Đau dạ dày là một trong những bệnh lý tiêu hóa phổ biến nhất hiện nay và có thể gặp ở mọi lứa tuổi. Thói quen ăn uống thất thường, căng thẳng kéo dài, sử dụng nhiều rượu bia hay nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori (HP) đều có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, đau dạ dày có thể tiến triển thành viêm loét, xuất huyết tiêu hóa hoặc nhiều biến chứng nguy hiểm khác.

Hiểu rõ nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết và cách chăm sóc đúng sẽ giúp người bệnh kiểm soát triệu chứng hiệu quả cũng như bảo vệ sức khỏe hệ tiêu hóa lâu dài.

Đau dạ dày là gì?​

Đau dạ dày là tình trạng dạ dày bị tổn thương hoặc viêm, khiến người bệnh xuất hiện các cơn đau vùng thượng vị kèm theo nhiều triệu chứng rối loạn tiêu hóa. Tùy theo vị trí và mức độ tổn thương, bác sĩ có thể chẩn đoán các bệnh lý như viêm dạ dày, viêm loét dạ dày - tá tràng, viêm hang vị hay trào ngược dạ dày thực quản.

Trong đó, viêm dạ dày là tình trạng lớp niêm mạc dạ dày bị viêm do nhiều nguyên nhân khác nhau. Nếu không điều trị sớm, lớp niêm mạc sẽ ngày càng bị bào mòn và hình thành các ổ loét.

Triệu chứng thường gặp của đau dạ dày​

Đau vùng thượng vị​

Đây là dấu hiệu điển hình nhất của bệnh.

Người bệnh thường cảm thấy đau âm ỉ hoặc nóng rát ở vùng trên rốn, dưới xương ức. Cơn đau có thể xuất hiện khi đói, sau bữa ăn hoặc vào ban đêm. Ở một số trường hợp, cơn đau kéo dài nhiều ngày rồi giảm dần trước khi tái phát.

Buồn nôn và nôn​

Khi niêm mạc dạ dày bị kích thích, người bệnh dễ có cảm giác buồn nôn, đặc biệt sau khi ăn hoặc vào buổi sáng. Nếu nôn nhiều, nôn ra máu hoặc dịch màu nâu sẫm như bã cà phê cần đến bệnh viện ngay vì đây có thể là dấu hiệu xuất huyết tiêu hóa.

Ợ hơi, ợ chua​

Ợ hơi, ợ nóng hoặc cảm giác chua miệng là những triệu chứng rất phổ biến. Nguyên nhân là do lượng axit trong dạ dày tăng lên hoặc thức ăn tiêu hóa chậm, khiến khí và dịch vị trào ngược lên thực quản.

Đầy bụng, khó tiêu​

Người bệnh thường có cảm giác no lâu, chướng bụng dù ăn không nhiều. Tình trạng này khiến việc ăn uống trở nên khó khăn và làm giảm chất lượng cuộc sống.

Chán ăn, mệt mỏi​

Khi hệ tiêu hóa hoạt động kém, cơ thể hấp thu dinh dưỡng không hiệu quả. Người bệnh dễ sụt cân, mệt mỏi và giảm khả năng tập trung trong công việc.

Xuất huyết tiêu hóa​

Đây là biến chứng nguy hiểm của viêm loét dạ dày. Các biểu hiện gồm nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc có máu tươi, chóng mặt, hoa mắt và tụt huyết áp. Khi xuất hiện các dấu hiệu này cần được cấp cứu ngay.

Nguyên nhân gây đau dạ dày​

Chế độ ăn uống thiếu khoa học​

Ăn uống thất thường, bỏ bữa, ăn quá nhanh, sử dụng nhiều đồ cay nóng, thực phẩm nhiều dầu mỡ, rượu bia hoặc nước ngọt có gas đều có thể làm tổn thương niêm mạc dạ dày theo thời gian.

