Lời đầu sách

Nhà thơ Hữu Thỉnh, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam có nhận định: Tiểu thuyết là đỉnh cao, là cỗ trọng pháo trong các thể tài văn học. Chẳng riêng cá nhân ông, nhiều văn nhân trong làng chắc cũng nghĩ như vậy. Nhưng để trở thành "cỗ trọng pháo" thì không chỉ người đứng đầu Hội Nhà văn mà không ít người vẫn hãy còn mong đợi.

Tự cảm, chuyện cũ mà như mới:

Có ngọn gió rưng rưng bước vào thu. Nơi có chú chim sâu lanh chanh qua từng kẽ lá.

Có chiếc đồng hồ thao thức hằng đêm giữa miền phố thị.

Trong ánh vàng có mắt xanh.

Phúc Yên quen mà lạ.

Nơi ấy, trong sự bình yên miên man đã xuất hiện trường ca và tiểu thuyết..

Còn nhớ, sau tái lập tỉnh (1997) nhiều năm, nhưng thể loại này ở Vĩnh Phúc còn khá hiếm hoi. Chỉ khi "Khúc hát Mê Linh" (Trường ca), "Đồng vọng ngược chiều" (Tiểu thuyết) của Nguyễn Nhuận Hồng Phương ra đời và đoạt giải thưởng của Ủy ban toàn quốc Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam (2005) thì mỗi người sáng tác văn học đều có chung tâm trạng như vỡ òa niềm vui và sự trân trọng.

Có thể nói, từ những con chữ đầu tiên bước vào nghiệp văn, Nguyễn Nhuận Hồng Phương đã luôn được sự động viên, khích lệ của các thế hệ cầm bút trong làng ngoài nước. Hơn 20 năm miệt mài lao động sáng tạo với hàng ngàn trang sách cháy đêm, nay đã bước qua tuổi "xưa nay hiếm", nhà văn Nguyễn Nhuận Hồng Phương lại tiếp tục cho ra mắt tiểu thuyết "Nền móng". Không kể kịch bản phim truyền hình, đây là cuốn tiểu thuyết thứ 7 nằm trong 11 tác phẩm của ông. Và dường như, bóng dáng của miền đất Phúc Yên địa linh nhân kiệt luôn thôi thúc ông phải nói ra những điều cần nói, để từ đó mở rộng hơn biên độ tiếp cận với đời sống hiện thực vĩ đại của đất nước, nhân dân.

Đọc Nguyễn Nhuận Hồng Phương, chúng ta có thể hình dung một chân dung tác giả thấm đẫm phong trần. Chia sẻ về những thăng trầm trong cuộc sống đều có chung một sự chân thành. Nói cách khác, bao trùm trong tiểu thuyết của nhà văn Nguyễn Nhuận Hồng Phương là Ý Thiện. Nhưng Ý Thiện thì không khỏi mong manh. Vấn đề quan trọng là sự chuyển tải những cảm quan thẩm mỹ thời đại, vì phẩm giá con người.

Giữa cái mới, cái tồn tại, cái bền vững thực sự là một cuộc đấu tranh quyết liệt. Nó đan xen vào nhau để thành một thực thể thống nhất. Có thể cả ngàn trang sách chưa nói hết, cũng như cả thế gian thiên triệu năm chưa giải quyết thấu đáo một chữ "tình", nhưng một chút thôi, chính cuộc sống tưởng như nhỏ hẹp ở miền đất này đã tạo nên "dáng đứng" của một thế hệ, trong đó có Nguyễn Nhuận Hồng Phương. Và nó sẽ còn tác động mạnh mẽ tới nhận thức, hành động của con người trước yêu cầu phát triển bền vững đất nước.

Tôi nghĩ, đặc trưng lớn nhất của tiểu thuyết chính là khả năng phản ánh toàn vẹn và sinh động đời sống theo hướng tiếp xúc gần gũi nhất với hiện thực. Nhà văn khi trước tác một tiểu thuyết đã thực hiện những biện pháp nghệ thuật đồng hóa và tái hiện bức tranh đời sống bằng phương thức chọn lọc, tổng hợp và sáng tạo. Khi đó, hư cấu nghệ thuật, đối với tiểu thuyết đã trở thành yếu tố bộc lộ rõ rệt phẩm chất sáng tạo dồi dào của nhà văn.

Lại nghĩ, vấn đề nhân sinh, vấn đề con người, cao hơn cả là vận mệnh dân tộc đối với văn học không bao giờ cũ. Thậm chí, nó luôn được làm mới, không ngừng được lý giải theo sự phát triển của từng thời đại và mỹ cảm của người viết. "Nền móng" của Nguyễn Nhuận Hồng Phương đã ý thức được điều này.

Sông núi trên vai, đó là nghĩa vụ và trách nhiệm của mỗi người chứ không riêng văn nghệ sĩ. Với sứ mệnh cao cả của mình, văn nghệ sĩ không chỉ là thư ký của thời đại mà còn dẫn dắt mọi người đến với ngôi đền thiêng Chân - Thiện - Mỹ.

Người xưa có câu: "Hữu Khai Tất Tiên" (Nghĩa rằng: Có mở mang hiển đạt là nhờ phúc ấm của người trước).

Tiểu thuyết "Nền móng" nhuận sắc cho điều ấy.

Tháng 10-2020,

Nhà thơ HẢI THANH

Ủy viên Đoàn Chủ tịch Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam.

Chủ tịch Hội VHNT Vĩnh Phúc

Chương 1

Phần I

1

Lễ Quốc khánh năm nay thời tiết đẹp, nắng dịu, gió nhẹ. Phố xá treo cờ, chăng đèn, kết hoa rực rỡ. Đường Cây Thông lối lên đồi Bằng Lăng, từng tốp người đi dự mít tinh về, tiếng nói, cười rộn rã, ai nấy vẻ mặt tưng bừng, rạng rỡ. Đứng từ bờ hồ nhìn lên, dãy Tam Thiên sừng sững, uy nghi, màu xanh mát rượi, tựa như tấm lụa mịn màng, được tô điểm bởi những vạt mây trắng bồng bềnh, xếp lớp, bay là là giữa lưng chừng núi.

Dừng bước, Nguyễn Trí quay sang hỏi thư ký Tùng:

- Này, cậu là dân văn nghệ, văn gừng. Vậy có biết tại sao người ta lại gọi là hồ Sâm Cầm không?

Câu hỏi đột ngột, không liên quan gì đến chủ đề vừa diễn ra trong ngày lễ trọng đại của dân tộc tan cách đây ít phút. Tùng đưa quản bút lên gại gại cằm:

- Báo cáo anh..

Nguyễn Trí ngắt lời Tùng:

- Giời ạ, vừa làm thư ký được ít ngày, mà cậu đã gắn ngay hai từ "báo cáo" vào lưỡi rồi. Cậu nhiễm phải miệng lưỡi dân văn phòng từ bao giờ đấy. Cứ hễ mở mồm là báo cáo với báo mèo. Thế cậu thấy tôi khác trước lắm à?

Tùng nhướn mắt nhìn Nguyễn Trí:

- Nhưng.. Dẫu sao anh đang ở vị thế Chủ tịch..

Nguyễn Trí vỗ vai:

- Nói lại đi nhà thơ. Xưng hô cho đúng phép. Tớ mới là Quyền Chủ tịch thôi. Chức phận thế nào, xưng hô thế

Tùng xoay xoay chiếc bút:

- Thì trước, sau cấp trên sẽ "cắt cu", nên em gọi thế là vừa.

Nguyễn Trí bật cười thành tiếng:

- Nếu tớ bị "cắt cu", thì bà xã tớ thể nào cũng phát đơn kiện.

- Xin lỗi anh, em nói nhịu – Mặt Tùng đỏ bừng - Nhưng nhanh hay chậm, thì cấp trên cũng ra quyết định bổ nhiệm anh chính thức vào ghế chủ tịch.

- Cái gì cũng có giai đoạn chứ - Khuôn mặt Nguyễn Trí trở nên tư lự - Chữ "Quyền" không khác gì thời gian thử nghề của một viên chức. Mà chưa biết thế nào, mình chờ thì họ cũng đợi - Anh dừng lời, cúi xuống nhặt viên đá rải trên lối đi, nghiêng người, vung tay ném thia lia xuống đầm. Viên đá bay trên mặt nước, tạo ra những vòng tròn nhỏ, lan nhanh, tan rộng thành quầng. Đợi mặt nước trở lại phẳng lặng, Nguyễn Trí trở lại câu hỏi lúc trước - Còn người ta đặt tên hồ Sâm Cầm là thế này: Tương truyền kể lại: Xưa kia, vào một kỳ đại dịch, dân chúng trong vùng mắc bệnh chết dần, chết mòn. Trưởng làng mời rất nhiều thầy lang, cho uống biết bao loại thuốc, nhưng không khỏi. Trong làng có đôi trai gái yêu nhau, chàng trai mắc bệnh nặng. Cô gái thương xót, ngày, đêm ngồi bên, cầu mong người yêu mình thoát nạn. Trong lúc buồn rầu, cô chợt nhớ lại câu chuyện lúc cha cô còn sống có kể, nói về một loài chim ở phương Bắc, cứ vào mùa xuân lại di cư đến sống ở hồ này. Loài chim ấy rất khỏe mạnh, có thể chịu đựng được mọi thời tiết khắc nghiệt, vì nó ăn rễ của một loài cây nhỏ mọc trên núi Trường Bạch, quanh năm tuyết phủ, thuộc xứ Cao Ly. Nếu tìm được thứ rễ cây đó, ăn vào sẽ khỏi bệnh. Vậy là cô gái quyết chí đi tìm, mong cứu được dân làng và người mình yêu. Lặn lội, vượt qua hàng ngàn dặm đường gian truân, hiểm trở. Cuối cùng, trong một đêm giá lạnh, cô đã lên đến ngọn núi Trường Bạch, nhưng ngất lả đi vì kiệt sức. Lúc tỉnh lại, tình cờ cô thấy đàn chim nhỏ đó, đang bới đất lấy rễ cây ăn. Thấy vậy, cô dùng hết sức còn lại, lết tới lấy rễ cây ấy nhai ngấu nghiến. Thật kỳ lạ, nước của rễ cây ấy thấm vào, cô thấy đầu óc mình tỉnh táo, thân thể khỏe khoắn lạ kỳ. Vui mừng đã tìm được phương thuốc quý, cô hăm hở đào, lấy rất nhiều mang về, cứu được dân làng, trong đó có cả người yêu mình..

Tùng vừa nghe, vừa mở cuốn sổ ra hí hoáy ghi chép, rồi tấm tắc khen:

- Chủ tịch kể chuyện hay quá. Báo cáo chủ tịch.. - Bắt gặp cái cau trán của Nguyễn Trí, Tùng vội chữa - Xin lỗi anh, em nhỡ mồm. Nhưng quả thật truyền thuyết anh kể đẹp và lãng mạn vô cùng. Em ghi lại, để lúc nào đấy, em sẽ làm một bài thơ hoặc viết một tản văn.

Nguyễn Trí kéo tay Tùng ngồi xuống vệ cỏ ven hồ:

- Truyền thuyết ở tỉnh mình có nhiều lắm, cậu muốn nghe, hôm nào mình sẽ đưa cậu đến gặp một cụ bà, năm nay hơn 90 tuổi, sống ở ngay xóm ven hồ kể cho mà nghe. Nhớ lần tiếp xúc đầu tiên, mình đã có cảm tưởng, cụ là kho tàng truyện cổ tích. Không những cụ biết nhiều, mà giọng của cụ thật ấm áp, lôi cuốn. Những câu chuyện cụ kể có sắc thái dân gian thường rất đẹp. Đẹp vì mang tính truyền thuyết, nhuộm mầu liêu trai, huyền bí đầy chất trữ tình lãng mạn.

- Vậy lúc nào có dịp, anh nhớ cho em gặp cụ. Em nghe và ghi lại, biết đâu sẽ có một cốt truyện hay – Thư ký Tùng nói.

- Mình hứa sẽ đưa cậu đến gặp cụ – Nguyễn Trí nói - Nhưng Tùng nên nhớ: Viết được một bài thơ hay, một câu truyện gây ấn tượng sâu sắc cho người đọc, đâu chỉ là cảm xúc bất chợt, ngẫu hứng, mà còn phải tìm hiểu xem những gì thuộc về văn hóa dân tộc. Ở tỉnh Phúc Vinh ta, có nhiều địa phương được đặt tên xuất phát từ những truyền thuyết, hoặc do nơi ấy có một chi tiết nổi bật, cụ thể nào đó, gọi mãi thành quen, dần dần trở thành một địa chỉ văn hóa - Nguyễn Trí chỉ lên hàng thông trên đường - Ví như hàng thông kia, trồng từ bao giờ và ai trồng, không ai ghi lại. Nhưng cái tên đường "Cây Thông", từ lâu đã gắn liền vào tiềm thức con người, như một sự mặc nhiên rồi. Nói như người xưa: "Thế gian đâu có đường, người ta đi mãi trở thành đường đấy thôi". Nhưng.. - Nguyễn Trí dừng lại để chọn từ. Bất chợt anh đưa tay chỉ sang phía bên kia hồ, hỏi - Này, Tùng thử tưởng tượng xem, nếu bờ hồ bên kia có một quần thể nhà cao tầng, với một biểu tượng hình đôi chim sâm cầm quấn quýt, đêm đêm rực rỡ dưới ánh đèn thì thế nào nhỉ?

Tùng nheo mắt nhìn sang: Đó là khu đầm lầy, rậm rì cỏ lác và những bụi cây tầm ma. Xen vào đấy, từng bãi tha ma nằm rải rác như những hòn đảo nổi. Nơi này tháo gỡ mặt bằng, tiền đền bù bao nhiêu cho đủ - Tùng nghĩ vậy, nhưng không nói ra.

Dường như đoán được, Nguyễn Trí vỗ vai Tùng:

- Chắc cậu lại đang lo lắng đến chuyện phí tổn cho việc giải phóng mặt bằng chứ gì?

Tùng chưa biết đáp sao, Nguyễn Trí nói tiếp:

- Cậu ghi vào nhật ký ghi nhớ đi: Ngày mùng 2 tháng 9 năm 200.. Quyền Chủ tịch tỉnh Phúc Vinh có dự định: Biến khu đầm lầy hoang hóa quanh vùng hồ Sâm Cầm của thị xã Tân An. À.. À.. – Anh đính chính - Của Thành phố Tân An tương lai, trở thành một trong những trọng điểm phát triển kinh tế của ngành văn hóa - du lịch.

Trong khi Tùng hí hoáy ghi. Nguyễn Trí đứng dậy, giơ tay chặt mạnh vào không khí, giọng phấn khích:

- Cái cũ đáng nhớ, đáng trân trọng. Nhưng nỗi nhớ trong tiềm thức phải được phát triển, còn cứ để tồn tại trên bản đồ, không chừng sẽ là vật cản kéo theo sự trì trệ, ngáng trở không đáng có.

Tùng dừng bút, hỏi:

- Thưa anh, câu nói đó có ghi lại không ạ?

Nguyễn Trí phẩy tay:

- Không! Đó là tư duy nội tâm. Mà tư duy thì mới chỉ là lý thuyết, và khi lý thuyết chưa được thực tế hóa, thì người ta gọi đó là lý thuyết suông.

Nói rồi Nguyễn Trí thả bộ đi ra doi đất hình lưỡi trai, nơi có những vạt hoa xuyến chi trắng ngần, rung rinh trước gió. Anh ngồi xuống, ngắt vài bông hoa áp lên má, đột nhiên ký ức bừng dậy, thắp sáng một vùng kỉ niệm..

* * * "Anh biết không, em như loài hoa dại này. Thứ hoa mỏng manh, cánh trắng, nhị vàng, có cái tên thật đẹp, dịu dàng nhưng không hương..". Tiếng nói từ quá khứ trở về, cùng với khuôn mặt của Tuệ Minh hiện ra. Khuôn mặt màu bạch ngọc, trong trẻo, đường nét cân đối, thanh mảnh, dịu dàng, ủ ấm trong tấm khăn màu huyết dụ. Ôi! Hàng mi cong, đôi mắt, cánh mũi mỏng, khoé miệng, hàm răng và thân hình thon lẳn..

Nguyễn Trí cố xua đi, nhưng hình ảnh Tuệ Minh cứ hiển hiện lên trong tâm trí. Hai bàn tay anh vô tình ép chặt, những bông hoa bầm giập, ứa nhựa kết lại dính nháp, hắc ngái. Anh xoè tay, từng cánh hoa đứt đoạn rơi xuống. Từ sâu thẳm, kí ức của mối tình đầu trỗi dậy nhức nhối, dày vò, day dứt.. Bao kỷ niệm thủa nào và hình ảnh của người con gái cứ ùa ã như từng đợt sóng trào vặn xé trái tim anh..

Tuệ Minh ơi, bây giờ em ở phương trời nào? Câu hỏi không lời đáp, còn hoài niệm cứ ào về dồn nén làm cho anh như kẻ bất lực, tâm hồn lang mang, phiêu diêu vô định.. Thể như người uống rượu quá chén không biết mình say, thể như người vay nợ còn thiếu tiền chưa có trả.

Những tưởng, khi lấy sự nghiệp chính trị làm hướng định cuộc đời, đó sẽ là thứ vũ khí trang bị cho lý trí, mong lấn át những giây phút yếu lòng. Nhưng không, con đường phía trước rộng mở, danh vọng đạt được, địa vị lên cao, lại là thứ phụ gia kích ứng, bắt trái tim thêm sầu luỵ, và nỗi nhớ trở lại đến từng khoảnh khắc về tình yêu với người con gái ngây thơ, trong trắng, muốn quên mà không dễ.

Đó là những giây phút yếu lòng, Nguyễn Trí biết vậy. Anh từng cố quên, từng gắng nhận chìm hình bóng giai nhân của một thời đáng nhớ, nhưng dường như mỗi lần cố quên, thì kỷ niệm mối tình đầu càng khảm khắc thêm sâu..

* * * Thuở ấy, Trường Đại học Kiến trúc sơ tán ở làng Tam. Gọi làng Tam, bởi trước kia, trong làng có ba tộc họ hợp thành nên thuận miệng đặt tên là vậy. Đó là một vùng quê hẻo lánh, xa quốc lộ, xa thành thị, nằm kề dưới vùng rừng núi Tam Thiên.

Gia đình nơi Nguyễn Trí ở trọ nằm cạnh sông Tiền. Con sông nhỏ, hiền lành đẹp như dải lụa bao quanh làng. Vào mùa đông, nước sông trong vắt, nhìn đến tận đáy, cây cối đôi bờ bốn mùa xanh tươi xõa bóng. Bên kia bờ sông có một ngôi chùa trùng với tên làng. Chùa Tam nhỏ nhưng đông khách thập phương đến lễ. Phía trước chùa có một bãi cây vải, vào mùa quả chín, từng chùm vải đỏ ối thả bóng xuống mặt sông nhìn rất thích.

Cùng trọ một nhà với Nguyễn Trí là Thế, Triều và Thức. Cả bọn đi đâu cũng có nhau, nên sinh viên trong trường gán cho họ cái tên "Nhóm 4T". "Nhóm 4T" mỗi đứa một quê. Thế: Quê vùng Kinh Bắc. Tính tình nhu mì, cả nể, không thích tranh luận, siêng năng trong mọi việc, hát không hay, giọng khàn như vịt đực, nhưng thuộc nhiều làn điệu dân ca quan họ. Triều: Quê Lào Cai. Người dân tộc Hmông. Bề ngoài trông lù khù, nhưng tinh khôn, ranh ma. Thích tán gái và uống rượu rất giỏi. Còn Thức: Dân Hà Nội gốc, nhiều tuổi nhất trong bọn và đã có vợ. Chiều chiều, cả nhóm thường tụ tập ra bãi cỏ trên bờ sông ngồi nghêu ngao đàn, hát. Trong nhóm, Nguyễn Trí biết chơi đàn ghi ta và hát khá hay.

Đất nước đang trong thời chiến, điều kiện học tập và sinh hoạt của sinh viên gặp nhiều khó khăn. Cũng may, tính vô tư của tuổi trẻ nên mọi thứ đều có thể quen và dễ vượt qua. Họ không ngại bom rơi, đạn lạc, nhưng có một thứ mà "Nhóm 4T", và cả những sinh viên thời ấy không quen, đó là cái đói. Khổ nỗi, trai mười tám, đôi mươi, sức vóc đương thì, ăn khoẻ như hùm, mà khẩu phần ở bếp tập thể có hạn. Thi thoảng Thức được vợ gửi cho ít thực phẩm hay quà bánh, thì buổi chiều cả bọn ra bờ sông hát hò, chia nhau ăn hết, đêm thức khuya ôn bài, bụng rỗng gào đói mà không có thứ gì nhét vào, bởi vậy "nhóm 4T" chỉ nhăm nhăm tìm đồ ăn.

Một buổi trưa, trời nắng như đổ lửa, trong nhà oi bức, ngột ngạt. Nguyễn Trí mò ra sông, cởi quần áo giấu vào bụi cây rồi thả người xuống nước. Ven chùa bên kia sông, có một cây nhãn gốc mọc phía trong, thân nằm nghiêng ra ngoài, từng chùm quả căng tròn, chín mọng, lẩn trong cành lá, đong đưa, dủ sát xuống mặt nước, trông rất khêu gợi. Cái lưỡi của chàng sinh viên động cựa, vị ngọt của cùi nhãn trong tưởng tượng, kích thích biến thành nước bọt, tứa ra ngập chân răng, khiến cổ họng Nguyễn Trí nuốt ừng ực.

Không nghĩ nhiều, Nguyễn Trí lặn một hơi sang bờ bên kia, ẩn mình trong cành nhãn um tùm, nhẹ nhàng co người, túm cành đu lên ngồi vắt vẻo trên ngãng ba, đưa mắt quan sát: Sân sau chùa tịnh không một bóng người, cổng hậu khép kín. Yên tâm, Nguyễn Trí trèo tót vót lên cao, trước tiên ngắt vài quả nếm thử. Nhãn lồng, cùi dày, mọng nước, ngọt ơi là ngọt. Nguyễn Trí vừa ăn vừa tấm tắc thầm khen, còn trong đầu nghĩ tới những khuôn mặt hồ hởi, thèm khát của "Nhóm 4T"..

Nguyễn Trí bẻ mấy túm nhãn, nhưng vì không có dây buộc, cành, lá lồng cồng, cầm được ít, không hiệu quả. Nhìn trước, nhìn sau không một bóng người, Trí tụt phắt quần đùi ra, thắt dây chun lại làm thành túi, ngắt quả cho vào.

Đang sướng vì "sáng kiến vĩ đại" của mình, bỗng có tiếng kẹt cửa từ trong chùa, Nguyễn Trí vội vàng co người lại, ép hai đùi vào chạc ba cây để giấu sự tồng ngồng. Cổng hậu chùa mở, nhưng không phải là vị thủ từ, ông sư hay bà vãi, mà là một thiếu nữ mặc quần đen, áo cánh son, trên tay bưng chậu quần áo bước ra. Nàng đặt chậu lên trụ cầu, lấy tay xắn quần, bóng nước hiện ra bắp chân trần trắng ngần, thong thả bước xuống, khom người, khỏa nước giặt quần áo.

Trên cây, Nguyễn Trí nín thở, vì sợ thiếu nữ kia phát hiện ra mình. Nếu bình thường, Nguyễn Trí đã pông – nhê nhảy tùm xuống nước lặn mất tăm. Nhưng khổ nỗi, hiện thân thể của chàng đang "trần như nhộng", còn cái quần đùi thì "làm nhiệm vụ" chứa nhãn, vì vậy Nguyễn Trí đành ôm cây và im lặng, chẳng khác nào chú thạch sùng bám tường rình muỗi.

Nhưng khi Nguyễn Trí cố ghìm mình không dám cựa quậy, thì những con kiến gió lại hoạt động. Kiến gió là loài vật thính nhạy và rất hiếu động, chúng bò lung tung, kéo cả bầy hành quân lên người chàng trai, chúng không kiêng nể, nề hà, chạy đi, chạy lại khắp người, làm cho Nguyễn Trí thấy nhột. Bọn chúng chui cả vào nách làm Nguyễn Trí nôn nao, rồi lại rủ nhau rúc vào chỗ kín của Nguyễn Trí mà thám hiểm.. Khiến chàng sinh viên như kẻ bị hành xác. Cực chẳng đã, Nguyễn Trí nghiêng người thò tay xuống háng gãi..

Trong lúc ấy, thiếu nữ vô tình không biết. Giặt xong, nàng chưa về, còn rút lược trong túi ra thong thả chải đầu. Nàng lấy mặt nước làm gương soi, nghiêng bên này một tí, nghiêng sang kia một tị, làm dáng, dẩu mỏ, nheo mắt, chúm môi, hé miệng cười đùa với cái bóng của mình in trên mặt nước.. Bất chợt nàng dừng lại, ngờ ngợ, phát hiện ra điều gì lẫn trong bóng mình trên dòng sông. Định thần một chút để xác định.. Rồi nàng ngẩng phắt đầu nhìn lên cây nhãn. Bốn con mắt nhìn nhau, khuôn mặt trên cây méo vẹo vì bị kiến đốt, nét mặt phía dưới lộ vẻ kinh ngạc, cả hai không kêu nổi một tiếng.

Vội vàng, Nguyễn Trí đưa bàn tay lắc lắc, ra hiệu cho nàng đừng kêu, rồi đưa tay chỉ vào những chùm nhãn đu đưa trên cành. Thiếu nữ chợt hiểu, nhưng ngược với động thái tố cáo, nàng đồng lõa với kẻ trộm, trỏ lên những chùm nhãn rồi chỉ vào mồm mình.

Hiểu ý, "tên trộm" định nhỏm dậy, nhưng chợt nhớ thân thể mình đang "nuy toàn phần" nên không dám. Trong cái khốn, dồn đến sự khôn, "tên trộm" cầm chiếc "túi" nhãn ném xuống ra vẻ.. Cho tất! Cái quần chứa nhãn rơi tùm xuống nước, thiếu nữ vời tay vớt, bỗng nhận ra đó là chiếc quần lót. Nàng hiểu ngay, mặt đỏ bừng và không dám ngước mắt nhìn lên nữa. Trong khi ấy, "tên trộm" bị bầy kiến tấn công mỗi lúc một dồn dập, nhưng cố nín nhịn, cắn răng không kêu, vặn vẹo người chống lại, khiến vỏ cây, lá nhãn lả tả rơi xuống. Thiếu nữ chừng như hiểu sự tình khốn đốn hiện tại của "tên trộm", nàng mỉm cười, bốc một vốc quả cho vào chậu, rồi để "túi" nhãn lại trên trụ cầu, bê chậu quần áo lên bờ rảo bước về chùa.

* * * Đang trở về với ký ức, chợt tiếng điện thoại reo. Nguyễn Trí rút máy di động ra xem: Màn hình hiện số máy đặc biệt của Văn phòng Ủy ban tỉnh. Anh đứng dậy đi về phía mấy bụi hoa dại mọc ven hồ, mở máy nghe:

- A lô.. Tôi nghe.

Tiếng của Chánh văn phòng cùng hơi thở gấp gáp:

- Báo cáo sếp: Dân công giáo trại Đạo Cường tụ tập, chuẩn bị kéo nhau lên tỉnh biểu tình..

- Sao? Biểu tình vào ngày Quốc khánh? - Nguyễn Trí giật giọng, thảng thốt, hỏi liên tiếp - Nguồn tin của ai? Có đáng tin cậy không?

- Thưa sếp – Tiếng đầu dấy bên kia đáp - Tin cậy ạ.

- Chính xác chứ? – Nguyễn Trí hỏi lại.

Bên kia máy, Chánh văn phòng đáp như đinh đóng cột:

- Thưa sếp, chắc chắn ạ. Đích thân Chủ tịch xã gọi điện lên.

Ý nghĩ lướt nhanh trong đầu, Nguyễn Trí hỏi:

- Thế ông đã báo tin này cho ai biết chưa?

Chánh văn phòng đáp:

- Dạ, chưa ạ. Nhận được tin, tôi gọi ngay cho sếp. Xin sếp cho chỉ thị..

Sau vài giây suy nghĩ, giọng Nguyễn Trí dứt khoát:

- Thế này nhé! Bây giờ tôi sẽ xuống Đạo Cường, còn yêu cầu ông tuyệt đối giữ bí mật, không được thông tin với bất cứ ai về chuyện xảy ra ở đấy, và cả việc tôi xuống dưới đó nữa.

Chánh văn phòng hỏi:

- Thưa sếp, kể cả bên Tỉnh uỷ ạ?

Nguyễn Trí đáp:

- Đúng! Tuyệt đối không cho ai biết – Nguyễn Trí nói - Vì Bí thư đang tiếp khách đến dự lễ Quốc khánh. Trong văn phòng Tỉnh ủy còn có các phóng viên và nhà báo đến dự. Nếu tin này lộ ra, e có dư luận không tốt, nên cần tuyệt đối giữ bí mật. Có gì tôi sẽ trực tiếp điện cho Bí thư.

Chánh văn phòng đáp lại:

- Vâng.. Vâng.. Nhưng thưa sếp, trại Đạo Cường là địa bàn của dân công giáo, nhỡ có phản động..

Nguyễn Trí ngắt lời:

- Ai nói với ông Đạo Cường có phản động? Ông khẳng định lại đi: Có, hay có thể?

- Dạ.. Dạ.. - Chánh văn phòng ấp úng - Thưa.. Thưa sếp, không phải tôi, mà đó là nhận định từ thời anh Trần Kha còn là chủ tịch tỉnh. Tôi muốn nhắc để sếp cảnh giác và đề phòng. Hay sếp để tôi gọi điện sang công an tỉnh điều một số chiến sĩ đi bảo vệ..

Nguyễn Trí ngắt ngang lời:

- Tôi nhắc lại với ông: Không được báo tin cho bất cứ ai. Càng nhiều người biết, càng phức tạp. Bây giờ ông cứ trực ở văn phòng, chờ lệnh tôi. Cần thiết, tôi sẽ gọi thẳng cho Giám đốc Công an tỉnh.

Anh tắt máy, vẫy Tùng lại gần:

- Mình biết ông già cậu đang nằm viện, và hôm nay là ngày lễ, nhưng bây giờ có việc đột xuất cần cậu đi cùng, ý cậu thế nào?

Không ngần ngại Tùng đứng nghiêm, đáp:

- Xin tuân lệnh.

Nói rồi thư ký Tùng nhanh nhẹn men dốc ta - luy lên đường đảo mắt tìm lái xe. Người lái xe đang ngồi ở hàng nước được che bằng chiếc ô dựng dưới một gốc cây thông, miệng phì phèo hút thuốc. Tùng gọi:

- Tắt thuốc đi bác. Khẩn trương lên xe!

Người lái xe dụi thuốc, rảo bước trèo lên ca bin, nổ máy. Tùng chạy lại mở cửa cho Nguyễn Trí, rồi lên ngồi cạnh người lái. Khi yên vị, Nguyễn Trí hỏi người lái xe:

- Bác đến trại Đạo Cường rồi chứ?

- Thưa anh - Người lái xe đáp trong lúc bật xi nhan xin đường – Hồi trước tôi có đưa sếp Kha xuống đấy vài lượt rồi ạ. Có điều, từ Quốc lộ rẽ vào xã Đạo Cường mặt đường xấu lại hẹp, gồ ghể, lồi lõm, ổ gà như ổ voi, nhiều chỗ còn bị chạm gầm, tốc độ không bao giờ được hai mươi cây số một giờ.

Nghe, Nguyễn Trí không nói gì. Lúc xe vượt qua đường tàu anh bảo người lái:

- Bác cho xe rẽ về qua nhà tôi đã.

Đến ngã tư, chiếc xe vòng về phố Hai Bà Trưng rồi đỗ lại. Nguyễn Trí ra hiệu cho Tùng xuống, quay lại bảo người lái:

- Bây giờ bác đưa xe về ga - ra rồi về nghỉ, nhưng máy di động đừng tắt, có việc tôi sẽ gọi. Nếu có ai hỏi tôi, bác nói tôi về quê, còn việc hôm nay xin bác giữ kín cho.

Người lái xe định nói một câu gì đó, nhưng nghĩ thế nào lại thôi, lặng lẽ lái xe đi. Nguyễn Trí móc túi lấy chìa khóa tra vào ổ. Tùng hỏi:

- Chị và các cháu về quê hả anh?

Nguyễn Trí mở cửa, gật đầu:

- Ừ. Quốc khánh năm nào cha tôi cũng tập họp con, cháu xa, gần về, tổ chức liên hoan ăn mừng Tết Độc lập. Lẽ ra không có việc đột xuất này thì chiều nay mình cũng về.

Nguyễn Trí mở tủ lấy ra mấy bộ quần áo ném lên thành ghế:

- Bọn mình sẽ đi bằng xe máy. Cậu chọn xem bộ nào vừa thì mặc vào, không thể cứ Com - lê củ sếch xuống đấy được. Mà mình dặn trước: Đến Đạo Cường nhớ tắt máy di động, và đừng có xưng hô chủ tịch, chủ teo gì nhé! Để lộ ra là phiền phức lắm đấy. Kinh nghiệm ở một số địa phương cho biết: Nếu một khi quần chúng bị kích động, thì đến công an họ cũng chẳng tha đâu. Lúc ấy bọn mình tha hồ mà ngửi phân bò, phân lợn và làm mồi cho muỗi.

Nghe Nguyễn Trí nói, Tùng chờn chợn, vừa chọn quần áo vừa nghĩ: Đi xe máy, giả dạng thường dân, vi hành theo kiểu vua, quan đời xưa, đây là lần đầu tiên trong đời Tùng thấy. Trong khi Tùng nghĩ, Nguyễn Trí đã mặc quần áo xong, đứng trước gương soi lại. Tùng nhìn Nguyễn Trí với con mắt là lạ. Trong bộ quần áo mầu xám bạc may bằng vải bò, có đôi chỗ mài sờn tưa tướp, hở từng sợi vải, hàng khuy áo kim loại bằng đồng vàng chóe, bóng lộng, trông Nguyễn Trí không kém gì một "tay chơi tỉnh lẻ". Tùng bật cười:

- Trông anh bây giờ, không khác gì hồi mới chuyển về xí nghiệp thiết kế.

Nguyễn Trí cười lớn:

- Thì vẫn là những bộ quần áo thời đó đấy, có điều lâu lắm mới lại mặc đến - Nói rồi anh bảo Tùng - Sao cậu lại sơ vin, trông quê bỏ mẹ. Mặc bộ này phải bỏ áo ngoài quần mới đúng gu.

Đợi Tùng kéo vạt áo ra, Nguyễn Trí nắm vai Tùng xoay một vòng, gật đầu:

- Được rồi, thế mới đúng mốt. Bây giờ trông cậu kém gì dân ăn chơi đâu - Nguyễn Trí đưa cho Tùng chiếc mũ bảo hiểm - Lên đường thôi.

Nguyễn Trí dắt chiếc xe máy Su – zu - ki ra đường, ngó trước, nhìn sau rồi đạp cần khởi động. Xe để lâu, đạp hàng chục nhát mới ậm ạch, ư ử một vài tiếng rồi lại câm như hến. Tùng bám tay vào yên xe:

- Anh cài số, để em đẩy.

Nguyễn Trí lắc bình xăng, tiếng óc ách đáp lại, anh ca cẩm:

- Xăng còn đầy, chắc do ắc quy yếu. Lâu nay mình bận việc nên không lúc nào có thời gian sờ đến kiểm tra được. Thôi, cậu chịu khó đẩy vậy.

Tùng bám vào xe, đẩy. Chiếc xe bon được một đoạn, phành phạch mấy tiếng, rồi bỗng dưng gào ré lên như muốn xé nát không gian. Nguyễn Trí giảm ga, phanh lại chờ cho Tùng nhảy lên, dặn:

- Ôm chặt vào.

Nói rồi anh tăng ga, chiếc xe lâu ngày bí bức, dường như được tự do, chồm lên lao vút về phía trước.

Chương 2

2

Đúng như người lái xe nói: Từ quốc lộ rẽ vào xã Đạo Cường đường xấu, hẹp lại lầy lội, cách quãng có một rãnh xẻ lấy nước đổ vào ruộng, từng đám bùn văng lên mặt đường đặc quánh, hằn những vết bánh xe như đan võng. Chiếc xe mặc dù đã được "độ" cặp nhún của xe Công – pho, vậy mà vẫn xóc, nảy tưng tưng. Cũng may đi vào lúc trời còn sáng, chứ nếu đi đường này vào ban đêm, chắc có lúc cả xe lẫn người "bay" xuống ruộng.

Mặc! - Tùng vòng tay bám chặt lưng Nguyễn Trí, muốn đến đâu thì đến, ở với tướng liều thì quân phải bạo. Nguyễn Trí tỏ ra một tay lái có hạng, anh cho xe luồn lách qua chỗ lầy và các hố trũng trên đường, thành thạo, điệu nghệ như một vận động viên đua xe địa hình chiếu trên kênh phim thể thao của nước ngoài. Bất giác Tùng nhớ lại lần đầu tiên gặp Nguyễn Trí:

* * * Đó là hồi chưa tách tỉnh, khi toàn bộ cán bộ, công nhân viên Xí nghiệp Thiết kế tập trung đón Giám đốc mới về nhậm chức. Hôm ấy, mọi người đến từ sớm, ngồi chờ dài cổ vẫn chưa thấy. Mãi tới hơn 9 giờ Nguyễn Trí mới xuất hiện. Bên ngoài trang phục và phong độ khác hẳn với mấy vị giám đốc trước đây, nếu không mặc Com – lê, thì cũng sơ vin đóng thùng, thắt ca - vát hợp thời trang điệu đà phong cách. Đằng này, Nguyễn Trí đầu đội mũ bê - rê mầu lông chuột, mắt đeo kính trắng, gọng vàng, quần bò, áo phông in hình ban nhạc Boyband, chân đi giày thể thao Adidas, tay không xách cặp hay cầm sổ, mà trên vai đeo lủng lẳng một chiếc đàn ghi - ta gỗ.

Mọi người đứng dậy chào. Nguyễn Trí tháo cây đàn đặt lên mặt bàn, miệng nở một nụ cười rạng rỡ, đưa hai tay lên ra hiệu ngăn lại:

- Khỏi đi! Đừng trịnh trọng như thế. Tôi không phải giáo viên mầm non, và mọi người ở đây cũng không phải là học sinh mẫu giáo. Tôi xin nói luôn: Sở dĩ tôi đến muộn, là vì tôi còn bận ngắm giang sơn của Sở Xây dựng tỉnh, trong đó có Xí nghiệp Thiết kế. Xin được nói không úp, mở: Đây là một cái lô cốt chứa người, chứ không phải là thủ phủ đầu ngành của một cơ quan xây dựng.

Có những tiếng xì xào nổi lên, Nguyễn Trí không để ý, nói tiếp:

- Mang tiếng Xí nghiệp Thiết kế, đứng đầu ngành xây dựng, có một hàng ngũ tri thức chuyên ngành, vậy mà lại cho ra đời một công trình thuộc thập kỷ bảy mươi của thế kỷ trước. Tôi chiêm ngưỡng bộ mặt điển hình của ngành xây dựng tỉnh, mà không tin được đó là công trình của những kiến trúc sư đang ngồi đây. Hình như các vị đang khoe cái kém nhất của những kẻ tự cho mình là tài hoa nhất. Nói thật, tôi thấy thất vọng..

Phong thái lạ lẫm đến thế là cùng. Ở tỉnh người ta không quen với kiểu lãnh đạo như thế. Trang phục chẳng ai giống, thái độ tự mãn, phong cách lãng tử, nói năng thẳng thừng, bỗ bã, tựa như thói ngang tàng của những kẻ mang dòng máu ăn chơi. Chưa biết tài năng, đức độ ra sao, nhưng vừa chân ướt, chân ráo đến, đã mở miệng chê "thiết kế kém".. Rồi: ".. Công trình thuộc thập kỷ bảy mươi..", khiến mấy vị kiến trúc sư cau mặt lại, khó chịu, giương đôi mắt qua mục kỉnh nhìn Nguyễn Trí như cú vọ thức đêm rình mồi. Còn giới đàn bà thì ngẩn người nghe, bối rối, tránh ánh mắt của diễn giả mỗi khi lướt qua mình.

Tùng ngồi cuối phòng, ngạc nhiên và khá thích thú về phong cách của giám đốc mới, nhưng chàng cũng rất khó chịu về sự tự tin thái quá, và động thái phóng túng của Nguyễn Trí. Trong không khí im lặng khác thường sau khi Nguyễn Trí nói, Tùng giơ tay, hắng giọng:

- Tôi xin có ý kiến.

Nguyễn Trí gật đầu:

- Xin mời.

Tùng đứng dậy, tay vịn thành ghế:

- Khen, chê, Giám đốc nên để lúc khác. Buổi đầu mới gặp, "Nhất kiến vi kiến". Đề nghị anh giới thiệu về mình cho mọi người biết.

Nguyễn Trí gõ hai ngón tay xuống mặt bàn từng nhịp.. Bỗng đột ngột chỉ tay về phía Tùng:

- Có phải cậu là Nguyễn Thế Tùng, quê xóm Chiền, thị xã Tân An, sinh viên khóa 25, Khoa Đô thị, Trường Đại học Kiến trúc, tốt nghiệp vào loại khá, thông thạo tiếng Anh, hiện đang theo học lớp tiếng Trung, ngoài ra còn biết ghi tốc ký thành thạo, đúng không?

Tùng há miệng, sững người như bị trúng đạn. Không đợi Tùng đáp, Nguyễn Trí xướng họ, tên, trích ngang lý lịch từng người, như đã học thuộc lòng, rồi đưa mắt về phía đám phụ nữ, dừng lại chỗ Thuý Vi, cô gái trẻ và xinh xắn nhất xí nghiệp:

- Cô Thuý Vi. Cô là người chịu trách nhiệm tổng hợp số liệu thiết kế của xí nghiệp. Vậy cô trả lời xem: Trong quí 2 năm nay, có bao nhiêu khách hàng trả lại hồ sơ vì thiếu phương án thi công công trình?

Thuý Vi ngớ người, đứng dậy, đỏ mặt, bẽn lẽn:

- Thưa.. Thưa.. Thưa anh.. Để.. Để.. Để em giở sổ ạ.

- Khỏi cần mở sổ! - Nguyễn Trí khoát tay - Tôi sẽ cho cô biết ngay con số khách hàng trả lại hồ sơ: Tổng số có 32 hồ sơ, trong đó có 12 hồ sơ của tư nhân, 5 hồ sơ thuộc cấp huyện, 3 hồ sơ ở thị xã Yên Hòa, 4 hồ sơ của thị xã Tân An. Số còn lại là hồ sơ của các công trình trọng điểm trong tỉnh. Đặc biệt và nghiêm trọng nhất, là công trình Tháp tiếp sóng Đài truyền hình Trung ương trên đỉnh núi Tam Thiên, có đúng vậy không?

Sau câu hỏi, có tiếng xì xầm và những cặp mắt nhìn nhau của hai mươi con người ngồi trong phòng. Riêng Thuý Vi, từ mặt đỏ chuyển sang tái sẫm, cô hốt hoảng thật sự, mặt cúi gằm và rủa thầm: Người đâu như ma xó. Chưa làm việc ngày nào, thậm chí ghế giám đốc còn chưa đặt đít, vậy mà đã biết tỏng tòng tong mọi thứ..

* * * Tùng đang miên man nhớ về quá khứ, đột nhiên chiếc xe Su – zu - ki khựng lại, máy tắt ngấm. Nguyễn Trí chống chân xuống đất, nhấn nút đề, động cơ xe lạch xạch được vài vòng rồi đứng im. Anh đạp khởi động hàng chục nhát, không nổ. Tùng nhảy xuống, hai tay bám vào yên:

- Anh để em đẩy.

Nguyễn Trí cài số, cắt côn, chiếc xe bon một đoạn, rên "Ư ử.. Ư ử.." ré lên đôi tiếng rồi im bặt. Cứ vậy cho đến lúc Tùng mệt đứt cả hơi, mồ hôi vãi ra như tắm, chiếc xe vẫn không chịu nổ. Nguyễn Trí cằn nhằn:

- Xe với pháo, giở chứng đúng lúc đang vội.

Hai chân Nguyễn Trí chống đất, đưa mắt ngó trước, nhìn sau. Con đường độc đạo nằm giữa vùng bán sơn địa, một bên là những trảng đồi thấp trồng sắn và những vạt cây thầu dầu, còn một bên là vùng ruộng trũng theo lối bậc thang. Rẻo đường trước mặt, sau lưng không một bóng người. Xa xa ba ngọn núi trong dãy núi Tam Thiên cao vút trên nền trời xanh thẳm. Tùng thở dài, chết máy ở nơi "Đồng không, mông quạnh" thế này khéo hỏng việc. Tùng bàn:

- Hay anh cho em gọi bác lái xe đưa ô tô đến anh ạ.

- Kế ấy là hạ sách - Nguyễn Trí phẩy tay - Để mình xem đã.

Nói rồi Nguyễn Trí xăng xái mở cốp, lấy đồ nghề ra, tháo bu - gi, thử điện, kiểm tra xăng, bình lọc gió rồi khởi động lại, nhưng chiếc xe vẫn tỏ vẻ bướng bỉnh, gan lì ì ra không nổ. Đang loay hoay chưa biết tính sao, chợt nghe tiếng động cơ từ xa, cả hai người không ai bảo ai, cùng cất tiếng:

- Xe công nông!

Đúng là từ xa có một chiếc xe công nông cùng chiều đang chạy vào thật. Nguyễn Trí thở phào:

- Có cứu tinh rồi.

Không đợi cho Nguyễn Trí ra hiệu, chiếc xe công nông chủ động dừng lại, người lái mở cửa nhảy xuống, đầu anh ta đội mũ lưỡi trai kéo ngược về phía sau, chiếc áo khuyến mại in nhãn hiệu bột ngọt Vê - dan bó chặt thân hình vạm vỡ. Chẳng nề lạ, quen, anh ta ngoác miệng cười:

- Lạy Chúa! Đúng là "Su – zu - ki vừa đi vừa đẩy". Để tôi xem cho nào! - Nói rồi người lái xe xách thùng đồ nghề, ngồi thụp xuống, lấy cờ - lê tháo bu – gi, bảo Nguyễn Trí đạp cần khởi động. Sau vài tiếng "Phịt.. Phịt.. Phịt", anh ta đứng dậy, phán:

- Xe tụt hơi. Một là bó xéc – măng, hai là vỡ pít – tông, ba là kênh súp – páp, chỉ số nén bằng 0. Có đạp đến mùa quýt sang năm cũng không nổ - "Kết luận" về tình trạng kỹ thuật của xe xong, anh ta hỏi - Thế bây giờ các ông đi đâu?

Nguyễn Trí hỏi lại:

- Từ đây đến xã Đạo Cường còn mấy cây số nữa hả anh?

- Già 5 km nữa. Nhưng ở trong đấy không có hàng sửa xe đâu – Người lái xe công nông nhìn lướt hai người tỏ vẻ thông cảm - Giá như thư thả, tôi sẽ chở giúp các ông ra phố Canh, nhưng bây giờ tôi còn phải về gấp để chở người lên tỉnh đòi công lý. Không có thời gian giúp các ông được.

Nguyễn Trí mừng quá nói luôn:

- Vậy tốt rồi. Nhờ anh cho chúng tôi về Đạo Cường luôn thể.

Người lái công nông gật đầu:

- Vậy thì cho xe lên thôi. Chúa dạy rồi: "Làm được việc tốt giúp một người khốn khó, đường lên Thiên đường rộng rãi và gần hơn". Nào, các anh em, nghe lời Chúa, khiêng xe lên – Anh ta hất hàm bảo Tùng - Ông kia trèo lên thùng đỡ, còn ông này khiêng với tôi.

- Cậu ấy tên là Tùng, còn tôi tên là Trí - Nguyễn Trí giới thiệu rồi xúm lại cùng anh ta bê xe máy lên.

- Tôi tên Nguyện, đệm Nguyễn Chí, nhưng từ ngày lái công nông được gọi là "Nguyện đầu ngang" - Nói xong anh ta cười, tiếng cười sảng khoái và vô tư, rồi cầm mấy sợi dây cao su trèo lên thùng, vỗ vào bình xăng chiếc xe máy - "Con su" này máy móc ra sao không biết, được cái nước sơn còn zin - Nguyện chằng dây, buộc chiếc xe lại, rồi bảo Tùng - Anh ngồi ở đây, xe buộc chặt rồi nên không cần phải giữ. Nhưng nhớ bám chắc vào lan can, còn anh Trí lên buồng lái ngồi với tôi.

Buồng lái xe công nông là một chiếc ca bin ô tô được chế lại. Đệm ngồi bọc vải giả da cũ rích, lòi ra những chiếc lò xo đen xỉn, gỉ sét và những mảng bông chạt vết dầu.

Xe chạy được một đoạn, Nguyễn Trí gợi chuyện:

- Xe này anh mua dưới Đông Anh à?

- Không phải - Nguyện đáp - Xe của Nhà máy Cơ khí Đông Anh, lắp ráp đẹp nhưng đắt lắm, tôi lấy tiền đâu mà mua. "Con xe" này tôi đặt bên xưởng cơ khí xã Tề. Trông hơi "xấu trai" một chút nhưng rẻ nửa tiền, máy móc Tàu khựa, hàng trung ương, hãng Đông Phong, còn phụ kiện như: Gầm, bệ, buồng lái, tháo từ xe ô tô thanh lý lắp sang.

Đường xấu, mỗi khi bánh xe lăn qua một đoạn rãnh nước, Nguyễn Trí lại phải nhấc mông lên, đưa tay chống vào nóc ca bin tránh xóc. Anh hỏi:

- Tôi nghe nhà nước thông báo: Cấm loại xe này lưu thông trên đường rồi, sao anh vẫn chạy. Không sợ bị giữ xe, tịch thu bằng lái à?

Nguyện cười khanh khách, kéo lại vành mũ:

- Cấm cứ cấm, đi cứ đi. Khẩu hiệu của cánh lái xe công nông là: "Tìm lối mà đi, tìm đường mà tránh". Giờ nào cảnh sát giao thông làm, ta nghỉ, khi nào cảnh sát giao thông nghỉ, công nông lại lên đường.

- Thế còn chính quyền địa phương, họ cứ để thế à? - Nguyễn Trí hỏi.

- Có! Có! – Sau hai tiếng có, Nguyện kể - Nói, anh đừng bảo tôi bêu xấu quê hương. Nhưng quả thực, vào bộ đội, đi đến nhiều nơi, nhưng chưa nơi nào tôi thấy lạc hậu và nghèo nàn như trại Đạo Cường của tôi. Đã nghèo lại còn dốt, cho nên lúc ra quân, tôi quyết định tìm cách làm ăn. Chẳng nhẽ cứ suốt ngày chổng mông cấy lúa hay trồng sắn, trồng ngô. Còn muốn có tiền tiêu, thì phải thức đêm, thức hôm vào rừng Tam Thiên xẻ gỗ trộm, mang bán cho bọn thợ mộc làng Lãng. Nhưng trộm cắp là việc xấu nên tôi không làm. Nói thật với anh: Bản thân tôi không phải đảng viên, nhưng tôi là người đi đạo, lại từng mấy năm ở lính, được rèn luyện, nên không làm chuyện xấu được. Thế là sau khi ra quân, tôi sang xã Tề gặp mấy thằng đồng ngũ, nhờ chúng nó làm "Quân sư Gia Cát". Nghe tôi kể lể xong, bọn nó xúm lại mỗi thằng cấp cho một ít vốn, dắt đến xưởng cơ khí dóng cho chiếc công nông đầu ngang này. Lúc nhận xe về, tôi đỗ trước sân nhà thờ, mọi người kéo ra ùn ùn, reo hò. Dân trại Đạo Cường coi đó là ngày mà sự văn minh và hiện đại bắt đầu len vào quê hương mình. Tưởng thế là ổn, ai ngờ mang xe về hôm trước, thì hôm sau tôi nhận giấy báo của chủ tịch xã bắt mang xe lên trình diện. Tôi cáu, ngang ngạnh không định lên, nhưng cụ Trùm họ đạo khuyên:

- Anh cứ mang xe lên, xem ông ta nói thế nào. Mình là dân trước tiên chấp hành đã.

Nghe lời cụ, sáng hôm sau tôi đánh xe đến. Trong văn phòng đã có mặt đủ các ban, bệ. Tay Chủ tịch họ Hà chỉ cho tôi ngồi vào chiếc ghế kê trước mặt, như đương sự ngồi trước quan tòa, rồi hỏi:

- Công dân Nguyện coi cái xã Đạo Cường này không có chính quyền hả?

Tôi cố kìm sự bực bội, hỏi lại:

- Tôi làm sai gì mà ông triệu tập tôi lên uỷ ban?

Chủ tịch xã họ Hà phẩy tay:

- Ở đây công dân Nguyện chỉ có quyền trả lời, không được phép hỏi. Nhân danh chính quyền sở tại, tôi yêu cầu công dân Nguyện: Xuất trình giấy phép lái xe, hồ sơ quyền sở hữu và giấy phép vận tải.

- Jê – su - ma lạy Chúa tôi - Thốt ra câu cửa miệng của những người theo đạo xong, tôi đáp - Tôi chẳng vi phạm luật lệ giao thông, sao tôi phải trình giấy tờ. Mà các ông đâu phải là cảnh sát giao thông, hay cơ quan quản lý phương tiện. Còn vận tải, thì tôi chỉ giúp bà con nông dân, chuyên chở các loại hoa màu mang đi tiêu thụ. Thuế má, người ta đã nộp theo sản lượng quy định của nhà nước. Hoa màu mang ra chợ bán, đã có cán bộ thị trường thu lệ phí. Tôi chả sai cái gì cả!

- A, thằng này bướng, có ý chống lại chính quyền – Tay Chủ tịch họ Hà trừng mắt, quát - Mày mà bướng, tao cho dân quân trói gô cổ lại đưa vào nhà giam.

Không khí đang căng thẳng, thì cụ Trùm họ giáo và một số giáo dân theo sau bước vào. Cụ chào mọi người xong, hỏi:

- Thưa ông Chủ tịch xã. Có việc gì mà ông lại gọi Mi - sa Nguyện lên uỷ ban?

- Ở đây không có mi sa, mi xiếc nào hết – Tay Chủ tịch họ Hà xua tay - Đây là chính quyền, chỉ có công dân Nguyễn Chí Nguyện thôi. Tôi triệu tập anh ta lên vì tội: Mua xe công nông không báo cáo uỷ ban, lên đây lại có ý chống đối lại người thi hành công vụ.

- Lạy Chúa tôi - Cụ Trùm giọng từ tốn, nói rất rành rọt - Thưa ông Chủ tịch xã, xin ông đưa quy định về việc mua phương tiện phải báo cáo chính quyền xã cho tôi xem ạ. Cả giấy tờ quy định chở nông sản của bà con nông dân mang đi tiêu thụ, phải có phép của uỷ ban nữa. Còn việc tôi gọi Mi - sa Nguyện, thì đây là việc bên đạo do giáo họ quản và quy định, nên ông chủ tịch không được phép nói năng báng bổ.

Biết gặp người không vừa, tay Chủ tịch họ Hà phẩy tay:

- Đuợc rồi, các người muốn cãi lý, sẽ có nơi, có chốn cho các người đến đấy mà cãi. Lúc ấy các người có bị làm sao, thì đừng có nhờ đến tôi.

Đưa câu nói dọa lửng xong, Chủ tịch họ Hà một lần nữa phẩy tay ra hiệu giải tán. Cụ Trùm cùng bà con giáo dân ra về. Tôi lên xe nổ máy cho xe chạy, lũ trẻ con nhảy túa lên thùng, gõ liên tục vào nóc ca bin và reo hò ầm ĩ. Tôi nhó đầu lên quát:

- Bọn nhãi này có im đi không, gõ thế thì ai mà chịu được. Nhưng anh tính, ngăn thế nào được bọn quỷ sứ ấy..

Kể xong, Nguyện như người được giải tỏa, vừa vặn tay lái, vừa huýt sáo. Nguyễn Trí nhận ra đó là giai điệu của bài hát "Tôi, người lái xe". Anh gợi chuyện:

- Lúc nãy anh Nguyện bảo: Mang xe về chở người đi biểu tình. Thế ở địa phương anh có chuyện gì mà đi biểu tình. Hôm nay là ngày Quốc khánh cơ mà.

Nguyện gật đầu, chờ đến đoạn đường êm, đáp:

- Ai chả biết hôm nay là ngày Quốc khánh. Nhưng dân trại chúng tôi bức xúc lắm rồi. Anh em trong Hội Juse đòi kéo nhau lên từ sáng, nhưng cụ Trùm không đồng ý. Cụ bảo: Sáng nay ngày lễ, tỉnh tổ chức mít tinh, mình là người theo đạo, nhưng cũng là người dân, kéo nhau lên, khác nào bè lũ phản động đến phá rối. Để chiều hẵng đi.

Chắc có vấn đề mắc mớ quá bức xúc nên mới vậy, chứ nghe như thế thì người dân công giáo ở trại Đạo Cường đâu muốn. Nguyễn Trí nghĩ thế rồi hỏi:

- Vậy ngày thường sao không đi, lại chọn hôm nay?

- Ngày thường không gây ấn tượng được – Nguyện lắc đầu - Ban Hành giáo địa phận trại quyết định rồi: Kéo nhau lên vào những ngày này, may ra các vị chóp bu mới động não.

- Ủy ban tỉnh có Văn phòng Tiếp dân, sao bà con không mang đơn, thư lên đó mà trình bày? - Nguyễn Trí hỏi.

- Đơn từ gửi mãi, trình mãi chán rồi - Nguyện liếc nhìn Nguyễn Trí - Chính tôi là thằng chuyên cầm đơn đi nộp đây. Hết huyện lại đến tỉnh. Mấy con mẹ ở Văn phòng Tiếp dân gặp tôi nhiều đến phát ớn, cứ như thấy vi rút H5N1 ấy. Còn mấy cán bộ thường trực, hễ thấy bóng tôi, tránh như con chiên tránh quỷ Sa tăng. Cực phải giáp mặt, thì hứa hươu, hứa vượn, hẹn hết ngày này, tháng khác, lần nào cũng diễn mỗi một câu: "Đồng chí cứ để đơn đấy chúng tôi nghiên cứu. Khi nào giải quyết được, sẽ trả lời".

Như vậy lý do dân Đạo Cường kéo nhau lên tỉnh ngày hôm nay chính là ở chỗ này đây. Suy nghĩ lướt nhanh trong đầu, Nguyễn Trí hỏi tiếp:

- Nhưng cớ sao mà dân Đạo Cường làm căng như thế?

Nguyện nhấp nhổm trên ghế như bị kiến cắn:

- Kể thì dài dòng lắm. Ngoài chuyện lấp hồ, lấn diện tích, cấp đất đai sai chính sách ra, thì bức xúc nhất là việc giải tỏa. Nhưng tựu chung vẫn là do đường lối, chính sách của Nhà nước ban hành tuỳ tiện. Anh tính xem, trại Đạo Cường hơn 500 hộ dân, có hàng nghìn nhân khẩu, người già nhất hơn 90 tuổi, đứa bé nhất còn nằm trong bụng, tính ra cũng phải đến chục đời ở trên cái đất này rồi, vậy mà đùng cái, định hót sạch đi. Đúng là dã man.

- Nhà nước có chính sách đền bù rồi cơ mà? - Nguyễn Trí hỏi.

Nguyện "sì" một tiếng rõ mạnh, dứ một tay vào mặt kính chắn gió:

- Chính sách cái con khỉ! Vùng bán sơn địa, đất bạc mầu, lẫn sỏi ruồi, chỉ trồng được sắn dù và thầu dầu, giá sắn thì rẻ như cho không, còn thầu dầu chẳng ma nào mua. Ruộng vùng trũng nước nổi váng vàng như nghệ, cấy lúa, lúa chết, trồng cà, cà thui. Nhiều gia đình chưa đến mùa thu hoạch đã phải bán cả lúa non, thậm chí có hộ còn phải bán xới vào miền Nam kiếm sống. Thế mà bây giờ định dồn nhau vào tận trong hẻm núi, thì sống kiểu gì. Trước kia làm tiều phu kiếm củi còn bán được dăm, ba đồng, nay thiên hạ toàn nấu bếp ga, bếp điện, đốn củi bán cho ai, mà rừng Tam Thiên bây giờ là rừng nguyên sinh, động vào rũ tù. Cụ Trùm họ đạo nói rồi: Con chiên của Chúa vốn là đàn cừu ngoan ngoãn, nhưng chỉ ngoan với đạo lành, chứ không hiền với quỷ dữ được..

Nguyễn Trí lặng nghe, thái độ của người lái công nông cho anh biết, nỗi bức xúc của bà con giáo dân ở Đạo Cường khá gay gắt, nguyên nhân sâu xa phải tìm hiểu thêm. Nhưng anh biết, những gì còn tồn tại, nhùng nhằng như thế, đang xảy ra ở nhiều địa phương trong cả nước, chứ không riêng gì tỉnh Phúc Vinh, và đó cũng là những vấn đề nhạy cảm, nan giải nhất trong giai đoạn hiện nay được nêu ra trong các kì họp Quốc hội và Chính phủ về nhiệm vụ: Tiếp tục giải phóng mặt bằng, xây dựng cơ sở hạ tầng, thành lập khu công nghiệp nhằm mời, gọi các doanh nghiệp vào đầu tư..

Thấy Nguyễn Trí im lặng, Nguyện hỏi:

- Thế các anh vào trại Đạo Cường làm gì? - Câu hỏi đột ngột, làm cho Nguyễn Trí chưa biết trả lời sao. Nguyện độp luôn - Hay các anh là công an mật, giả dạng thường dân, vào đây do thám đấy?

Nguyễn Trí vội xua tay:

- Đâu có! Mật, đường gì. Chẳng qua nhân ngày nghỉ, hai đứa chúng tôi đi tìm hồ, ao để nay mai tổ chức cho anh em ở Câu lạc bộ Câu cá Thủ Đô lên câu thi.

Nguyện nghe vậy, hưởng ứng:

- Vậy hả, thế thì đầm, ao trong này thiếu gì. Hồ Kế Quang, hồ Tích Thiện này, rồi đầm Cả, đầm Vực và Ngòi Rô. Còn trên đầu nguồn thác Bạc, dưới chân dãy núi Tam Thiên, có hồ Tiêu Hương, rộng hàng chục héc ta, tha hồ mà câu.

Thoát được câu hỏi khó, Nguyễn Trí muốn qua người lái công nông tính bộc trực, hay nói này để tìm hiểu tình hình. Anh lo việc dân chúng ở Đạo Cường từ bức xúc đến manh động, kéo nhau lên làm ảnh hưởng uy tín của tỉnh.

Căn cứ theo báo cáo của Ban Quản lý Dự án các Khu công nghiệp của tỉnh: Trại Đạo Cường là một trong những điểm giải tỏa khó khăn nhất trong kế hoạch thành lập Khu công nghiệp Tam Thiên. Trước khi anh về, người trực tiếp chỉ đạo thực hiện kế hoạch này là Chủ tịch tỉnh Trần Kha. Công việc đang tiến hành, thì có đơn tố giác, ông lạm dụng quyền hạn phân, chia đất đai kiếm lợi. Vì vậy mọi việc ngừng lại để điều tra. Sau đợt thẩm tra sơ bộ, Trần Kha được điều về Ban Dân vận Trung ương chờ Ủy ban Kiểm tra kết luận, và anh chính là người được điều về thay thế..

Chợt tiếng của người lái công nông ngắt luồng suy tư của Nguyễn Trí:

- Kia kìa.. – Nguyện trỏ tay ra ngoài - Anh có nhìn thấy không. Cả người sống lẫn người chết bao nhiêu đời ở đây rồi. Vậy mà đùng một cái đòi giải tỏa.

Nguyễn Trí nhìn theo tay Nguyện: Đó là khu nghĩa địa của người công giáo nằm gần ngã ba đường, trên một trảng đất bằng phẳng, rộng rãi. Trước cổng có một cây nguyệt quế cổ thụ, to, cao, tán xòe rộng. Vây quanh nghĩa địa một dãy thông ba lá, đứng thẳng hàng như những người lính bồng súng, lưỡi lê nhọn hoắt chĩa lên trời. Phía trong nghĩa trang, gọn gàng, sạch sẽ, lối đi rải sỏi, trồng hoa mười giờ và hoa bất tử, chính giữa dựng cây thánh giá bằng đá đen. Những ngôi mộ lớn, nhỏ, ốp đá xẻ, lát gạch hoa, xếp theo hàng lối đẹp đẽ, trang trọng, trên đỉnh mộ cắm cây thập tự bằng đá hoặc bằng gỗ.

Nguyễn Trí biết phong tục của người công giáo: Chôn người chết một lần, không cải táng, và đó cũng chính là một trong vấn đề phức tạp, khó khăn, gai góc, trở ngại nhất khi vận động giải phóng mặt bằng. Anh đưa ra câu hỏi thăm dò:

- Tôi nghe nói, hình như dân Đạo Cường đã nhận tiền đền bù rồi cơ mà.

Nguyện phản ứng, rú mạnh chân ga khiến chiếc xe chồm lên, làm cho Nguyễn Trí dúi về phía trước, kèm sau đó là giọng nói giật cục không khác gì tiếng máy nổ:

- Thằng nào nói với anh: Tất cả dân Đạo Cường đã nhận tiền? - Nguyện quay sang quắc mắt nhìn Nguyễn Trí, rồi chợt thấy mình vô lý, anh ta hạ giọng phân bua - Mới có gần 30 % hộ trong xã nhận thôi. Trong 30% ấy thì dân công giáo chiếm 0, 5%. Số còn lại là dân bên lương. Tôi nói để anh biết: Bọn bên lương tôi không thèm để ý, chứ còn bên công giáo chúng tôi, ai đã đeo thánh giá lên ngực, đi lễ nhà thờ, nhận ơn Chúa ban, mà cầm tiền là bọn đầy tớ của Giu – đa. Kẻ nào tham tiền, bán đạo là quân phản trắc, là loài phản Chúa - Giọng Nguyện đầy phẫn cảm - Hôm trước, trong buổi Lễ Trọng ở nhà thờ, toàn thể họ giáo ở trại Đạo Cường đã thề với Chúa rồi: "Một tấc không đi. Một ly không rời". Muốn đến đâu thì đến, kể cả phải cơm nắm, cơm đùm kéo nhau về Hội trường Ba Đình, chất vấn Chủ tịch Quốc hội. Cụ Trùm của chúng tôi còn yêu cầu những giáo dân nào nhận tiền đền bù rồi, mang nộp lại cho Ban Hành giáo. Đợi khi gặp lãnh đạo tỉnh Phúc Vinh sẽ trả lại.

Như vậy dân ở trại Đạo Cường còn đang do dự - Nguyễn Trí nghĩ, nhưng anh phân vân về trách nhiệm của chính quyền sở tại. Nếu cứ như lời của Nguyện, thì ở xã Đạo Cường vẫn còn có sự phân chia lương, giáo.

- Thế còn ý kiến của Cha xứ thế nào? - Nguyễn Trí hỏi tiếp.

- Sao lại dính dáng Đức Cha vào chuyện này - Nguyện đáp - Nhà thờ ở Đạo Cường bé bằng cái mắt muỗi, lấy đâu ra Cha xứ. Toàn bộ Giáo phận mấy tỉnh quanh đây có một Đức cha thôi. Thường ngày, Người ngự ở Nhà thờ lớn bên xứ Bắc, khi nào có lễ trọng hay có chỉ dụ của Tòa thánh Va - ti – căng đưa xuống, Người mới cất công về. Còn mọi việc ở họ đạo, đều do Ban Hành giáo quyết, mà đứng đầu là cụ Trùm.

Nguyễn Trí lắng nghe, thi thoảng gật đầu. Vậy ra người quyết đáp mọi việc ở trại Đạo Cường, chính là cụ Trùm. Thế thì phải tìm cách gặp vị này trước - Anh nhủ thầm.

Chương 3

3

Chiếc xe công nông đi thêm một đoạn nữa thì đến nơi. Cổng vào trại xây bằng đá ong, cánh cổng gỗ sơn màu tím, phía trên đắp tượng Đức mẹ bồng con. Quanh trại trồng tre đằng ngà, ken dày đến nỗi có thể dùng câu "Gà chui không lọt" để ví. Dưới ánh nắng, rặng tre hắt lên màu vàng rực rỡ. Nhà ở các gia đình trong trại làm theo kiểu cấp 4, đa phần xây bằng gạch sỏi ruồi, một loại vật liệu được khai thác ngay tại địa phương, còn một số khác xây gạch nung hoặc đắp bằng đất bùn nhào với rơm. Cột, kèo gỗ, dui, mè tre, mái lợp ngói làng Canh. Đường ngang, ngõ dọc lát gạch chỉ, theo hình zích zắc, sạch sẽ, gọn gàng gợi lên cảnh yên ấm, thanh bình.

Xe qua cổng, qua khu thờ phụng của họ giáo. Nhà thờ nhỏ nhưng đầy đủ lệ bộ, có gác chuông và một cây thập tự uy nghi in hình lên nền trời. Ngay cạnh nhà thờ là Nhà chung, và vườn địa đàng gồm các tiểu cảnh, mô tả Gia đình Chúa sinh hoạt trên Thiên đàng tạc bằng đá trắng. Đây là nơi gửi gắm phần hồn và cũng là nơi tụ họp của giáo dân xứ đạo.

Đi qua nhà thờ đến Nhà Văn hóa thôn dựng giữa khu đất trống, trên nóc cắm cờ đỏ sao vàng, phía mặt tiền treo băng vải in dòng chữ "Nhiệt liệt chào mừng Cách mạng Tháng 8 và Ngày Quốc khánh 2- 9". Như vậy giáo dân ở đây có tổ chức kỷ niệm ngày lễ. Nguyễn Trí đang quan sát, bỗng một đám trẻ đang chơi đùa đá bóng trên sân Nhà Văn hóa ùa ra, đứa nào, đứa nấy mặt mày đỏ lựng, bê bết mồ hôi, giành nhau đuổi theo xe, hò hét:

- A.. A.. A.. Công nông của Mi - sa Nguyện chở xe máy bọn mày ơi.

- Mi - sa Nguyện ơi.. Cho chúng cháu đi với..

Bọn trẻ gào át cả tiếng máy. Nguyện dừng xe, thò cổ ra nói với bọn trẻ:

- Hôm nay không đi được. Các cháu không thấy trên thùng xe chở gì à. Bây giờ Mi - sa Nguyện còn phải đưa khách về nhà. Hẹn các cháu ngày mai nhé!

Bọn trẻ nghe vậy, nghe lời, còn một thằng bé chừng mười tuổi, tóc húi cua, da dẻ hồng hào, mập mạp, khỏe mạnh, nhanh nhẹn, bám vào cánh cửa, co người nhảy phóc lên bậc lên, xuống, lấy tay gõ beng beng, ra hiệu. Nguyện giảm tốc độ, nói với Nguyễn Trí:

- Đây là thằng Thêm, con trai của vợ chồng tôi. Đẻ cố đến lần thứ tư mới tòi ra nó đấy - Nói rồi Nguyện mở cửa, cho con ngồi vào lòng – Thêm, chào bác đi con.

Thằng Thêm hai tay nắm vô lăng, mắt chăm chăm nhìn Nguyễn Trí, đầu nghiêng nghiêng, cái trán dô nhíu lại, ra chiều suy nghĩ, bất chợt nói:

- Con biết bác này rồi.

Nguyện bợp yêu vào đầu Thêm:

- Con không được nói bậy, gặp ở đâu mà biết.

- Không - Thằng Thêm dảu mỏ, cãi - Nhất định con đã gặp bác này ở đâu rồi. Trông bác ấy quen lắm - Nó chìa cây thánh giá ra - Quen như Chúa Jê - su trên cái thánh giá của con đang đeo đây này.

- Con chỉ được cái nói linh tinh thôi - Nguyện bật cười, quay sang nói với Nguyễn Trí - Anh thông cảm, chắc cháu nhầm anh với ai.

- Không sao đâu - Nguyễn Trí cười, chìa tay cho thằng bé - Cháu ví von rất hay. Nào, chưa gặp thì bây giờ gặp. Bắt tay một cái để bác, cháu ta làm quen với nhau.

Thằng Thêm bắt tay Nguyễn Trí, nhưng vẫn giương mắt nhìn anh không chớp. Chợt nó quay lại bảo bố:

- Bố ơi, lúc nãy cụ Trùm sang nhà tìm bố đấy.

Nguyện gật đầu:

- Bố biết rồi, nhưng bố còn phải chở sắn ra ga làng Canh giao hàng cho kịp giờ tàu. Nếu để nhỡ thì mẹ mày cho bố xuống địa ngục sớm. Giờ thì ổn cả rồi, việc đời đã hoàn thành, bây giờ đến việc đạo. Đưa các bác về nhà xong, bố sẽ ra nhà thờ ngay.

Một người đàn ông từ trong chạy ra đón đầu xe. Nguyện ngớt ga, cho xe chạy từ từ, thò đầu ra, nói to:

- Biết rồi! Tôi đưa cái xe "vừa đi, vừa đẩy" này về xưởng rồi quay ra ngay. Thế cụ Trùm ra chưa?

- Chưa - Người kia đáp - Cụ Trùm còn ở nhà tiếp chủ tịch xã. Nhưng chắc không có gì thay đổi đâu. Ông về nhà cất đồ đạc đi, xong rồi đưa ngay xe ra để chúng tôi còn chuẩn bị. Mọi người trong Hội Ju - se có mặt đầy đủ rồi. Nhanh nhanh lên đấy!

Nguyện gật đầu rồi tăng tốc độ. Chiếc xe rẽ thêm ba lần nữa thì về đến nhà. Đó là một ngôi nhà nằm trên khu đất khá rộng, tường trát tóc xi, mái lợp tôn, gian ngoài là xưởng cơ khí, có đầy đủ lệ bộ: Bễ lò rèn, đe, búa, ê tô, kìm, cặp và một chiếc máy hàn, gian phía trong là chỗ ở, đằng sau là bếp rồi đến vườn.

Khiêng chiếc xe xuống đặt ngay ngắn giữa xưởng xong, Nguyện nói với hai người:

- Bây giờ tôi bận công chuyệnh, không ở nhà tiếp các anh được. Xe máy của các anh chắc sáng mai tôi mới sờ đến. Nếu muốn tìm hồ câu, các anh lấy xe đạp của tôi mà đi. Xe đạp thồ, trông xấu nhưng chắc chắn - Rồi Nguyện quay sang bảo con – Thêm, con xuống bếp lấy nước lá đỏ ngọn lên cho các bác uống. Nếu mẹ về, con bảo: Hai bác đây là bạn của bố, nhớ chuẩn bị cơm, nước đàng hoàng - Nói xong Nguyện nhảy lên xe nổ máy, chợt thò cổ dặn thêm – À, Thêm này, con nhớ bảo với mẹ: Bố bán hết sắn rồi cho mẹ mày sướng nhé!

Chiếc xe công nông rồ máy khỏa lấp câu đáp lại của thằng Thêm. Ngôi nhà trở nên im ắng lạ thường. Thêm lon ton định xuống bếp lấy nước, Nguyễn Trí kéo nó lại:

- Thêm này, cháu dẫn bác đến nhà cụ Trùm nhé.

Thằng Thêm dẩu môi hỏi:

- Bác đến nhà cụ Trùm làm gì?

Tùng nạt:

- Bé con, bảo thì nghe, hỏi lôi thôi.

- Cháu không lôi thôi - Thêm nghênh mặt nhìn Tùng - Cháu được đặt tên thánh rồi, cháu còn là Đội trưởng Đội Đồng nhi của Nhà thờ cơ.

Nói xong Thêm lừ mắt nhìn Tùng. Nguyễn Trí vỗ vai nó:

- Chú ấy không biết nên nói vui đấy mà. Thêm giỏi thật đấy. Thế tên thánh của cháu là gì, nói cho bác biết được không?

Thằng Thêm vênh mặt, đáp:

- Tên thánh của cháu là Phê - rô.

- Phê – rô Thêm. Tên thánh của cháu hay thật - Nguyễn Trí khen - Cháu có biết thánh Phê - rô hay giúp đỡ người khác không?

Thêm tròn mắt nhìn Nguyễn Trí:

- Bác có đi đạo đâu mà biết.

Nguyễn Trí cười:

- Bác không theo đạo, nhưng quê bác có nhiều người đi đạo, nên bác biết. Thế bây giờ Phê – rô Thêm đưa bác sang nhà cụ Trùm nhé.

Thêm lắc đầu:

- Cháu không được bố Nguyện dặn thế. Các bác muốn đi thì tự đi. Cháu còn phải trông nhà.

Bé con mà bướng gớm. Tùng khó chịu ra mặt, định nói, nhưng Nguyễn Trí xua tay ra hiệu cho chàng im lặng, anh xoa đầu thằng bé:

- Bác muốn đến gặp cụ Trùm, nhờ cụ ấy chỉ cho chỗ câu.

- Bác bảo đi câu, mà chẳng giống người đi câu tẹo nào – Thêm bĩu môi – Nói đi câu mà không mang cần.

- Hôm nay bác đi tìm hồ thôi, nên không mang theo đồ – Nguyễn Trí nói - À, mà Thêm có biết câu không nhỉ? – Nguyễn Trí hỏi.

- Biết chứ! - Thêm vênh mặt lên, đáp – Chủ nhật nào đến nhà thờ lễ xong, bố con cháu chả vào câu ở Ngòi Rô!

- Thế cần câu của cháu đâu, cho bác xem nào - Nguyễn Trí nói.

Thêm chạy ra phía sau cầm chiếc cần tre, buộc dây dù, phao làm bằng sợi bấc đem vào. Nguyễn Trí cầm xem rồi hỏi:

- Cháu có thích câu bằng cần câu rút không?

- Thích – Thêm reo nhưng rồi xịu mặt lại – Nhưng cần ấy đắt tiền lắm.

- Ở nhà bác có cái cần câu 3 khúc, màu xanh da trời đẹp lắm – Nguyễn Trí nói – Bác còn có cả một cuộn cước của Nhật và hộp lưỡi câu mới tinh nữa. Nếu cháu thích, hôm nào bác đem cho.

- Cháu thích lắm! – Mắt thằng bé sáng lên, chớp liên hồi, rồi như chưa tin điều đó là thật, hỏi lại – Bác nói thật không?

– Bác là người lớn, sao lại nói dối trẻ con – Nguyễn Trí gật đầu, đáp, ngồi nhích đến gần nó.

Bé Thêm nhận niềm tin từ ánh mắt của Nguyễn Trí, nó toét miệng cười vui, nhưng rồi chợt nhìn thấy tấm ảnh Chúa treo trên tường, nó ngoẹo đẩu, chẩu môi, phụng phịu:

- Nhưng cụ Trùm dặn cháu: Không được nhận quà của người lạ. Nhận là có tội.

Nguyễn Trí xoa đầu Thêm, giọng vỗ về:

- Bác là bạn bố cháu, chứ có phải người lạ đâu. Thấy Thêm ngoan ngoãn thì bác cho, nên không ai bắt tội cháu cả.

- Các bác đi theo cháu - Thêm đứng dậy, nói.

Nguyễn Trí nháy mắt với Tùng đi theo. Ra đến đầu ngõ, thằng bé dừng lại, phân vân một chút rồi giao hẹn:

- Đấy là tự bác hứa cho cháu, chứ không phải cháu đòi đâu nhé.

Nguyễn Trí nắm lấy tay thằng bé dắt đi:

- Thì đúng là bác tự nguyện, chứ cháu có đòi đâu.

Nghe Nguyễn Trí nói, thằng Thêm cảm thấy an lòng, tung tăng nhảy lò cò chân sáo vượt lên.

Chương 4

4

Dãy Tam Thiên ngút ngàn thăm thẳm, nằm duỗi dài tựa con rồng xanh khổng lồ. Trên đầu rồng, ba ngọn núi cao chất ngất, sừng sững, hùng vĩ như ba chiếc sừng chĩa lên nên trời cao vòi vọi. Miệng rồng được thiên nhiên tượng hình bằng hõm núi đá, lởm chởm hình răng cưa, vươn cao, há rộng, như đang hớp những làn mây ngũ sắc vờn quanh. Thân rồng gồm những sườn núi trùng điệp, nối nhau, uốn lượn quanh co hàng trăm dặm, vắt ngang tỉnh Thái, vượt qua Kinh Bắc, kéo dài đến eo biển tỉnh Quảng Ninh, tạo thành hình vòng cung án ngữ một vùng Đông Bắc.

Theo sử truyền: Đầu thế kỷ 19, dựa vào thế hiểm trở của núi rừng Tam Thiên, Nghĩa quân Đề Thám thoắt ẩn, thoắt hiện khiến cho giặc Pháp điêu đứng. Đến hồi đầu cuộc Kháng chiến chống Pháp, thực hiện kế hoạch "Vườn không, nhà trống" của Chính phủ Việt Minh, đồng bào tỉnh Phúc Vinh tản cư vào vùng rừng núi Tam Thiên, mà nơi đó ngày ấy người ta gọi là "Vùng tự do". Chính ở đây, trong Chiến dịch Trần Quốc Tuấn, đã ghi nhận trận đánh lịch sử nổi tiếng của quân và dân ta với binh đoàn Lê dương của thực dân Pháp.

Trại Đạo Cường nằm dưới chân núi Tam Thiên, giáp hồ Tiêu Hương. Gọi "trại", vì nơi đó vốn là vùng công giáo toàn tòng được lập từ thời người Pháp sang cai trị. Trại Đạo Cường nổi tiếng là đất "nghịch". Từ "nghịch" ở đây, ý muốn nói đến trại Đạo Cường khác với làng quê khác, có lối sống riêng, ít giao du, vì thế thiên hạ "độc miệng" gọi ngược lại là trại "cường đạo". Những người sống trong trại tin vào sự nhiệm mầu của Đấng Cứu thế, luôn tâm niệm hướng đến đời sống của Gia đình Chúa sau khi chết lên thiên đường. Trong trại có nhà thờ riêng, phân lập với đời sống xã hội bên ngoài, và nhận sự bảo trợ từ Giáo hạt xứ Bắc.

Trại Đạo Cường sinh hoạt thường nhật theo chế độ tự quản, thành lập ra Ban Hành giáo. Nhân sự Ban Hành giáo gồm: Một ông Trùm chính, hai ông Phó trùm và một vị giữ chức Tư mệnh, dưới một bậc là bốn nhân sự nữa giữ chức Quản gồm hai nam, hai nữ, kế đến là Thư ký và Thủ quỹ. Ngoài ra còn có những hội đoàn thể như: Hội Juse và Hội Mân Côi. Hội Juse có trách nhiệm tập hợp các thanh niên trai tráng, mạnh khỏe, võ nghệ cao cường, sẵn sàng quên mình vào sinh, ra tử một lòng bảo vệ "đàn cừu" của Chúa, còn Hội Mân Côi gồm các phụ nữ, chuyên làm công việc hậu cần. Nói tóm lại, trại Đạo Cường không những có các hội đoàn khét tiếng, mà nếp sống ở trại cũng rất riêng biệt. Bề ngoài trại như một chiến lũy, lối ra, vào duy một cổng, những người sống trong trại, từ già đến trẻ đều được giáo dục, răn dạy có ý thức tự giác, nhất nhất thực hiện theo lệnh của người đứng đầu Ban Hành giáo.

Nếp sinh hoạt chỉ thay đổi và chuyển biến sau khi hòa bình lập lại. Chính quyền tổ chức lại khu hành chính, hô hào dân vùng xuôi đến khai hoang, mở rộng địa bàn, lập thành xã Đạo Cường, còn trại chuyển thành thôn, nhưng vì quen nếp nên dân chúng vẫn quen gọi là "trại". Thời cuộc xoay vần tạo ra sự thay đổi, tạo nên cách sống, lối giao tiếp theo thời gian vì thế cũng đổi thay, tuy tôn giáo riêng, nhưng giữa bên đời và bên đạo đã biết sẻ chia, quan hệ chan hòa, cùng canh tác trên một vùng đất, cùng uống chung nguồn nước Tiêu Hương, cùng hít thở khí trời trong lành của núi rừng Tam Thiên.

Đang yên lành vậy, đùng một cái, tỉnh Phúc Vinh rậm rịch có chủ trương quy hoạch, giải phóng mặt bằng thành lập Khu Công nghiệp Tam Thiên, mọi thứ ở xã Đạo Cường trở nên bất bình thường

Khu công nghiệp hình thù vuông, tròn, vắn, dẹt ra sao, và lợi ích thế nào thì chưa rõ, nhưng trước tiên đã làm cho tình hình ở Đạo Cường trở lên nhộn nhạo, rối rắm vô cùng. Mọi việc cứ như nồi canh hẹ, nóng rẫy sôi sùng sục, được ví như cái nồi áp suất quá nhiệt sẽ nổ bung. Giá đất đai từng giờ, từng phút tăng vọt, dân buôn bán bất động sản và những kẻ có tiền lùng sục ngày, đêm, "cò đất", "cò nhà" chạy lăng xăng chóng cả mặt. Trong khi ấy, nghe nói giá đền bù đất đai của nhà nước chẳng được là bao, vậy ai không sốt ruột, vậy ai không thắc mắc.

Chủ tịch xã Đạo Cường họ Hà tên Xuân Hương, vóc người đậm đà, to, cao, ngược với cái tên rất âm tính ấy. Kể từ sau nhậm chức, không hiểu vì được gắn quyền lực, hay bởi được ăn ngon, uống nhiều, nên trông ông ta mỗi ngày "một nhớn". Bụng nở nang, dáng đi khệnh khạng, vẻ vênh vang của những kẻ thiếu học nhưng thừa quyền uy.

Theo hồ sơ thực đời: Hà Xuân Hương quê ngoài miệt sông Hồng, theo gia đình vào Đạo Cường khai hoang từ nhỏ. Học hết lớp bảy nghỉ ở nhà làm nghề tiều phu đốn củi mang ra chợ tỉnh bán. Khi chiến tranh biên giới nổ ra đi bộ đội, lúc xuất ngũ đeo hàm thượng sĩ, nhưng tiếng tăm, sáng giá nhất là được kết nạp vào Đảng ngay trên chiến hào.

Lúc Hà Xuân Hương từ bộ đội về, xã Đạo Cường tất thảy chưa đến chục đảng viên, mà các đảng viên đa số đã ở phía bên sườn dốc của cuộc đời. Ông Bí thư chi bộ già, thâm niên ba mươi tuổi Đảng, đón tấm giấy giới thiệu của đồng chí bộ đội xuất ngũ họ Hà lòng hoan hỉ, mừng như bắt được của: "Vậy là xã ta có người kế cận rồi". Họ Hà được bố trí vào hàng ngũ cốt cán của xã. Đầu tiên làm chân chạy giấy, thảo công văn, dần dà sang chân thường trực.

Cuộc đời tiều phu cộng với thời gian trong quân ngũ cho họ Hà rút ra một kết luận: "Làm quan thời nào cũng sướng". Ấy là câu họ Hà học được của một viên sĩ quan nói trong một lần tâm sự. Thoạt đầu họ Hà còn nghi ngờ, nhưng rồi dần dà nghiệm ra, họ Hà thấy những người làm quan sướng thật. Đi đâu có xe đưa, xe đón, tiền tiêu rủng rẻng không phải nghĩ ngợi, đắn đo, ăn uống có đứa trả tiền, khi gặp gỡ, kẻ nào đến bắt tay đều xun xoe, khúm núm. Vậy là từ câu nói trên, đã cho họ Hà một cái đích muốn vươn tới. Nên tất thảy mọi hiểu biết, kinh nghiệm, họ Hà biến thành những mánh khóe, mọi mưu mô, dồn vào đường đi, nước bước trong mục đich cuộc đời.

Khi tỉnh Phúc Vinh được trả lại tên sau bao năm ghép đôi, ấy là lúc họ Hà cảm nhận thời cơ đã đến. Với họ Hà, thời cơ ấy như miếng bánh trên trời rơi xuống. Nhưng họ Hà không"Há miệng chờ sung", mà họ Hà tự vận động, tạo dựng cách sống dựa vào điều kiện thực tế, cơ chế thay đổi và sự năng động, hoạt trí của mình.

Khu đất rừng do gia đình họ Hà đăng ký quản lý trong giấy tờ hơn năm chục héc - ta, nằm dọc theo sườn hồ Tiêu Hương đến sát đầu nguồn, nơi có dòng nước của con thác từ trên dãy núi Tam Thiên ngày, đêm đổ xuống đẹp như một bức tranh giát bạc. Lợi dụng lúc giao thời, họ Hà thuê máy ủi san, gạt, ngày, đêm khoét núi, lấp hồ, cơi nới diện tích. Từ một khoảnh đất rừng chuyên canh trồng cây keo và thông ba lá, bỗng sinh sôi, nảy nở, cho đến khi vùng rừng, núi Tam Thiên nằm trong quy hoạch thì mảnh đất của họ Hà lên đến gần trăm héc - ta.

Họ Hà móc nối, thỏa thuận với Trần Kha, Chủ tịch tỉnh Phúc Vinh lập bản đồ thổ nhưỡng, chuyển đồi cơ cấu đất rừng sang đất ở. Sẻ, chia, ngầm ngã nhượng lại cho 11 nhân vật "mũ cánh chuồn" để làm "Nhà nghỉ cuối tuần". Về chiến lược lâu dài, Chủ tịch tỉnh Trần Kha coi sự ưu tiên "giúp đỡ" cho 11 vị chức sắc ấy là tiền đề tạo điều kiện đỡ đầu cho tỉnh. Về chiến thuật, ông muốn tạo bệ phóng cho bước tiến thay đổi ngôi vị của mình sau này. Nhưng do không lường được mưu kế thâm hiểm của gã họ Hà, với mục đích giương cung bắn"Một mũi tên trúng nhiều đích", nên vô tình ông bị lao sâu vào "cái hố" họ Hà đào sẵn. Trong khi đó, họ Hà vừa hợp thức hóa được diện tích đất, vừa có tiền bán đất, vừa nương nhờ thế lực của Chủ tịch tỉnh, kiện toàn hồ sơ cá nhân, hoán vị trình độ học thức, củng cố địa vị xã hội, vừa nhân đà ông Bí thư già ốm đau, bệnh tật, họ Hà được bổ sung vào Huyện ủy viên huyện Tam Thiên, đảm nhận chức Chủ tịch xã. Vậy là ba, bốn "cái vừa" ấy đã làm nên một nhân vật Hà Xuân Hương.

Cho đến khi có đơn tố giác, Chủ tịch tỉnh Trần Kha hiểu ra thì mọi sự đã rồi, ông phải tạm nghỉ để ra điều trần trước cơ quan tư pháp. Sau một thời gian, Ban Thanh tra kết luận: Ông mắc khuyết điểm thiếu tinh thần trách nhiệm, quan liêu buông lỏng quản lý, và được điều về Trung ương chờ quyết định xử lý như trên đã kể. Vậy là trong lúc Chủ tịch tỉnh Trần Kha ngồi chờ xét công, tội, thì Hà Xuân Hương vô can, vì mọi thứ giấy tờ đổi, chác, mua, bán của họ Hà đều đầy đủ, đúng tư cách pháp nhân. Rồi như con chim bị bắn trượt tên, họ Hà càng dày kinh nghiệm, gã củng cố quyền lực, tạo ra khu vực hành chính xã theo kiểu xây tầng, bó lớp: Người ruột thịt tầng trong, kế tiếp là lớp họ hàng, con chú, con bác, sau nữa bên cậu, bên mợ, con già, con dì, rồi họ gần, họ xa, rồi đến những kẻ tâm phúc.. Mọi việc tất thảy đều do họ Hà quyết.

Gã thay đổi lớp vỏ ngoài như con tắc kè hoa trong rừng Tam Thiên. Nếu trước đây cửa miệng họ Hà luôn nói: "Tôi đã xin ý kiến của anh Kha..", hoặc: "Anh Trần Kha đã chỉ thị..", thì đến khi "sao đổi ngôi" rồi, họ Hà vẫn lấy chiêu bài Trần Kha ra làm "oáp ộp" : "Anh Trần Kha chưa hết thời đâu, đến 90% anh ấy về phụ trách Bộ Tài nguyên và Môi trường". Thậm chí, họ Hà còn cao giọng tiên đoán: "Khả năng anh Trần Kha còn được Trung ương bổ sung vào Ban Nội chính, rồi sẽ" có chân "trong Bộ chính trị"..

Ngôn luận của họ Hà như một thứ hỏa mù tung ra làm cho dân Đạo Cường lạc vào mê hồn trận, không biết thế nào mà lần. Cái mặt nạ họ Hà đeo như thứ giả trang trong lễ hội Ha - lô – uyn, có tác dụng che chắn, đe dọa. Để "trong sạch" đội ngũ dưới trướng, gã dần dần gạt những người không cùng ê- kíp ra khỏi hàng ngũ chính quyền, "tuyển dụng" những kẻ ham tiền, sẵn sàng làm theo ý gã..

Ở Đạo Cường, nhiều người chả lạ gì mánh khóe của họ Hà. Nhưng biết hay không cũng chẳng để làm gì. Dân bên đạo như đàn cừu mong an phận, còn dân bên lương vốn tứ xứ quần cư, nặng về kiếm sống, không màng chuyện công danh nên chẳng ho he, thắc mắc gì. Quan điểm của họ: "Lòng vả cũng như lòng sung", ai làm lãnh đạo trước, sau rồi sẽ cửa quyền, tham lam như vậy.

Chương 5

5

Lúc Thêm đưa Nguyễn Trí và thư ký Tùng đến nhà cụ Trùm, cụ đang tiếp Chủ tịch xã họ Hà. Thấy Thêm đi cùng hai người vào, cụ hỏi:

- Thêm, hai ông này ở đâu đến? Mà Mi - sa Nguyện về chưa?

Thằng Thêm đưa tay lên gãi đầu:

- Thưa cụ, cháu trả lời câu nào trước ạ?

Mọi người trong nhà phì cười, cụ Trùm đạo cười theo, trơ ra mấy chiếc răng sứt trên hàng lợi ám khói thuốc:

- Cha bố anh, chỉ được cái lém lỉnh - Cụ chìa tay chỉ vào ghế mời hai người ngồi, hỏi - Vậy các ông đến đây có công chuyện chi, việc đời hay việc đạo?

Nguyễn Trí chưa kịp đáp, Thêm lanh chanh:

- Thưa cụ, hai bác này đi tìm hồ câu cá đấy ạ.

Cụ Trùm ngạc nhiên:

- Tìm hồ câu sao lại vào nhà tôi? - Cụ hỏi rồi chỉ vào người ngồi trước mặt - Các ông muốn tìm hồ câu thì phải hỏi ông Chủ tịch xã đây này.

Nguyễn Trí chủ động chìa tay ra:

- Vâng, xin có lời chào ông.

Chủ tịch xã họ Hà ngồi duỗi thẳng chân, hai tay gác lên thành ghế, bụng phưỡn như đàn bà chửa, nghe nhắc đến mình, lờ tịt, ra vẻ không thèm để ý, không bắt tay, miệng dặng hắng, sửa lại tư thế ngồi, liếc tròng mắt khinh khỉnh lướt nhìn hai vị khách không mời mà đến suốt từ đầu đến chân.

Tùng khó chịu ra mặt, Nguyễn Trí khoát tay ra hiệu cho Tùng ngồi yên, không khí trong nhà trầm trong giây lát. Ngại có chuỵện xảy ra, cụ Trùm khỏa lấp thái độ thiếu thiện chí của Chủ tịch họ Hà bằng cách rót nước ra chén, xởi lởi:

- Thôi, hai ông đã vào đây thì cứ ngồi uống chén nước xong rồi hẵng đi. Đầm, hồ, ao chuôm ở vùng này thiếu gì. Muốn biết rõ thì gọi xe ôm, chi ra vài đồng bạc họ sẽ đưa đến tận nơi. Nào, mời các ông.

Nguyễn Trí đón chén nước:

- Dạ, cảm ơn cụ. Mời cả nhà xơi nước - Nguyễn Trí giả tảng không để ý đến thái độ của Chủ tịch họ Hà, anh đưa chén trà lên miệng nhấp, vị đậm, nước xanh, hương trà thơm ngát, anh mào chuyện - Thưa cụ, trà ngon quá cụ ạ.

Được khen, cụ Trùm vui ra mặt, cười khà khà:

- Chè Đạo Cường đấy. Nói thực với các ông, hơn là hơn cái tiếng, cái thương hiệu, chứ hương vị trà của chúng tôi kém gì trà Thái đâu.

Nguyễn Trí xoa tay:

- Dạ, thưa cụ, đúng là vậy.

Bỗng Chủ tịch họ Hà cắt ngang lời Nguyễn Trí:

- Này anh kia! Anh không thấy cụ Trùm nói gì hả. Uống thì uống nhanh lên rồi biến cho nhanh!

Nguyễn Trí đáp từ tốn:

- Thưa với ông, hai chúng tôi đang có chuyện muốn thưa với cụ Trùm đây.

- Biết điều thì biến đi – Họ Hà hất tay - Anh không thấy chính quyền đang làm việc à. Muốn nói chuyện thì ra ngoài kia chờ. Chuyện vớ, chuyện vẩn, chè với cháo, chỉ kiếm câu chuyện làm quà.

Tùng nghe chừng nóng mắt:

- Này ông kia, ông là đại diện cho chính quyền mà ăn nói thiếu lịch sự thế hả?

Chủ tịch họ Hà đập tay xuống bàn đánh "chát" một cái:

- A, thằng này láo! Tao cần gì phải lịch sự với tụi du thủ, du thực bọn mày. Này, tao nói cho bọn mày biết nhé - Chủ tịch xã nhổm phắt dậy chỉ tay vào mặt Tùng - Mày muốn làm gì ở đây, phải đến trình diện tao. Vớ vẩn tao gọi công an gô cổ bọn mày lại.

Mặt Tùng đỏ phừng phừng:

- Chà chà.. Ông là cán bộ mà ăn nói bừa bãi nhỉ. Ông xưng hô mày, tao với ai đấy?

Chủ tịch họ Hà nhổm người lên, trợn mắt chiếu tướng lại:

- Mày là cái thá gì mà tao phải thưa gửi. Cứ nhìn cái kiểu ăn mặc là tao biết chúng mày là loại..

Tùng đứng dậy, khoát tay:

- Này ông kia, là loại gì ông nói ra xem nào. Ông có biết đây là..

Nguyễn Trí ngắt lời Tùng:

- Tùng không nói nữa, ngồi xuống đi.

Tùng ngồi phịch xuống nhưng vẫn ấm ức, tay nắm chặt tay, mặt tím dại, dường như chàng muốn đấm vào cái mặt phèn phẹt của Chủ tịch họ Hà một đấm, nhưng vì lệnh của Nguyễn Trí nên đành nén.

Cụ Trùm lên tiếng can:

- Lạy Chúa tôi. Xin các ông mỗi người bớt đi một câu. Mà ông chủ tịch cứ để cho các anh ấy nói xem là chuyện gì. Đây là nhà của tôi, các ông ấy đến gặp tôi ắt là có việc. Còn chuyện lên tỉnh, thì tôi đã nói rõ trong đơn trình bày, có chữ ký đầy đủ của tất cả bà con họ giáo rồi.

Mặt Chủ tịch họ Hà hằm hằm, gieo người xuống ghế, lấy trong túi ra tệp giấy thơm, rút một tờ lau mồ hôi trán:

- Hôm trước họp tôi đã chỉ đạo cho Trưởng thôn Đa rồi. Dân trại muốn biểu tình cũng được, tôi ủng hộ, nhưng thiếu gì ngày mà cứ chọn vào ngày hôm nay. Nếu để xảy ra chuyện gì, cụ đừng bảo tôi không nói trước, mà Trưởng thôn Đa hoàn toàn phải chịu trách nhiệm.

- Ông Đa là Trưởng thôn của chính quyền, nhưng còn là người giữ chức Phó trùm Ban Hành giáo địa phận - Cụ Trùm nói – Còn việc chiều nay lên tỉnh là do tôi quyết, Pi – e Đa chỉ là người thừa hành.

- Tôi không xâm phạm vào công việc của bên đạo – Chủ tịch họ Hà nói – Tuy vậy, cụ cũng phải thông cảm với địa vị của tôi. Tôi cũng không muốn phải dời bỏ đất này đâu, nhưng muốn gì thì gì cũng phải từ từ, lựa xem binh tình thế nào, chứ có phải lúc nào họ cũng quan tâm để ý đến cái xó xỉnh này đâu.

- Ông nên nhớ là ông đang sống ở cái xó xỉnh này đấy - Cụ Trùm nói - Mặc dù ông không phải là người công giáo, nhưng tôi thiển nghĩ: Cho dù lương hay giáo, thờ Phật hay kính Chúa, thì vẫn là bảo vệ quyền sống cho con người. Với nhà nước trại Đạo Cường không to, nhưng với những con chiên hiền lành của Chúa, thì đây là đất sống. Ông không nghe lời ông Chủ tịch tỉnh sáng nay phát biểu trên vô tuyến truyền hình à. Ông ấy nói: "Đời sống của mỗi công dân trong tỉnh Phúc Vinh, sướng hay khổ là trách nhiệm của Đảng và Chính quyền các cấp..".

Chủ tịch họ Hà bĩu môi:

- Ông ta mới là Quyền Chủ tịch tỉnh thôi cụ ạ. Còn lâu ông ta mới được bổ nhiệm chính thức. Mà cũng chưa biết thế nào đâu, cụ đừng tưởng ông Trần Kha không còn ngồi ở ghế chủ tịch nữa là hết nhé. Quan hệ của sếp Kha rộng lắm, chưa biết chừng, nay mai sếp Kha về Trung ương nhậm chức còn to hơn, đến lúc ấy khối đứa lại chả vãi tè ra ấy chứ.

Cụ Trùm vê mấy sợi ria trên mép:

- Tôi chả biết ông Trần Kha sẽ làm đến chức gì ở trung ương, chỉ biết ông ấy còn nợ dân trại Đạo Cường mấy câu hỏi chưa trả lời. Chiều nay nhất quyết chúng tôi phải lên tỉnh kêu cầu bằng được. Để lâu, ông mới lên thay lại đổ thừa cho ông cũ.

Chủ tịch họ Hà vươn người về phía trước, ra ý kết luận:

- Thôi cụ Trùm nhé! Tôi thay mặt chính quyền xã đến giải thích, khuyên can cụ. Còn việc các giáo dân Đạo Cường cố tình kéo nhau đi chiều nay, nếu có điều gì xảy ra thì đừng đổ vấy cho tôi không nói trước. Chẳng gì trại Đạo Cường cũng nằm sẵn trong sổ đen của công an từ lâu rồi.

Cụ Trùm cũng chẳng vừa:

- Tôi biết từ lâu các ông đã nghi ngờ xứ đạo chúng tôi rồi. Nhưng thề với Chúa lòng lành: Bà con giáo dân hôm nay, quyết tâm kéo nhau lên tỉnh hỏi bằng được cho ra lẽ. Muốn đến đâu thì đến. Ai bảo chúng tôi là phản động, chúng tôi đành chịu. Nhưng không có cái kiểu trèo lên đầu, lên cổ dân, mà mồm cứ xoen xoét nói xưng xưng là "Đầy tớ của dân". Phát biểu trên báo chí, trên đài truyền hình thì rõ hay, còn việc làm thực tế thì nhìn đấy. Vì dân hay hại dân? Cái gì cũng bảo vì dân, chả thế đến mác xà phòng giặt cũng khoác hai chữ "Vì dân"..

Nguyễn Trí lắng nghe cụ Trùm và Chủ tịch họ Hà tranh luận. Xét lời nói, sự bức xúc của cụ Trùm và động thái ngang ngược của Chủ tịch họ Hà, anh nghĩ: Chuyện bùng nhùng ở đây chắc có điều khuất tất.. Anh đang mải suy luận, thằng Thêm ngồi trên bậu cửa ngoài hè, vểnh tai nghe, mắt chăm chú nhìn Nguyễn Trí, đột nhiên đứng phắt dậy, reo to như bắt được của:

- Cụ Trùm ơi.. Cụ Trùm. Đúng.. Đúng.. Đúng rồi!

- Gì mà đúng với sai thế hả Thêm? - Cụ Trùm hỏi.

Thêm hất hàm về phía Nguyễn Trí:

- Cháu biết bác này là ai rồi. Thảo nào từ lúc gặp cháu cứ ngờ ngợ..

Cụ Trùm hỏi lại:

- Cháu nói ngờ ngợ cái gì?

Thêm vung tay lên chỉ vào Nguyễn Trí:

- Sáng nay, bác này vừa nói trên ti vi. Mặt đúng là mặt này mà, chỉ có quần áo là khác thôi.

Cụ Trùm ngơ ngác, Chủ tịch họ Hà cũng ngơ ngác. Cả hai nhìn Nguyễn Trí, dường như không tin có chuyện động trời như vậy. Cụ Trùm dụi mắt hỏi Nguyễn Trí:

- Thưa ông, có đúng như cháu Thêm nói không ạ?

Biết không giấu được nữa, Nguyễn Trí đứng lên, vòng tay thi lễ:

- Thưa cụ, anh em chúng tôi buộc phải làm thế này là bất đắc dĩ, mong cụ bỏ lỗi cho.

Mặt Chủ tịch họ Hà tái dại như tàu khoai héo, hai chân run cầm cập, miệng líu lại, nói không lên lời. Cụ Trùm đứng dậy, hai tay xoa vào nhau:

- Thưa ông Chủ tịch..

- Thưa cụ Trùm, tôi tên là Trí - Nguyễn Trí nắm tay cụ, rồi chỉ tay giới thiệu - Còn đây là đồng chí Tùng, thư ký riêng của tôi. Anh em chúng tôi còn ít tuổi, xin cụ cứ xưng hô như người trong gia đình cho tiện.

Cụ Trùm chưa biết nói sao, Chủ tịch xã họ Hà cong lưng khúm núm, giọng run như người lên cơn sốt rét:

- Kính.. Kính.. Kính hai sếp.. Các.. Các.. Các sếp về mà chả báo cho chúng em một tiếng. Bây.. Bây.. Bây giờ em xin được rước.. Rước.. Rước hai sếp về trụ sở uỷ ban xã để chúng em được đón tiếp ạ.

- Ông cứ ngồi nguyên đấy - Nguyễn Trí nghiêm sắc mặt, nhưng giọng nói vẫn nhỏ nhẹ - Việc xảy ra ở địa bàn này là trách nhiệm của chính quyền sở tại, tôi đang muốn xem cách ông xử sự và giải quyết công việc này ra sao.

Chủ tịch họ Hà chắp hai tay như người đứng trước ban thờ:

- Kính thưa.. Thưa.. Thưa đồng chí Chủ tịch tỉnh..

Nguyễn Trí nhắc:

- Cứ xưng hô là Quyền Chủ tịch như ông nói lúc nãy, đừng vội thăng chức cho tôi. Ông cứ ngồi yên ở đấy, lát nữa tôi sẽ nói chuyện với ông sau.

Gã Chủ tịch họ Hà lủi thủi ngồi yên vị. Cụ Trùm cầm ấm lên định pha ấm trà mới. Tùng đỡ chiếc ấm trong tay cụ:

- Cụ để cháu làm.

Nguyễn Trí gàn:

- Không cần phải pha đâu Tùng. Trà còn đặc, rót thêm nước sôi vào, đừng lãng phí.

Cụ Trùm ngỡ ngàng với cách nói chuyện, lối giao tiếp không cầu kỳ và cư xử tự nhiên đời thường của Nguyễn Trí. Đã lâu cụ mới lại gặp và tiếp xúc với một người như thế. Chưa biết thật hay giả, lòng dạ thế nào, tâm địa mờ ám như tông đồ Giu – đa, hay lương thiện như thánh Pi – e, nhưng ngay bước đầu tiên cụ thấy đã có cảm tình với vị lãnh đạo trẻ tuổi này. Cụ đưa tay vê cằm:

- Vậy bây giờ hai ông định thế nào?

Nguyễn Trí đáp:

- Vâng, xin cụ cho tôi thống nhất công việc với đồng chí thư ký một chút ạ - Nói rồi anh quay sang bảo Tùng - Bây giờ tôi với cụ Trùm ra nhà thờ gặp bà con giáo dân, thông báo hoãn việc lên tỉnh. Còn đồng chí theo ông Chủ tịch xã về ủy ban nhận toàn bộ đơn, thư kiến nghị của bà con mang về tỉnh nghiên cứu, xem xét để có hướng giải quyết.

- Vâng – Tùng rót nước xong đặt ấm xuống - Bây giờ mở máy điện thoại được rồi chứ ạ?

- À, mở được rồi - Nguyễn Trí nói rồi cũng rút máy điện thoại ra khởi động lại, thấy có vài cuộc gọi nhỡ, anh bấm số, gọi - A lô.. Sao? Không.. Không có vấn đề gì cả. Đồng chí truyền đạt lại với Giám đốc Công an tỉnh: Không có chuyện nhân dân Đạo Cường lên tỉnh biểu tình đâu.. Rồi.. Rồi.. Thì tôi đang nói chuyện với cụ Trùm đạo đây – Đối thoại xong anh tắt máy, quay lại cầm tay cụ Trùm - Bây giờ xin cụ dẫn tôi ra nhà thờ gặp bà con.

Cụ Trùm vẻ ngơ ngác:

- Thưa ông Chủ tịch tỉnh, tôi có hứa với ông điều gì đâu nhỉ?

Nguyễn Trí cười:

- Thưa cụ, vì biết cụ và bà con giáo dân có ý định lên tỉnh, nên tôi về tận nơi để cho cụ và bà con không phải vất vả. Có gì khúc mắc, cần giải quyết, xin cụ và bà con cứ phát biểu ngay tại đây, tôi sẽ thay mặt lãnh đạo tỉnh lĩnh hội tất cả.

Cụ Trùm cười khà khà:

- Ông Chủ tịch láu lỉnh, khôn khéo lắm. Thế còn hồ câu, các ông không đi tìm nữa à?

Nguyễn Trí cười mủm mỉm:

- Thưa cụ, để đến dịp khác tôi sẽ đưa anh em trong câu lạc bộ về, lúc ấy xin mời cụ Trùm làm giám khảo chấm thi, được không ạ.

Cụ Trùm cười, hở ra khoang miệng với hai hàm răng lam nham, móm mém, rụng gần hết, trơ lại bờ lợi đỏ hon hỏn.

Chương 6

6

Tùng theo họ Hà về trụ sở ủy ban, nhưng đến ngã ba ông ta cho xe rẽ về nhà mình. Đỗ xe trước cổng, họ Hà rút trong túi ra chiếc điều khiển nhấn nút, cánh cổng tự động từ từ mở, một con chó béc - giê lông màu xám to như con bê, mắt gườm, mõm hếch, nhe răng gầm gừ khiến Tùng chờn chợn.

- Oan - tơ ngoan nào - Chủ tịch họ Hà dựng chân chống xe máy, quát chó rồi quay sang nói với Tùng – Sếp yên tâm, có mặt chủ ở đây là nó không dám cắn đâu.

Thấy không có ai ở nhà, Tùng hỏi:

- Mọi người trong nhà đi đâu hết cả rồi?

Chủ tịch họ Hà đáp:

- Hôm nay vợ con tôi theo xe của huyện về Thủ đô thăm lăng Bác, còn mỗi tôi ở nhà, mong sếp thông cảm.

- Thế sao không ra ủy ban, lại đưa tôi về đây? - Tùng hỏi.

Chủ tịch xã họ Hà phẩy tay:

- Hôm nay ngày lễ, tôi cho anh em nghỉ hết rồi. Ngoài uỷ ban còn mỗi lão bảo vệ thôi. Mà sếp cứ an tâm, tài liệu, đơn, thư tôi để hết trong két sắt ở nhà. Nào, mời sếp vào.

Tùng ngỡ ngàng về "giang sơn" của họ Hà: Xung quanh xây tường bao, dọc lối vào, hai hàng "cau vua" to, cao, đứng lững lững, bệ vệ. Phía dưới, cứ cách quãng lại có một chiếc bể xi măng đúc kiểu "Chân quỳ, dạ cá" trồng cây cảnh được uốn công phu theo các thế: "Thăng - Trực – Giáng – Xiêu – Hoành..". Một tòa nhà thiết kế cách tân nửa miền núi, nửa miền xuôi, nằm ngồn ngộn giữa vườn cây ăn quả. Tầng dưới, cột gỗ lim tròn, to có nhẽ phải hai người ôm mới xuể. Tầng hai, hiện đại, cân đối, hài hòa với những nét chạm, khắc hoa văn, bắt chước theo những họa tiết trên trống đồng Ngọc Lũ. Cầu thang lên tầng cong vồng sơn màu son hệt như màu cầu Ngọc Sơn ở hồ Hoàn Kiếm.

Thằng cha này biết chơi và rất sành điệu, Tùng cảm thấy choáng ngợp khi bước trên nền nhà lát gạch hoa cao cấp, và nhìn thấy bộ bàn ghế đá cẩm thạch tiếp khách kê ở giữa. Chàng buột miệng:

- Chà chà.. Ông Chủ tịch xã Đạo Cường ăn chơi quá.

- Ăn chơi gì đâu ạ - Họ Hà xoa tay - Nhà cửa do chú em kết nghĩa là Kiến trúc sư ở Bộ Xây dựng thiết kế giúp. Chú ấy vẽ thế nào, cánh thợ xây, thợ ngõa làm theo thế, chứ tôi biết gì đâu. Còn bàn ghế và tranh đá là của mấy đứa trước đây cùng đơn vị, nay chúng nó có cửa hàng kinh doanh ở mỏ đá Lục Yên gửi cho. Nào, mời sếp ngồi.

Tùng ngồi xuống, miết tay vào bờ cong của ngai ghế, hỏi:

- Cơ ngơi này tốn đến dăm tỉ không, hả ông chủ tịch?

- Dạ, sếp nói thế nào chứ làm gì đến ạ - Chủ tịch họ Hà nhe nhoẻn - Trông thế nhưng hết bao nhiêu đâu. Chẳng qua do may mắn, gặp thời, gặp vận, đất đai được giá, nếu không thì tôi lấy đâu ra tiền mà làm.

- Thế khu đất nhà ông không nằm trong quy hoạch à? - Tùng hỏi.

- Ban đầu thì có, nhưng sau này quy hoạch điều chỉnh lại nên vẹt vào không đáng kể - Chủ tịch họ Hà đáp - Thì chính vì thế nên bọn "nhím" mới thắc mắc.

- Ông nói ai là bọn "nhím" cơ? - Tùng hỏi.

Chủ tịch họ Hà chỉ tay về phía trại Đạo Cường:

- Dân lương gọi dân đạo là "nhím", vì bọn họ sống ngang ngược, không khác gì những con nhím trong rừng Tam Thiên, hơi một tý là xù gai lên như chông như dáo.

Như vậy ngầm ngã ở đây vẫn còn sự kì thị tôn giáo. Tùng nghĩ rồi hỏi:

- Ông Chủ tịch xã nói thế nào chứ. Tuy mới tiếp xúc với những người như anh Nguyện và cụ Trùm, tôi thấy đó là những con người biết khu xử có văn hóa, hiền lành và tận tình.

- Ấy là sếp mới biết một, mà chưa biết hai - Chủ tịch họ Hà bĩu môi – Bọn "nhím" diễn khéo, và nhiều "vở" lắm. Để tôi cho đồng chí thư kí xem tài liệu cơ mật.

"Tài liệu cơ mật" của Chủ tịch xã Đạo Cường là một cuốn sổ ghi chép lại quá trình sinh hoạt của bà con giáo dân. Tùng xem suýt phì cười, vì bìa ngoài cuốn sổ ghi hàng chữ: "Tài liệu theo dõi nhím". Anh đọc lướt qua, rồi nói:

- Người lương theo tín ngưỡng đạo Phật, người công giáo có đức tin với Chúa. Tôi thấy những phần ghi trong này chẳng có gì mang chứng cớ là chống đối cả.

- Đây.. Đây.. Sếp xem đi - Chủ tịch họ Hà cầm cuốn sổ mở ra, lật, rồi dừng lại ở một trang, đọc to – Đây, chỗ này tôi ghi rất rõ: Ngày mùng bảy tháng ba, lợi dụng Lễ Vào mùa, giáo dân tụ tập ở nhà chung, bàn về việc: Phản đối giá cả đền bù đất đai. Còn đây nữa – Họ Hà lật tiếp - Ngày chủ nhật.. Cha xứ về nghe giáo dân kiến nghị, rút phép thông công của những hộ đi ngược lại quy định của Ban Hành giáo..

- Họ phản lại những quy định gì? - Tùng hỏi ngang lời.

Chủ tịch họ Hà nhích lại gần Tùng, thì thào:

- Có một số gia đình đi đạo nhận tiền đền bù, ký biên bản, cam kết đồng ý di dời, nên ông Trùm coi những người đó đi ngược lại lời Chúa răn, ông ấy vận động các giáo dân cô lập họ. Việc này tôi đã báo cáo từ hồi sếp Kha còn tại vị cơ.

Tùng đưa câu chuyện về mục đích chính:

- Việc ấy tính sau, bây giờ ông đem đơn, thư, và các bản kiến nghị, cùng các giấy tờ liên quan ra đây cho tôi.

- Vội gì - Chủ tịch xã họ Hà nhấc vò rượu đặt trên nóc tủ xuống, nghiêng bình rót ra li - Mấy khi khách quý đến nhà, đồng chí thư ký cạn với tôi một li đã.

Tùng từ chối:

- Ông không cần khách sáo. Tôi không uống rượu. Đề nghị ông vào việc chính.

- Sao thế được ạ - Chủ tịch xã họ Hà đẩy chén về phía Tùng - Đây là thông lệ của xã chúng tôi. Khách đến không đối ẩm một li là có lỗi với chủ nhà.

Tùng dứt khoát:

- Tôi nói không uống là không uống. Nếu ông cố tình ép, thì để tôi về.

- Ấy ấy.. - Chủ tịch họ Hà biết không thể lay chuyển nổi, liền chuyển giọng – Sếp khó tính thế. Không uống thì thôi vậy. Để tôi lên mang tài liệu xuống.

Họ Hà đứng dậy đi lên tầng. Thấy chủ đi, con chó bò đến gần Tùng ghếch mõm lên, giương mắt canh chừng. Tùng hoảng, ngồi im re, không dám cựa. Lát sau, họ Hà khệ nệ bê chiếc thùng đựng giấy tờ xuống. Con chó thấy chủ xuống bò giật lùi lại chỗ cũ. Tùng buột miệng khen:

- Con chó này khôn như người.

Chủ tịch họ Hà cười phớ lớ:

- Có được con Oan – tơ này, tôi phải đến trại chó, mua cao giá rồi thuê cảnh khuyển dạy dỗ từ bé đấy. Thuần chủng giống Đức, có thể "xơi" vài người một lúc. Bọn "nhím" sợ tôi một, sợ con chó này mười. Nào – Họ Hà đặt cặp giấy xuống - Giấy tờ đây, mời đồng chí thư ký nhận cho.

Tùng nhìn chồng đơn mà ngán, sao lại nhiều thế cơ chứ! Tùng hỏi:

- Thế các vị không có bản kê tổng hợp à?

- Chúng tôi chưa kịp làm – Chủ tịch họ Hà nói - Mà trong này tờ nào chả như tờ nào. Toàn là những luận điệu đi ngược lại đường lối của Đảng và Nhà nước thôi. Đồng chí thư ký cứ tống hết vào bao mang tất cả về mà nghiên cứu, để ở đây chỉ thêm rác nhà thôi.

Tùng nghiêm sắc mặt:

- Đề nghị ông nói năng cho nghiêm túc. Nhiệm vụ của cơ sở là phải nắm rõ những thắc mắc và yêu cầu của dân chúng. Sai hay đúng cần phải xem xét, nhưng vấn đề chính là phải phản ánh kịp thời cho cơ quan chức năng, để có hướng giải quyết.

- Vâng, đúng là như thế - Chủ tịch họ Hà xoa tay - Những vấn đề này chúng tôi đã báo cáo cả với huyện rồi ạ. Nếu cấp trên chưa tin, xin cứ ra Phòng Tư pháp huyện Tam Thiên hỏi là rõ.

Biết gã họ Hà loanh quanh, tránh né, Tùng chỉ vào thùng giấy:

- Bây giờ thế này nhé. Ông và tôi mang số giấy tờ này ra gặp đồng chí Quyền Chủ tịch tỉnh, để cho ông trình bày, ý ông thế nào?

Chủ tịch họ Hà đưa tay vò đầu:

- Đem ra đấy phiền lắm, hay sếp để mai tôi cho người mang lên được không ạ.

- Tại sao phải để mai - Tùng hỏi - Ông nói lý do xem nào?

- Thưa đồng chí thư ký - Chủ tịch họ Hà bậm bục - Vì.. Vì tôi đã nói với ông Trùm xứ đạo: Số đơn từ này đã được gửi lên cấp trên rồi. Bây giờ mà mang ra đấy, khó nói lắm.

- Vậy là ông nói dối dân? - Tùng nhìn thẳng vào mặt họ Hà.

- Thì.. - Chủ tịch họ Hà ấp úng, hạ giọng - Vì.. Vì trước đấy sếp Kha chỉ thị cho em: Nhận thì cứ nhận, xong rồi cất đi ạ.

Tùng hiểu đây là cách đổ thừa cho lãnh đạo cũ, tuy vậy anh biết, nếu mang chồng đơn này ra, e rằng sẽ có những phản ứng ngược, nghĩ vậy, Tùng nói:

- Việc này tôi sẽ báo cáo lại đồng chí Quyền Chủ tịch. Còn bây giờ cách xử lý của tôi thế này: Toàn bộ số đơn từ này tôi sẽ để lại, nhưng các ông phải rà soát, tóm lược ý chính, tổng hợp những nguyện vọng của dân, rồi cử người mang lên tỉnh. Nhưng để tránh có những vi phạm không minh bạch, bây giờ tôi sẽ ký xác nhận và thống kê toàn bộ số lượng đơn, thư này. Chậm nhất, tôi ra hạn chiều ngày kia các ông phải cho người đem lên giao cho tôi. Ngoài bản thống kê tổng hợp, phải mang đầy đủ không thiếu một tờ nào. Ông hiểu ý tôi nói không?

- Dạ.. Em hiểu ạ - Chủ tịch họ Hà đáp.

- Ông sửa lại cách xưng hô đi - Tùng nói - Tôi ít tuổi hơn ông nhiều, xưng hô thế, nghe chướng tai lắm.

Nói rồi Tùng mở cặp giấy, anh kiểm kê, ký và đánh dấu số thứ tự từng tờ. Chủ tịch họ Hà xuýt xoa:

- Đúng là quan tỉnh có khác, làm việc đâu ra đấy, chả bù cho mấy tay cán bộ huyện, ào ào cho xong việc, chỉ nặng khoản gắp, rót.

Tùng phớt lờ không đáp, anh chăm chú vào công việc. Xong xuôi, anh nói:

- Tất cả có 157 tờ, trong đó có 50 bản kiến nghị có chữ ký của bà con, còn lại là đơn, thư riêng lẻ. Ông kiểm kĩ lại, rồi ký xác nhận để tôi còn về.

Chủ tịch họ Hà ký xong, mở tủ lấy ra hai chiếc túi mề gà bằng vải thổ cẩm của người dân tộc đưa cho Tùng:

- Lẽ ra địa phương phải có trách nhiệm hầu hạ các sếp đến nơi, đến chốn mới đúng, nhưng vì công việc, xin hẹn đến dịp khác. Thôi thì.. Gọi có chút quà biếu các sếp..

Tùng hỏi:

- Gì thế hả ông chủ tịch?

Chủ tịch họ Hà cười nịnh:

- Thưa đồng chí thư ký, chẳng có gì to tát đâu, đây chỉ là chút mật gấu, kính biếu các sếp mang về tẩm bổ, lấy sức phục vụ chị, em.

- Của này bây giờ hiếm đây - Tùng ra vẻ hồ hởi - Nhà ông nuôi gấu hay sao mà có mật?

Chủ tịch họ Hà đáp:

- Đây là mật gấu ngựa rừng đấy ạ, chứ gấu nhà nuôi thì làm sao dám biếu các sếp.

- Rừng Tam Thiên vẫn còn gấu cơ à - Tùng hỏi - Tôi nghe người ta nói, hổ, báo và gấu ở Tam Thiên hết từ lâu rồi cơ mà?

- Dạ, thưa đồng chí thư ký - Chủ tịch họ Hà phân vua - Đúng là thú dữ ở Tam Thiên hết từ lâu rồi ạ. Còn mật này là lấy từ con gấu ngựa lạc trên mạn Hà Tuyên về. Mấy tay thợ săn người Sán Dìu rình rập gần tháng trời mới săn được. Lúc tôi đến nơi con gấu ngựa còn giãy đành đạch, mặc cả, bọn nó đòi tôi một trăm năm chục đồng bạc trắng hoa xoè mới xong đấy ạ.

- Đắt vậy mà ông lại mang đi biếu - Tùng gói hai miếng mật lại như cũ.

Cổ Chủ tịch họ Hà ngọ nguậy:

- Dạ, với ai mới so đo, tính toán, chứ với các sếp chóp bu trên tỉnh, thì làm gì được phép tính ạ. Các sếp chiếu cố nhận cho là địa phương mừng lắm rồi ạ.

- Tôi là thư ký quèn mà cũng được đối xử thế này cơ à, ông chủ tịch? - Tùng hỏi.

- Ấy chết! - Chủ tịch họ Hà xua tay - Đồng chí thư ký đừng nói thế, phải tội chết. Ở ủy ban tỉnh, chẳng gì đồng chí cũng là tai, mắt của sếp nhớn. Tiếng là thư ký, nhưng tiếng nói của sếp có trọng lượng hơn cả quan huyện ấy chứ.

- Vậy thì tôi nhận – Giọng Tùng lập lờ - Nhưng với một điều kiện..

Chủ tịch họ Hà lao vào cãi bẫy Tùng mở ra:

- Ai chứ, đồng chí thư ký đã ra điều kiện, thì một, chứ mười điều kiện địa phương cũng xin chấp nhận ạ.

Tùng đẩy tờ giấy về phía Chủ tịch họ Hà:

- Xin ông viết vào đây mấy chữ xác nhận: Có biếu cho Quyền Chủ tịch tỉnh Nguyễn Trí và thư ký Nguyễn Thế Tùng hai miếng mật gấu ngựa rừng..

- Ấy chết.. - Chủ tịch họ Hà giãy như đỉa phải vôi – Sếp cứ đùa dai, bắt tôi viết thế, có bằng bảo tôi thú nhận là người hối lộ à.

- Vậy thì ông cất hai miếng mật gấu này đi – Tùng đẩy hai túi mật gấu về trước mặt gã họ Hà rồi đứng dậy - Và ông nên nhớ: Đừng nghĩ cán bộ nào cũng giống cán bộ nào.

Chương 7

7

Ban Thường vụ tỉnh Phúc Vinh triệu tập cuộc họp bất thường. Trước giờ họp, Bí thư Trần Quyết đến phòng làm việc gặp Nguyễn Trí. Cầm chén trà Nguyễn Trí mời đưa lên miệng nhắp nhắp, ông nhắc khéo:

- Hôm nay, khi đề cập tới việc ông và cậu thư ký Tùng xuống trại Đạo Cường, tất nhiên sẽ có phản ứng trái chiều, người thông cảm thì cho đó là cách xử trí nhanh nhạy, tháo vát, nhưng sẽ có ý kiến cho đó là cách chơi trội, theo chủ nghĩa anh hùng cá nhân..

Nguyễn Trí ngắt lời Bí thư:

- Thế còn bác nhìn nhận sự việc đó như thế nào?

Bí thư tránh trả lời thẳng:

- Tất nhiên tôi sẽ có chính kiến sau khi nghe ý kiến của các đồng chí trong Thường vụ. Nhưng với cương vị bí thư, tôi muốn nhắc ông, bớt nóng nảy. Buộc phải triệu tập họp vì có ý kiến đề nghị, cho nên ông cần tránh phản ứng gay gắt. Đây là thời gian nhạy cảm, căn cứ vào tình hình hiện nay, ngoài sự chỉ đạo của cấp trên, cái chính là cần tranh thủ sự ủng hộ và tín nhiệm của các đồng chí trong thường vụ. Tôi nói thế chắc ông hiểu, còn bây giờ tôi sang phòng họp trước đây – Nói rồi Bí thư đặt chén xuống bàn, xách cặp đứng dậy mở cửa phòng đi ra.

Nguyễn Trí nhìn theo rồi quay lại đăm đăm nhìn vào chén nước còn bốc hơi trà thơm lựng. Trần Quyết thuộc thế hệ trước, kể cả tuổi đời và tuổi công tác. Được xếp vào hàng "Cây cao, bóng cả", có thâm niên tham gia cách mạng. Sau khi Bí thư Tỉnh uỷ Lâm Bằng đột tử, ông được trung ương bổ nhiệm về thay thế. Theo dư luận nhận xét, bản tính Trần Quyết nhu mì, tránh va chạm, xu thời. Khi cần thiết đưa ra chính kiến thường lấy phương châm: "Tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách" làm gậy chống lưng. Nhưng riêng Nguyễn Trí nghĩ khác: Bí thư Trần Quyết là người sống tình cảm, dung dị, không thành kiến, mang phong cách của những cán bộ cách mạng thời kháng chiến 9 năm. Và anh tin vào cách nhìn nhận sáng suốt và lập trường kiên định của ông.. Nghĩ vậy rồi anh đứng dậy, cầm cặp, mở cửa đi ra.

Lúc vào phòng họp, các ủy viên Thường vụ đã đông đủ. Nguyễn Trí đến bắt tay, chào hỏi từng người rồi ngồi vào vị trí của mình. Bí thư mở đầu cuộc họp bằng chất giọng ề à, ông khái quát lại 10 chương trình trong Nghị quyết lần thứ 8 của Đảng bộ, rồi đột ngột chuyển sang nói lý do của cuộc họp bất thường:

* * * Sở dĩ Tỉnh uỷ mở cuộc họp bất thường, là vì có đơn, thư phản ánh về chuyến đi đột xuất, xuống cơ sở Đạo Cường của đồng chí Nguyễn Trí. Trong đơn không có chữ ký của người viết, vì thế ta có thể gọi đó là thư nặc danh. Nhưng diễn biến phức tạp hơn nữa, vì tác giả bức thư ấy đã sao chép ra nhiều bản gửi đến từng đồng chí trong Ban Thường vụ, và các Tỉnh uỷ viên. Thậm chí, tác giả còn gửi cho tất cả các cán bộ chủ chốt của các ban, ngành và đoàn thể trong tỉnh. Vì vậy gây ra nhiều dư luận, tốt có, xấu có trong hàng ngũ cán bộ và quần chúng nhân dân. Thể theo ý kiến đa số của các đồng chí trong Thường vụ, Tỉnh uỷ quyết định mở cuộc họp, lấy ý kiến của các đồng chí. Tôi nghĩ đó là yêu cầu chính đáng, vì nếu không giải quyết kịp thời, e rằng "Sai một ly, đi một dặm". Các đồng chí nên nhớ: Là cán bộ, đảng viên nằm trong cơ cấu cao nhất của tỉnh, chúng ta phải nghiêm khắc tự kiểm điểm bản thân, tránh sa đà vào chủ nghĩa cá nhân, cơ hội và tư tưởng hữu khuynh. Thể theo tinh thần Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ 8, lấy phương châm "Dân chủ - Trí tuệ - Trách nhiệm - Kỷ cương" làm tôn chỉ và mục đích để phấn đấu. Vì vậy, tôi yêu cầu các đồng chí nêu cao khẩu hiệu "Phê bình và tự phê bình", phát huy tính dân chủ, mạnh dạn phát biểu quan điểm của mình, trên tinh thần xây dựng, góp ý giúp cho đồng chí mình tiến bộ..

Phòng họp ắng lặng, nghe rõ tiếng quạt trần kêu vo vo. Những cái đầu cúi xuống nhìn vào trang giấy để trước mặt, không khí dường như ngột ngạt, căng thẳng. Thấy vậy Nguyễn Trí chủ động đứng dậy, nói:

- Thưa các đồng chí, những vấn đề cụ thể trong lần xuống trại Đạo Cường diễn biến như thế nào, tôi đã có báo cáo tường tận gửi cho đồng chí Bí thư. Theo ý kiến chỉ đạo của Thường trực, tôi đã gửi đến từng đồng chí trong Ban Thường vụ. Còn chuyện có đơn thư nặc danh, phản ánh việc tôi xuống trại Đạo Cường vừa rồi, tôi đề nghị đồng chí Bí thư và Ban Thường vụ phân tích xem tôi sai, đúng như thế nào. Còn riêng với tôi, vào lúc nước sôi, lửa bỏng ấy, thực tình tôi không suy tính nhiều, trong đầu chỉ nghĩ đến một điều: Phải nhanh chóng làm thế nào, tránh để dân chúng tụ tập kéo lên tỉnh đúng vào ngày Quốc khánh, đơn giản vậy thôi. Sau khi sự việc xảy ra, tôi có suy nghĩ lại những gì đã làm, đã quyết. Tôi tự thấy mình không có gì sai với chức trách và quyền hạn của một Quyền Chủ tịch tỉnh. Tuy vậy, nhân đây tôi thành thực cảm ơn tác giả lá thư, đã nói ra quan điểm của mình..

Trong khi Nguyễn Trí phát biểu, Dương Quang Nghĩa, Phó Phủ tịch tỉnh phụ trách Văn hóa - Xã hội nghiêng đầu lắng nghe, thi thoảng gật đầu đồng tình. Nguyễn Trí vừa ngồi xuống, Dương Quang Nghĩa đứng lên phát biểu:

- Thưa các đồng chí, theo tôi, việc làm của đồng chí Nguyễn Trí và cách xử trí trong vụ việc vừa qua, hoàn toàn lô - gích với hoàn cảnh thực tại vào thời điểm đó. Vì nếu hôm ấy không kịp thời ngăn chặn, tôi tin mọi việc sẽ không lường được. Còn về phía lá thư nặc danh kia, theo tôi, đó là sự cố tình xuyên tạc sự thật, cố tình thổi phồng, cường điệu hóa sự việc một cách thô thiển, nhằm gây mất đoàn kết nội bộ, tôi cho đó là động thái văn hóa thô lậu..

Bí thư Trần Quyết gật gù, nhiều tiếng xì xào nho nhỏ.. Phó Chủ tịch tỉnh Bùi Phẩm phụ trách Kinh tế - Kế hoạch ngồi sát đấy, thi thoảng lấy bàn tay vuốt mái tóc bôi dầu bóng lộng được chải chuốt cẩn thận. Đợi Dương Quang Nghĩa nói xong, Bùi Phẩm giơ tay lên:

- Tôi xin có ý kiến.

Bí thư Trần Quyết gật đầu:

- Mời đồng chí.

Bùi Phẩm đứng dậy, lướt nhìn khắp lượt, hắng giọng:

- E hèm.. Về vấn đề nhạy cảm này, như đồng chí Trần Quyết, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh Đảng bộ đã căn dặn: "Thể theo tinh thần Nghị quyết Đại hội Đảng bộ lần thứ 8 của tỉnh Phúc Vinh đề ra, chúng ta lấy phương châm: " Dân chủ - Trí tuệ - Trách nhiệm - Kỷ cương " làm tôn chỉ và mục đích để phấn đấu..". Vậy chúng ta hiểu thế nào là dân chủ? – Bùi Phẩm nhìn Nguyễn Trí, nhấn mạnh - Đâu phải cứ cậy vào địa vị và chức trách của mình, mà lạm dụng dân chủ một cách bừa bãi. Tôi đồng ý sự việc xảy ra hôm đó là đột xuất, có thể gây ra chuyện này, chuyện khác. Nhưng cần gì, vội gì, mà đồng chí Nguyễn Trí phải một mình xông pha vào một địa bàn phức tạp như vậy. Tại sao đồng chí không gọi điện báo cho tôi, hoặc các đồng chí Phó Chủ tịch khác? Cũng rất may hôm đó không có chuyện gì đáng tiếc xảy ra, chứ nếu không, chúng ta biết ăn nói thế nào với cấp trên và gia đình đồng chí ấy. Thêm nữa, tuy tác giả lá thư kia không ký tên, nhưng lý lẽ, và sự đánh giá về cách giải quyết của đồng chí Quyền Chủ tịch được tác giả đề cập, đều có chủ điểm phê phán rõ ràng. Tôi xin trích dẫn ra đây một đoạn: ".. Quyền Chủ tịch tỉnh Nguyễn Trí đã rất hào phóng, thậm chí còn công khai hứa hẹn với dân công giáo ở Đạo Cường, sẽ giải quyết thỏa đáng những yêu sách của họ..". – Phó Chủ tịch Bùi Phẩm đọc trích dẫn xong, dừng lại một chút, nhếch mép cười khẩy rồi kéo dài giọng, tạo độ nhấn - Thưa các đồng chí, ở đây, tác giả bức thư dùng cụm từ: ".. Quyền Chủ tịch Nguyễn Trí rất hào phóng, công khai hứa hẹn sẽ giải quyết thỏa đáng những yêu cầu..". Nếu đúng như vậy, thì liệu đồng chí Nguyễn Trí có thái quá không, hoặc có vượt qua cấp độ và quyền hạn của một Quyền Chủ tịch không? Bởi tỉnh Phúc Vinh của chúng ta hiện nay, đang có nhiều trọng điểm triển khai, tiếp tục thực hiện giai đoạn hai, chuẩn bị tiến hành công việc giải tỏa, hoàn thiện cơ sở hạ tầng, nhằm "trải thảm" mặt bằng để mời, gọi các doanh nghiệp nước ngoài vào đầu tư. Nhưng nếu cứ theo ý đồng chí, tỉnh giải quyết cho Đạo Cường thỏa mãn những yêu cầu, thì liệu còn các địa bàn khác họ cũng theo đó bắt chước, hô hào kéo nhau lên tỉnh gây sức ép thì sao? Tôi cho rằng: Trong giây phút vội vã, bồng bột, nóng nảy, thiếu bình tĩnh, do chưa đủ bản lĩnh kinh nghiệm lãnh đạo, nên đồng chí Nguyễn Trí đã lạm dụng quyền hạn của mình, bỏ qua quyền năng của tập thể, phớt lờ trọng trách và sự chỉ đạo của đồng chí Bí thư. Như vậy, dù vô tình hay hữu ý, đồng chí Nguyễn Trí đã mặc nhiên xử sự theo chủ nghĩa cá nhân, nhằm quyền lực hóa và khuếch trương thanh thế của mình..

- Tôi không hiểu tại sao lúc đó ông không phản ứng lại – Phó Chủ tịch Dương Quang Nghĩa lầu bầu khi hai người ngồi ăn cơm trưa với nhau sau cuộc họp - Ông hiền quá, tay Bùi Phẩm cậy mình tốt nghiệp Khoa Triết, có thâm niên công tác, lại được Bí thư Trần Quyết ưu ái, nên nói năng không biết nể ai.

Nguyễn Trí cầm đũa gảy gảy những hạt cơm trong bát:

- Nhưng công bằng mà nói, những gì anh Bùi Phẩm phát biểu, nhiều điều có lý và bổ ích cho công tác lãnh đạo của tôi, tuy cách diễn đạt của anh ấy có phần khá nặng nề.

Dương Quang Nghĩa ngạc nhiên, nhướn mắt nhìn Nguyễn Trí:

- Ông học chữ "Nhẫn" từ bao giờ đấy. Tôi nghe ông ta thưa gửi với Bí thư Trần Quyết thấy phát tởm. Nịnh thô thế mà không biết ngượng.

Nguyễn Trí mỉm cười, lơ đễnh nhìn ra ngoài, đột nhiên anh hỏi:

- Này, thứ sáu tuần này nhà thơ Nguyễn Bùi lên nói chuyện với ngành giáo dục tỉnh ta phải không?

- Đúng rồi - Dương Quang Nghĩa gật đầu - Tôi đã nhắc Sở Giáo dục viết giấy mời lãnh đạo tỉnh rồi, ông nhận được chưa?

Nguyễn Trí gật đầu:

- Chánh văn phòng báo tôi rồi, nhưng.. - Nguyễn Trí dừng lời, đưa tay lên bóp trán suy nghĩ rồi nói - Sáng hôm ấy tôi lại có hẹn làm việc với khách, nhanh lắm chắc phải trưa mới xong. – Cặp lông mày của anh nhíu lại – Nhưng thôi, dù có muộn tôi vẫn sẽ cố gắng đến gặp thầy một lát.

- Ngày trước anh học ông ấy à? - Dương Quang Nghĩa hỏi.

- Không - Nguyễn Trí lắc đầu - Hồi vợ chồng thầy Bùi về quê tôi dạy học, tôi còn bé, nhưng được nghe về những giai thoại của ông, khiến tôi rất kính trọng nhân cách và tài năng của ông. Đến sau này được nghe ông bình thơ trên đài nên càng mê.

Dương Quang Nghĩa gắp vào bát Nguyễn Trí con cá suối rán vàng như màu mật:

- Vào những năm ấy, vì bị nghi có quan hệ với nhóm Nhân văn giai phẩm nên Nguyễn Bùi bị điều chuyển lên đấy dạy học. Nhớ hồi chưa tách tỉnh, lúc tôi vừa ở trên ngược về, trong một lần nói chuyện, ông ấy kể: Thi sĩ họ Phùng và ông Bùi vốn là bạn thân chí cốt, nhưng vì bài thơ "Chống tham ô lãng phí" của thi sĩ họ Phùng "bị đánh", sợ liên lụy, nên khi gặp hai người phải giả vờ không quen biết, muốn chào nhau, người này đưa tay lên mang tai vờ gãi, người kia xoè tay xoa đầu đáp lại. Nghe chuyện xong, tôi bật cười mà ứa cả nước mắt. Thật đúng là một thời đau đắng của văn chương. Rất may về sau Nguyễn Bùi được thi nhân họ Chế và ông hoàng thơ tình họ Xuân dìu đỡ, giới thiệu vào Hội Nhà văn, rồi sau đó được điều về Đài Tiếng nói Việt Nam, phụ trách chuyên mục Tiếng thơ.

- Văn chương vốn trừu tượng - Nguyễn Trí nói như người mộng du - Là sản phẩm độc tôn của tự do suy tưởng và cách điệu của tâm hồn. Người nào am tường văn chương trái tim đỡ cằn cỗi, linh hồn nhẹ thoát, tâm tư bớt đi những ham muốn khát thèm dục vọng. Tôi không biết viết văn, làm thơ, nhưng tôi tôn thờ văn chương như tôn thờ thứ tôn giáo vĩnh hằng.

- Vì quan niệm ấy hay vì muốn gặp người nổi tiếng? - Dương Quang Nghĩa hỏi.

- Hồi đi học tôi rất thích học văn - Nguyễn Trí gật đầu - Nhưng khi trưởng thành lại lao đầu vào chính trị, âu là số phận. Còn tìm đến gặp ông, chủ yếu là muốn tỏ lòng kính trọng một con người tài năng, có nhân cách, đã từng nếm trải mọi dư vị ngọt bùi, đắng cay ở cuộc đời. Mà biết đâu, trong những cuộc tiếp xúc giản dị, bình thường ấy sẽ có nhiều điều học hỏi được.

Dương Quang Nghĩa nâng chén rượu lên, cụng vào chén của Nguyễn Trí:

- Uống với ông một chén vì điều vừa nói. Trên quan điểm văn hóa, giáo dục, thì đó là chân lý cho sự học. Nhưng ở góc độ ông trong cương vị hiện nay, thì có người sẽ nhầm tưởng: Nguyễn Trí đang tìm cách tranh thủ lấy lòng các tầng lớp, để được thêm phiếu ngồi vào chiếc ghế chính thức.

- Không tệ hại lắm về quan niệm ấy - Nguyễn Trí cụng nhưng không uống, mân mê li rượu trên tay, nói tiếp - Ở bên Tây khi tranh cử, người ta dùng tiền để vận động, còn tôi, nếu có tìm gặp những nhân vật của công chúng, tranh thủ ý kiến của họ theo kiểu"Tầm sư học đạo", không tốn một đồng, một cắc, vậy tại sao lại không làm chứ.

Nói rồi Nguyễn Trí cười, khuôn mặt ánh lên rạng rỡ, Dương Quang Nghĩa nhìn người đối thoại qua con mắt lơ mơ vì men rượu:

- Điều này tôi công nhận ông đúng. Vì không mất vốn, mất lãi thì tội gì không gặp. Và biết đâu đến khi nghỉ hưu lại có vốn theo nghiệp văn chương.

Nghe vậy hai người cùng cười. Chợt có chuông điện thoại, Nguyễn Trí mở máy, nghe:

- Tùng à.. Được.. Được.. Cậu hẹn với anh em: Chiều hết giờ làm việc mình sẽ ra.

- Ông vẫn còn thời gian chơi ten nít cơ à? – Dương Quang Nghĩa hỏi khi Nguyễn Trí dừng đối thoại.

- Chiều nay liên hoan tạm biệt rồi – Nguyễn Trí đáp - Đành phải nghỉ chơi thôi, công việc nhiều quá.

- Còn chuyện ở Đạo Cường ông định xử lý thế nào? - Dương Quang Nghĩa chuyển đề tài.

Nguyễn Trí nói:

- Đúng như anh Bùi Phẩm nói: Xã Đạo Cường chỉ là một trong hàng chục địa bàn trọng điểm ở tỉnh ta. Nhưng có điều này, anh ấy và nhiều người chưa hiểu: Đạo Cường chính là chiếc boong ke kiên cố nhất. Nhưng đó cũng chưa hẳn là điều cốt yếu.. - Nguyễn Trí dừng lại suy nghĩ.

Thấy vậy, Dương Quang Nghĩa giục:

- Vậy theo ông cái gì mới là cốt yếu, nói tiếp đi.

- Điều tôi cần hiện nay – Nguyễn Trí nói - Đó là: Định hướng nào cho tôi một điểm đến, và ranh giới nào tôi cần phải vượt qua. Còn anh, anh có cao kiến gì giúp tôi không?

- Ông đã hỏi tôi xin nói thật – Dương Quang Nghĩa đáp sau một tợp rượu - Hồi còn tỉnh cũ, ông đã từng có thời gian làm việc, sau đó về Bộ, rồi bây giờ quay lại. Tất nhiên, về học lực, ai cũng biết, ngoài chuyên môn, ông còn tốt nghiệp cả Học viện Chính trị và Học viện Hành chính Quốc gia, nên thang bậc, địa vị ông ngồi vào là đương nhiên. Nhưng ông còn lạ gì xu thế chung của xã hội, cả cung cách làm việc ở giai đoạn này nữa. Vì vậy tôi khuyên ông: Nên thận trọng trong thời gian chưa được bổ nhiệm chính thức, mà điều đó bao giờ đến thì chưa biết. Hãy cứ xét thái độ của các vị Thường vụ trong cuộc họp hôm nay thì rõ: Tỉ lệ năm mươi trên năm mươi, nghĩa là cán cân ủng hộ hay phản đối lúc nào cũng có thể nghiêng về bên kia hoặc bên này. Nếu ông kiên quyết làm theo ý mình, nghĩa là ông đã ngầm ngã tuyên chiến với Phó Chủ tịch Bùi Phẩm, mà đấy là một con người vốn lắm mưu, nhiều kế..

Nguyễn Trí lắng nghe, anh biết lúc này rượu ngấm, nên Dương Quang Nghĩa nói rất thật. Dương Quang Nghĩa quê vùng sông Lô, tốt nghiệp sư phạm lên Lào Cai dạy học, sau giải phóng thuyên chuyển về theo chế độ quản lý cán bộ của ngành giáo dục. Khi tách tỉnh, Dương Quang Nghĩa đang là Hiệu trưởng Trường cấp ba, được bổ nhiệm làm Giám đốc Sở Giáo dục, rồi được đề bạt lên giữ chức Phó Chủ tịch phụ trách Văn - Xã. Đợi Dương Quang Nghĩa nói xong, Nguyễn Trí hỏi:

- Tôi không hỏi anh về chuyện bổ nhiệm hay đến bao giờ được bổ nhiệm. Vì nếu sa đà vào chuyện đó, tôi e chúng ta sẽ không làm được điều gì ra hồn. Tôi không muốn sống theo kiểu: Trước mặt câu cửa miệng là đồng chí, nhưng sau lưng phải đề phòng, sống thế nản lắm.

Dương Quang Nghĩa nghiêng bộ mặt đỏ lựng, hỏi:

- Vậy ông muốn tôi nói về điều gì?

Nguyễn Trí đặt chén xuống bàn:

- Tôi muốn tìm giải pháp tháo gỡ những tồn tại ở tỉnh ta, cũng như nhiều địa phương trên cả nước đang vấp phải.

Dương Quang Nghĩa nghiêng đầu hỏi tiếp:

- Ông nói cụ thể đi?

- Như anh đã biết - Nguyễn Trí nói - Tỉnh ta chiếm hơn 80% nông nghiệp. Trước và sau khi tách tỉnh, nguồn thu nhập từ sản xuất nông nghiệp vẫn là chính. Tỷ lệ chiếm 52% giá trị GDP, dân số ở nông thôn chiếm 90%, còn ngành công nghiệp gọi lấy tiếng, chứ thực ra hầu hết là những cơ sở thủ công nhỏ lẻ ngoài quốc doanh đang bị teo dần theo cơ chế mới. Nói cho đúng, những đơn vị ấy có nguy cơ chết hẳn do hàng hóa Trung Quốc đang dần chiếm lĩnh thị trường. Riêng các nhà máy, xí nghiệp trung ương đóng trên tỉnh, như Nhà máy Cơ khí Mỏ địa chất, Xí nghiệp Nghiền quặng Apatit, Nhà máy In nhãn hiệu và một số cơ sở khác, thì đang tự teo đi theo cơ chế mới. Còn mấy phân xưởng sản xuất gạch tuy - nen trực thuộc Tổng công ty Gạch Ngói, bước đầu đang cổ phần hóa, còn nhoi nhóp tồn tại được vì nhờ vào nguồn nhiên liệu sẵn có. Về tài nguyên địa chất, tỉnh không có, tài nguyên rừng, núi kiệt quệ vì bao năm bị tàn phá, hiện nay hầu như đang ở giai đoạn tái tạo, chưa có gì để khai thác. Về lĩnh vực Văn hóa - Du lịch do anh phụ trách, thì ngoài địa điểm nghỉ mát có sẵn từ thời Pháp ở huyện Tam Thiên, phần còn lại những nơi như hồ Đại Ngọc, tháp Đồng Sơn, quần thể đền Mẫu, chùa Bà, hòn Cô, núi Cậu, thác Bạc, cầu Mây.. Có danh nhưng không có thực chất, xu thế phát triển chậm, hoặc còn nằm trong dự định tương lai. Câu hỏi của tôi đặt ra cho anh là: Với tình thế hiện nay của tỉnh ta, nên lấy Nông nghiệp, Công nghiệp hay Văn hóa - Du lịch làm nòng cốt để phát triển?

- Sao tôi không thấy ông nhắc đến Khu Công nghiệp Yên Hòa và Cụm Chế xuất Quang Sáng nhỉ? - Dương Quang Nghĩa hỏi – Nguồn ngân sách chủ yếu của tỉnh ta hiện nay chẳng từ đấy mà ra hay sao.

- Làm sao tôi không biết – Nguyễn Trí nói – Nhưng hiện nay nhà nước đang dự định cắt huyện Hai Bà sáp nhập về Thủ đô. Nếu đúng như thế thì tỉnh Phúc Vinh sẽ mất Cụm Chế xuất Quang Sáng và một vài doanh nghiệp nữa. Vì thế nên tôi mới băn khoăn, tương lai nên lấy gì làm trọng điểm phát triển và thực hiện thế nào đây?

Dương Quang Nghĩa vỗ tay:

- Thảo nào Bùi Phẩm bảo ông mắc bệnh Chủ nghĩa anh hùng cá nhân là phải. Ông nên nhớ, chúng ta là cán bộ, đảng viên, mọi hành động phải căn cứ vào Nghị quyết mà thực hiện, nếu ông định vượt rào, phá bỏ lề luật là ông tự chui vào rọ đấy.

- Tôi không cần anh lo cho tôi - Nguyễn Trí khoát tay - Cái tôi cần, là định hướng phát triển của tỉnh, nếu một khi tôi vẫn còn đứng trên cương vị Quyền chủ tịch. Còn anh, tôi mong sắp tới, anh hãy tiến hành kiện toàn lại bộ mặt văn hóa của toàn tỉnh.

Dương Quang Nghĩa gật gù:

- Đúng vậy! Quả thật, mặc dù đã cố gắng, nhưng mặt bằng văn hóa xã hội của tỉnh ta so với các tỉnh khác tụt hậu thật.

- Đó là trách nhiệm thuộc về anh chứ thuộc về ai – Nguyễn Trí nói.

- Đành rằng tôi là người phụ trách, nên tôi không đổ thừa trách nhiệm cho ai – Dương Quang Nghĩa nói – Nhưng nguyên do nào văn hóa của tỉnh tiến chậm, thì ông cũng phải đứng ở góc độ khách quan mà nói chứ - Dương Quang Nghĩa xòe bàn tay ra - Muốn làm, nhưng kinh phí đâu. Xin thì được cấp nhỏ giọt từng tý một. Vì vậy, không chỉ việc xây dựng Nhà hát Chèo còn dở dang, mà ngay các đoàn khác như Đoàn Ca múa, Đoàn Cải lương, Đoàn Kịch nói rồi đến cả Trường Văn hóa - Nghệ thuật tỉnh, và Hội Văn học – Nghệ thuật nữa. Trong văn bản trình bày thì đầy đủ cả nội dung lẫn hình thức, nhưng thực tế chưa được đầu tư đúng mức.

- Thì bây giờ, anh yêu cầu Sở Văn hóa tìm ai giỏi lập đề án, viết tham luận trình Tỉnh ủy và yêu cầu Ủy ban vào cuộc đi – Nguyễn Trí nói.

- Lập mãi rồi, đề nghị mãi rồi - Dương Quang Nghĩa nói – Từ hồi ông còn chưa về cơ.

- Tiếp tục lập – Nguyễn Trí nói – Lập tờ trình và "kêu" đến bao giờ được thì thôi. Riêng về giáo dục, tôi sẽ không đề cập đến, vì đó thuộc chuyên môn của anh. Nếu nói ra, e rằng sẽ là kẻ "Múa rìu qua mắt thợ"..

- Có gì thì ông cứ huỵch toẹt ra – Dương Quang Nghĩa ngắt lời anh - Làm sao cứ phải rào đón như thế! Tôi đang "rửa tai" lắng nghe đây.

- Được rồi, tôi nói cụ thể đây - Nguyễn Trí gật đầu, nhìn người đối thoại, tiếp lời - Trước hết, tôi và anh cần thống nhất và nói rõ với nhau một điều: So với các tỉnh bạn, ngoài những địa điểm du lịch và văn hóa đã điểm ra ở trên, thì trong tỉnh Phúc Vinh của chúng ta còn rất nhiều nơi, có nhiều các hạng mục đầy tiềm năng chưa khai thác hoặc vô tình "bỏ quên". Đấy là các làng nghề thủ công có truyền thống lâu đời như: Gốm - sành làng Canh; nghề mộc giả cổ làng Láng; Mây – tre đan làng Xá; Chạm – khắc đá xứ Lựu; và những nghề xuất hiện sau thời kì bao cấp như nghề cơ khí xã Tề.. Còn về văn hóa nghệ thuật, không kể các chương trình ca, múa, nhạc hiện đại mỗi khi có dịp mang ra biểu diễn, thì tại sao chúng ta không khai thác sâu vào bản sắc văn hóa cổ xưa của các dân tộc như: Hát Sọong Cô của người Sán Dìu; Sình Ca của bà con dân tộc Cao Lan; hát Trống quân; trò Cướp Phết; hội Chọi trâu của bà con vùng Thạch Sơn.. - Nguyễn Trí nói một thôi dài, dường như anh muốn trút hết nỗi niềm thầm kín giấu ở trong lòng ra với Phó Chủ tịch họ Dương, rồi nâng li lên uống cạn và kết luận – Nói cho tròn nghĩa: Bất cứ ở một giai đoạn nào, thì văn hóa luôn là chiếc cầu nối lịch sử phát triển đất nước. Mà nhân tố bảo vệ, duy trì, tôn vinh, làm cho lịch sử văn hóa tồn tại và ngày càng rạng rỡ chính là các Nghệ nhân và các Văn - Nghệ sĩ ấy. Nếu không có họ, truyền thống lịch sử - văn hóa dân tộc sẽ bị đứt đoạn và phá vỡ. Cho nên làm được những gì để bảo tồn và phát triển, nhất định phải làm bằng được.

- Nhưng ông đã cắt được Q đâu! - Dương Quang Nghĩa nói - Tôi sợ chưa kịp quyết đáp, họ đã hạ bệ và nhấc người khác lên thay thế ông rồi.

- Tôi hiểu ý anh – Nguyễn Trí mỉm cười, tế nhị chuyển sang ý khác - Nhưng dù sao anh vẫn chưa trả lời tôi câu hỏi: Tỉnh ta nên chọn hướng nào để phát triển?

- Thì tôi nói rồi đấy thôi: Cứ theo Nghị quyết của Tỉnh Đảng bộ mà tiến hành. Đợi khi nào ông có toàn quyền trong tay rồi quyết gì hãy quyết. Còn hiện tại, ngoài Nghị quyết Đảng bộ tỉnh, còn có thể dựa vào Nghị quyết Trung ương cơ mà.

Mong chờ quyền lực đến tay, ngóng đợi tỉnh nào, thành phố nào thành công, đưa cán bộ đến đấy học tập, lấy mẫu, cóp - pi mang về thực nghiệm làm của mình, đó là điều Nguyễn Trí đã nghĩ tới. Học tập mô hình, hay coi những gì của nơi khác là trọng điểm mẫu để theo, không phải là một điều xấu, nhưng đợi chờ, trông ngóng thì hèn quá. Tinh thần tự chủ, dám nghĩ, dám làm của người cộng sản ở đâu? Nguyễn Trí nhớ lại lời tâm nguyện của cha dặn, khi anh báo tin mình được kếp nạp vào Đảng: ".. Con hãy sống và làm việc theo đúng lý tưởng mình đã chọn". Ôi, lời của cha giản đơn và bình dị biết bao, nhưng bây giờ anh thấy, để thực hiện mới khó khăn làm sao..

- Ông suy nghĩ gì đấy? - Dương Quang Nghĩa hỏi.

Nguyễn Trí giật mình:

- Không, tự nhiên tôi nghĩ đến những lời cha mình khuyên, và nghĩ về con đường mình đã chọn. Thú thực với anh, thành công hay thất bại tôi không nghĩ nhiều, mà điều tôi sợ nhất là để cha tôi buồn.

- Vậy thì ông lại càng không được liều - Dương Quang Nghĩa gật gù - Làm liều dễ bị người ta ghép vào tội bất trung với Đảng, với Tổ Quốc, còn để cha, mẹ buồn sẽ mắc vào tội bất hiếu..

- Nhưng tôi không sống xu thời được - Nguyễn Trí gạt ngang lời Dương Quang Nghĩa - Phải sống khác mình, đó là kẻ thù lớn nhất của đời tôi. Tôi muốn được sống bằng chính khả năng và bản chất của mình.

- Thì ai bảo ông phải sống khác ông đâu - Dương Quang Nghĩa chép miệng - Ông và tôi ăn cơm Đảng, mặc áo dân, có hai thứ trang bị sẵn trên con đường đi tới, đó là Nghị quyết của Đảng và Văn kiện của Quốc hội, cứ y sì thế mà thực hiện, đừng có đi chệch là ô kê..

- Thế còn lời dặn dò của Bác để lại, anh không nghĩ tới ư? - Nguyễn Trí hỏi.

Đôi lông mày của Dương Quang Nghĩa nhíu lại:

- Ông muốn nhắc đến lời căn dặn nào của Bác, Di chúc à?

Nguyễn Trí chỉ tay lên dòng chữ "Toàn Đảng, toàn dân tỉnh Phúc Vinh quyết tâm thực hiện lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Phải làm cho tỉnh Phúc Vinh thành một trong những tỉnh giàu có, phồn vinh nhất miền Bắc nước ta", đắp nổi trên tấm phù điêu đặt ở vườn hoa ngã tư thị xã Tân An. Nét mặt anh đanh cứng lại, hai bàn tay nắm vào nhau siết chặt:

- Ngày nào đi làm qua, tôi cũng đọc dòng chữ này. Với tôi: Lời Bác dặn dò để lại không chỉ là nhắc nhở, mà đã trở thành mệnh lệnh thiêng liêng.

- Giời ạ - Dương Quang Nghĩa nhún vai - Đâu chỉ có một mình ông nghĩ về điều này. Các thế hệ tiền nhiệm và cả chúng ta nữa, đều gắng sức thực hiện, nhưng cái gì cũng có thời kỳ quá độ chứ.

- Tôi không hồ nghi, không phủ nhận sự cố gắng đã trở thành truyền thống của các thế hệ, nhưng nhìn vào cơ ngơi hiện tại của Phúc Vinh, tôi không thể lấy hai chữ "quá độ" để nguỵ biện cho sự trì trệ này - Nguyễn Trí dừng lời, đứng dậy - Nhưng thôi, hết giờ nghỉ rồi, mà tôi còn bao nhiêu việc phải làm, hẹn anh khi khác ta sẽ nói tiếp về chủ đề này.

Dương Quang Nghĩa đứng lên theo:

- Nhưng ông chưa nói với tôi: Ông dự định đưa Phúc Vinh đi theo hướng nào?

Nguyễn Trí bước đến cửa, anh dừng chân, quay lại, đưa bàn tay đặt lên ngực trái, đáp:

- Tôi chưa biết, nhưng cho dù bất cứ dịch chuyển theo hướng nào, thì cũng phải bắt đầu từ trái tim của một người cộng sản.

Dương Quang Nghĩa xô ghế đứng dậy:

- Sao ông không trả lời vào câu hỏi của tôi, mà lại nói năng lấp lửng như thế nhỉ?

Nguyễn Trí không đáp, bước nhanh ra khỏi quán, vượt qua đường, đi lên Đồi Bằng Lăng.

Chương 8

8

Chiều, hết giờ làm việc, Tùng đeo túi vợt, dắt xe máy ra ngoài cổng đợi Nguyễn Trí. Lúc ngồi lên xe, Nguyễn Trí bảo:

- Chở mình vào bệnh viện thăm ông cụ.

- Cảm ơn anh - Tùng nói - Để lúc khác cũng được anh ạ. Mấy hôm nay các anh trong câu lạc bộ gọi điện, ca cẩm với em, lâu rồi không thấy anh ra sân, có người còn hờn mát, nói dỗi: Nếu không tham gia nữa, thì bảo sếp viết cho cái đơn "xin từ chức" để câu lạc bộ liên hoan chia tay.

Nguyễn Trí mỉm cười, anh nhớ sân bóng lắm chứ. Trước kia, mỗi khi hết giờ làm việc, bữa nào không chơi được đôi séc, trong người thấy khó chịu, bâng khuâng như lãng quên thứ gì, vậy mà bây giờ bận công việc, bữa đực, bữa cái, nên có thời gian hàng tháng không ra sân được. Nguyễn Trí vỗ vai Tùng:

- Vào bệnh viên thăm bố cậu một lát rồi ra đấy, sau đó mình sẽ giao câu lạc bộ lại cho tay Phó Chủ nhiệm. Ai lại vừa làm Quyền Chủ tịch tỉnh, lại vẫn còn bao cả câu lạc bộ ten nít nữa, người ta nghe thấy lại bảo mình ôm đồm, cái gì cũng muốn vơ vào.

Tùng cười:

- Chắc gì anh đã giãy nổi, các thành viên trong câu lạc bộ đa số không muốn cho anh thôi, vì sợ vắng anh câu lạc bộ dễ rã đám lắm.

- Rã là rã thế nào! - Nguyễn Trí khẽ nói - Cậu đừng nghĩ bậy. Anh em trong câu lạc bộ có ý thức lắm, họ muốn mình tham gia, không phải vì thi thoảng mình tài trợ dăm ba cái vợt, hay đôi chục quả bóng, mà chính vì anh em biết mình là người say mê, thích giao du, nhưng nay vì công việc bận lút đầu, nên không ra sân được. Chiều nay mình sẽ nói cho anh em hiểu.

- Vâng - Tùng nói - Nhưng em thấy có vài người tính tình bốp chát, nói năng nhiều lúc thiếu lễ độ. Anh thì cả nể, họ lại nhờn mặt..

- Không được nghĩ thế - Nguyễn Trí đấm nhẹ vào lưng Tùng - Anh em người ta có quý, người ta mới bỗ bã thế. Đấy là sân bóng, nơi vui chơi, đâu phải là công đường mà phơi bộ mặt nghiêm nghị ra. Mình quý những con người như vậy, ngồi mãi trong văn phòng, tù tay, bó cẳng, trong đầu rặt những chuyện trên trời, dưới đất, mọi việc chưa vào nền nếp, lòng người còn chưa thuận, được ra sân như được giải thoát, chơi vài séc bóng, vã mồ hôi, nghe tiếng vui cười của mọi người, xả bớt troét, tối về tắm táp, ngồi ăn cơm với vợ, con, tâm hồn bớt đi những nặng nề của cuộc sống, cậu có thấy đúng vậy không, Tùng?

Tùng không kịp đáp, vì lúc ấy xe đi qua chợ Tân An. Nguyễn Trí vỗ vai ra hiệu cho Tùng:

- Tùng, dừng xe.

Tùng cho xe tạt vào ven đường, Trí nhảy xuống. Hiểu ý, Tùng gàn:

- Thôi anh ạ, bố em không ăn được gì đâu, anh đừng mua, tốn tiền.

- Cậu cứ đợi đấy - Nói xong Nguyễn Trí đi đến quầy hoa quả, anh nói với người bán hàng - Bác làm ơn chọn giúp tôi mấy quả cam sành, nhớ chọn những quả ngon và tươi nhất ấy.

Mua cam xong anh quay sang hàng hoa, cô bán hoa cười duyên:

- Anh mua hoa tặng vợ hay tặng bạn gái, em tư vấn cho.

Nguyễn Trí cười:

- Tôi mua tặng bố tôi, nhờ cô xem loại hoa nào thì hợp?

Cô hàng hoa cười tủm:

- Anh giai cứ đùa..

- Tôi nói thật mà - Nguyễn Trí trỏ vào bó hoa thạch thảo - Đây, tôi lấy hoa này, thêm mấy cành cúc mộc kia nữa, cô chọn cành có lá giúp tôi. Đấy.. Đúng rồi, nhờ cô bó lại cho.

Cô gái bán hoa vừa làm theo chỉ dẫn, vừa đưa mắt liếc anh chàng mua hoa đẹp trai, nói năng lịch sự. Lúc trao hoa, nhận tiền xong, cô trêu:

- Ai được làm bố vợ của anh, sướng cả một đời.

Nguyễn Trí nghiêng đầu chào, gửi lại cô bán hoa một nụ cười duyên rồi ra xe, đưa cho Tùng treo vào giá hàng.

- Sao anh biết bố em thích hoa này? - Tùng hỏi.

- Đấy là bí mật - Lúc ngồi lên xe Nguyễn Trí nói - Lúc nãy cậu gàn tớ không mua quà là dở ẹc. Người già những lúc ốm đau cần tinh thần, mà tinh thần là sự quan tâm của người thân cộng với chút quà mọn, cho dù biết rằng có thể đau đớn vì bệnh tật không ăn được, để héo rụng ra, thậm chí còn bỏ đi, nhưng đó là tình cảm và là nguồn động viên.

Nghe, Tùng cảm động:

- Vâng, em cảm ơn anh. Bận công việc như vậy, mà anh vẫn dành thời gian nghĩ đến bố em.

Nguyễn Trí toan nói Tùng khách sáo, nhưng rồi thôi, anh biết ngoài công việc xã hội, hoàn cảnh gia đình Tùng rất éo le, vất vả. Mẹ chết sớm, nhà còn ba bố con, người chị gái tha bạt lên biên giới, bán hàng thuê ở cửa khẩu, dành dụm tiền gửi về cho Tùng ở nhà chăm sóc bố. Hoàn cảnh vậy, nhưng chưa bao giờ Tùng than vãn hoặc để công việc bê trễ.

Nhiều lúc Nguyễn Trí chưa lý giải được, vì sao anh và Tùng lại gắn kết với nhau thế, mặc dù giữa hai người chệnh lệch nhau cả tuổi đời và địa vị xã hội, có khoảng cách, nhưng khoảng cách ấy lại đi cùng, hòa hợp như theo lẽ tự nhiên. Có lẽ - Nguyễn Trí suy luận - Có lẽ do năng lực đa tài, nhanh nhạy và sự hiểu biết cộng với cái nhìn tự tin, thẳng thắn khi đối thoại của Tùng đã chinh phục anh.

* * * Hồi ấy.. Nguyễn Trí nhớ lại: Sau thời gian về làm Giám đốc Xí nghiệp Thiết kế, một lần anh rủ Tùng ra ăn trưa ở ngoại ô thị xã Tân An. Khi Nguyễn Trí hỏi Tùng về cách giải quyết những bản thiết kế bị khách hàng trả lại, yêu cầu xí nghiệp phải bồi hoàn tiền, Tùng trả lời rất tự nhiên:

- Theo em, việc ấy xử lý dễ ợt. Anh tổ chức một Hội nghị Khách hàng, mời những khách hàng ấy đến gặp gỡ, trao đổi, phân tích, nói rõ hoàn cảnh khó khăn thực tế của xí nghiệp, chủ động nhận khuyết điểm, đồng thời xin ý kiến họ, cùng nhau tìm phương pháp tháo, gỡ. Em chắc người ta sẽ nghe ra và thông cảm.

- Thế còn biện pháp cụ thể - Nguyễn Trí hỏi - Theo cậu, xí nghiệp mình sẽ xử lý thế nào?

Tùng cười tinh quái:

- Anh là Giám đốc lại hỏi em về biện pháp. Em mới ra trường làm gì có kinh nghiệm quản lý.

Nguyễn Trí lật chén rót rượu ra:

- Nhưng cậu đã dám đề xuất tổ chức một Hội nghị Khách hàng, thì chắc phải có giải pháp chứ?

Tùng nhấc chén rượu đặt xuống trước mặt Nguyễn Trí:

- Quả thực em chưa nghĩ đến, vì em còn chút hoài nghi.

- Sao? - Nguyễn Trí hỏi - Cậu cho rằng có gì mờ ám, hay có sự nhập nhèm về kinh tế à?

- Em không chắc, chỉ suy đoán vậy thôi - Tùng ngần ngừ một chút rồi đáp – Nhưng anh đã hỏi, thì em đưa ý kiến chủ quan của mình ra để anh xem xét: Về nguyên tắc, khi lập thiết kế xây dựng, sẽ có hợp đồng giữa bên A, bên B ký tá đàng hoàng, còn giá cả thì căn cứ theo ba - lem do Bộ quy định. Nếu có sự mờ ám hay nhập nhèm, thì chính là sự chênh lệch giữa số thực với số lượng báo cáo trong sổ sách..

Đang khi, nhân viên phục vụ mang thức ăn ra, Tùng dừng lời, đợi nhân viên nhà hàng đi vào, Nguyễn Trí nói:

- Những gì cậu vừa đưa ra mình cũng có suy luận như thế, để tối nay về mình xem lại rồi kiểm chứng thêm. Thôi, công việc hãy gác lại đã, bây giờ ăn, uống đã.

Nguyễn Trí nhấc con gà còn bốc hơi nghi ngút, xé nguyên một cái đùi đặt vào bát của Tùng:

- Mình biết cậu thích ăn thịt gà luộc còn nóng, nên đã dặn nhà hàng, chín tới là phải mang lên ngay. Nào – Nguyễn Trí nâng chén lên - Cụng với nhau một ly, rồi ăn cho nóng.

- Em cảm ơn Giám đốc - Tùng cầm chén lên cạch một cái, đưa lên môi nhắp chiếu lệ rồi đặt xuống.

- Sao - Nguyễn Trí ngạc nhiên - Nghe nói, hồi ở ký túc xá Trường Đại học, sinh viên gọi cậu là "Tùng chén" cơ mà.

- Vâng – Tùng thú nhận - Quả có thế. Hồi còn sinh viên, bọn em coi rượu là nước lã, thuốc lào, thuốc lá, chè mạn chơi tất. Nhưng từ ngày về công tác em cai, không rượu chè, không thuốc men gì nữa, mong Giám đốc thông cảm, bỏ quá cho em.

- Này – Nguyễn Trí hất hàm - Mình đếm được cậu dùng từ "Giám đốc" không dưới vài lần rồi đấy. Trong giờ làm việc không kể, nhưng ngoài giờ, cứ coi nhau là anh, em đi. Nếu nghe cậu gọi thêm lần nữa, tớ sẽ bắt cậu "không say, không về". Thuốc thang, chè pheo không dùng thì được, nhưng còn rượu, muốn mình "thông cảm và bỏ quá" thì cậu phải đưa ra được một lý do chính đáng mới được tha.

Tùng chần chừ, dường như câu hỏi quá sức trả lời, chàng che đậy bằng cách cầm đùi gà đưa lên miệng. Nguyễn Trí hiểu trong câu chuyện "bỏ rượu" này có gì ẩn khuất:

- Vì chuyện tình ái à? - Nguyễn Trí buột miệng hỏi.

- Đâu có - Tùng lắc đầu - Em không thích là không uống, vậy thôi.

Nguyễn Trí cầm chén rượu của Tùng, chiết sang chén của mình:

- Vậy là không thể "Hòa nước sông, chén rượu ngọt ngào" rồi.

- Chuyện không đáng nói mà anh - Tùng cầm chén lên, đăm đăm nhìn vào – Nhưng anh muốn biết, em không giấu – Ngập ngừng chút, Tùng nói - Thú thật với anh: Em không uống, vì mẹ em chết do nghiện rượu.

Chén rượu tuột khỏi tay Nguyễn Trí rơi xuống nền nhà vỡ tan, rượu bắn tung toé. Nghe tiếng động, nhân viên nhà hàng vạch mành che, ngó vào:

- Thưa hai sếp, có chuyện gì đấy ạ?

- Không có gì - Tùng xua tay – Tôi nhỡ tay đánh rơi chén, nhờ anh dọn giúp.

Đợi nhân viên dọn dẹp xong, Nguyễn Trí rót chén rượu khác:

- Mình sẽ cạn chén này để sẻ chia với Tùng nỗi bất hạnh ấy. Quả thực biết nhiều điều về cậu, nhưng riêng việc này mình chưa biết..

* * *Mải nghĩ, cho đến khi vòng vào cổng bệnh viện, Tùng dừng xe lại mới dứt được mạch hồi tưởng của Nguyễn Trí. Hai người trèo cầu thang, vào phòng bố Tùng nằm. Ông đang được truyền nước, hơi thở nặng nhọc, dáng vẻ mệt mỏi. Ông cố mở mắt nhìn anh, chớp chớp ra hiệu cảm ơn rồi nhắm lại. Nguyễn Trí ngồi một lát rồi đứng dậy sang phòng trực gặp Bác sĩ Trưởng khoa hỏi han bệnh tình của bố Tùng. Lúc về, xuống đến chân cầu thang Nguyễn Trí nói:

- Mình nói chuyện với Bác sĩ khoa rồi. Bác sĩ nói: Bệnh tình của ông cụ ở giai đoạn cuối rồi, nên chị, em cậu phải chuẩn bị tư tưởng. Thời gian không còn bao lâu nữa đâu.

- Em biết mà anh - Tùng đáp - Hơn một tháng nay bố em đã phải dùng mooc - phin liều cao rồi.

- Cần thời gian nghỉ để chăm sóc bác, Tùng cứ nói, đừng ngại - Nguyễn Trí nói.

- Cảm ơn anh – Tùng dắt xe ra - Hôm qua em vừa gọi điện cho chị em rồi. Không có gì, cuối tuần này chị em sẽ về. Còn công việc cơ quan, chỉ trừ khi.. - Tùng ngập ngừng

Nguyễn Trí đỡ lời Tùng:

- Mình hiểu, nhưng công việc là cả đời, còn thời gian dành cho bố cậu, giờ đây tính bằng tháng, bằng ngày, thậm chí là từng giờ, từng phút, vì vậy nên dành nhiều thời gian gần ông cụ Tùng ạ.

Tùng nghẹn ngào:

- Vâng.. Vâng.. Em nhớ lời anh dặn.

Nguyễn Trí nén cảm xúc, giành lấy xe, khỏa lấp bằng một câu nói:

- Bây giờ để mình đèo.

Cuối thu, bóng chiều xuống nhanh, từng vạt sương từ dãy núi Tam Thiên tràn về nhuộm không gian trắng mờ bụi sữa. Sân ten nít nằm trong cung thể thao, giữa trung tâm thị xã Tân An. Lúc hai người tới, điện trong sân đã bật sáng trưng, những mảnh lưới mầu xanh quây quanh sân, phản chiếu ánh đèn, lấp lánh như thuỷ tinh. Trong sân, có hai cầu thủ đang chơi, chắc đến hồi gay cấn nên tiếng hò reo hòa với tiếng vợt đập vun vút, và tiếng bóng lịch bịch rơi xuống nền sân như gõ nhịp, khiến cho Nguyễn Trí quên ngay không khí trầm lắng ở bệnh viện. Anh đưa xe cho Tùng dắt, nhấc túi vợt đi vào.

Nhìn thấy Nguyễn Trí, mọi người hò reo, chạy ra đón. Nguyễn Trí cười, giơ tay chào, nói lớn:

- Nhớ quá, cho nhau làm vài quả đi.

Nguyễn Trí vung tay, vung chân khởi động. Ông Phó Chủ nhiệm Câu lạc bộ cầm vợt bước tới, nói:

- Chủ nhiệm sẵn sàng chưa, cược gì đây?

- Gì cũng xong - Nguyễn Trí đập đập cây vợt vào đế giày - Thôi, thế này nhé: Hôm nay muộn rồi, lát còn liên hoan, tôi với bác chơi đúng một séc. Nếu bị thua, tôi làm thành viên câu lạc bộ, còn nếu tôi thắng, mời bác lên thay tôi làm chủ nhiệm.

Mọi người cười ầm ĩ vì lời cược vui của Nguyễn Trí. Hai người bước vào sân, trận đấu bắt đầu, các thành viên câu lạc bộ đứng ngoài hò reo cổ động, dường như trước mắt họ, Nguyễn Trí không phải là người có chức vị, mà bình dị như tất cả mọi người.

Tùng đứng ngoài nhìn thủ trưởng của mình đang dồn hết tâm sức vào những đường bóng, chợt nhận ra, đây là một con người sống có nguyên tắc, nguyên tắc trong công việc, nguyên tắc cả khi vui chơi, hết sức đam mê, hết sức nghiêm túc. Qua hai việc, một buồn và một vui xảy ra trong chiều nay, Tùng hiểu hơn thái độ và tình cảm của Nguyễn Trí, đó là con người mang ý thức rất người, rất nhân văn với tấm lòng trắc ẩn. Cho dù công việc nhiều, nhiều cả những rối rắm, phức tạp, nhưng tư thế, tác phong, hành động của Nguyễn Trí như được sắp đặt trước, thư thái, bình tĩnh, không ôm đồm, vội vã..

Chương 9

9

Cởi áo khoác ngoài vắt lên mắc, Nguyễn Trí mở tủ lạnh, cầm chai nước ngửa cổ tu một hơi. Vị mát xoa dịu cảm giác say của men rượu, anh ngồi ngả người trên đi văng, vươn vai khoan khoái.

Thục Anh bê đĩa cam từ trong phòng ra, ngồi xuống bên cạnh, lấy dĩa xiên miếng cam vàng tươi đưa cho chồng, giọng lo lắng:

- Chiều nay anh uống hơi nhiều phải không?

- Ừ - Anh cầm xiên cam - Mọi người nhiệt tình quá, nên không nỡ chối từ, nhưng say rượu một, thì say tình, say nghĩa mười - Anh cắn nửa miếng cam chẹp miệng rồi thốt thành tiếng - Chà chà.. Ngọt thật. Cam mua ở đâu mà ngọt thế em?

Thục Anh chép miệng:

- Chuyện, cam của vợ Chánh văn phòng ủy ban tỉnh mà lại.

- Em nói sao - Nguyễn Trí nhìn vợ - Cam của ai cơ?

Thục Anh mỉm cười:

- Trưa nay, lúc đi làm về, em đã thấy vợ ông Chánh văn phòng xách làn cam đợi ở cửa. Bà ấy nói, cam nhà trồng đem biếu. Nhưng nhìn qua em biết ngay. Trồng trọt gì, cam này "trồng" ở chợ Tân An.

Miếng cam anh cắn dở được trả xuống đĩa, vài nếp nhăn trên trán Nguyễn Trí nhíu lại. Thục Anh ngạc nhiên:

- Sao, anh vừa khen cam ngọt cơ mà. Cam sành Bố Hạ đấy, không phải cam Tàu đâu.

- Cam ngọt mà - Nguyễn Trí lấy khăn lau miệng - Em để vào tủ lạnh cho mát, lát anh ăn.

Thục Anh nhìn chồng vẻ muốn hỏi. Tránh ánh mắt vợ, anh đưa mắt ngắm bình hoa ly đặt trên chiếc tủ góc kê sát tường. Thục Anh cảm nhận có điều gì khang khác ở chồng, nhưng nàng không hỏi, lẳng lặng đứng dậy bưng đĩa cam để vào tủ lạnh rồi đi vào phòng.

Chờ cửa phòng khép lại, Nguyễn Trí ngả người tựa lưng vào thành ghế, ngửa mặt nhìn lên trần nhà, cánh quạt xoay nhè nhẹ, gió mát thoang thoảng, nhưng không hiểu sao, hình ảnh đĩa cam cứ hiện lên trong đầu.. Anh cố xua đi nhưng không được rồi tự vấn lương tâm: Liệu rằng suy diễn, để bụng những điều vụn vặt như vậy, mình có là kẻ tầm thường và lập dị không, và có bị mọi người cho rằng, đó là ý nghĩ nhỏ nhen, khi thay chức vị, thì thay đổi cả phong cách sống nữa? Ý nghĩ ấy cứ lảng vảng trong đầu Nguyễn Trí, cho tới khi hơi men ngấm sâu đưa anh vào cõi lơ mơ, mộng mị..

* * * Xâm thực vào cõi mơ, anh thấy mình trong cái xác bị treo trên giá tử, hình hài thõng thẹo đu đưa, đu đưa.. Cổ oặt ngoẹo, cái đầu gục xuống ngật ngưỡng, mái tóc xõa sượi, mẩu lưỡi trong miệng thè ra như cục thịt luộc dở, đôi tròng con ngươi tựa như hai chũm cau già lòi ra trắng ởn, những tia máu đỏ đọc, kẻ vệt dọc, ngang như lớp men rạn trên vỏ chiếc bình cổ, nạm lên khuôn mặt biến dạng sưng vù, bủng beo, ủng sũng. Nguyễn Trí thấy bóng mình lơ vơ lạc vào nơi vô định, xung quanh ám muội màu tang tóc, từng luồng tử khí bốc lên lạnh lẽo. Nguyễn Trí cố mở mắt mà không được, há mồm ú ớ, vươn cổ lên thở hổn hển, lồng ngực co thắt như có ai bóp nghẹt, trái tim loạn nhịp yếu dần.. Anh cố vùng lên, cố thoát ra khỏi thế giới hoang lạnh, bơ vơ, tàn tạ và tang tóc nhưng không được. Rồi bỗng nhiên từ cái thân xác treo lủng lẳng kia bốc ra mùi hôi tởm lợm, với muôn vàn dòng nước nhờ nhờ, chuyển dần sang màu máu, sùi ra từ đôi mắt, làn da căng mọng, ủng eo.. Anh thấy khó thở, ngợp ngụa, toàn thân bị nhấn chìm, anh vùng vãy, giãy giụa, bung hai tay lên khùa khoạng mong giải thoát, miệng ậm oẹ muốn nôn, nhưng cổ họng khan khúa, nghẹn tức, trong khi ấy, cái xác biến dạng, cụng quậy, ú ớ như được tái sinh, nhập hồn, oằn vã đu đưa.. Đu đưa.. Rồi từ thân xác, đôi cánh tay mọc ra, ngoằng ngoẵng, vươn dài, ném tới tấp lên người anh những quả cam vàng ủng như màu da người thắt cổ..

- Mình.. Mình.. Mình sao thế? Dậy.. Dậy.. Dậy đi mình..

Tiếng Thục Anh gọi dồn dập, Nguyễn Trí mở bừng mắt, choàng tỉnh, đưa tay lên dụi. Nàng lấy khăn ướt áp lên trán chồng, làu bàu:

- Em đã nói rồi. Giờ đây ở cương vị nào, mà anh còn chơi bời ở những chỗ ấy.

Nguyễn Trí tỉnh hẳn, nghe vợ nói, anh cau trán, tay giằng chiếc khăn, tự lau:

- Anh không sao đâu. Chắc bị "bóng đè".

- Không sao là thế nào - Thục Anh chăm chú nhìn anh – Bị "bóng đè" là có điềm báo trước. Anh mộng mị thế nào, kể lại cho em nghe đi, để xem liệu có vướng mắc, dính dáng đến chức vụ của anh hiện nay không.

Nguyễn Trí nói:

- Đã nhắc em, đừng can dự vào công việc của anh mà. Thôi, em ra tủ lấy cho anh chai nước lạnh vào đây.

Thục Anh đứng dậy, ngúng nguẩy:

- Anh phải nói ra, thì em mới biết đường, còn nhờ thầy xem binh tình thế nào, để sắm sanh lễ vật cúng bái, cầu xin thần thánh tứ phương, phù hộ, độ trì, sai bảo âm binh hộ vệ, yểm bùa, trừ yêu, diệt tà cho chứ! - Thục Anh mở cửa tủ lạnh quay lại hỏi - À, mình này, cam mát rồi đấy, em mang cho mình ăn nhé.

Nghe từ "cam" Nguyễn Trí nhợm họng, xua tay:

- Không.. Không.. Không.. Chỉ cần em mang cho anh chai nước lọc là được rồi.

Thục Anh mở chai nước rót ra cốc đem đến cho chồng, nàng ngồi xuống, thủ thỉ:

- Anh phải nghe em. Bây giờ công to, việc lớn gì cũng phải cúng bái mới được việc. "Có thờ có thiêng, có kiêng có lành". Hôm nọ em sang lễ chùa Thầy, xin một quẻ hậu vận, ông thầy phán đúng ơi là đúng. Ông ấy còn dặn: Từ giờ đến cuối năm, sao chiếu mệnh của anh mờ, bị mây dữ cản phong, phải cúng giải..

Nguyễn Trí ngắt lời vợ:

- Em có thôi đi không. Anh đã nói, đừng mê tín dị đoan, cầu cúng bừa bãi. Thôi, em vào phòng nghỉ đi, cho anh ngồi tĩnh tâm một lúc.

Thục Anh đứng dậy, vẻ mặt nhấm nhẳng không bằng lòng, đến cửa phòng, nàng quay lại, dặn:

- Quần áo anh, em để trong buồng tắm rồi đấy. Lát đỡ say, anh rửa ráy, thay ra rồi đi ngủ.

Nguyễn Trí gật đầu, cầm cốc nước lên nhưng không uống, ôm khư khư, ngồi bất động như một pho tượng. Đã mấy tháng trôi qua, kể từ ngày nhận quyết định Quyền Chủ tịch, anh vẫn loay hoay, dậm chân tại chỗ. Anh biết chữ "Quyền" là sự giả định, như chiếc vòng kim cô gắn trên đầu Tôn Ngộ Không. Nửa vòng kia sáng, nửa vòng này tối, như nét vẽ của bức tranh chưa hoàn chỉnh, như bản nhạc chưa hoàn thiện, là nửa vời của nốt pha – đi - e trong bản nhạc không lời. Nguyễn Trí tự mỉm cười vì ý nghĩ ngộ nghĩnh của mình, rồi đứng dậy cầm cây đàn treo trên vách xuống. Anh ôm đàn, ngồi trên thành ghế, gác thân đàn lên đùi, áp má vào lớp vỏ sơn mầu cánh gián, đưa ngón tay thon, mảnh lướt nhẹ, vài hợp âm lẻ tẻ không tiết tấu vang lên. Chữ "Quyền" là nửa bước tiến lên, nửa bước dừng lại, thể như thí sinh trong vòng thi tuyển. Được chữ "Quyền", nhưng thực ra chưa có thực quyền cụ thể. Những tháng qua anh vẫn bước trên lối mòn của những người tiền nhiệm đã đi, vẫn gặm nhấm mớ học thuyết cũ, chưa mảy may có gì tiến triển. Anh gõ mạnh vào thân đàn, bàn tay miết xuống mặt dây, âm thanh rít lên như tiếng nghiến răng quằn quại vì day dứt. Suy cho cùng, những gì anh làm nào đã được gì đâu, vẫn chỉ như người khiếm thị, dò dẫm, cầm chừng, nhuộm đầy sự yếu hèn cả trong suy tư lẫn hành động thực tế..

Anh chợt nhớ đến lời của Phó Chủ tịch Dương Quang Nghĩa: "Có ai bảo ông phải sống khác đâu. Ông và tôi ăn cơm Đảng, mặc áo dân, có hai thứ trang bị sẵn trên con đường đi tới, đó là Nghị quyết của Đảng và Văn kiện của Quốc hội, cứ thế mà thực hiện..".

Đúng! Cứ theo thế mà làm thì đã sao. Ngoan, lành như chú cừu nằm bên máng cỏ, thực hiện theo chỉ thị và thực thi theo khuôn mẫu có sẵn, ém chờ, xu thời, lựa thế, né tránh mâu thuẫn, duy trì phong cách sống, đợi khi nào "cắt Q", được bổ nhiệm chính thức rồi hãy tính..

Nhưng.. - Nguyễn Trí đứng vụt dậy, đặt cây đàn xuống đi văng, vài hợp âm rung lên rồi lịm tắt. Anh bước vào phòng riêng, chống tay xuống mặt bàn, ngước mắt đăm đăm nhìn lên tấm bản đồ treo trên tường. Trong hình: Tỉnh Phúc Vinh hiện ra theo đường zích zắc, góc cạnh như một viên ngọc thô chờ mài giũa. Không! Không.. – Lòng tự nhủ - Muôn ngàn lần không! Sống vậy hèn lắm! Sống như thế là thỏa hiệp với số phận, đồng hóa với tiêu cực, thứ tiêu cực hiện đại, không hương vị, không màu sắc trong cái thế giới đầy rẫy những cám dỗ và mông muội. Nhưng bắt đầu từ đâu đây? – Anh nghiêng mặt nhìn qua cửa sổ, trong đầu bật lên câu hỏi. Câu hỏi và ý nghĩ cứ giằng xé, chằng néo, đay đả trong đầu anh như chú bé học trò gặp một phương trình khó giải. Nhưng.. Hai tay anh siết chặt.. Cho dù khó đến đâu, cũng không cho phép mình buông xuôi. Đó là con đường Đổi mới mà Đảng đã vạch ra, và chính anh cùng các đồng chí của mình trong tỉnh Phúc Vinh phải đi tới..

Chương 10

Phần II

10

Nhóm "..."

Hẹn gặp nhau ở quán "Lá cọ" nằm trên bờ hồ Sâm Cầm. Gọi quán "Lá cọ", bởi khu nhà hàng trồng toàn cây cọ, tán lá xòe như hàng trăm chiếc ô màu xanh mướt mát. Các lối đi trong khuôn viên rải sỏi cuội, những chiếc lều quây phên tre, mái lợp lá, hình vuông, hình chữ nhật, hình tam giác, hình tròn, hình lục lăng, hình bát giác.. Nằm xen kẽ. Ở giữa khuôn viên khu vườn là ngôi nhà sàn, sàn trên tiếp khách đại trà, tầng dưới, sau quầy bán hàng dựng chiếc tủ tre đan, trưng bày các loại rượu.

Lúc Nguyễn Trí đến, Triều, Thế và Thức đã tề tựu. Thấy Nguyễn Trí đi xe máy, Thức hỏi:

- Ô tô đâu mà không đi, lại cưỡi cái xe cà tèng này?

Nguyễn Trí lật mũ bảo hiểm ra, cười:

- Các vị chưa đọc văn bản quy định của Thủ tướng Chính phủ, về việc sử dụng xe biển xanh à, mà hỏi tôi câu đó?

Triều chỉ vào ba chiếc xe ô tô 4 chỗ, đỗ trên bờ hồ:

- Nhìn kia kìa, thấy chưa, bọn này là "tư tác" nên tự chủ tuyệt đối.

Nguyễn Trí hạ chân chống xe máy xuống, cười:

- Vậy cho nên tôi mới vời các ông về, để xem hình thù cái tự chủ ấy thế nào đây.

Thế nâng máy ảnh lên:

- Ấy, đừng xuống vội, để tớ chụp một kiểu đăng lên mạng, lấy điển hình về một ông chủ tịch tỉnh gương mẫu. Không dùng xe biển xanh, mà sử dụng loại xe hai mươi năm vẫn còn chạy tốt.

Nguyễn Trí tỏ ra không vừa:

- Trông thế thôi, nhưng ông cứ gạ đổi chiếc Honda A - cóc kia xem tôi có đổi không. Muốn chụp ảnh hả. Nào – Anh vẩy tay- Tất cả ra đây làm một kiểu ghi nhớ cuộc hội ngộ của nhóm 4T sau bao nhiêu năm - Nói rồi anh bảo chủ quán - Ông ra nháy giúp chúng tôi một pô.

Người chủ quán chụp ảnh xong, trả lại máy cho Thế, xoa tay:

- Dạ, mời các sếp. Mọi thứ đã chuẩn bị đúng theo ý của sếp Trí rồi, chỉ chờ các sếp vào là bê lên thôi ạ.

Nguyễn Trí gật đầu:

- Cảm ơn ông. Giới thiệu với ông: Đây là những người anh em cùng học một trường với tôi. Còn giới thiệu với các bạn đồng môn: Đây là ông chủ quán, một đầu bếp giỏi, đã từng có thời gian mở nhà hàng ở Cộng hòa Séc..

- Khỏi giới thiệu - Triều vỗ vai Nguyễn Trí - Lúc ông chưa đến, bọn tôi đã làm quen với ông ấy rồi. Địa thế ở đây mát mẻ, cách kinh doanh khá lạ, nhưng còn đồ ăn thì phải để lát nữa cái lưỡi trả lời.

Chủ quán xoa tay, giọng lễ độ:

- Dạ, sếp dạy chí phải. Nhà hàng rất muốn, sau khi dùng xong bữa các sếp cho ý kiến, để chúng em còn rút kinh nghiệm ạ.

Nhóm 4T kéo nhau vào, bên trong lều trang bị đơn sơ, nền lát gạch đỏ như son, bàn ăn thấp, hình bát giác, uốn, ghép bằng cây song, kết nối bằng những sợi dây mây đánh bóng màu cánh gián. Nguyễn Trí đưa cho mỗi người một chiếc thảm ngồi:

- Trừ khu nghỉ mát trên đỉnh Tam Thiên do người Pháp để lại, còn hiện nay ở thị xã Tân An chỉ có quán bình dân thôi. Riêng nhà hàng "Lá cọ" này, đầu tiên làm theo mô hình mới. Món ăn đa số là món ăn dân dã ở các vùng, miền. Không sơn hào, hải vị hoặc chim trời, muông thú như vùng quê của các ông đâu. Nhưng tôi bảo đảm ăn xong, các ông nhớ đời.

- Khắc ăn, khắc biết! - Triều đặt can rượu xuống bàn nói gióng một –"Chưa đến Tây phương chưa gặp Phật". Để ăn rồi sẽ phát biểu.

Vừa lúc ấy nhân viên phục vụ bê đồ ăn lên, anh ta vừa bầy ra mâm, vừa giới thiệu:

- Thưa các sếp, đầu tiên là món ốc mít hồ Sâm Cầm hấp lá chanh, còn đây là món chả ốc bươu làng Hà, và đây là món lươn bắt ở vùng đầm lầy đồng Lạc Yên om với chuối chát bãi Giữa sông Hồng..

Nguyễn Trí ngắt lời anh ta:

- Thôi, cậu cứ bày hết ra mâm, phần giới thiệu để mình thao tác cho. Cần gì mình sẽ gọi.

- Dạ, vâng. Cần gì các sếp cứ nhấn chuông là em có mặt phục vụ ạ - Nói rồi người nhân viên xin phép ra khỏi quán.

Thế nhìn mâm thức ăn, gật gù:

- Đã có các món cua, cá, ốc rồi lại có cả thịt gà đồi nữa này.

Nguyễn Trí đáp:

- Tôi sợ có người không ăn được cua, ốc nên báo thêm.

Thế tặc lưỡi:

- So với hồi sinh viên, thế này là tướng rồi.

- So thế mà cũng so - Thức cười - Bây giờ các món ăn dân tộc là đặc sản đấy ông ạ. Tuy vậy, tôi vẫn khoái đời sinh viên hơn, thiếu thốn vật chất, nhưng vui mà vô tư.

- Rượu San Lùng một trăm phần trăm đây - Triều nhấc can rượu đặt lên bàn - Đặc sản chính cống của huyện Bát Xát, xứ Hoàng Liên Sơn đấy. Mấy khi bạn bè cũ lâu ngày gặp nhau, hôm nay quyết không say, không về.

Nguyễn Trí đồng tình:

- Uống thì uống, say thì say, nhưng uống theo kiểu gì đây, bằng chén hay bằng bát?

- Không có em nào hầu rượu à – Thế vờ vĩnh nhìn quanh - Ông làm chủ tịch kiểu gì thế?

Nguyễn Trí nhấc nồi lẩu lên kiềng bếp, bật lửa châm cồn:

- Bao giờ các ông làm khách của uỷ ban, sẽ có người hầu rượu, còn hôm nay bạn bè gặp nhau, miễn đòi hỏi.

Triều cầm bát rượu lên tay:

- Ông Trí nói đúng đấy. Thời bây giờ ăn ra ăn, chơi ra chơi, còn kiểu uống thì tôi đề nghị: Ta trở lại thời sinh viên, tất cả uống chung một bát. Đầu tiên là ông Thức "Trẻ con sống nhiều năm" uống trước, sau đến ông Thế, kế đến là ông Trí, cuối cùng tôi khóa hậu.

- Tiền chủ, hậu khách chứ! - Thế cự lại.

- Không! - Triều lắc đầu - Lệ trước đây thế nào bây giờ cứ vậy. Hoàn cảnh không thay đổi phong cách - Nói rồi Triều trịnh trọng nâng bát rượu đưa cho Thức – Đệ mời huynh.

Thức đón bát rượu, uống một ngụm, "khà" một tiếng, gật gù:

- Rượu này ăn đứt rượu của cậu Thế. Rượu gì mà uống vào nặng đầu bỏ mẹ.

Thế cười:

- Anh chỉ được cái nói lấy lòng. Chả biết thằng cha nào nhắn tin: "Thi thoảng tiện xe về Hà Nội, gửi cho tớ mấy can để tiếp khách". Đúng là "Có mới, nới cũ".

Thức cười:

- Chắc lần ấy, rượu của cậu gửi cho tớ, không phải rượu Làng Vân?

- Không phải là thế nào - Thế cãi - Lần nào gửi cho anh, tôi đều đến tận lò lấy chính hãng Làng Vân. Chắc tại các bố vừa uống rượu ta lẫn rượu tây nên mới bị nhức đầu, lại đổ bừa, đổ bãi.

- Thôi đi các tướng – Triều gàn - Rượu mỗi vùng ngon mỗi kiểu, cãi nhau thế cãi cả đời. Đề nghị tập trung vào chuyên môn.

Lần lượt bốn người cạn hết bát rượu. Triều nghiêng can rót rượu ra:

- Nhưng nói thật với các ông: Tôi là thằng đi tứ xứ, lại làm nghề du lịch, nhưng phải nói: Chưa rượu nào ăn đứt được rượu San Lùng quê tôi. Đúng như ông Thức nói, rượu Làng Vân của ông Thế chỉ được cái tiếng thôi.

Thế định cãi lại, nhưng thấy Thức nháy mắt, hất hàm ra hiệu liền thôi, anh cầm một cái chân gà lên ngắm:

- Gà đồi chính hiệu đây, thịt thơm, ngon nhưng xương cứng bỏ xừ ra.

- Anh ăn cái này - Nguyễn Trí tiếp cho mỗi người miếng thịt gà, rồi gắp vào bát cho Thức cái phao câu - Tôi nhớ ngày trước còn học, mỗi lần vợ anh lên "tắc tế" đều có phao câu gà, và lần nào chị ấy nhắc khéo, đó là món khoái khẩu của anh.

- Trí chỉ được cái nhớ dai - Triều nói sau khi cạn hết bát rượu - Chẳng qua bà Liên sợ bọn mình tranh ăn của ông Thức nên nói chặn trước. Nhưng thực lòng "nói cho vuông" : Trần đời tôi chưa thấy người đàn bà nào chiều chồng như bà Liên vợ ông Thức.

- Kể ra điều ấy không sai - Thức gật gù - Nhà tớ đông chị em, mỗi tớ là con trai, nên ông bô, bà bô gạ tớ lấy vợ sớm. Quả thật vợ tớ có hơi già một chút, nhưng được cái cơm ngon, canh ngọt. Nhưng công bằng mà nói, bây giờ đi nhiều, quan hệ rộng, đôi khi nhìn các em trẻ, đẹp thấy tiêng tiếc..

- Thì làm thêm "tập hai" nữa - Triều cười, bê bát rượu lên – Anh theo anh Thế về Kinh Bắc, gái quan họ hơi bị xinh đấy.

- Thôi đi bố - Thế nói - Chị Liên vợ anh Thức, bây giờ đến hoa hậu hoàn vũ còn xách dép chạy dài dài. Hôm mình xem bà ấy trả lời phỏng vấn trên ti vi, ở chương trình "Gặp gỡ những người phụ nữ kinh doanh giỏi", thấy chị ấy còn trẻ đẹp hơn ngày xưa.

Nguyễn Trí nói với Thức:

- Lâu lắm rồi tôi không gặp chị Liên. Nghe nói, anh, chị chuẩn bị đặt thêm một cơ sở nữa ở bên Lào phải không?

- Ừ - Thức gật đầu – Nguyên do là thế này: Bữa khánh thành tổ hợp sản xuất gạch lát và các thiết bị vệ sinh cao cấp ở miền Trung, có cả khách nước ngoài đến dự. Sau khi tham quan nhà máy, thấy khả thi, Bộ Xây dựng Lào cử chuyên viên kinh tế sang đặt vấn đề với Tổng công ty, muốn hợp tác xây dựng một cơ sở sản xuất vật liệu xây dựng ở vùng Hạ Lào. Theo kế hoạch, cuối tháng này vợ chồng mình sẽ bay sang bên đó thị sát tình hình thực tế.

Vẻ mặt Nguyễn Trí trầm ngâm, lát sau anh hỏi:

- Có một vấn đề tôi muốn hỏi anh từ lâu, nhưng bây giờ mới có dịp.

Thức chống đũa xuống mâm:

- Chắc cậu lại định hỏi về chuyện mình xin nghỉ sinh hoạt Đảng chứ gì?

- Đúng là chuyện đó thật – Nguyễn Trí gật đầu - Anh có ân hận sau khi quyết định rời khỏi Đảng không?

- Điều này mình đã tâm sự với Thế rồi - Thức nói sau khi nhấp thêm một ngụm rượu - Nhưng hôm nay Trí hỏi, mà nhân thể có tất cả các bạn ở đây, mình nói thật: Lúc còn công tác ở ngành, mình là một trong số người được Bộ coi là nhân tố nguồn. Phải xin ra khỏi Đảng là sự bất đắc dĩ, nhưng đó là sự bất đắc dĩ chín chắn sau khi cả mình và Liên đã suy nghĩ và bàn bạc kỹ. Còn về câu hỏi có ân hận không, thì thế này: Gia đình mình vốn là cộng sản nòi, bố mình là đảng viên Thành Hà Nội vào những năm đầu Kháng chiến chống Pháp, mẹ mình trước khi nghỉ hưu, là cán bộ phụ nữ quận. Vì thế, khi nghe mình làm đơn xin ra Đảng, hai cụ phản đối kịch liệt. Nhưng như các bạn thấy đấy, sau khi nghỉ sinh hoạt Đảng, rời khỏi cơ quan nhà nước, thành lập doanh nghiệp, mình vẫn làm tròn trách nhiệm một công dân, hàng năm đơn vị của vợ chồng mình, ngoài nộp thuế đầy đủ theo quy định của Nhà nước, còn có quỹ làm từ thiện..

- Trong doanh nghiệp của anh, hiện nay có tổ chức Đảng không? – Nguyễn Trí hỏi.

- Có chứ! – Thức đáp không một chút do dự - Tổng công ty có đủ các thành phần: Đảng, Công đoàn, Đoàn thanh niên, Hội phụ nữ.. Có điều vỉ lực lượng đảng viên mỏng, nên chưa đủ điều kiện thành lập Đảng ủy được.

- Anh có ý định quay lại sinh hoạt không? - Nguyễn Trí hỏi tiếp.

Trầm ngâm một lát, Thức nói:

- Quay lại hay không, với mình không quan trọng. Chỉ có thể nói với các bạn thế này: Cho dù bất cứ ở hoàn cảnh nào, mình vẫn tâm niệm là một đảng viên.

Triều mặt đỏ lựng vì hơi men:

- Nói thật với ông Trí. Trong nhóm 4T, ông là thằng tài năng, thông minh, nhanh nhẹn, lại có tướng làm quan, nên ông làm chính khách. Kể ra có danh vị, quyền lực cũng tự hào, nhưng con đường hoạn lộ ấy nhiều lúc xương xẩu lắm. Trên tỉnh tôi, vừa rồi có vị "té ngựa" ngang chừng, bị kỷ luật về vườn, những kẻ trước đây bám đuôi, nịnh nọt, nay chẳng đứa nào thèm ngó ngàng tới. Chính vì thế, nên tôi theo gương ông Thức, rẽ ngang tìm con đường độc lập, tự chủ, chứ còn bám vào cơ quan nhà nước, nếu không tham ô, tham nhũng thì suốt đời nghèo.

- Triều nói như vậy mình e rằng "Vơ đũa cả nắm". Cán bộ nhà nước có phải ai cũng mang tư tưởng ấy đâu – Nguyễn Trí nói, rồi hỏi - Thế ông cũng nghỉ sinh hoạt Đảng rồi à?

- Đâu có! - Triều nói – Cũng may cho tôi, tờ giấy ghi điều khoản: "Đảng viên không được làm giàu" lúc ấy sửa lại, nên bây giờ tôi vẫn là người của Đảng. Chỉ có vợ chồng ông Thức là thiệt, oan uổng quá, giá đợi sau khi Đảng cho phép "Đảng viên được làm giàu chính đáng" thì tốt hơn không.

- Nhưng mình lại không nghĩ thế - Thức nói - Việc xin ra khỏi Đảng lúc ấy là bất đắc dĩ, nhưng rất kịp thời. Vì nếu không thế, làm sao vợ chồng mình có cơ hội khẳng định được bản lĩnh, và chứng minh được sự sai lầm không đáng có đã đưa ra. Đảng viên chẳng lẽ không có quyền ước mơ sống tốt hơn ư? Đảng và Nhà nước không đang cố gắng tìm mọi cách để cho dân giàu, nước mạnh đó ư?

- Đấy là khẩu hiệu bây giờ - Thế chen lời vào - Còn trước đây khẩu hiệu có thế đâu, toàn hô hào "Nước có mạnh, dân mới giàu".

- Thì chết và sai lầm ở chỗ ấy đấy - Thức nói - Tuy vậy, suy cho cùng, thành hay bại cũng từ con người mà ra. Nếu ai đề ra chủ trương, đường lối đúng đắn, có chiều sâu thì dân chúng được nhờ, ngược lại.. – Thức ngập ngừng rồi không nói nữa.

- Tôi hiểu ý của anh - Nguyễn Trí đỡ lời Thức - Tôi muốn hỏi anh một câu hỏi nữa.

- Này, từ ngày giữ chức Quyền Chủ tịch, nghe chừng khiêm tốn nhỉ - Triều hóm hỉnh, đưa cho Nguyễn Trí bát rượu – Muốn hỏi gì, cạn đi rồi hẵng hỏi. Mà này, cạn thì cạn hết, đừng có để lại "long đen" dưới chén đấy.

- Cứ để đấy lát nữa mình sẽ uống - Nguyễn Trí đặt bát rượu xuống – Câu hỏi của tôi dành cho anh Thức là thế này: Nếu bây giờ tôi mở cửa mời anh về Phúc Vinh xây dựng một tổ hợp sản xuất vật liệu, anh có về không?

- Đâu có lợi nhuận là tôi làm - Thức đáp - Nhưng dân Bắc khó chơi lắm. Các bạn có nhớ câu thiên hạ hay truyền miệng không: "Người xứ Bắc nói vậy mà không phải vậy". Bây giờ ông mạnh miệng hô hào tôi về thuê đất, bỏ tiền đền bù giải phóng mặt bằng, xây dựng nhà máy. Nhưng khi làm ra sản phẩm, muốn tiêu thụ, phải đón cửa trước, luồn cửa sau, lạy van các ông như tế sống vẫn không bán nổi một viên. Trong khi đó, quân của các ông cứ lấy vật liệu giá rẻ của Trung Quốc tuồn vào công trình, thế là cơ sở sản xuất của tôi không bị đánh, mà tự nhiên tan.

- Và thế là tình bạn cũng tan theo - Triều cười hề hề nói đế vào.

Thế đập tay Triều:

- Nói vớ vẩn, im để nghe xem thế nào.

Nguyễn Trí nghiêng đầu suy nghĩ, lát sau anh nói:

- Tôi hiểu điều anh vừa nói. Nhưng như vậy anh mới chỉ nhìn một phía. Tại sao chúng ta không nghĩ tìm cách hạ giá thành sản phẩm, mà chất lượng vẫn đẹp và tốt. Tại sao chúng ta cứ để giá vật liệu của nước ngoài chèn giá sản phẩm trong nước, mà không thấy xấu hổ? Nói thật với các anh, nhiều lúc tôi buồn vì lòng tự trọng dân tộc của một số người. Suy cho cùng, dường như đó không phải là sự quá độ trong tiến trình phát triển xã hội, mà là sự quá đà trong tư tưởng trì trệ..

- Nguyễn Trí này - Thế vỗ vai bạn - Hôm nay không phải ông mời bọn mình về để thuyết giáo quá trình xã hội hóa đấy chứ?

- Không! - Nguyễn Trí gật đầu - Hôm nay tôi mời các anh về, không chỉ với tư cách bạn bè. Mà là trên danh nghĩa một công dân của tỉnh Phúc Vinh, muốn vời các anh đến làm kinh tế ngay trên địa phương của chúng tôi.

- Cả với danh nghĩa quan đầu tỉnh chứ? - Triều hỏi.

- Nói như thế cũng đúng - Nguyễn Trí gật đầu – Bởi tôi là công dân của tỉnh Phúc Vinh, được Đảng và nhân dân giao cho nhiệm vụ cầm cờ.

Sau câu nói của Trí, không khí trong lán ắng lặng. Lát sau Thức lên tiếng:

- Trí nói nghiêm túc chứ?

- Hơn cả nghiêm túc các bạn ạ - Giọng Nguyễn Trí nhẹ, thanh âm thoát ra tha thiết - Tôi là người chịu trách nhiệm trước Đảng và nhân dân Phúc Vinh của tôi. Tất cả mọi con mắt đang hướng về tôi. Đâu chỉ là sự kỳ vọng, mà là một câu hỏi lớn: Này Nguyễn Trí, đồng chí sẽ làm gì cho nhân dân Phúc Vinh? Hay đồng chí vẫn như người khác: Hài lòng, thỏa mãn với quyền lực sẵn có, ngồi ở cái ghế đặt trên đầu nhân dân, rồi đưa ra những khẩu hiệu sáo rỗng, thao thao một mớ lý thuyết suông và vỗ tay, rồi dự tiệc, rồi nhận hoa và nâng trên tay ly rượu vang đỏ như màu máu..

- Nói vào đề đi - Thức cầm tay Nguyễn Trí, bóp nhẹ như muốn nhắc bạn nén kìm cảm xúc - Bạn nói đi, bạn muốn gì ở bọn mình?

- Cái tôi muốn - Nguyễn Trí nhắc từng lời - Là muốn: Tự chủ hóa dân tộc ngay trên đất Phúc Vinh này.

- Vậy ông là người có tư tưởng bài ngoại ư? - Thế hỏi.

- Không - Nguyễn Trí lắc đầu - Tôi không đi ngược lại chủ trương đường lối của Đảng và Nhà nước. Việc mở rộng cửa, mời, chào các doanh nghiệp nước ngoài, tạo ra các khu công nghiệp nhằm mở mang, thúc đẩy nền kinh tế, là chủ trương cực kỳ đúng đắn. Nhưng bên cạnh đó, tôi muốn khuyến khích và tạo cho các doanh nghiệp tư nhân trong nước có chỗ đứng, để khẳng định lòng tự trọng của dân tộc.

- Vậy là bạn muốn biến tỉnh Phúc Vinh thành nơi thực nghiệm cho cơ chế mới? - Triều hỏi.

Khuôn mặt Nguyễn Trí rắn đanh lại, giọng nói chắc nịch:

- Không phải là thí điểm, mà phải làm thực sự, làm có hiệu quả! Nhân dân Phúc Vinh nhiều lần đã làm vật tế thần, mà đói nghèo, lạc hậu vẫn hoàn đói nghèo, lạc hậu. Tôi không thể lại đi theo con đường mòn ấy nữa - Nguyễn Trí nhấc can rượu rót đầy ra bát, nâng lên - Nhóm 4T chúng ta đã từng thề: "Có phúc cùng vui, có nạn cùng chia". Vậy giờ đây các bạn hãy vì tôi. Không! Không phải vì tôi! Mà các bạn hãy coi đó là lời yêu cầu, sự mong mỏi của nhân dân Phúc Vinh với những nhà doanh nghiệp tư nhân: Hãy vì nhân dân Phúc Vinh mà làm những việc cần làm. Các bạn có biết không, đã bao đêm tôi không ngủ, đã bao ngày tôi suy tư. Không, các bạn đừng hiểu nhầm tôi đang củng cố địa vị, hay vì cái ghế quyền lực tôi đang ngồi. Bởi, nếu không phải là tôi, thì sẽ là của một ai đấy sẽ ngồi lên và đảm nhiệm. Thiên hạ không thiếu những người có tài, có đức. Nhưng thời đại đã chọn tôi, và một khi nhân dân Phúc Vinh đã trao cho tôi ngọn cờ, vậy tôi đâu có quyền làm phai nhạt lịch sử quê hương..

- Nhưng ở tỉnh ông chẳng phải đang có cả một tập thể lãnh đạo đấy ư? - Thức ngắt lời Nguyễn Trí - Liệu có phiêu lưu và liều lĩnh, khi ông muốn thay đổi. Và Trí có lòng tin vào sự thay đổi ấy, nếu một khi bắt đầu bằng những kẻ muốn làm giàu như bọn tôi?

- Làm giàu chính đáng! - Nguyễn Trí lên tiếng sau câu nói của Thức - Miễn là công việc ấy đem lại quyền lợi cho nhân dân, củng cố được lòng tin của quần chúng với Đảng, với chính quyền, tôi sẽ thay đổi một khi tôi thấy đúng.

- Trí có thể nói cụ thể hơn một chút về ý định của mình không? – Từ này Thế im lặng chợt lên tiếng hỏi.

- Tôi muốn tìm ra một công thức.. – Đang nói bỗng Nguyễn Trí dừng lại, cau trán tìm từ diễn giải - Không! Không phải là công thức, mà chính là phải tìm ra một giải pháp..

- Vậy ông đã tìm ra chưa? – Triều láu táu hỏi.

- Ít ngày trước Phó Chủ tịch Dương Quang Nghĩa cũng đã hỏi tôi như thế, nhưng tôi chưa trả lời – Nguyễn Trí đáp - Nhưng hôm nay tôi có thể trả lời các bạn được. Ở Phúc Vinh, không có giải pháp nào, ngoài giải pháp lấy công nghiệp hóa làm đòn xeo để thúc đẩy nền kinh tế đi lên.

- Theo như tôi tôi biết – Thức nói – Tỉ lệ nông nghiệp tỉnh Phúc Vinh chiếm hơn 80%. Để thực hiện công nghiệp hóa ở một tỉnh gần như thuần nông như vậy không đơn giản và dễ dàng đâu – Thức nói.

- Và ông nên nhớ - Triều nói đế theo - Ông mới chỉ là Quyền Chủ tịch thôi nhé! Ông mà hăng tiết quá, là có ngày họ đặt ông lên bếp than, thay món vịt nướng đấy!

- Đừng đùa nữa - Thức bảo Triều rồi nói - Nghe vấn đề của Nguyễn Trí đặt ra rất nghiêm túc đấy. Còn về chuyện đặt tổ hợp sản xuất vật liệu xây dựng ở Phúc Vinh, nói thì dễ, nhưng làm như thế nào là điều cần phải bàn. Để khi về tôi sẽ nói chuyện với bà xã và mấy vị chung cổ phần xem sao. Thực ra, những người đó cũng toàn là người trong nhà, nhưng thế mới khó. Nếu công việc trôi chảy, làm ăn có lợi nhuận thì không thành vấn đề, nhưng xảy ra điều gì bất trắc lúc ấy khó ăn, khó nói lắm.

- Thì tôi có bắt anh phải trả lời ngay đâu – Nguyễn Trí nói - Nhưng tôi muốn anh về bàn bạc với chị Liên và các vị ở Tổng Công ty nhanh chóng giúp tôi. Thời gian bây giờ còn quý hơn vàng ngọc, tôi nói thế để mong anh lưu ý - Nguyễn Trí nâng bát rượu lên - Bây giờ tôi xin cạn bát rượu này, coi đó là bát rượu của niềm hy vọng cho tương lai của nhân dân Phúc Vinh – Nói xong Nguyễn Trí ngửa cổ uống một hơi hết bát rượu.

Triều hỏi Nguyễn Trí:

- Còn tôi và anh Thế thì sao đây, thưa ông sắp sửa thành chủ tịch?

- Có chứ, hai vị đừng lo mất phần - Nguyễn Trí hóm hỉnh nói - Căn cứ vào thực tế của Phúc Vinh sau tái lập tỉnh. Ngoài khu nhà khách của ủy ban lâu ngày đã xuống cấp, nên mỗi khi có hội nghị quan trọng hoặc chiêu đãi khách quốc tế, chúng tôi lại phải đưa về ăn, nghỉ tại khách sạn Hà Nội, vừa tốn kém vừa mất thế tự chủ. Vì vậy – Anh đưa tay chỉ qua cửa số về phía bên kia hồ - Tôi muốn ông Triều kéo quân về, xây dựng một khách sạn 5 sao, có hội trường tổ chức sự kiện, có bể bơi, sân gôn mi – ni, bãi chơi ten – nít, sân cầu lông và một số hạng mục ở khu đầm lầy phía Bắc hồ Sâm Cầm.

- Sao tỉnh không giao cho Sở Xây dựng đảm nhận? - Triều hỏi.

- Nếu tỉnh Phúc Vinh đủ năng lực thì tôi vời ông về đây làm gì - Nguyễn Trí nói - Riêng hạng mục xây dựng các cơ quan đầu não của tỉnh đã ngập lút đầu rồi, nếu cứ đợi thì đến bao giờ, chính vì thế tôi muốn đơn vị của ông đảm nhận giúp.

- Ông làm sao biết năng lực của công ty tôi mà đặt vấn đề? - Triều nheo mắt nhìn Nguyễn Trí.

- Ấy, sao lại coi thường nhau thế! - Nguyễn Trí vỗ vai bạn - Là bạn bè với nhau sao lại không biết. Cả gia đình tôi, đã một lần được nằm trên chiếc giường êm ái, trong một căn phòng lịch sự, và được thưởng thức món đặc sản cá hồi, cá tằm ở Khu Nghỉ dưỡng cao cấp vùng du lịch Suối lạnh dưới chân dãy Phăng - Si – Phăng rồi. Lại còn cả không khí trong lành ở quần thể nghỉ mát trên núi Tiên Sa nữa. Phải nói đẹp hết chê, vì những cảnh đẹp mê hồn của thiên nhiên, kết hợp với những phương tiện hiện đại. Chả thế lúc về, bà xã tôi khen hết lời..

Triều hỏi:

- Ông, bà đến bao giờ mà không điện cho tôi?

- Không phải tôi không gọi - Nguyễn Trí cười tủm tỉm - Nhưng mỗi khi gọi, nghe thấy toàn tiếng đàn bà đáp lại: "Xin lỗi quý khách, sếp của em đi vắng, không có nhà ạ!".

Nghe Nguyễn Trí uốn éo theo giọng phụ nữ, Thức và Thế cười nắc nẻ, còn Triểu mặt đỏ lựng như gấc chín:

- Mẹ kiếp, ông chỉ giỏi bịa - Rồi đánh trống lảng - Thôi, nói cho gọn, ông muốn xây dựng hạng mục gì, cứ gửi thư mời thầu, tôi sẽ tham gia.

- Đề mục này - Nguyễn Trí lắc đầu - Tôi không cho đấu thầu mà muốn chỉ định công ty ông đảm nhận.

- A lúi! - Triều nhướng mắt nhìn Nguyễn Trí - Công trình quy mô, hoành tráng như vậy, dự án đến tiền tỷ, ông mạnh tay quyết đáp như thế, không sợ sai nguyên tắc à?

- Về nguyên tắc sai, đúng, tôi sẽ giải trình với Thường vụ Tỉnh ủy và Hội đồng Nhân dân trong cuộc họp sắp tới - Nguyễn Trí nói - Còn việc của ông là: Khảo sát mặt bằng, lập hồ sơ thiết kế, gửi Hội đồng thẩm định. Sau khi duyệt xong, ông cho quân tiến hành thi công ngay giúp tôi.

- Một công trình như vậy, mà ông làm cứ như xây một cái nhà cấp bốn ý - Triều bĩu môi - Thi công trên một vùng đầm lầy như thế, nhanh cái con khỉ!

- Ông đừng ngại - Nguyễn Trí nói - Về điều kiện, từ bản đồ thổ nhưỡng đến tư liệu địa chất, Sở Tài nguyên và Môi trường kết hợp với Sở Xây dựng sẽ cung cấp đầy đủ cho ông.

- Còn vấn đề giải tỏa, ông đã lường trước sự phản ứng của dân chúng chưa? – Triều hỏi.

- Ông chưa đến thăm thực địa nên ông không biết - Nguyễn Trí nói - Toàn bộ diện tích vùng đầm lầy phía Bắc hồ Sâm Cầm, trực thuộc quản lý của Ủy ban thị xã Tân An, cho nên công việc giải phóng mặt bằng gặp ít khó khăn, và tiền đền bù giải ngân sẽ thuận lợi.

- Như vậy đất ấy thuộc đất quỹ 2 - Triều gật gù - Tuy vậy, ông đừng chủ quan không ốm đòn đấy. Với kinh nghiệm giải phóng mặt bằng của tôi, thì việc giải tỏa bãi tha ma là "xương" nhất. Tôi đã từng bị dân địa phương nhốt vài ngày vì động đến mồ mả rồi đấy ông ạ.

- Theo tài liệu của Ủy ban thị xã Tân An báo cáo – Nguyễn Trí nói - Tổng số có 97 ngôi mộ xây cất có chủ, còn lại là mộ vô danh của những người chết vào nạn đói năm Ất Dậu. Hiện nay tỉnh đã hoạch định, bố trí khu nghĩa trang mới ở km 11 trên đường đi Tam Thiên, vì vậy việc đền bù và di dời, tôi nghĩ không phức tạp lắm.

- Ông phải lường trước những vấn đề phát sinh đấy - Triều nói - Rồi ông sẽ thấy, chỉ cần tin tức đền bù lọt ra ngoài, là sẽ có nhiều. Mồ, mả từ vô chủ thành có chủ. Rồi còn có cả lều, quán, cây cối mọc lên nhan nhản để đòi đền bù, lúc đó tha hồ mà vãi tiền.

- Tôi hiểu ý ông - Nguyễn Trí gật đầu - Chính vì thế, nên ngay từ lúc dự tính, tôi đã yêu cầu Ban Chỉ đạo nâng cấp đô thị Tân An lên thành phố, kết hợp với các đồng chí lãnh đạo ủy ban thị xã lập tờ khai, thống kê toàn bộ, yêu cầu từng hộ dân ký cam kết rồi, nên chuyện phát sinh như ông nói khó xảy ra.

- A lúi.. - Triều kêu ré lên - Thảo nào người ta chọn ông làm quan đầu tỉnh là phải, biết lấy kinh nghiệm của đời làm kinh nghiệm cho mình. Vậy còn gì nữa không hả ông Quyền Chủ tịch tỉnh? - Triều nheo mắt nhìn Nguyễn Trí.

- Còn việc này nữa - Nguyễn Trí nói - Nếu ông khó khăn về nhân lực, tôi sẽ bàn với các doanh nghiệp, hoặc các nhóm thợ làm nghề, cung cấp cho công ty ông các nguồn lao động tại địa phương.

Triều cười khảy:

- Sao ông không nói thẳng ra: Công ty tôi sẽ giải quyết công ăn, việc làm cho số nhân lực đang bị thất nghiệp của tỉnh Phúc Vinh?

- Nói như ông cũng phải - Nguyễn Trí cười xòa - Nhưng ông nên nhớ: Nếu áp dụng như thế là lợi cả đôi đường. Phía công ty của ông không phải lo lán trại cho người lao động, còn bên tôi thì giải quyết được nhân công dư thừa.

- Được rồi, về phần ông cứ thế đã – Triều nói - Bây giờ đến lượt tôi đưa ra yêu cầu cho ông đây.

- Ông cứ nói - Nguyễn Trí gật đầu.

- Diện tích khu đầm lầy ấy là bao nhiêu? - Triều hỏi.

- Mười hai héc ta, chưa tính diện tích hồ Sâm Cầm - Nguyễn Trí nói.

- Tôi muốn mua đứt khu đầm lầy đó, có được không? – Triều nghiêng mặt, hỏi.

- Tỉnh cho công ty ông thuê 50 năm cơ mà, sao phải mua? – Nguyễn Trí hỏi lại.

- Đấy là việc của tôi - Triều nhấn mạnh từng từ - Ông về trình với lãnh đạo tỉnh: "Công ty Du lịch và Giải trí một thành viên Thanh Triều" muốn mua đứt khu đất ấy.

- Với giá nào? - Thế chen ngang hỏi - Giá thị trường hay theo ba lem nhà nước?

- Tôi mua theo quy chuẩn định giá phân loại thổ nhưỡng của nhà nước - Triều đáp.

- Về việc này tôi có thể trả lời ngay được - Nguyễn Trí nói - Theo Nghị định mới nhất của Thủ tướng Chính phủ ban hành: Đất đai bây giờ là hàng hóa đặc biệt, chỉ cho thuê chứ không được bán.

- Nếu vậy, ông phải đặt vấn đề với tỉnh cho tôi một điều kiện - Triều nheo mắt nhìn Nguyễn Trí.

- Điều kiện gì, ông nói đi – Nguyễn Trí hỏi.

Triều nói sau khi uống một ngụm rượu:

- Ngoài các công trình xây dựng theo yêu cầu, phần diện tích đất còn lại, tỉnh cho phép công ty tôi xây dựng các biệt thự mi – ni, để kinh doanh vào các dịp lễ và ngày nghỉ cuối tuần.

- Điều này.. - Nguyễn Trí ngừng lời suy tư một chút, rồi hỏi - Nhưng không vì yêu cầu này mà ông ép tôi chứ?

- Không bao giờ - Giọng Triều chắc nịch - Nhưng tôi nghĩ: Các tỉnh khác đã cho tôi làm thế, chẳng nhẽ tỉnh của ông lại thiếu thông minh, không lợi dụng cái đó để tăng thêm thu nhập?

- Tôi hiểu - Nguyễn Trí đáp - Quả thực tôi chưa nghĩ đến điều đó, nhưng tôi hứa sẽ tạo điều kiện hết mức.

- Vậy thì được - Triều nói - Về năng lực kỹ thuật và phương tiện thi công thì công ty tôi có đầy đủ. Nhưng gay go nhất, là việc điều chuyển vốn từ các công trình khác sang nên cần phải bàn.

- Có khó tôi mới nhờ đến ông - Nguyễn Trí nói - Vậy ngay đầu tuần này, tôi sẽ trình kế hoạch lên Thường vụ Tỉnh ủy và Hội đồng Nhân dân. Tôi sẽ đưa ra cả điều kiện của ông nữa, được chứ?

- Cứ hòm hòm thế đã - Triều đáp.

- Còn tôi thì sao - Thế hỏi - Có việc gì cho tôi làm không?

Nguyễn Trí nói:

- Riêng anh Thế, giúp tôi phần vệ sinh môi trường.

- Ông định xây dựng "Công viên Vĩnh hằng" hay Nhà máy Xử lý rác? – Thế hỏi.

- "Công viên Vĩnh hằng" thì chưa - Nguyễn Trí đáp - Cái lo trước mắt của tôi, là rác thải công nghiệp. Vì sau khi các nhà máy ở khu công nghiệp đi vào sản xuất, thì vấn đề xử lý rác thải cần phải chuẩn bị trước.

- Các anh đã có "Công ty Môi trường xanh" dưới thị xã Yên Hòa rồi cơ mà - Thế hỏi.

- Công suất xử lý rác thải của "Công ty Môi trường xanh" thấp - Nguyễn Trí nói - Khả năng chỉ giải quyết được rác thải của Khu công nghiệp Yên Hòa và Cụm chế xuất Quang Sáng thôi. Còn vấn đề tôi đặt ra với anh, đấy là rác thải của Khu Công nghiệp Tam Thiên mà tỉnh đang tiến hành giải phóng mặt bằng chuẩn bị cơ sở hạ tầng.

- Ông ước tính khoảng bao nhiêu tấn rác phải xử lí mỗi ngày? - Thế hỏi.

- Theo tính toán của các chuyên gia ở Sở Tài nguyên – Môi trường, bước đầu khoảng 30 tấn trên ngày.

- Ô kê - Thế gật đầu - Nhưng ông nói bước đầu, vậy sẽ còn tương lai?

Nguyễn Trí nói:

- Kế hoạch thành lập Khu công nghiệp Tam Thiên ban đầu là năm mươi nhăm héc ta. Nhưng sau đó sẽ điều chỉnh bổ sung lên gấp ba lần, vì vậy anh phải có kế hoạch đón đầu.

- Tôi hiểu rồi – Thế đáp – Vậy ông gửi cho tôi toàn bộ kế hoạch hiện tại và dự án tương lai, tôi sẽ có kế hoạch cụ thể trả lời ông.

- Diện tích xây dựng khu xử lý rác thải, anh dự tính bao nhiêu thì đủ? - Nguyễn Trí hỏi.

- Càng rộng càng tốt - Thế đáp - Nhưng tối thiểu phải được 10 đến 15 héc ta, mà phải gần nguồn nước để chúng tôi xây hệ thống bề lọc.

Nguyễn Trí gật đầu:

- Tôi đã nghĩ đến một địa điểm dưới chân núi Tam Thiên rồi. Nơi ấy đầu nguồn suối Tiêu Hương chảy xuống hồ Đại Ngọc, gần nơi sinh sống của cộng đồng người dân tộc Sán Dìu và Cao Lan.

Từ nãy Thức trầm ngâm, bây giờ mới lên tiếng:

- Trí này, ông phải chú ý đến tính pháp nhân nhé! Làm việc bây giờ nhiệt tình quá nhiều lúc không có lợi đâu.

- Cảm ơn anh và các bạn đã lo lắng cho tôi - Giọng Nguyễn Trí trầm xuống - Không phải chỉ có các anh khuyên tôi thế đâu, nhưng nếu cứ chần chừ, sợ này, sợ nọ, thì đến bao giờ tỉnh Phúc Vinh của tôi mới ngẩng mặt lên được. Bước đi, sợ có người ngáng chân thì đi làm sao nổi. Tôi nghĩ đơn giản thôi: Những việc tôi làm, miễn là mang lại lợi ích cho nhân dân, tôi sẽ quyết tâm làm bằng được. Chỉ mong Đảng, Chính quyền và nhân dân Phúc Vinh hiểu và ủng hộ tôi.

- Thì bọn mình cũng mong Trí thành công - Thức đưa tay nắm lấy tay bạn.

Không khí trong lán cọ lắng xuống, chợt Triều nói như reo:

- A lúi, mải chuyện, quên khuấy một người.

- Ai? - Cả ba người đồng thanh hỏi.

- Tôi muốn nhắc đến nàng trinh nữ với bài thơ tình bất hủ về loài hoa xuyến chi ấy - Triều hóm hỉnh đáp.

- À, đúng rồi, Tuệ Minh - Thế gật đầu - Nàng tiên "cứu đói, cứu khổ" của chúng ta. Lâu nay Trí có biết tin gì về nàng không?

Nguyễn Trí lắc đầu:

- Sau khi ra quân, tôi về chùa Tam tìm, nhưng không gặp. Hỏi thăm, người ta bảo, nàng tìm lại được cha mẹ nên về quê. Tôi về quê hỏi, nhưng chuyện nàng tìm được cha, mẹ là không đúng. Lần mò tìm hiểu, có người nói với tôi, nàng đã xuống tóc nương nhờ cửa Phật..

- Thế Tuệ Minh tu ở chùa nào, ông không biết à? – Triều hỏi.

- Tôi đã đến nhiều chùa tìm nhưng không thấy – Nguyễn Trí lắc đầu – Tôi muốn được gặp nàng để hỏi: Vì sao nàng lại xa lánh thế nhân?

- Tôi tin có một lý do nào đấy – Thức nói – Nhưng tựu chung tất cả do chiến tranh hết. Giả dụ hồi ấy không có lệnh tổng động viên sinh viên đi lính, thì làm gì có những cuộc chia ly, và biết đâu Nguyễn Trí và Tuệ Minh đã chẳng nên đôi lứa.

- Nào ai biết trước lối rẽ của đời mình – Nguyễn Trí thở dài, rồi bỗng nhiên gọi - Chủ quán ơi, mang cho tôi mượn cây đàn.

Người chủ quán cầm cây đàn vào. Nguyễn Trí ôm đàn, áp má lên lớp gỗ màu huyết dụ, bàn tay dịu dàng mân mê ve vuốt, ánh mắt tư lự nhìn về phía xa, những hợp âm nhè nhẹ rung lên, lan trong ngôi quán nhỏ, rồi anh cất tiếng hát, giọng lâng lâng buồn theo từng cung bậc:

- ".. Nếu ngày ấy mình đừng quen nhau.. Thì ngày nay có đâu buồn đau.. Những khi mình xa nhau có đâu buồn đau.. Trên.. Trên.. Trên con đường sóng gió ra đi.. Làm trai tôi đành lỗi hẹn.. Nếu ngày ấy mình đừng quen nhau.. Thì ngày nay có đâu buồn đau..".

Âm thanh đan lên nhau thành chuỗi, tiếng hát lay lắt nhỏ dần rồi dịu lắng, vẻ mặt nhóm "4T" chìm sâu vào ký ức.. Cuối cùng Triều là người phá tan bầu không khí nặng nề ấy:

- Lời ca nghe buồn và da diết rất đúng với mối tình của hai người. Giá như hai người không biết nhau thì làm sao có tâm trạng nặng nề vậy. Các ông biết không, cứ mỗi lần nhớ lúc ở nơi sơ tán, tôi lại nhớ đến mùi vị xôi với oản mà Tuệ Minh mang ra cho bọn mình. Hồi ấy, miếng ăn mới ngon làm sao..

- Ừ, nghe Triều nhắc mình lại tưởng tượng ra - Thế tiếp lời - Miếng ngon nhớ lâu mà. Còn chuyện tình giữa Nguyễn Trí và Tuệ Minh xét cho cùng, thuộc về duyên số rồi.

Nguyễn Trí không đáp, day cằm lên thân đàn, mắt đăm đăm nhìn xuống mặt hồ, bất chợt hình ảnh Tuệ Minh trong tấm áo nâu sồng hiện ra cùng tiếng mõ nhặt khoan nấc nghẹn..

Chương 11

11

Trong cuộc họp với giám đốc các sở về nghe và góp ý kiến vào bản kế hoạch do Nguyễn Trí soạn thảo. Sau khi trình bày xong, anh nói thêm, nhấn mạnh về nhiệm vụ tập trung tìm cách tháo, gỡ những khó khăn ở trại Đạo Cường. Ngồi nghe, Bùi Phẩm không phản đối mà cũng không ủng hộ, mặc cho những người khác phát biểu. Thấy vậy Nguyễn Trí gợi ý:

- Về bản kế hoạch tôi vừa trình bày, ngoài những ý kiến của các đồng chí khác, ý kiến của đồng chí Bùi Phẩm thế nào?

Bùi Phẩm nhếch mép, thủng thẳng đáp:

- Tôi là phó, cấp trên bảo thế nào tôi làm vậy, kiến, cung gì.

Nguyễn Trí như không chú ý đến thái độ của Bùi Phẩm, anh gập bản tài liệu lại, kết luận:

- Nếu như các đồng chí không còn ý kiến gì bổ sung thêm, thì cuộc họp dừng tại đây. Những vấn đề liên quan đến các sở và các ban, ngành trong tỉnh, tôi sẽ gửi kế hoạch cụ thể, sau khi đã thông qua Thường vụ Tỉnh uỷ và có ý kiến của đồng chí Bí thư.

- Cứ để rồi xem thế nào.. - Bùi Phẩm xách cặp đứng dậy sau khi buông lửng ra câu nói bâng quơ.

Dương Quang Nghĩa rời phòng họp sau cùng. Anh nói với Nguyễn Trí:

- Tôi đã nói trước với ông rồi. Bùi Phẩm sẽ không để cho ông yên với cái bản kế hoạch đầy phiêu lưu kia đâu.

- Thế theo anh, kế hoạch như vậy là sai à? - Nguyễn Trí hỏi.

- Không - Dương Quang Nghĩa chống hai tay xuống bàn, nói - Tôi không bảo là sai, mà tôi ghê răng với cụm từ ông viết trong đó: "Phải ưu tiên đặt quyền lợi của người dân trước mọi điều kiện trong khi thực hiện công tác giải phóng mặt bằng..". Cứ theo ý tứ của câu nói đó, nghe chừng táo bạo quá. Và ông rất dễ bị quy chụp là kẻ "Chạy theo đuôi quần chúng". Phải chiều chuộng, thỏa mãn và đáp ứng mọi yêu sách của họ đòi hỏi. Tôi tin khi bản kế hoạch này đưa ra Thường vụ và Hội đồng Nhân dân sẽ không ít ý kiến phản pháo lại, vì thế tôi mới cho rằng phiêu lưu.

Nguyễn Trí cười:

- Bây giờ tôi không tranh luận với anh, mà tôi muốn nói với anh một điều: Thà rằng phiêu lưu còn hơn là ngồi"Ôm cần đợi cá".

Dương Quang Nghĩa lắc đầu:

- Ông hơi bị bướng đấy! - Ra đến cửa anh quay lại hỏi - Trưa nay vẫn cơm bình dân chứ?

Nguyễn Trí giơ tay nhìn đồng hồ:

- Xin lỗi anh, trưa nay tôi bận rồi. Hẹn mai nhé!

- Đồng ý! - Dương Quang Nghĩa đáp - Vậy thì trưa nay tôi lại về ăn cơm với "đàn vịt trời" của tôi vậy - Nói rồi anh cầm cặp đi ra.

Nguyễn Trí nhìn theo mỉm cười, anh hiểu tâm trạng của Dương Quang Nghĩa, sinh con một bề, lại toàn là gái. Mỗi lần có dịp liên hoan trong cơ quan, mọi người thường lấy đề tài này ra đùa. Bề ngoài Dương Quang Nghĩa tỏ ra không buồn, không giận, nhưng anh biết trong lòng Nghĩa trăn trở, vì dòng họ Dương hiếm con trai và Dương Quang Nghĩa lại là trưởng chi. Tuy chuyện riêng tư có chút lấn cấn vậy, nhưng Nguyễn Trí quý và tôn trọng đức tính chân thành của Dương Quang Nghĩa. Do nhiều năm sống với đồng bào dân tộc, nên phong cách sống của Dương Quang Nghĩa na ná với người vùng cao, thẳng thắn, thật thà, bằng lòng với chức phận được xã hội phân công. Từ ngày Nguyễn Trí về, hai người có điều kiện gần nhau. Dẫu vậy, trong sinh hoạt hàng ngày, thấy hai người đi ăn trưa với nhau, nên có dư luận cho rằng hai người cùng phe..

Đang suy tư chợt có tiếng gõ cửa, Nguyễn Trí nói:

- Xin mời.

Thư ký Tùng đẩy cửa bước vào:

- Báo cáo anh, có một cô gái xin phép được gặp anh. Em đã giải thích, nhưng cô ta năn nỉ, mè nheo, nằng nặc đòi bằng được. Xin anh cho ý kiến.

Nguyễn Trí cầm cặp tài liệu mở tủ cất vào:

- Chắc có gì bức xúc lắm người ta mới vậy. Cậu cứ ra mời khách vào.

Cửa mở, cô gái bước vào, dáng tầm thước, gọn gàng, khỏe khoắn trong chiếc áo thun, quần bò màu xám đậm, khuôn mặt tươi tắn, rạng ngời, sáng láng, mái tóc dày, cắt ngang bờ vai, hàng tóc mai tỉa gọn, ấp trên vầng trán rộng, làn da phớt nhẹ lớp phấn hồng. Đặc biệt đôi mắt mở to, trong trẻo, tự tin, dường như từ trong đôi mắt ấy tỏa ra một luồng tinh chiếu mạnh mẽ, hàm chứa nội lực nhưng vẫn vô cùng quyến rũ. Không để chủ nhà mời, và không một chút e dè, nữ khách chủ động đi đến bàn Nguyễn Trí:

- Báo cáo đồng chí Quyền Chủ tịch. Tôi xin vào gặp đồng chí mươi phút thôi, vậy mà nói mỏi miệng, đồng chí thư ký vẫn cứng nhắc không cho. Người ngợm trông không đến nỗi, mà tính tình cứng queo, cứng quèo. Nguyên tắc thì ai chả biết, nhưng cũng có lúc phải biết linh động chứ. Người đâu mà lì lợm y như "chú lính chì" của Ăng – đéc - xen ý.

Tùng định cự lại nhưng Nguyễn Trí khẽ lắc đầu, nháy mắt ra hiệu. Nhìn vẻ mặt và nghe âm điệu lời nói, Nguyễn Trí biết cô nàng vẫn còn đang bức xúc, anh cười, chìa tay ra:

- Chào nữ đồng chí. Để dễ nói chuyện, chúng ta có thể xưng hô với nhau khác đi được không nhỉ, ví dụ như gọi tôi là anh chẳng hạn.

Cô gái rút tay lại, mặt đỏ lựng:

- Thưa.. Thưa.. Vâng.. Vâng.. Thế cũng được ạ.

- Nghe câu trả lời mà cứ như bị ép buộc ấy – Nguyễn Trí chăm chú nhìn vào mắt cô gái - Không đồng ý hay sao?

- Vâng.. - Cô bẽn lẽn – À.. À.. Không. Em xin nghe anh.

Nguyễn Trí nở một nụ cười rất tươi, tay chỉ xuống ghế:

- Vậy mời cô ngồi - Nguyễn Trí lật tay xem đồng hồ - Tôi sẽ tiếp cô mười phút, nếu đó là công việc liên quan đến uỷ ban.

- Vâng - Cô gái ngồi xuống ghế - Thưa anh, đúng là có liên quan mà

Tùng rót nước xong định đi ra, Nguyễn Trí bảo:

- Đồng chí thư ký ở lại ghi nhật ký giúp tôi - Anh ngồi xuống đối diện với cô gái - Trước tiên chúng ta làm quen với nhau đã. Tôi là Nguyễn Trí, chức vị thì cô biết rồi. Còn cô, xin cho biết họ, tên, ở đâu, và đến gặp tôi có việc gì?

- Thưa anh – Cô gái khoanh tay lên bàn – Em tên Bảo Thoa, người xóm Am Cổ Chân, thị xã Tân An.

- Chắc hồi trước mẹ cô mê phim "Hồng Lâu Mộng" lắm, nên mới đặt tên cho cô như thế phải không? – Nguyễn Trí hỏi.

- Ơ.. Sao anh biết ạ? - Bảo Thoa nhướng đôi mắt nhìn anh.

- Nghe tên nên tôi đoán thôi – Nguyễn Trí mỉm cười ý nhị - Vì tên đã giống, mà dáng hình và dung nhan, xinh đẹp không kém gì diễn viên Trương Lợi, người đóng vai Tiết Bảo Thoa trong tác phẩm bất hủ ấy.

Được khen, Bảo Thoa bẽn lẽn:

- Đúng là mẹ em lấy tên nhân vật trong phim đặt cho em thật. Nhưng em làm sao mà xinh đẹp bằng diễn viên Trương Lợi được.

Nguyễn Trí quay sang hỏi Tùng:

- Ý kiến của thư ký Tùng về vấn đề này sao nhỉ?

Bị hỏi đột ngột, nhưng vốn nhạy cảm nên Tùng phản ứng nhanh:

- Tôi chưa xem phim ấy, nên không biết ạ.

- Chưa xem thì hơi tiếc – Nguyễn Trí hóm hỉnh – Nhưng ít ra trong con mắt của người được mệnh danh là "chú lính chì dũng cảm", phải có nhận xét như thế nào về vị khách xinh đẹp của chúng ta chứ?

Cả Tùng và Bảo Thoa phì cười vì câu nói đùa của Nguyễn Trí. Nhân đà chàng trả đũa nàng bằng ánh mắt không dễ chịu một chút nào cùng câu nói kháy:

- Thưa anh, cả diện mạo và tính tình đều vượt quá sự xinh đẹp và giảo hoạt ạ.

Bị nói móc, Bảo Thoa trừng mắt nhìn Tùng bằng con mắt thiếu thiện cảm, đáp:

- Với những người cứng nhắc như anh, không cương quyết thế, làm sao tôi vào được.

Biết hai người còn chút khó chịu về nhau, Nguyễn Trí cười xòa:

- Thôi, ta bắt đầu làm việc nhỉ. Có việc gì Bảo Thoa trình bày đi.

- Thưa anh, em lên đây vì việc này ạ – Bảo Thoa nguýt thêm Tùng lần nữa rồi mở túi xách lấy ra một tệp giấy đưa cho Nguyễn Trí – Trước tiên, xin mời anh xem đã.

Cầm tệp giấy, Nguyễn Trí chợt nhận ra trên ngực chiếc áo Bảo Thoa cài huy hiệu Đoàn. Thời nay ít đoàn viên đeo huy hiệu. Đa phần những người làm công tác Đoàn mới đeo. Một chút cảm tình xuất hiện, anh cầm tệp giấy lên chưa đọc, mà hỏi:

- Bảo Thoa làm công tác Đoàn lâu chưa?

- Dạ – Bảo Thoa đáp - Sau khi tốt nghiệp Đại học Sư phạm, em về dạy học ở trường Tân Lạc, chuyên trách làm Tổng đội. Lúc tách tỉnh, em được điều về Tỉnh Đoàn, giúp việc cho Bí thư Đoàn. Nhưng trong thời gian này em đang theo học ở Học viện Chính trị Nguyễn Ái Quốc ạ.

- Vậy là tôi đang được tiếp cận với một cán bộ theo tiêu chí "Vừa Hồng vừa Chuyên" rồi – Nguyễn Trí nói.

- Dạ.. - Bảo Thoa bối rối, mặt ửng hồng, mắt chớp chớp - Cảm ơn anh. Em còn phải phấn đấu nhiều nữa mới được như thế ạ.

Nguyễn Trí cười rồi giở tập giấy ra. Không khí trong phòng ắng lặng, nhìn thái độ chăm chú của Nguyễn Trí, thư ký Tùng hiểu những gì viết trong tệp giấy kia chứa điều gì đó khá hệ trọng. Đọc hết trang cuối, Nguyễn Trí đặt tập giấy xuống, ngẩng mặt lên hỏi:

- Bảo Thoa còn bản cóp - pi nào không?

- Thưa anh, em chưa kịp phô tô - Bảo Thoa đáp - Anh cứ để bản chính lại cũng được ạ.

- Không nên tuỳ tiện thế - Nguyễn Trí chau mày lại - Trong này có hàng trăm chữ ký và bút tích của nhân dân, Bảo Thoa giữ lại bản chính, còn tôi chỉ cần bản sao thôi - Nói đoạn anh đưa tệp giấy cho Tùng - Cậu đi phô tô lấy một bản - Chờ Tùng ra ngoài, anh nói với Bảo Thoa – Cứ theo bản kiến nghị này, thì chiếc Giếng cổ nằm trong phần đất của Am Cổ Chân, động vào là động đến tâm linh, nhưng nếu không giải tỏa được, thì trục đường ấy sẽ bị nghẽn. Không nói chắc Bảo Thoa đã biết: Tỉnh mình đang tập trung dồn lực vào công việc cải tạo, mở rộng, nâng tầm thị xã Tân An lên cấp thành phố. Con đường ấy sau khi hoàn thành sẽ mang tên cố Bí thư Hoàng Kim. Ngoài ra, về chiến lược lâu dài, con đường còn là huyết mạch nằm giữa trung tâm đô thị, nối liền với Khu công nghiệp Tam Thiên. Nếu để thỏa mãn những yêu cầu của bà con xóm Am Cổ Chân, thì không biết phải xử lý con đường ấy ra sao. Vậy theo ý Bảo Thoa, chúng ta nên giải quyết theo cách nào đây?

Câu hỏi đột ngột của anh đặt ra khiến Bảo Thoa mất tự chủ:

- Thưa anh.. Gia đình em ở đấy, bà con nhân dân trong xóm biết em công tác ở cơ quan tỉnh, nên giao cho em việc này. Nếu không nhận, hàng ngày mặt mũi nào em dám nhìn mọi người, mà nhận thì như anh biết đấy. Khó ơi là khó..

- Tôi biết Bảo Thoa có cái khó - Nguyễn trí gật đầu - Chúng ta vừa là cán bộ nhà nước lại vừa là công dân. Nhưng trong trường hợp này, nếu phải chọn, Bảo Thoa sẽ ủng hộ ai, chính quyền hay quần chúng?

Mắt nàng chớp chớp, bối rối một chút, rồi Bảo Thoa trấn tĩnh lại, nàng úp bàn tay lên cốc nước, giọng rành mạch:

- Anh đã hỏi, em xin nói thẳng: Trong trường hợp này, em đứng về phía bà con xóm Am Cổ Chân.

- Vì sao? - Nguyễn Trí nhìn xoáy vào mắt cô gái – Bảo Thoa nên nhớ: Chúng ta đang làm việc, nhận lương của nhà nước. Công việc đó là nhiệm vụ không chỉ thuộc về trách nhiệm của một cán bộ, mà còn là ý thức nghĩa vụ của một đảng viên.

- Em hiểu - Bảo Thoa hất hàm tỏ ra bướng bỉnh - Nhưng theo như em được biết, sinh thời Bác Hồ dạy: "Cán bộ phải là công bộc của dân". Nếu làm ngược lại lời Bác, giải quyết không có tình, có lý, mà cố tình ép buộc, thì nghĩa là chúng ta đang mang chính quyền ra áp đặt dân chúng. Vậy làm như thế có phải là công bộc hay là làm cha mẹ dân.. - Đang nói, Bảo Thoa dừng lại vì chợt nhận ra mình quá lời.

Cô bé này đáo để đây. Đúng là học viên Trường Đảng cao cấp có khác - Nguyễn Trí ngắm khuôn mặt ửng hồng của cô, anh thấy vui, bởi cách nói bộc trực và thái độ trong sáng của cô:

- Bây giờ Bảo Thoa đi với tôi được không? - Nguyễn Trí hỏi.

Nghe, Bảo Thoa ớ ra, đôi lông mày uốn hình vòng cung:

- Thưa anh, đi đâu ạ?

- Thì đến cái Giếng cổ ấy chứ đi đâu - Nguyễn Trí đáp - Không đến tận nơi xem thực tế, làm sao biết được mà giải quyết.

- Nhưng.. - Bảo Thoa ấp úng.

Vừa lúc ấy, Tùng cầm tệp giấy vào. Nguyễn Trí hỏi:

- Tùng biết chiếc Giếng cổ ở xóm Am Cổ Chân chứ?

Tùng đáp:

- Dạ, em biết. Cái giếng ấy nằm ngay dưới chân gò. Hồi bé, rằm tháng bảy nào bọn em chẳng rủ nhau vào đấy ăn cháo thí và cướp oản. Thế bây giờ đến đấy hả anh?

- Ừ - Nguyễn Trí gật đầu rồi quay sang hỏi Bảo Thoa - Bảo Thoa đi bằng gì đến đây?

- Dạ - Nàng đáp - Em đi bằng xe máy ạ.

- Vậy thì đi thôi - Nguyễn Trí đứng dậy.

- Vâng – Bảo Thoa đáp rồi bước theo Nguyễn Trí ra cửa.

Xuống đến cổng, Nguyễn Trí bảo Tùng đưa chìa khóa cho mình, rồi hất hàm ra ý bảo Tùng sang đi với Bảo Thoa. Tùng ngần ngừ, Nguyễn Trí đẩy vào vai Tùng, nhỏ tiếng: "Nhà thơ ơi, hãy tỏ ra tư cách đàn ông đi".

Cực chẳng đã, Tùng đến chỗ Bảo Thoa, cầm tay lái. Bảo Thoa lùi ra nhưng vẫn nói: "Anh không muốn thì để tôi khắc đi". Tùng trèo lên xe, lầm bầm: "Ít lời thôi, lên đi!". Bảo Thoa ngồi lên nhưng có ý nhích ra xa, Tùng nói: "Đường xóc, nắm chặt vào. Xương ấy, thịt ấy" đắng "lắm, không ai dám" ăn "đâu mà sợ". Bảo Thoa nắm sườn áo, giọng đáo để: "Đi đi! Có thèm, có muốn, ai đã cho mà đắng với ngọt". Tùng mỉm cười, thốc ga, chiếc xe vọt lên đột ngột làm cho Bảo Thoa bổ ngửa ra phía sau rồi lại nhao về phía trước bập mặt vào lưng Tùng. Nàng nghiến răng, dùng móng tay bấm mạnh vào sườn khiến chàng trai oằn mình vì đau.

Cả ba đi dọc theo phố, đến ngã tư trung tâm thị xã Tân An thì rẽ sang phía đường về xóm Am Cổ Chân. Đường hẹp, lại đang vào giai đoạn giải tỏa, mở rộng nên ngổn ngang vật liệu và các loại phương tiện máy móc thi công. Nguyễn Trí điều khiển xe lượn qua những chỗ đường đang làm, bánh xe lạo xạo nghiền trên cát, nhiều lúc trượt nghiêng làm cho anh phải thò chân xuống đất chống. Trong khi ấy, chạy phía trước, hình như Tùng cố tình trêu Bảo Thoa, thỉnh thoảng rồ ga phóng nhanh rồi đột ngột phanh khựng lại, làm Bảo Thoa chao đảo, kêu oai oái, đấm thùm thụp vào lưng Tùng, hét: "Nghịch vừa vừa thôi ông tướng". Nguyễn Trí nhìn đôi trai gái trêu đùa nhau, mủm mỉm cười.

Chương 12

12

Ba người dừng xe dưới lối dẫn lên Am Cổ Chân. Chiếc Giếng cổ nằm dưới sườn dốc, sát vành đai đường, nước đọng lâu ngày đen ngòm, đặc quánh, bốc mùi thum thủm, bờ giếng bằng đất hình cung phình rộng, choán ba mặt, những cây dây leo và dứa dại mọc um tùm, ken dày, tua tủa chìa ra những phiến lá gai nhọn hoắt. Phía ngoài, cọc sắt, dây thép gai do người dân chăng, ngăn cản việc giải phóng mặt bằng khiến mặt đường đã hẹp lại càng hẹp.

Dừng chân quan sát một lúc, Nguyễn Trí cùng hai người lên đồi. Anh khá ngỡ ngàng vì gọi là "Am", nhưng toàn bộ khuôn viên trông như một khu chùa cổ thì đúng hơn. Lối đi lát gạch chữ triện, men sườn dốc lên đến "sân giời" rộng rãi, lát gạch đỏ au. Chính giữa là pho tượng Quán Thế Âm Bồ tát tạc bằng đá trắng, quanh chân tượng trồng trúc đốt ngắn, hình phật.

Quần thể Am Cổ Chân nằm trên đỉnh gò, ngôi điện thờ năm gian, hình chữ "Đinh", ngoảnh mặt hướng chính Nam, kiến trúc cổ kính, cột tròn, lịa ván gỗ, cửa bức bàn, mái lợp ngói vảy rồng, trên đỉnh nóc đắp hình tượng "Song long chầu nhật, nguyệt". Bốn góc mái ngọn đao cong vút vươn lên nền trời, hàng cột hiên mốc thếch, nhiều chỗ bị ruỗng mòn, mốc thếch, chứng tỏ Am Cổ Chân đã xây dựng từ lâu đời.

Nguyễn Trí nói với Bảo Thoa:

- Đúng là có đi mới biết. Tôi không ngờ, giữa thị xã mà lại có một ngôi chùa cổ kính thế này, không kém gì chùa Trung quê tôi.

Bảo Thoa đáp:

- Em nghe các cụ cao tuổi ở xóm kể: Vào thuở xa xưa, khi con người còn dùng cách bắn cung để đánh dấu địa phận. Có một chàng trai từ nơi xa đến đây lập nghiệp, mũi tên chàng bắn ra mắc trên ngọn cây bồ đề. Khi chàng trai trèo lên gỡ mũi tên xuống, thì phát hiện trên đó có một tổ chim, trong tổ không có chim mà có một cuốn kinh Phật. Khi chàng cầm cuốn sách lên, đọc. Bỗng chàng thấy trong người chuyển biến khác lạ, sức lực dồi dào, tinh thần phấn chấn. Đêm đến chàng nằm mộng, thấy muôn ngàn ánh hào quang rực chiếu, cùng với từng đàn cá chép hóa rồng vờn mây ngũ sắc. Biết mình hợp căn, chàng trai lập am ngay dưới gốc cây bồ đề tu luyện. Ngày ngày, chàng lên rừng hái thuốc chữa bệnh cho dân nghèo và truyền bá đạo phật. Tương truyền sau khi đắc đạo chân tu, Người chuyển hóa được cả thú dữ trở nên hiền, kẻ ác trở thành thiện, tiếng tăm đức độ vang dội cả một vùng sơn cước. Đến một ngày kia, khi chân tu hóa thì cây bồ đề cũng chết. Nhưng trên hòn đá xanh dưới cây bồ đề còn nguyên dấu chân Người. Dân chúng trong vùng thấy vậy lập miếu thờ. Tích xưa còn kể: Vào đời vua Trần, một lần trên đường kinh lý đi qua, cảm động câu chuyện huyền thoại kể về bậc chân tu, nhà vua hạ chiếu, sắc phong hòa thượng Thích Trí Chân hiệu là Thượng Tổ Trí Tâm Chân, và cấp kinh phí xây dựng Am Cổ Chân làm nơi thờ tự. Trước kia, theo lệ truyền, hằng năm từ mùng 5 đến mùng 7 tết âm lịch, dân chúng mở hội, ngoài các trò chơi dân gian còn có tục lệ bắt cá chép dưới Giếng cổ lên tế lễ. Nhưng đã lâu tục lệ ấy bị lãng quên, nhiều lần dân chúng muốn khôi phục lại, nhưng vì không có điều kiện nên đành chịu..

Nguyễn Trí hỏi ngang lời nàng:

- Di tích lâu đời như vậy, sao lại chưa được cấp bằng chứng nhận?

Bảo Thoa đáp:

- Có lần em hỏi, sư trụ trì nói: Ngày trước lúc sư Cụ đã nhiều lần trình văn bản đề nghị, nhưng không được xét.

Nguyễn Trí dừng lại bên dãy hàng cây duối trồng dọc theo lối đi, hỏi:

- Lý do vì sao, Bảo Thoa biết không?

Bảo Thoa với tay lên lấy chiếc sâu kèn mắc trên mạng tơ nhện vắt qua lối đi:

- Mắc mớ chính từ cách gọi là "Am" mà anh. Chả hiểu văn bản nào quy định, mà Hội đồng Thẩm định khăng khăng coi am là nhỏ, không được xếp hạng như chùa.

Nguyễn Trí ngắt mấy phiến lá duối, lấy ngón tay xoa lên phần mặt lá thô nháp:

- Ngoài ra còn lý do nào khác không, ví dụ như nguồn gốc xuất xứ, hay giấy chứng nhận xác định niên đại các cổ vật?

- Thưa anh - Tùng lên tiếng góp chuyện - Theo bố em nói, cổ vật lâu đời nhất ở Am Cổ Chân là chiếc chuông và phiến đá xanh lưu dấu chân Thượng Tổ Thích Trí Tâm Chân. Hiện nay chuông còn, nhưng phiến đá thất lạc lâu rồi. Ngoài mắc mớ tên gọi, còn một điều nữa ảnh hưởng không nhỏ, đó là từ trước đến nay, người trụ trì ở đây đều là sư nữ, nên họ không công nhận.

- Sao lại có chuyện vô lý thế được - Nguyễn Trí quay lại hỏi - Đã là sư thì nam hay nữ đều là chân tu cả. Mà sao Tùng biết rõ vậy?

- Thưa anh – Tùng đáp – Trước kia bố em ở trong nhóm xướng tế, khi lập văn bản đề nghị, bố em là người chắp bút. Điều này muốn rõ ngọn ngành, anh cứ hỏi sư Cụ sẽ rõ.

- Vậy ra bố anh Tùng là người tham gia trong nhóm làm văn bản ư? - Bảo Thoa hỏi rồi nói - Nhưng anh không biết, sư Cụ "hóa" hơn 3 năm rồi à?

- Hồi đó tôi còn đang ở trường nên không biết – Tùng đáp.

- Vậy bây giờ ai trông coi ở đây? - Nguyễn Trí hỏi.

- Thưa anh - Bảo Thoa đáp - Sau khi sư Cụ qua đời, Hội Phật giáo cử sư thầy Xuyến Chi về đây trụ trì.

Nghe hai từ xuyến chi, quả tim trong lồng ngực Nguyễn Trí tự nhiên đập liên hồi, linh tính như mách bảo anh có một điều gì đấy. "Xuyến Chi"! Trời ạ.. Ai lại có tên trùng với tên loài hoa dại mang đầy kỷ niệm.. Anh quay sang hỏi:

- Bảo Thoa có biết sư thầy Xuyến Chi quê ở đâu không?

- Thưa anh, em không rõ – Bảo Thoa đáp – Em chỉ nghe các cụ ở Hội Người cao tuổi kháo nhau: Sư thầy Xuyến Chi vì mắc vòng oan trái tình duyên nên xuống tóc, nương nhờ cửa Phật.

Vừa lúc đó cửa am chính mở. Một cô bé chừng chục tuổi, tóc túm trái đào, mặt hồng hào, bầu bĩnh từ trong nhà bước ra, chắp tay trước ngực, cúi đầu chào:

- Mô phật. Tiểu nữ mời các phật tử đến vãn cảnh, vào am thắp hương hành lễ.

- Mô phật - Bảo Thoa chắp tay đáp lại - Xin hỏi tiểu nữ, chẳng hay sư thầy Xuyến Chi có nhà không ạ?

Tiểu nữ nghiêng mình:

- Thưa thí chủ, thầy tôi bữa nay đi hầu kinh, gột bụi cho một linh hồn sắp về Tây phương cực lạc. Chắc phải vãn chiều Người mới về được ạ.

Bảo Thoa quay lại nói với hai người:

- Vậy mình vào thắp hương lễ Phật rồi hãy đi thăm quan các anh ạ.

Cả ba người theo chân tiểu nữ vào. Tiểu nữ bật công tắc, ánh điện sáng bừng. Pho tượng Thượng Tổ Thích Trí Tâm Chân ngự trên cao, dáng vẻ ung dung, tự tại, hào quang rực rỡ. Nguyễn Trí lấy tiền đặt lên rương thờ. Cả ba người kính cẩn chắp tay hành lễ. Tiểu nữ châm nhang, thỉnh một hồi chuông, bật máy cát – xét. Tiếng mõ nhặt khoan cùng giọng tụng ngân nga, âm vang, vòng vọng như từ cõi xa xăm, văng vẳng, mơ hồ khiến Nguyễn Trí giật mình. Âm sắc nghe thật quen, không có nhẽ.. Hình ảnh Tuệ Minh khoác áo nâu sồng, tay lần tràng hạt, tay gõ mõ, miệng tụng kinh hiện lên trong tâm trí anh. Tuệ Minh.. Xuyến Chi.. Cùng với âm hưởng da diết quen thuộc kia chẳng lẽ lại trùng hợp vậy ư? Anh tự hỏi, rồi cố xua đi hình ảnh và tự nhủ đó là sự tưởng tượng của ảo giác..

- Ta ra ngoài thăm quan đi, các anh - Bảo Thoa giục.

Nguyễn Trí ngẩng mặt, nhìn Bảo Thoa bằng đôi mắt lạc thần:

- Tuệ Minh.. À.. Không.. Không.. Không phải.. Là.. Là.. Xuyến Chi..

- Anh sao thế? - Bảo Thoa giật mình nhìn thần sắc Nguyễn Trí, giọng thảng thốt.

Nguyễn Trí bừng tỉnh, quay đi, giấu thái độ:

- Không.. Không.. Tôi không sao.

Sau câu đáp, anh bước nhanh ra khỏi cửa, Bảo Thoa quay lại hỏi Tùng:

- Anh Tùng có thấy anh Trí lạ không, trông cứ như người bị Thánh nhập ấy.

- Tôi không biết nữa - Tùng đáp - Thánh thần hay ma quỷ gì không biết. Nhưng quả thực chưa bao giờ tôi thấy anh ấy như thế.

- À, mà anh Tùng này – Bảo Thoa hỏi lúc hai người ra khỏi cửa - Lúc nãy nghe anh bảo: Bố anh đang nằm viện, bác bị bệnh gì hả anh?

- À.. - Tùng giấu, nói tránh – Bố tôi bị cảm xoàng thôi mà. Đi thôi, anh Trí đang đợi kia kìa.

Nguyễn Trí chờ hai người ngoài khuôn viên, sắc mặt đã trở lại bình thường. Đợi hai người đến, Nguyễn Trí nói:

- Tôi muốn Bảo Thoa làm một việc.. - Anh ngập ngừng như còn đắn đo - Sẵn sàng chứ?

- Xin anh nói cụ thể ạ - Bảo Thoa nhìn anh - Nếu khả năng làm được, em sẽ cố gắng.

Nguyễn Trí nhìn nàng:

- Tôi muốn Bảo Thoa, tìm cách tháo gỡ khúc mắc vụ Giếng cổ. Nhưng cố gắng tìm ra phương án giải quyết êm đẹp nhất, vừa đẩy nhanh tiến trình cho kịp thời gian, mà vẫn phải phù hợp với lòng dân..

- Ối.. - Bảo Thoa không để anh nói hết câu, giãy nảy - Em có làm công việc này bao giờ đâu.

- Chưa làm thì bây giờ làm - Nguyễn Trí nói – Có đứa trẻ nào không lẫy, không bò mà tự nhiên đứng lên bước đi được đâu.

Bảo Thoa kêu lên lần nữa:

- Ấy.. Ấy.. Nhưng em.. Em..

- Cứ thế nhé! - Nguyễn Trí nói như nàng đã đồng ý, rồi bước đi. Đến đầu dốc anh ngoái lại, dặn thêm - Trong thời gian này, có gì cần, Bảo Thoa cứ bàn bạc với thư ký Tùng.

Nói rồi anh bước nhanh về nơi để xe máy. Bảo Thoa đứng ngây ra không biết nói sao. Tùng nhìn khuôn mặt ngẫn ngờ của nàng, trêu:

- Cô bé nghe rõ rồi chứ. Có gì khó khăn cứ báo cáo tôi.

- Ai là cô bé với anh? – Bảo Thoa phụng phịu, ngúng nguẩy cự lại - Anh bảo với sếp của anh: Công việc ấy, tôi không làm được đâu.

Giọng thư ký Tùng nghiêm túc:

- Đùa chút cho vui thôi. Nhưng Bảo Thoa không nên chối. Có phải ai anh Trí cũng giao việc như thế này đâu.

- Nhưng tôi.. Với tư cách gì chứ? - Bảo Thoa hỏi.

- Thích chức tước lắm hay sao mà đòi hỏi thế cô bé.. – Tùng kéo dài giọng.

- Ai đòi hỏi gì đâu - Bảo Thoa thanh minh – Nhưng..

- Nhưng nheo gì – Thư ký Tùng ngắt lời, rồi tiện tay, cúi xuống hái bông hoa dại mọc ven đường, đưa cho Bảo Thoa - Trước hết, em cứ làm việc theo trách nhiệm của một cán bộ đoàn. Còn vị trí xã hội, anh tin khi giao việc, sếp Trí biết sẽ làm thế nào.

Bảo Thoa cầm bông hoa áp lên má bâng khuâng. Tặng hoa là ý gì đây, rồi gọi mình là "cô bé", xưng "anh, em" ngọt xớt, cứ làm như chưa có chuyện gì xảy ra ấy. Tưởng người ta làm lành rồi à? Nghĩ vậy, nhưng nàng không phản ứng mà lẩm bẩm:

- Lạ.. Cách làm việc chẳng giống ai..

- Em sẽ còn lạ nhiều khi làm việc với anh Trí - Tùng nhoẻn cười, đưa mắt ngắm khuôn mặt hồng hào, xinh xắn của nàng, trong lòng dâng lên một cảm giác khó tả..

Chương 13

13

Khi Nguyễn Trí đến Sở Giáo dục, buổi bình thơ của nhà thơ Nguyễn Bùi vừa xong. Nhìn thấy anh, Giám đốc sở ra đón:

- Sao sếp bây giờ mới đến ạ?

- Tiếp khách xong tôi mới đi được - Nguyễn Trí nói - Biết muộn rồi, nhưng vẫn muốn đến chào thầy một câu. Thế nào, buổi nói chuyện diễn ra tốt đẹp chứ?

- Thưa anh, rất chất lượng ạ - Giám đốc sở đáp – Phải nói, trình độ và sự hiểu biết của nhà thơ rộng, sâu sắc. Hội trường đông kín người mà cứ im phắc. Nhà thơ hẹn chiều sẽ nói về "Thơ ca hiện đại trong thời kỳ Đổi mới". Sếp ở lại dự với anh em chứ ạ.

- Tiếc quá – Nguyễn Trí đáp - Chiều nay tôi có cuộc hẹn với anh em Cựu chiến binh Đại đoàn Quân tiên phong dưới thị xã Yên Hòa rồi. Tranh thủ đến gặp nhà thơ một lát thôi.

- Vâng - Giám đốc Sở Giáo dục nói - Vậy mời sếp vào. Nhà thơ vừa ăn cơm xong, đang ngồi uống nước với sếp Nghĩa.

Vào, Nguyễn Trí bước nhanh đến chỗ nhà thơ Nguyễn Bùi, anh chắp tay cúi đầu chào, kính cẩn như một cậu học trò:

- Em chào thầy.

Nhà thơ rút chiếc tăm ra khỏi miệng:

- Anh là..

Phó chủ tịch Dương Quang Nghĩa đứng dậy, giới thiệu:

- Thưa nhà thơ, đây là đồng chí Nguyễn Trí, Quyền Chủ tịch tỉnh. Vì bận công việc nên bây giờ mới đến được ạ.

Nhà thơ chìa tay bắt, giọng hồ hởi:

- Vậy là tôi hân hạnh được tiếp chuyện ông quan to nhất tỉnh đây.

Giọng Nguyễn Trí lễ phép:

- Thưa thầy, dù to đến đâu, thì với thầy, em vẫn là một đứa bé chuyên đứng ngoài cửa sổ nghe trộm bài giảng của thầy thôi ạ.

- Thật thế ư - Nhà thơ Nguyễn Bùi cười vang, lắc tay Nguyễn Trí - Vậy ngồi đi, ta chuyện phiếm với nhau một lúc nhỉ.

- Thưa thầy - Nguyễn Trí ngồi xuống ghế - Lẽ ra em đến nghe thầy nói chuyện, nhưng vì không dứt công việc ra được. Mong thầy thông cảm, đại xá cho.

- Anh đừng khách sáo thế - Nhà thơ nói - Tôi là dân văn chương, ưa chân thật. Tuy là dân xứ Nghệ, nhưng trước đây đã từng sống và công tác ở vùng ta hàng chục năm rồi.

- Thưa thầy, em biết ạ - Nguyễn Trí nói.

- Nhưng anh có học tôi bao giờ không, mà gọi tôi là thầy nhỉ? - Nhà thơ hỏi.

- Thưa thầy - Nguyễn Trí nói - Em là con ông Láng, thôn Hai Bà. Nhà em ở ngay đằng sau Trường cấp 2, nơi trước kia thầy và cô dạy học đấy ạ. Em rất tiếc khi chuyển cấp, thầy đã về công tác ở Đài Tiếng nói Việt Nam rồi. Tuy không được học thầy, nhưng từ khi biết, lúc nào em cũng coi thầy là thầy giáo của em.

- A.. - Nhà thơ vỗ trán - Tôi nhớ rồi, vậy ra anh là con trai ông, bà Nguyễn Láng, xóm Hạ. Bà nhà tôi, mỗi lần nói đến hồi dạy học ở đấy, lại nhắc tới ông, bà Láng luôn. Gớm, nói thật nhé! Nếu ngày ấy không có tình cảm và sự giúp đỡ của bà con xóm Hạ, vợ chồng tôi khó mà vượt qua – Khuôn mặt nhà thơ trở nên đăm chiêu - Lâu lắm rồi, vợ chồng tôi nhớ lắm, nhưng chưa có dịp nào về thăm lại chốn xưa. Tính ra cũng đến mười mấy năm rồi đấy. Thế ông, bà thân sinh ra anh có khỏe không?

- Em cảm ơn thầy - Nguyễn Trí nói - Bố mẹ em vẫn khỏe ạ. Bố em đêm nào mà chẳng mở đài, nghe chương trình Tiếng thơ và nhắc đến thầy luôn.

- Thân phụ anh là người trọng nghĩa, trọng nhân lại trọng cả chữ nữa - Nhà thơ nói - Hồi ấy biết vợ chồng tôi gặp hoàn cảnh éo le, nên tối nào ông cũng pha trà, kéo tôi sang nhà chuyện trò, động viên, an ủi như một người bạn tâm giao.

Nguyễn Trí nói:

- Thưa thầy, ở nhà em vẫn treo tấm ảnh bố em chụp cùng với thầy trước khi thầy về công tác ở Đài Tiếng nói Việt Nam đấy ạ.

- Vậy mà đã mấy chục năm trời rồi - Giọng nhà thơ bùi ngùi - "Thời gian tựa bóng câu". Người xưa nói không ngoa. Cuộc đời con người có thăng, trầm, hoạn nạn mới hiểu rõ lòng người.

- Vâng - Dương Quang Nghĩa tiếp lời - Quả thật đến bây giờ nhìn lại quá khứ, mới thấy có một thời, tầm nhìn của một số người ấu trĩ thật.

- Họ không ấu trĩ đâu - Nhà thơ lắc đầu – Bởi tư tưởng con người lúc đó quá nhạy cảm, vượt quá mức đề phòng, huyễn ảo, cho rằng dân văn chương có thể "Dùng cán bút làm đòn xoay chế độ..". Cho nên tâm lý của họ rơi vào tình trạng "Loạn tưởng", đánh đồng"Cá mè một lứa". Không phân biệt được tâm ý của những văn, nghệ sĩ chân chính. Hẳn các anh đã nghe nói về số phận và cuộc đời lận đận, truân chuyên của thi nhân họ Phùng, tác giả cuốn tiểu thuyết nổi tiếng "Vượt Côn Đảo" rồi chứ. Đó là một cây bút tài hoa, đích thực, một nhân cách lớn, vậy mà khi bài thơ"Chống tham ô lãng phí" của ông ra đời, đã gặp phải bao đắng cay, tủi nhục.

- Thưa thầy – Nguyễn Trí nói – Rất may, bài thơ ấy vừa được đăng lại trên Báo Nhân dân rồi ạ.

- Đó là sự may mắn cho các nhân sĩ nước nhà, và cho riêng người bạn quá cố của tôi - Cái đầu có mái tóc bạc của nhà thơ gật gù, những nếp nhăn trên khóe mắt ghi dấu ấn thời gian như dãn ra - Tuy có muộn, nhưng còn hơn là tác phẩm của ông phải sống mãi trong sự u mê, quên lãng. Các bạn chỉ cần nghe đoạn kết của bài thơ, đã thấy âm vang như một lời hịch, lời hiệu triệu, thúc giục, kêu gọi mọi người phải cảnh tỉnh về một tệ nạn cần phải diệt trừ - Nói rồi ông cao hứng đọc – ".. Trung ương Đảng ơi/ Lũ chuột mặt người chưa hết/ Đảng cần lập những đội quân trừ diệt/ Có tôi/ Đi trong hàng ngũ tiên phong.." - Đọc xong đoạn thơ, dường như cảm thấy mình quá phẫn cảm, nhà thơ nói như thanh minh - Dân xứ Nghệ tôi có câu truyền khẩu: "Đánh cho chết cũng không chừa thói thật". Mong các anh thông cảm.

- Thưa thầy – Nguyễn Trí đáp - Những điều thầy vừa nói rất đúng ạ. Chúng em là thế hệ hậu sinh, còn phải học hỏi nhiều. Có gì xin thầy cứ răn dạy ạ.

- Không dám - Nhà thơ xua tay - Tôi không có ý nghĩ dạy dỗ ai, nhất là với các anh, những người đang giữ cương vị lớn trong xã hội.

- Thưa nhà thơ - Dương Quang Nghĩa nói - Tỉnh Phúc Vinh mới tách ra được vài năm, dù cố gắng những mọi thứ chưa đâu vào đâu, trong khi đó anh em chúng em chưa có kinh nghiệm, nên đôi khi thấy khó thật.

Nhà thơ lướt nhìn mọi người rồi nói:

- Tôi là người làm thơ, không phải nhà chính trị, vì vậy tôi sẽ nói theo suy nghĩ của một nhà thơ. Như các anh biết đấy, hiện nay hễ ra ngõ là gặp được người làm thơ. Nhưng để có một bài thơ hay, lắng đọng, xúc tích, gây được ấn tượng vào lòng người thực khó. Trong đời sống chính trị cũng vậy. Để có được sự tín nhiệm của quần chúng, người cán bộ phải thuyết phục được họ bằng đạo đức và nhân cách thông qua hành động, mà đạo đức và nhân cách của con người nào có xa xôi gì đâu. Nói ngay ở tỉnh Phúc Vinh, đã chẳng có một nhân vật cốt cán, điển hình, bằng xương, bằng thịt về đạo đức cách mạng và nhân phẩm sống đó sao - Dừng một chút, nhà thơ tiếp tục – Người mà tôi muốn nói chính là cố Bí thư Tỉnh ủy Hoàng Kim, người đã cứu hàng ngàn nông dân, thoát khỏi đói nghèo bằng sự sáng suốt, nhanh nhạy và quyết đoán của mình. Ông làm được, vì ông thương dân, và luôn đặt quyền lợi của giai cấp cần lao lên trên hết.

- Nhưng thưa thầy - Dương Quang Nghĩa nói - Cố Bí thư Hoàng Kim có công như vậy. Nhưng ngay lúc đó việc làm của ông bị hiểu sai, mãi về sau này mới được công nhận..

- Cuộc sống tạo nên nhân cách con người, và hoàn cảnh như một sự thử thách – Nhà thơ tiếp lời Dương Quang Nghĩa - Việc làm của ông ngày đó đã thấm sâu vào hàng ngàn, hàng vạn trái tim người nông dân rồi. Điều đó vĩ đại hơn cái Quyết định Truy tặng cùng với tấm Huân chương, bởi khi làm, ông đâu có mong được thế.

Giám đốc Sở Giáo dục chen lời:

- Em còn nhớ trong bài thơ viết về Cố Bí thư Hoàng Kim, có những câu nhà thơ viết mà em rất tâm đắc: ".. Sách không làm ra đời mà đời làm nên sách/ Tay cầm lõm sẹo cày nên ông hiểu thấu lòng dân..". Hay, ý nghĩa và sâu sắc thật.

- Cảm ơn anh đã thuộc thơ của tôi - Nhà thơ gật đầu - Cuộc đời và nhân cách của Cố Bí thư Hoàng Kim, không chỉ là bài học của quá khứ, mà là tấm gương cho các thế hệ lãnh đạo soi vào đấy.

- Vâng, thưa thầy - Nguyễn Trí nói - Em hiều ý thầy, nhưng em có cảm nghĩ: Thời đại càng tiến lên, thế thái nhân tình càng biến đổi, quan hệ giữa con người và con người ngày càng xa nhau, khác và lạ cả từ cách ứng xử đến sự suy nghĩ trong lòng..

- Chưa hẳn đã vậy - Nhà thơ xua tay - Nếu suy tư sâu sa, thì những gì đang xảy ra trong hôm nay, đã diễn biến ra từ hàng ngàn năm trước. Nếu ai đã đọc cuốn "Sử ký Tư Mã Thiên" rồi, sẽ thấy rõ điển hình về sự gian hùng, biển lận, và mọi cái xấu, đẹp ở mỗi con người được trình diễn từ thời xa xưa. Có khác chăng, theo thời gian và nhịp sống, chỉ thay đổi ở hình dáng bên ngoài như người ta thay đổi y phục, chứ còn bản chất, tâm địa và động thái của con người vẫn vậy.

- Thưa thầy – Nguyễn Trí nói – Vậy thầy có thể góp ý cho em, nên xử sự thế nào trong hoàn cảnh thực tế hiện nay?

- Đó là một câu hỏi không chỉ của riêng anh - Giọng nhà thơ trầm xuống, rồi ông nói như giãi bày tâm sự - Ở góc độ người làm văn chương, câu hỏi ấy vượt quá khả năng của tôi. Nhưng quả thực làm lãnh đạo thời này khó hơn thời bao cấp. Cơ chế thị trường mở rộng, đời sống ngày được nâng lên, nhưng lại nảy sinh và kéo theo bao nhiêu vấn đề nhức nhối, phức tạp. Đạo đức xã hội, đạo đức gia đình, lòng tin vào chế độ, rồi mối quan hệ giữa con người với con người. Trong khi ấy, thời đại công nghệ phát triển. Đài, báo, các thế lực thù địch, luôn rình mò săn tin. Tin xấu, tin tốt, chuyện hay, chuyện dở tràn lan, tựa như trăm ngàn chiếc vòi bạch tuộc thao túng tư duy con người. Nhưng suy cho cùng, thành công hay thất bại vẫn bắt nguồn từ con người. Bởi con người là nhân tố quyết định hết thảy.

- Vâng thưa thầy - Phó chủ tịch Dương Quang Nghĩa xoa tay - Ai cũng hiểu vậy, nhưng khi xử lý công việc mới thấy khó làm sao..

