân là kẻ đam mê âm luật, hành tẩu khắp bốn bể để nghe được những âm thanh mới, nay có một nơi chưa từng được nghe, cả gan xin Chiêu Vương ban cho một ân huệ!
Chiêu Vương hỏi:
- Ấy là việc gì, chỉ cần không trái luân thường đạo lý hay lợi ích đất nước, ta nhất định sẽ giúp!
Nhạc Tiến thưa:
- Thảo dân xin được tham quan trong cung để lắng nghe những âm thanh nơi đây, nơi mọi người cai quản cả một đất nước.
Chiêu Vương đáp:
- Chuyện đó không có gì khó, phàm việc bí mật đại sự ngươi không được biết, còn việc đi lại trong cung xem như tùy ý.
Vệ Vương hỏi:
- Ngươi đã ra chiến trường chưa?
Nhạc Tiến thưa:
- Thảo dân chưa có cơ hội!
Vệ Vương nói:
- Nhận thấy cái đam mê cuồng nhiệt của ngươi, ta cũng muốn giúp một chút. Ta sắp khởi binh đánh Đinh, nếu ngươi đi theo để có trải nghiệm khác về nhạc lý thì ta đồng ý dẫn ngươi theo, đảm bảo sẽ được bảo vệ, không nguy hại đến tính mạng.
Nhạc Tiến mừng:
- Được vậy thì quá tốt, tạ Vệ Vương!
Vệ Vương nói với Chiêu Vương:
- Nhạc Tiến là nhân tài nước Yên, ta hoàn toàn không có ý chiêu mộ hắn, xong chiến sự sẽ lập tức đưa hắn về Yên.
Chiêu Vương nói:
- Vệ Vương quá lời, Nhạc Tiến muốn theo ai, đó là quyền của hắn, ta không thể miễn cưỡng ép hắn được! Nếu Nhạc Tiến muốn theo Vệ Vương, ấy cũng là lẽ thường tình, ta vui vẻ ủng hộ!
Nhạc Tiến nói:
- Tạ Chiêu Vương!
Tử Trọng nói với Nhạc Tiến:
- Ngươi là kẻ giỏi trong việc liên kết các sự kiện với âm luật, đó là cái tài không phải ai cũng có. Ta thấy ngươi đi tìm âm thanh mới để thỏa sự tò mò của mình là rất tốt, nhưng ta nghĩ ra một chức quan giúp ngươi chuyển hóa những tài năng đó thành lợi ích cho quốc gia, lưu danh sử sách.
Nhạc Tiến bất ngờ, hỏi Tử Trọng:
- Thảo dân chỉ là một nhạc công, cớ sao làm được những điều lớn lao như ngài nói!
Tử Trọng cười, hỏi:
- Ngươi đã nghĩ đến việc làm một sử thần chưa?
Nhạc Tiến nói:
- Chưa bao giờ nghĩ tới, nhưng tôi thường hay chép lại những sự việc quan trọng hoặc đáng nhớ khi đi chu du bốn phương.
Tử Trọng nói:
- Đó chính là công việc của một sử thần, ngươi là kẻ hoàn toàn thích hợp. Việc ghi chép lịch sử hay các sự tích rất quan trọng, chẳng thua kém gì việc quốc gia đại sự khác. Nhờ có những sử thần, hậu thế sau này mới biết và hiểu được sự việc đã xảy ra trong quá khứ, từ đó là tấm gương để noi theo và rút kinh nghiệm.
Nhạc Tiến hào hứng, hỏi:
- Liệu tôi có làm được điều ấy không?
Vệ Vương nói:
- Nghe rất hợp lý, nếu ngươi làm được việc ấy, ta tất sẽ không để ngươi thiệt!
Nhạc Tiến mừng lắm, lạy tạ ba người rồi xin lui.
Mùa hạ năm 881, nước Vệ cử mười vạn binh mã hợp cùng hai vạn quân Yên kéo đến ải Hoành Sơn khiêu chiến nước Đinh. Đinh Vương cử Mã Sinh làm Nguyên soái, Lê Cung làm mưu sĩ, lãnh tám vạn quân chống Vệ. Song song đó, Đinh Vương cử sứ thần sang gặp Chiêm Thành cầu cứu trợ giúp.
Toàn bộ hàng ngũ đại thần nước Vệ đều tham gia chiến sự lần này, cùng với Vệ Vương, thể hiện một tinh thần quyết tâm và cứng rắn trong việc đánh Đinh. Nhờ tài cầm quân kiệt xuất của Hàn Toại, cùng sự tham mưu của Thừa tướng Tử Trọng và Quốc sư Trần Lượng, nước Vệ nhanh chóng chiếm được ưu thế lớn trong chiến trường.
Hàn Toại nghĩ ra cách dùng Nhạc Tiến đánh đàn cổ vũ sĩ khí binh lính, quả nhiên phát huy tác dụng. Binh lính ai cũng hăng say, liều chết xông lên chém địch.