Căng thẳng kéo dài​

Stress kéo dài kích thích dạ dày tiết nhiều axit hơn bình thường, từ đó làm tăng nguy cơ viêm loét hoặc khiến bệnh trở nên nặng hơn.

Nhiễm vi khuẩn HP​

Helicobacter pylori (HP) là nguyên nhân phổ biến gây viêm dạ dày và loét dạ dày - tá tràng. Tuy nhiên, không phải ai nhiễm HP cũng mắc bệnh. Khi có triệu chứng hoặc được bác sĩ chỉ định, người bệnh sẽ được xét nghiệm và điều trị bằng phác đồ kháng sinh kết hợp thuốc giảm tiết axit.

Tác dụng phụ của thuốc​

Việc sử dụng kéo dài các thuốc giảm đau chống viêm không steroid (NSAIDs) như ibuprofen, diclofenac, aspirin.. Có thể làm tổn thương lớp niêm mạc bảo vệ dạ dày và gây viêm loét.

Thói quen sinh hoạt không lành mạnh​

Thức khuya, hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia và ít vận động cũng góp phần làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý dạ dày.

Chẩn đoán đau dạ dày như thế nào?​

Ngoài việc khai thác triệu chứng và khám lâm sàng, bác sĩ có thể chỉ định:

Nội soi dạ dày.

Xét nghiệm tìm vi khuẩn HP.

Xét nghiệm máu hoặc phân khi cần thiết.

Sinh thiết nếu nghi ngờ tổn thương bất thường.

Nội soi hiện vẫn là phương pháp có giá trị cao trong chẩn đoán các bệnh lý dạ dày.

Các bệnh lý dạ dày thường gặp​

Viêm dạ dày.

Viêm loét dạ dày - tá tràng.

Trào ngược dạ dày thực quản.

Viêm hang vị dạ dày.

Xuất huyết tiêu hóa.

Viêm thực quản.

Rối loạn tiêu hóa liên quan đến dạ dày.

Điều trị đau dạ dày​

Việc điều trị sẽ phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh.

Nếu do vi khuẩn HP, người bệnh cần điều trị theo đúng phác đồ bác sĩ kê đơn để loại bỏ vi khuẩn.

Nếu nguyên nhân liên quan đến tăng tiết axit, bác sĩ có thể chỉ định thuốc ức chế bơm proton (PPI), thuốc kháng histamin H2 hoặc thuốc bảo vệ niêm mạc dạ dày.

Bên cạnh việc dùng thuốc, người bệnh cần thay đổi chế độ ăn uống và sinh hoạt để đạt hiệu quả điều trị lâu dài.

Không nên tự ý sử dụng thuốc giảm đau, thuốc nam hoặc thực phẩm chức năng thay thế thuốc điều trị khi chưa có tư vấn từ nhân viên y tế.

Cách phòng ngừa đau dạ dày​

Để giảm nguy cơ mắc bệnh cũng như hạn chế tái phát, bạn nên:

Ăn đúng giờ, không bỏ bữa.

Không ăn quá no hoặc để bụng quá đói.

Hạn chế rượu bia, thuốc lá và đồ uống chứa nhiều caffeine.

Giảm thực phẩm quá cay, quá chua hoặc nhiều dầu mỡ.

Giữ tinh thần thoải mái, ngủ đủ giấc.

Tập thể dục đều đặn.

Chỉ sử dụng thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ.

Khám chuyên khoa tiêu hóa khi các triệu chứng kéo dài trên hai tuần hoặc có dấu hiệu bất thường như nôn ra máu, đi ngoài phân đen hay sụt cân không rõ nguyên nhân.

Kết luận​

Đau dạ dày là bệnh lý phổ biến nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Bên cạnh việc tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ, xây dựng lối sống lành mạnh và chế độ ăn uống khoa học cũng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ niêm mạc dạ dày, hạn chế tái phát và ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm.