Trong dân gian truyền tụng rất nhiều giai thoại về cương thi, và nhiều trong số chúng còn được dựng thành phim. Thế nhưng cương thi có thật sự tồn tại? Chúng có những đặc điểm gì? Vẫn là những thắc mắc mà chưa ai có thể giải thích được.

Cương thi là gì?​

Theo người xưa, cương thi là những xác chết cứng đơ, hai tay chỉ về phía trước, di chuyển bằng cách nhảy. Thức ăn của cương thi thường là máu tươi hoặc tinh khí của con người hoặc động vật.

Trong truyền thuyết dân gian Trung Quốc, đạo sĩ là người có khả năng điều khiển cương thi. Thời xưa, họ thường được thuê để vận chuyển các xác chết về quê an táng. Họ dùng 1 đạo bùa dán lên xác chết, biến nó thành cương thi rồi dẫn đường cho nó nhảy về nhà. Các đạo sĩ thường hay di chuyển các cương thi về đêm, để tránh mặt trời và người dân nhìn thấy.

Cương thi xuất hiện khi nào?​

Trong những truyền thuyết rất sớm của Trung Hoa cổ đại, khái niệm cương thi không phải là những xác chết nhảy như trong phim ảnh. Lúc đầu, người ta tin rằng sau khi chết, nếu thi thể không phân hủy hoặc bị tà khí xâm nhập thì có thể biến thành một dạng "thi quỷ". Những sinh vật này được cho là bị oán khí, sát khí hoặc linh hồn tà ác điều khiển.

Cương thi xuất hiện vào lúc trời tối, khuya hay đêm trăng tròn, vì khi đó âm thịnh dương suy và ánh trăng sẽ giúp cương thi trở nên mạnh hơn.

Trong các ghi chép thần thoại cổ, đặc biệt là các truyền thuyết liên quan đến bốn thủy tổ cương thi như Doanh Câu, Hạn Bạt, Hậu Khanh và Tương Thần, cương thi được xem như một chủng loại sinh vật bất tử, gần với thần ma hơn là xác chết bình thường.

Hình tượng cương thi mà nhiều người biết đến ngày nay bắt đầu phổ biến từ thời Minh và đặc biệt là thời Thanh. Trong các truyện chí quái và truyền kỳ, người ta mô tả những xác chết sau khi chôn cất nhưng vì nhiều nguyên nhân như phong thủy xấu, chết oan hoặc không siêu thoát nên sống dậy.

Một trong những tác phẩm nổi tiếng ghi chép nhiều câu chuyện về cương thi là tập truyện Liêu trai chí dị của Bồ Tùng Linh. Từ thời kỳ này, cương thi được mô tả rõ ràng hơn: Thân thể cứng đờ, sợ ánh sáng, hút sinh khí của người sống và thường bị đạo sĩ dùng bùa chú để trấn áp.

Hình ảnh cương thi trong điện ảnh hiện đại​

Đến thế kỷ 20, đặc biệt là từ những năm 1980, điện ảnh Hong Kong đã làm hình tượng cương thi trở nên cực kỳ nổi tiếng. Các bộ phim như "Cương thi tiên sinh" đã định hình hình ảnh quen thuộc: Mặc quan phục nhà Thanh, dán bùa trên trán, đi nhảy từng bước và sợ chuông, gạo nếp hoặc bùa đạo sĩ.

Chính điện ảnh đã khiến nhiều người tưởng rằng cương thi chỉ là một loại "ma nhảy", trong khi nguồn gốc của nó thực ra bắt đầu từ các truyền thuyết cổ hàng nghìn năm trước.

Cương thi phát triển và biến hóa hình dạng càng ngày càng nguy hiểm hơn, thuận theo thời gian mà chúng tồn tại. Trong truyền thuyết có ghi lại những trường hợp cương thi có đến ngàn năm tuổi. Tương truyền có 18 loại cương thi khác nhau, chia làm 6 giai đoạn gồm:

Bạch cương thi​

Tóc và lông chúng đều trắng, chúng rất yếu và sợ hầu như mọi thứ ví dụ: "Mặt Trời, chó, gà, lửa nước..". Chúng vô cùng chậm, đây là giai đoạn đầu tiên của cương thi.

Hắc cương thi​

Sau nhiều năm hút máu bò, cừu.. Tóc cương thi chuyển dần sang màu đen, lúc này chúng không sợ gà, chó nữa, nhưng vẫn rất chậm và sợ ánh Mặt Trời cùng lửa. Lúc này cương thi chỉ có thể tấn công con người khi họ ngủ.

Cương thi nhảy​

Sau hàng chục năm hút máu, hắc cương rụng hết tóc và chuyển dần thành cương thi nhảy. Lúc này chúng đã rất mạnh, không sợ con người hay mặt trời nữa. Chó rất sợ cương thi nhảy, nhưng mèo lại có thể đuổi cương thi nhảy đi.

Cương thi bay​

Sau hàng trăm năm uống máu, cương thi nhảy biến thành cương thi bay, lúc này chúng có thể trèo cây, núi rất dễ dàng. Chúng còn có thể hút tinh khí con người và động vật nhanh chóng mà không để lại dấu vết gì.

Bạc hay Hạn bạc​

Sau hàng ngàn năm thu hút tinh khí cương thi bay biến hình thành Bạc. Bạc lúc này đã có ý thức và nhớ về quá khứ của bản thân, chúng còn có thể biến hình trở thành những cô gái xinh đẹp.


Bạc thường gây ra hạn hán những nơi chúng đến. Trong truyền thuyết dân gian, nơi nào xảy ra hạn hán người ta cho rằng là do Hạn bạc xuất hiện.

Cương thi tinh​

Bạc chuyển hóa lần cuối cùng thành cương thi tinh, lúc này chúng có sức mạnh vô hạn và có thể gây họa loạn cho cả 1 vùng đất. Khi đó chúng gần như không thể bị tiêu diệt bởi con người. Cương thi tinh sở hữu tà thuật và khả năng biến hình, nên gần như không thể phân biệt chúng với một người bình thường.


Tất cả những điều trên đều là truyền thuyết trong dân gian, thực hư khó mà phân định. Nhưng nếu chỉ là tưởng tượng của dân gian, thì vì sao các mô tả lại chị tiết và tỉ mỉ đến vậy? Bạn có nhận thấy rằng phương Tây xa xôi, từ rất xa xưa cũng đã có truyền thuyết về những xác chết hồi sinh, sau đó hút máu người, sự trùng hợp này là vì đâu? Hy vọng các nhà khoa học sẽ sớm tìm ra câu trả lời.