Đầu ngón tay Nhạc Tiến vừa chạm vào dây đàn, một âm thanh trầm hùng lập tức lan ra khắp chiến địa. Tiếng đàn không còn là những khúc nhạc tao nhã nơi thư phòng, mà hóa thành tiếng trống của núi sông, tiếng gầm của sóng lớn, tiếng bước chân của tổ tiên từ ngàn năm trước đang trở về cùng con cháu. Từng giai điệu dâng lên như thủy triều, cuốn theo nhiệt huyết trong lồng ngực binh sĩ. Những người lính vốn đã mệt mỏi sau nhiều giờ giao chiến bỗng cảm thấy máu nóng sôi trào, cánh tay cầm giáo như có thêm sức mạnh. Trong tiếng đàn ấy, họ nghe thấy quê hương phía sau lưng, nghe thấy cha mẹ đang mong ngóng, nghe thấy tiếng trẻ thơ cười đùa nơi thôn xóm thanh bình mà họ đang liều mạng bảo vệ.
Âm luật của Nhạc Tiến khi thì hào sảng như thiên quân vạn mã cùng xuất trận, khi lại bi tráng như lời tiễn biệt của những anh hùng biết rõ có thể không trở về. Chính sự đan xen ấy khiến binh sĩ hiểu rằng chiến đấu không chỉ vì mệnh lệnh của chủ soái, mà còn vì những điều quý giá nhất trong cuộc đời mình. Tiếng hô xung phong từ hàng ngũ ngày càng vang dội. Những đôi mắt vốn nhuốm vẻ lo âu giờ đây sáng rực như có lửa cháy bên trong.
Trên chiến trường hôm ấy, có người nói tiếng đàn của Nhạc Tiến còn mạnh hơn ngàn lời hiệu triệu. Khi khúc nhạc lên đến cao trào, hàng vạn binh sĩ đồng loạt giương cao binh khí, tiếng hò reo vang động cả đất trời. Từ xa nhìn lại, người ta khó lòng phân biệt đâu là tiếng đàn, đâu là tiếng quân sĩ, bởi tất cả đã hòa làm một bản hùng ca của chiến tranh và ý chí con người.
Mã Sinh một lần nữa chạm trán Hàn Toại, nhưng tuyệt nhiên y hoàn toàn không phải đối thủ ngang tầm. Lê Cung sau khi dùng nhiều độc kế, tới nay đã tỏ ra lộ bài, hoàn toàn không làm khó được nước Vệ. Hàn Toại cho binh mã công thành rất rát bất kể đêm ngày, khiến Đinh vất vả chống đỡ, không biết cầm cự được bao lâu.
Một tuần trôi qua, khi tình thế nước Đinh ngày càng nguy cấp, để mất hai thành trì vào tay Vệ, Đinh Vương sốt sắng bàn với các tướng lĩnh:
- Các ngươi đánh trận kiểu gì vậy, Vệ đánh càng lúc càng hăng, dần áp đảo hoàn toàn binh mã nước Đinh, là cớ làm sao?
Mã Sinh tâu:
- Bẩm chúa công, thế quân của Vệ và Yên mạnh như thác lũ, không sao cản được. Thần vô năng, đều bị cái tên Hàn Toại qua mặt, lòng thấy hổ thẹn lắm!
Lê Cung nói:
- Không chỉ là Hàn Toại, đứng sau hắn còn có Tử Trọng tham mưu, chúa công hẳn đã biết cái tài của lão.
Đinh Vương nói:
- Phải, phải. Vậy bây giờ chúng ta phải làm thế nào? Không lẽ giơ tay xin hàng?
Lê Cung thưa:
- Xin chúa công bớt lo, nước Chiêm đã đồng ý mang quân sang giúp chúng ta chống Vệ. Xưa nay người Chiêm đánh trận rất giỏi, nhiều năm nay được thống lĩnh bởi Ma Ha Bôn trăm trận trăm thắng, đủ sức đối chọi với Vệ.
Đinh Vương hỏi:
- Vậy vua Chiêm muốn thế nào?
Lê Cung đáp:
- Vua Chiêm muốn ta cắt hai thành ở phía nam của nước Đinh nếu Chiêm đánh được Vệ ra khỏi bờ cõi, thậm chí còn đem quân sang giúp trong tương lai.
Đinh Vương cau mày, nói:
- Vua Chiêm quả là tham lam, đòi những hai thành, nhưng tình thế bây giờ không làm khác được, thà là vậy còn hơn để mất nước vào tay giặc!
Lê Cung nói:
- Trong khi chờ viện binh tới, thần nghĩ ra một cách có thể thử, biết đâu lại giúp kìm được chân quân Vệ.
Đinh Vương tò mò:
- Cách ấy thế nào?
Lê Cung trình bày:
- Phía bắc có Ngô Vương mới được vua Đường phong cho Kinh lược sứ, mới lên tất sẽ muốn dương oai với thiên hạ, hòng tăng vị thế nước Ngô. Nay nước Đinh ta xuống nước xin gia nhập liên minh, viện cớ nước Vệ tham lam, đánh chiếm lãnh thổ, xin Ngô Vương đứng ra giúp, hứa sau này sẽ cống nạp cho nước Ngô. Điều này khiến các nước khác nhìn vào nước Ngô lại càng thêm vị thế, quả là một món lợi không thể chối từ.
Đinh Vương khen:
- Cách ấy rất hay, ta sẽ viết thư gửi cho Ngô Vương.