Ngón tay nhà thơ gõ nhẹ lên mặt bàn:

- Tôi thích câu nói này của Hoàng đế Na- pô – nê – ông: "Một đội quân sư tử được một con nai dẫn dắt thì không bao giờ thành đội quân sư tử". Còn một vị Tổng thống Mỹ thì cho rằng: "Quần chúng chỉ là những con số 0 dài vô tận, giá trị là ở con số đứng đầu". Cả hai câu nói bất hủ trên, đều muốn khẳng định vai trò trọng trách của người lãnh đạo có giá trị tuyệt đối trong mọi phong trào – Nhà thơ nâng chén lên nhấp một ngụm trà "khà" một tiếng rồi nói tiếp - Tôi không sùng bái chủ nghĩa cá nhân, nhưng tôi không phủ nhận yếu tố cá nhân trong sự phát triển xã hội. Vì vai trò cá nhân bảo đảm định hướng bền chắc cho một nền dân chủ thực sự. Các bạn trẻ nên nhớ: Cho dù "Một cây không trở thành rừng". Nhưng, sức lôi cuốn của người cầm cờ đi đầu, là yếu tố cơ bản tập hợp được những nhân tố tích cực quanh mình để dẫn đường, và thực hiện những mục tiêu đề ra..

Chương 14

14

Chia tay nhà thơ, Nguyễn Trí phóng xe máy về thị xã Yên Hòa. Trời mát, gió nhẹ, máy xe kêu rất êm. Dẫu vậy, đầu óc anh vẫn quẩn quanh nghĩ về những lời tâm sự của nhà thơ. Anh hiểu ông muốn nhắc nhở, cho dù vai trò cá nhân của người lãnh đạo là yếu tố quyết định, nhưng để gánh vác được công việc đâu chỉ có một mình, mà cần phải tập hợp, tìm ra được những con người có năng lực, mạnh dạn, quyết đoán, có tư tưởng tích cực, có nhân cách trong sáng, vô tư.

Nhưng từ tư duy đến hành động thật khó, và mối quan hệ giữa con người với con người phức tạp hơn những gì viết trong lý luận và khẩu hiệu dăng trên đường. Bởi "cái tôi" là cha đẻ ra tính đố kỵ, và dục vọng của lòng người, là mầm mống nảy sinh sự hoài nghi, bắt nguồn cho những góc, cạnh mâu thuẫn, tranh giành địa vị, quyền lực..

Hợp thức hóa tư tưởng cá nhân vào nền dân chủ cộng đồng, thể như đứng trước bờ vực mấp mé sáng, tối trong ranh giới suy tư. Nếu không tỉnh táo, lí trí dễ mắc sai lầm, lạc lối, biện hộ cho hành động mù mờ, hoặc sẽ gây ra hiểu lầm từ động cơ cá nhân, tạo ảnh hưởng không nhỏ đến sự ngộ nhận, cho dù đó là động thái nhằm hướng tới sự cao đẹp.

Khó! Khó thật! Nhưng không vì khó mà dừng bước. Với anh, đạo đức cách mạng theo nghĩa hẹp, chính là tình thương, sự nhân hậu, lòng bác ái của con người với con người. Còn nghĩa rộng của cụm từ này, là thay đổi đường hướng, nếp nghĩ, lối sống, cải huấn và đổi mới hệ tư tưởng theo chiều hướng tích cực.. Nhưng thôi - Nguyễn Trí tự nhủ - Tư tưởng lớn xin dành cho các vị lãnh tụ, còn anh, anh sẽ cố gắng làm những gì, miễn là mang lại lợi ích cho người dân Phúc Vinh. Rồi ý nghĩ ấy như một dấu chấm câu cho một cú quyết định phanh xe, rẽ vào một cửa hàng bán đồ giải khát ven đường, mua hai thùng bia và mấy túi lạc buộc lên xe.

Các cựu chiến binh tỏ rõ sự vui mừng khi thấy anh xuất hiện. Nỗi hoài nghi về việc mời lãnh đạo, nhưng không biết lãnh đạo có đến không bị xóa tan, Thêm một điều ngạc nhiên nữa, lãnh đạo tỉnh đi bằng xe máy và trang phục rất giản dị. Một cựu chiến binh mặc quân phục mang quân hàm đại úy, có cái đầu hói nhẵn bóng, đứng nghiêm, giơ tay chào:

- Báo cáo đồng chí Quyền Chủ tịch tỉnh: Tất cả các sĩ quan và chiến sĩ Hội "Cựu chiến binh Đại đoàn quân Tiên phong" đã có mặt.

Nguyễn Trí nở nụ cười rất tươi:

- Xin chào các đồng chí. Tôi về tỉnh công tác đã khá lâu, nhưng vì bận công việc nên hôm nay mới có dịp đến thăm các đồng chí được. Chả có gì ngoài thùng bia và mấy túi lạc làm quà, như một lời xin lỗi. Mong các đồng chí đại xá cho sự chậm trễ ấy.

- Báo cáo đồng chí.. - Vị đại úy cất tiếng.

- Cáo, mèo gì mãi thế – Nguyễn Trí phảy tay, ngắt lời - Các đồng chí nên nhớ: Tôi cũng là lính của sư 325, đã từng sát cánh chiến đấu cùng với quân đoàn của các đồng chí trên chiến trường Quảng Trị vào những năm ác liệt nhất, vì vậy, hôm nay tôi đến đây không chỉ với tư cách lãnh đạo tỉnh, mà còn đến để "Hiệp đồng tác chiến" với đơn vị bạn, các đồng chí nghe rõ chưa.

Mọi người vỗ tay ầm ĩ. Phong cách mộc mạc, thái độ chân tình của Nguyễn Trí khiến các cựu chiến binh vui vẻ, hồ hởi theo chân anh vào nhà. Viên đại úy đầu hói mời Nguyễn Trí lên ghế ngồi. Nguyễn Trí xua tay:

- Tôi đề nghị thế này: Ta khênh bộ bàn ghế này ra ngoài hiên cho rộng, rồi trải chiếu ngồi quây quần với nhau, các đồng chí đồng ý không?

Tất cả ồ lên, xúm lại bê bàn ghế đưa ra ngoài. Viên đại úy lấy chiếu trải ra, Nguyễn Trí ngồi giữa, mọi người ngồi vòng quanh. Chợt nhìn thấy Nguyện, Nguyễn Trí cười:

- Thế ra Nguyện "đầu ngang" cũng là lính của Đại đoàn quân Tiên phong à?

Nguyện cười bẽn lẽn:

- Báo cáo anh, em là "lính ăn theo" thôi ạ.

- Sao lại là ăn theo? - Nguyễn Trí hỏi.

- Báo cáo anh – Vị đại úy hói đầu đáp thay - Đó là cách gọi để phân biệt giữa lính chống Mỹ và lính chống Tầu đấy ạ.

- Ở xã Đạo Cường có mấy đồng chí tham gia trong hội này? - Nguyễn Trí hỏi viên đại úy.

- Báo cáo anh - Đại úy nói - Xã Đạo Cường có 4 đồng chí, nhưng hôm nay có mặt 3, còn đồng chí Hà Xuân Hương bận việc nên không đến được.

Một cựu chiến binh ngồi vòng ngoài nói to:

- Ông Hà Xuân Hương còn bận ở nhà lo giữ của, phải không các đồng chí?

Nghe vậy mọi người cười ầm lên. Nguyễn Trí chờ tiếng cười lắng xuống, nói:

- Thưa các đồng chí. Thấy tinh thần của các đồng chí tôi rất mừng. Tỉnh ủy và Ủy ban tỉnh đánh giá cao sự đóng góp của Hội Cựu chiến binh Đại đoàn quân Tiên phong thị xã Yên Hòa. Theo như tôi được biết: Ngoài làm kinh tế giỏi, góp phần xây dựng kinh tế địa phương, các thành viên trong câu lạc bộ, luôn phát huy tinh thần người lính Cụ Hồ, duy trì nề nếp, tác phong, kỷ cương, giữ gìn nền văn hóa cổ truyền dân tộc, đó là điều đáng mừng cho tỉnh. Nhân đây, tôi cảm ơn các đồng chí, đã gửi tặng tôi cuốn "Lịch sử và Truyền thống Đại đoàn quân Tiên phong". Qua tài liệu đó, tôi hiểu và rất khâm phục những chiến công hiển hách của quân đoàn trên khắp các mặt trận chiến đấu, cũng như công tác xây dựng trong thời bình, xứng đáng với lời căn dặn của Bác Hồ kính yêu: "Các Vua Hùng đã có công dựng nước Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước". Nhân dịp hôm nay gặp gỡ, tôi có đôi lời bộc bạch, mạnh dạn tâm sự với các đồng chí: Tôi được Đảng và Nhà nước trao trọng trách trước nhân dân Phúc Vinh, đó là niềm vinh dự, nhưng cũng là một nhiệm vụ khó khăn. Tôi thiết nghĩ, muốn hoàn thành được nhiệm vụ, trước tiên phải đoàn kết, tập hợp được tất cả các giai tầng của xã hội, trong đó có lực lượng cựu chiến binh toàn tỉnh, mà nòng cốt chính là Hội Cựu chiến binh Đại đoàn quân Tiên phong..

Anh nói xong, tiếng vỗ tay rần rần, viên đại úy đầu hói phát biểu:

- Báo cáo anh, toàn thể anh em Cựu chiến binh Đại đoàn quân Tiên phong luôn nhớ lời căn dặn của Bác Hồ, và lời thề thứ 7 của Quân đội Nhân dân Việt Nam: ".. Lúc thường cũng như lúc ra trận. Thực hiện toàn quân một ý chí". Xin hứa với đồng chí: Anh em chúng tôi sẽ phấn đấu hết sức mình vào sự nghiệp Đổi mới của Đảng, quyết tâm thực hiện mong muốn của Chủ tịch Hồ Chí Minh, góp phần xây dựng tỉnh ta trở thành một tỉnh vừa giàu vừa đẹp để sánh vai với các tỉnh bạn.

Nguyễn Trí chợt hỏi:

- Các đồng chí có đề nghị hay yêu cầu gì với tỉnh không?

Mọi người nhìn nhau. Nguyễn Trí khích lệ:

- Các đồng chí cứ mạnh dạn đề đạt, kể cả những ý kiến muốn đóng góp cho tỉnh.

Một cánh tay giơ lên:

- Tôi xin có ý kiến.

- Mời đồng chí - Nguyễn Trí đáp.

- Tôi là người núi Đanh, huyện Tam Thiên, xin đề đạt với tỉnh giải quyết vấn đề sau – Người cựu chiến binh tóc hoa râm, phóc người nhỏ nhắn, mặc bộ quân phục màu Tô Châu đã bạc, nói - Báo cáo với lãnh đạo và các đồng chí: Vào thời kì Kháng chiến chống Pháp, quê tôi là vùng tạm chiến. Trong Chiến dịch Trần Quốc Tuấn, núi Đanh là nơi xảy ra trận chiến quyết liệt giữa ta và địch. Đã có nhiều chiến sĩ, kể cả ở các tỉnh và những người dân quê tôi hy sinh trong trận đánh ấy. Nhưng trải qua bao thời kỳ, hết ông quan tỉnh này, đến ông quan tỉnh kia lên lãnh đạo. Nhân dân ở núi Đanh dăm lần, bảy bận viết đơn đề nghị xây dựng lại nghĩa trang dành cho các liệt sĩ. Nhưng suốt bao năm qua, những ngôi mộ của các liệt sĩ nằm không hàng lối, ngổn ngang, tiều tụy. Hỏi, thì xã đổ cho huyện, huyện lại đổ cho tỉnh, tỉnh lại vấy cho trung ương. Mọi việc rối như nồi canh hẹ. Vậy hôm nay, may lãnh đạo có mặt ở đây. Tôi tha thiết đề nghị lãnh đạo giải quyết, đừng để cho những người nằm xuống hy sinh vì Độc lập - Tự do của Tổ quốc sái lòng. Xin hết!

Tất cả mọi người lặng im. Nguyễn Trí nghe rõ từng hơi thở và những đôi mắt chăm chú nhìn anh chờ đợi. Anh cảm động và trân trọng, vì đây là yêu cầu chính đáng cấp thiết mà anh phải trả lời. Cha anh từng dạy: "Con người không bao giờ được quên quá khứ. Nhất là quá khứ vinh quang của các thế hệ đã hy sinh vì độc lập, tự do cho đất nước..". Thì hôm nay, những con người ngồi đây, đang thổ lộ, cầu mong với ý nghĩa thiết thực của cuộc sống. Họ không đòi hỏi cho họ, mà họ đòi cho những linh hồn đã khuất, cho những con người có tên và chưa tìm thấy tên đã ngã xuống, nằm đơn côi trong những vuông đất khô cằn cô quạnh..

- Các đồng chí ạ - Nguyễn Trí đưa mắt nhìn bao quát những đôi mắt đang hướng về anh – Gia đình tôi cũng là một gia đình quân đội truyền thống, cũng có những người thân là liệt sĩ, nên tôi thấu hiểu nguyện vọng này. Việc xây dựng nghĩa trang đàng hoàng, đẹp đẽ hơn cho các liệt sĩ hy sinh trong Chiến dịch Trần Quốc Tuấn là việc làm cần thiết. Như các đồng chí đã biết: Tỉnh Phúc Vinh vẫn đang trong thời kỳ tái thiết, mọi thứ còn nhiều bất cập. Nhưng không vì thế mà chúng ta quên nghĩa vụ đền ơn, đáp nghĩa cho những người đã ngã xuống hy sinh cho Tổ quốc. Tôi xin lấy danh dự một người lính, hứa với các đồng chí: Sẽ mang nguyện vọng của bà con núi Đanh và của các đồng chí, trình lên Thường vụ Tỉnh ủy và Hội đồng Nhân dân tỉnh. Tuy vậy, chúng ta nên thông cảm với hoàn cảnh khó khăn thực tế hiện nay của tỉnh. Vì vậy, tôi mong các đồng chí: Nếu có sáng kiến gì, mạnh dạn đề xuất, hiến kế, cùng với tỉnh giải quyết, phần nào bù đắp công lao to lớn của các thế hệ đi trước, đồng thời tạo niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Chính quyền.

Sau câu nói của anh là những tiếng xì xào. Có tiếng giục:

- Đại úy Nguyễn Xuân thay mặt anh em trình bày đi.

Cựu đại úy đứng dậy, nói:

- Thưa đồng chí, anh em cựu chiến binh chúng tôi đã bàn bạc với nhau sơ sơ rồi. Thay mặt anh em, tôi xin báo cáo để đồng chí nghe xem có được không.

- Xin mời đồng chí - Nguyễn Trí mỉm cười nhìn cựu đại úy động viên.

- Vâng, thưa đồng chí Quyền Chủ tịch tỉnh Phúc Vinh - Cựu đại úy Nguyễn Xuân đưa tay lên xoa chỗ đầu nhẵn thín - Việc xây dựng nghĩa trang Trần Quốc Tuấn, không chỉ riêng bà con ở núi Đanh mong mỏi. Mà đó còn là ý nguyện của các gia đình trong toàn quốc có người thân tham gia và hy sinh trong chiến dịch đó. Là những người lính Cụ Hồ của Quân đội Nhân dân Việt Nam, chúng tôi vô cùng xót xa, khi thấy những đồng đội đi trước đã hy sinh vì Tổ Quốc, vì quê hương, vậy mà, bao năm rồi vẫn chưa được quy tập vào một nghĩa trang xứng đáng với công lao của họ. Hôm nay nhân có đồng chí ở đây, tôi mạnh dạn đưa ra ý kiến đề xuất để đồng chí xem xét, nghiên cứu.. – Cựu đại úy ngập ngừng.

Có nhiều tiếng xì xào. Nguyễn Trí khích lệ:

- Tôi đang lắng nghe đây, đồng chí nói đi.

- Báo cáo đồng chí - Cựu đại úy Nguyễn Xuân xoa tay - Ở thị xã Yên Hòa hiện nay, ngoài Hội "Cựu chiến binh Đại đoàn quân Tiên phong", còn có "Câu lạc bộ các doanh nhân làm kinh tế giỏi", bao gồm tất cả cựu chiến binh ở các binh chủng hợp thành. Trong đó có 9 công ty tư nhân và 5 cơ sở sản xuất, xây dựng và phát triển kinh tế nông thôn. Tôi xin đề xuất sáng kiến thế này: Kết hợp giữa "Câu lạc bộ các doanh nhân làm kinh tế giỏi" với Hội "Cựu chiến binh Đại đoàn quân Tiên phong Yên Hòa". Phát động một cuộc quyên góp, trên tinh thần"Của ít lòng nhiều". Nếu làm được như thế, tôi nghĩ xây dựng một nghĩa trang không khó - Cựu đại úy Nguyễn Xuân bỗng nói to - Tôi có ý kiến như vậy, các đồng chí cựu chiến binh đồng ý không?

Không ai bảo ai, tất cả hô vang:

- Đồng ý! Đồng ý! Đồng ý!

Tự nhiên khóe mắt Nguyễn Trí cay cay. Anh cố kìm nén, đợi tiếng vỗ tay ngớt, nói:

- Thay mặt lãnh đạo tỉnh, tôi trân trọng cảm ơn tinh thần của các đồng chí. Các đồng chí đã giải quyết giúp tôi một câu hỏi lớn. Không những về chính sách đền ơn, đáp nghĩa với các liệt sĩ, mà còn giúp tỉnh trong việc triển khai xây dựng hạ tầng cơ sở Khu Công nghiệp Tam Thiên. Vì nghĩa trang đó nằm trong vùng quy hoạch. Để tiến hành đúng tư cách pháp nhân, tôi đề nghị các đồng chí hãy chọn ra một đơn vị trong "Câu lạc bộ các doanh nhân làm kinh tế giỏi". Có đầy đủ năng lực, khảo sát thực địa, lập dự án đầu tư gửi lên. Căn cứ vào chính sách hiện hành, trình Bí thư Tỉnh ủy xin ý kiến, cho mở hội nghị chuyên đề, mời Thường vụ Tỉnh ủy, Hội đồng Nhân dân và các ban, nghành chức năng trao đổi, mạn đàm trước khi quyết định.

Cựu đại úy Nguyễn Xuân nói:

- Nhân danh Giám đốc "Công ty Cổ phẩn Triển khai Công nghệ mới", tôi xin đảm nhận vai trò nhà đầu tư chính, còn các đồng chí ở "Câu lạc bộ các doanh nhân làm kinh tế giỏi" và Hội "Cựu chiến binh Đại đoàn quân Tiên phong Yên Hòa" làm hậu thuẫn.

Nguyễn Trí cười:

- Vậy ra đây không chỉ là một sĩ quan, mà còn là một vị Giám đốc doanh nghiệp tầm cỡ. Mà nghe đồng chí nói như thế, có nghĩa là các đồng chí đã dự liệu hết rồi còn gì.

- Thưa đồng chí - Cựu đại úy Nguyễn Xuân cười - Không phải ý kiến của riêng tôi. Mà đây là sự đồng lòng nhất trí của câu lạc bộ và các cựu chiến binh. Anh em chúng tôi đã quyết, còn giờ đây chúng tôi cần vào sự tin tưởng của đồng chí.

- Tôi tuyệt đối tin tưởng! - Nguyễn Trí đáp chắc nịch - Là lãnh đạo, tôi không tin vào các đồng chí thì tôi tin vào ai. Thay mặt lãnh đạo tỉnh, một lần nữa tôi cảm ơn các đồng chí, và rất mong các đồng chí phát huy truyền thống anh hùng của quân đội, quyết tâm cùng nhân dân toàn tỉnh, thực hiện lời căn dặn của Bác Hồ kính yêu ở Đền Hùng năm xưa.

Sau lời Nguyễn Trí nói, cựu đại úy Nguyễn Xuân phát biểu kết luận, rồi cầm càng cho mọi người hát vang bài hát"Như có Bác Hồ trong ngày vui đại thắng". Tất cả phấn khởi hòa chung niềm vui rộn ràng. Ngoài sân, ánh nắng chan hòa. Giàn hoa giấy rung rinh sắc mầu, có một đàn sẻ rừng bay về ríu rít đậu trên cành xoan, như muốn hòa vào niềm vui với các thế hệ cựu chiến binh..

Sau bài hát, mọi người kéo nhau vào tiệc liên hoan, Nguyện mặt đỏ lựng cầm chén đến mâm Nguyễn Trí:

- Em xin được uống một chén với anh.

Nguyễn Trí chạm chén với Nguyện:

- Cho mình cụng ví dụ thôi, lát nữa còn đi xe máy.

- Vâng - Nguyện nói - Em muốn cụng chén, cảm ơn anh đã cử các bác sỹ về khám bệnh và cấp thuốc cho bà con xứ đạo.

Nguyễn Trí nói:

- Chăm sóc sức khỏe ban đầu cho nhân dân, là trách nhiệm của ngành y tế, theo chế độ định kỳ của nhà nước quy định mà Nguyện.

- Vâng – Nguyện nói - Ở đâu không biết, nhưng với bà con họ giáo quê em thì đây là lần đầu tiên. Mà vui nhất là cụ Trùm. Từ hôm được lắp bộ răng giả, cụ phấn khởi lắm, đến đâu cũng khoe, răng này do ông Chủ tịch tỉnh tặng.

- Làm được một chút giúp cụ, mình cũng vui - Nguyễn Trí nói – Suy cho cùng, cụ Trùm tuổi tác như bố mình.

- Vâng, em biết tiền làm răng cho cụ là do anh trả - Nguyện nói rồi ngập ngừng – Nhưng.. Cũng vì như thế nên thành ra có chuyện đấy anh ạ.

- Chuyện gì vậy? - Nguyễn Trí hỏi.

Nguyện uống cạn chỗ rượu còn lại rồi đáp:

- Được thay hàm răng mới cụ Trùm vui thì vui, nhưng cụ vẫn luôn thắc thỏm, áy náy đấy anh ạ.

- Sao vậy? – Nguyễn Trí hỏi.

Nguyện đáp:

- Trong xã có dư luận, cho rằng anh cử bác sĩ về khám sức khỏe cho nhân dân, và thay răng hàm răng cho cụ Trùm nhằm lợi dụng, mua chuộc.

- Nguyện suy nghĩ thế nào về vấn đề này? – Nguyễn Trí hỏi sau một chút suy tư.

- Em tin có người lòng dạ không tốt cố tình tung tin anh ạ - Nguyện nói.

- Nguyện có đoán được là ai không? – Nguyễn Trí hỏi.

- Em có nghĩ đến – Nguyện đưa tay mân mê chiếc thánh giá đeo trên cổ - Nhưng vì chưa chắc lắm, nên nói ra e không đúng.

- Có dư luận tức là có người phát ngôn – Nguyễn Trí vỗ vai Nguyện – Chuyện nghe tưởng là bình thường nhưng hệ trọng đấy. Nếu không ngại, Nguyện giúp mình tìm hiểu, có gì cho mình biết nhé, mình tin cậu.

- Cảm ơn anh đã có lòng tin với em – Nguyện cảm động nói.

Chương 15

Phần III

15

Nhà Cựu Chủ tịch tỉnh Trần Kha nằm ở cuối đường Hoàng Văn Thụ. Cánh cổng khung bao thuần kim loại thép không gỉ, chấn song đúc, họa tiết trang trí hình thoi. Cạnh trụ cổng, một bên trồng bồn hoa giấy đa sắc, một bên trồng cây bách tán. Ngôi biệt thự xây thụt hẳn vào so với dãy nhà mặt phố. Khoảng trống sân trước, giữa để lối đi, một mé trồng cây cảnh, nửa còn lại làm nhà để xe đủ cho một chiếc ô tô con đỗ. Nhìn tổng thể, khuôn viên bệ vệ, tôn nghiêm như dáng vẻ địa vị của người chủ đã từng một thời đảm trách cương vị lãnh đạo cao nhất tỉnh.

Mặc dầu là người từng trải, phong thái điềm tĩnh, nhưng khi thấy Nguyễn Trí đến, Cựu Chủ tịch Trần Kha không giấu nổi tình cảm, chào anh bằng câu như trút bỏ nỗi niềm:

- Ông là người đầu tiên đến với tôi, kể từ ngày tôi bị điều về Trung ương đấy.

Vợ ông nghe vậy, nói:

- Dạo này anh Kha hay nói linh tinh lắm, chú Trí đừng để bụng nhé!

- Có thế nào tôi nói thế chứ có bịa đâu – Cựu chủ tịch Trần Kha cự lại vợ rồi đọc luôn hai câu thơ - "Được thời thân thích chen chân đến. Thất thế hương lư ngoảnh mặt đi". Bài học nhân tình thế thái về sự đời của các bậc tiền nhân dạy thế rồi.

Nguyễn Trí biết Cựu Chủ tịch đang bức xúc. Để khỏa lấp câu trách đời của ông, anh không đáp mà đưa cho vợ ông giỏ trái cây:

- Chả có gì, em biếu hai bác ít trái cây.

Bà vợ cầm giỏ quà, miệng xuýt xoa:

- Chú đến chơi với anh, chị là quý hóa lắm rồi, còn vẽ vời quà cáp - Rồi bà quay sang hỏi chồng – Thế ông tiếp chú Trí ở đây hay ra lầu bát giác, để em còn chuẩn bị?

- Pha nước xong đem ra lầu cho tôi – Cựu Chủ tịch nói rồi dặn – Này, nếu có ai đến hỏi, bà nói tôi đi vắng nhé!

Bà vợ cười, nói với Nguyễn Trí:

- Đấy chú xem. Chưa già đã lẫn, mồm vừa ca cẩm, lâu rồi không có ai đến, vậy mà bây giờ lại dặn thế. Chú thấy ông ấy có lẩn thẩn không.

- Sao bà cứ lèm bèm thế nhỉ - Cựu chủ tịch lườm vợ rồi vẫy Nguyễn Trí – Chú ra ngoài kia với tôi.

Trần Kha mở cửa dẫn Nguyễn Trí ra phía sau. Lầu bát giác nằm giữa vườn cây ăn quả. Trên mái, lá cây rụng xuống khô khốc, quăn queo như tổ sâu kèn. Dưới bậc thềm, rêu phong xanh rì báo hiệu đã lâu không bước chân người qua lại. Cột, kèo làm thuần gỗ lim, thứ gỗ khẳng định sự đanh cứng, trường tồn trong hàng tứ thiết. Lan can bao quanh quét sơn ta bóng lộng, nhưng có nhiều chỗ đã bong tróc, đôi ba con tiện rơi xuống nằm chỏng chơ trên nền lát đá tự nhiên. Giữa lầu kê bộ bàn, ghế uống nước hình lục lăng bằng đá mài.

- Tình hình sao rồi? – Vừa ngồi xuống, Cựu Chủ tịch hỏi.

- Bác hỏi em về vấn đề gì ạ? – Nguyễn Trí hỏi lại.

- Ông chả đang thay tôi tiếp tục điều hành công việc ở tỉnh đó ư! – Cựu Chủ tịch nói - Mọi việc tiến triển tốt chứ?

- Dạ thưa.. – Nguyễn Trí ngập ngừng – Về cơ bản vẫn vậy.

- "Về cơ bản vẫn vậy" - Cựu chủ tịch Trần Kha nhắc lại lời anh vừa nói, rồi hỏi - Sao nhìn thái độ và lời ông nói, có vẻ không đồng nhất thế nhỉ?

- Vâng, quả thế thật – Nguyễn Trí thừa nhận – Vì vậy nên hôm nay em mới đến để xin ý kiến bác chỉ giáo.

Cựu Chủ tịch nghiêng đầu, nheo mắt nhìn Nguyễn Trí như kiểu"Vạch lá tìm sâu":

- Ông nói thật hay nói đùa đấy?

- Em nói thật – Nguyễn Trí nhìn thẳng vào mắt ông, khẳng định.

- Vì sao ông lại đến xin ý kiến một kẻ bị "Ngồi chơi, xơi nước" như tôi nhỉ? – Trần Kha thêm câu hỏi.

- Vì.. – Nguyễn Trí ngừng lời vì vừa lúc đó vợ ông bê khay nước ra.

Đợi cho vợ sắp xếp ấm, chén xong, Trần Kha dặn:

- Bà cứ để đấy cho tôi, rồi vào bếp chuẩn bị xào, nấu vài món, lát nữa anh em tôi nhắm rượu.

- Thôi bác ạ - Nguyễn Trí gàn - Em đến thăm hai bác một lát rồi em xin phép..

- Đâu được – Cựu Chủ tịch khoát tay, ngắt ngang lời anh, bảo vợ - Tôi bảo thế nào, bà cứ làm như thế! Mà nhanh nhanh lên, đơn giản thôi cũng được - Đợi cho vợ vào nhà, ông quay lại nói với Nguyễn Trí – Ông thông cảm, không giục, bà ấy chậm rề rề ra. Còn bây giờ, ông nói tiếp ý của ông đi.

- Thưa bác – Nguyễn Trí nói - Em đến xin ý kiến của bác, vì bác là một trong những người đầu tiên thực hiện nhiệm vụ phát triển Công nghiệp hóa theo định hướng Xã hội chủ nghĩa ở tỉnh ta.

- Đấy là thực hiện theo chủ trương đường lối Đổi mới của Đảng và Nhà nước, chứ đâu phải mình nghĩ ra – Cựu chủ tịch tắc lưỡi.

- Nhưng không có những người như bác, thì tỉnh làm sao có Khu Công nghiệp Yên Hòa và Cụm Chế xuất Quang Sáng được ạ – Nguyễn Trí nói.

Cựu chủ tịch lắc đầu:

- Đấy là trí tuệ và công sức của cả tập thể lãnh đạo tỉnh Phúc Vinh, chứ đâu riêng gì tôi.

- Nhưng bác ạ - Nguyễn Trí nói – Có nhiều người ở tỉnh, bây giờ vẫn còn nhắc lại chuyện bác đã khôn khéo vận dụng, tranh thủ, chớp thời cơ như thế nào để chào, mời, đưa được các doanh nghiệp nước ngoài vào tỉnh đầu tư. Những câu chuyện đó đã gắn chặt vào lòng họ như một huyền thoại rồi.

Cựu Chủ tịch buông tiếng thở dài nuối tiếc:

- Ừ, kể ra cũng có đôi chút công sức. Nhưng lúc đó tình thế buộc phải vậy. Không đi trước một bước sẽ mất thời cơ. Vì vào thời điểm đó, bất cứ vị lãnh đạo nào trong toàn quốc, đều nhăm nhăm muốn lôi kéo các doanh nghiệp nước ngoài về với tỉnh mình.

- Thế cho nên em mới đến để xin bác truyền lại cho ít kinh nghiệm – Nguyễn Trí nói.

- Thiếu gì người hỏi, mà lại đến hỏi kẻ thất sủng như tôi - Cựu Chủ tịch nhướn mắt nhìn Nguyễn Trí.

- Em thật lòng đấy bác ạ – Nguyễn Trí nhấc ấm nước lên rót ra chén, đưa mời ông, nói tiếp – Việc của bác, Ủy ban Kỷ luật đã có kết luận đâu. Mà nếu có thật đi chăng nữa, thì em vẫn đến học hỏi bác với tư cách người kế tục.

Cựu Chủ tịch cảm động, ông chớp chớp nhìn người đối thoại bằng đôi mắt quầng sâu vì mất ngủ:

- Vậy ông muốn hỏi tôi điều gì?

- Báo cáo bác – Nguyễn Trí nói – Tuy ngân sách tỉnh thu được từ Khu Công nghiệp Yên Hòa và Cụm Chế xuất Quang Sáng phần nào đã giải quyết đang kể. Nhưng sắp tới, Trung ương quyết định cắt huyện Hai Bà về Thủ đô, kéo theo Cụm Chế xuất Quang Sáng và một số doanh nghiệp nước ngoài quanh thị xã Yên Hòa về nữa. Vì vậy trong cuộc họp Thường vụ mở rộng, có ý kiến đề nghị xem xét lại hướng phát triển kinh tế của tỉnh, cân nhắc nên chọn ngành nào làm trọng tâm, nên em cũng băn khoăn..

- Con đường phát triển Công nghiệp hóa và Hiện đại hóa, theo định hướng Xã hội chủ nghĩa của Đảng và Nhà nước, là hướng đi cực kỳ đúng đắn – Cựu Chủ tịch Trần Kha nhấn mạnh – Tuy vậy, Đảng và Nhà nước không áp chế cứng nhắc, mà cho quyền tự chủ theo điều kiện của từng địa phương. Nhưng với Phúc Vinh, sau khi tách tỉnh, anh em chúng tôi phải thức mòn bao đêm, bàn đi, tính mãi bao ngày mới cho ra được định hướng như vậy đấy. Còn đến bây giờ thì tùy. Nhưng nếu ông đã hỏi, thì tôi nói thẳng: Muốn kinh tế của tỉnh phát triển, thì chỉ có đi theo con đường ấy mà thôi. Có điều, mỗi ngày một khó đấy.

- Vâng, đúng là ngày càng khó thật – Nguyễn Trí gật đầu đồng tình – Vì sau cuộc họp đó, Thường trực Tỉnh ủy đã hội ý. Về cơ bản, vẫn nhất trí tiếp tục theo chủ trương, đường lối của Nghị quyết ấy. Nhưng riêng em đang có ý nghĩ muốn thực hiện khác đi một chút.

- Ông nói rõ ra xem nào – Cựu chủ tịch nghiêng đầu, chăm chú nhìn Nguyễn Trí.

Nguyễn Trí nói sau vài giây suy nghĩ:

- Do đặc thù Phúc Vinh là tỉnh thuần nông, trình độ nhận thức khoa học, kỹ thuật hiện đại của bà con còn hạn chế. Vì vậy, nếu nghiêng nhiều về hội nhập quốc tế, e rằng như người háu đói, vội ăn sẽ mắc nghẹn. Bởi vậy, em muốn sau khi hoàn thành cơ sở hạ tầng Khu Công nghiệp Tam Thiên, sẽ ưu tiên mời, gọi các doanh nghiệp ngoài quốc doanh vào đầu tư sản xuất, kinh doanh. Một mặt giải quyết việc làm cho nhân lực dôi thừa, đồng thời khích lệ lòng tự chủ của các doanh nhân trong nước, bác thấy sao?

Cựu Chủ tịch Trần Kha gật gù:

- Ông không phải là người được tôi rèn rũa hay đề bạt, mà tầm nghĩ của ông rộng như thế, tôi mới thấy Trung ương điều ông về thực sáng suốt.

- Bác cứ nói quá, chứ em còn phải học tập bác nhiều - Nguyễn Trí nói.

- Tôi nói đúng chứ tôi không nịnh ông đâu – Cựu Chủ tịch xua tay - Vì tôi nghe nịnh nhiều rồi nên kết quả mới thê thảm thế này. Ở đời, ai chả thích nghe lời nói ngọt, nhưng "Ngọt lọt đến xương". Lời nói tưởng như vô hình, vô ảnh, nhưng một khi đã ngấm sâu vào tận xương tủy rồi, sẽ biến thành thuốc độc tự bao giờ không biết nữa. Chính vì ưa nịnh, nên đến khi "Ngã ngựa" tôi mới nhận được mặt trái của kẻ thù – Cựu Chủ tịch Trần Kha nghiêng mặt nhìn Nguyễn Trí, hỏi - Ông có muốn biết kẻ thù ấy là ai không?

Nguyễn Trí nói:

- Vâng, bác nói đi. Em nghe đây.

- Đó chính là lòng tham – Cựu Chủ tịch nói - Tôi đã để lòng tham đưa mình đi đến hết sai lầm này đến sai lầm khác. Càng có địa vị, càng có quyền hành, càng được trọng vọng thì lòng tham càng lũng đoạn. Tôi từng tự huyễn hoặc, đắm mình trong danh vọng. Trong đầu lúc nào cũng thấy mình là ông chủ tịch, quyền lực to nhất tỉnh, mà quên rằng mình còn là một công dân - Cựu Chủ tịch ngừng lời, khóe mắt nhướm lệ. Nguyễn Trí đưa cho ông tấm giấy lau, ông cầm lên thấm mắt, rồi đột nhiên nắm chặt bàn tay anh, da diết - Tôi nói ra không phải để giải tỏa, hay cầu mong được ông thương xót, giúp đỡ. Mà tôi muốn cho ông liều thuốc phòng, ngăn ngừa căn bệnh dục vọng. Thứ dục vọng đã làm hại biết bao người..

- Vâng, cảm ơn bác. Em đang nghe đây, xin bác cứ nói - Nguyễn Trí rót thêm nước vào chén của ông.

- Như ông biết đấy – Cựu Chủ tịch nói sau khi uống nước – Sau khi hai tỉnh tách ra, tôi được bổ nhiệm về làm Chủ tịch, anh Lâm Bằng làm Bí thư. Hồi đầu, công việc tái thiết tuy khó khăn nhưng không phức tạp, mọi việc tiến triển đều đều, chúng tôi dốc sức, toàn tâm, toàn ý vào việc thành lập Khu Công nghiệp Yên Hòa và Cụm Chế xuất Quang Sáng. Hoàn thành xong chúng tôi vui, vui lắm! Nhưng khi tiến hành đến giai đoạn hai, chuẩn bị cho dự án xây dựng Khu Công nghiệp Tam Thiên, bất ngờ thị trường đất biến động mạnh, kéo theo mọi thứ chuyển dịch. Thêm một bất ngờ không ai muốn nữa, là anh Lâm Bằng đột ngột mắc bệnh phải sang nước ngoài điều trị. Vậy là trách nhiệm một lúc đổ dồn lên một mình tôi. Vì thế nên tôi dành thời gian bám sát cơ sở nhiều hơn, nhưng ai ngờ..

Cựu Chủ tịch ngừng lời như có chút ngại ngần khi nhắc lại những ký ức không đẹp đẽ gì. Thấy thế Nguyễn Trí nói:

- Dẫu gì thì mọi việc đã qua rồi, nếu bác không muốn nhắc lại thì thôi.

- Không! – Cựu Chủ tịch lắc đầu - Tôi phải kể lại, vì lúc nãy tôi đã hứa cho ông một liều thuốc phòng, mà câu chuyện này chính là liều thuốc đó – Nhấp thêm ngụm nước nữa, ông nói tiếp – Đúng lúc đó tôi nhận được nhiều cuộc điện thoại nhờ tôi tìm giúp đất. Ngoài một số bạn bè cùng học đang công tác ở Hà Nội, còn toàn là người có thế lực và chức vị. Ông tính, công việc của tỉnh bề bộn, mà tôi đang rất cần sự hỗ trợ từ Trung ương. Đang lúc ấy thì gặp Hà Xuân Hương, anh ta nói với tôi, có rẻo đất gần hồ, đẹp và hợp cho việc làm Nhà vườn. Quả thật lúc đó tôi có chút ngần ngại, vì làm như thế là liều, là vi phạm chính sách đất đai. Nhưng rồi như bị "Ma xui, quỷ khiến", tôi đồng ý với kế hoạch của Hà Xuân Hương vạch ra..

- Còn Thường vụ Tỉnh ủy - Nguyễn Trí hỏi xen ngang lúc Cựu Chủ tịch ngưng lời - Khi ấy bác thuyết phục thế nào mà mọi người đồng ý?

- Tôi viện lý do: Những người có nhu cầu đất đai toàn là vợ con của các đồng chí lãnh đạo nằm trong các Bộ thuộc hàng ngũ Trung ương, có ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triển của tỉnh. Tôi nhớ lúc đưa danh sách 11 vị ấy ra, ai nấy đều thừa nhận, đó toàn là những người có "Máu mặt". Bàn bạc đắn đo, cân nhắc mãi, cuối cùng, dẫu còn đôi chút ngần ngại, lấn cấn, nhưng vì tương lai phát triển lâu dài của tỉnh, nên tất cả đều giơ tay biểu quyết nhất trí.

- Em nhớ lúc đó Bí thư Lâm Bằng đang điều trị bệnh ở Trung Quốc, nên mọi việc trong tỉnh bác là người toàn quyền quyết định – Nguyễn Trí nói.

- Thế mới nên chuyện - Trần Kha chặc lưỡi tiếc rẻ – Giá như ông Lâm Bằng không bị bệnh thì còn nói làm gì. Ông ấy già dặn, có kinh nghiệm lãnh đạo hơn mình nhiều.

- Vậy theo bác, những sai lầm đó là do khách quan? – Nguyễn Trí hỏi.

- Cách lý giải ấy chỉ là xảo biện thôi – Cựu Chủ tịch Trần Kha lắc đầu – Cái chính vẫn là lòng tham, biết sai vẫn cố tình lao vào. Xét cho cùng, người làm công tác chính trị thường ngô nghê trong cuộc sống đời thường. Đứng trước quần chúng oai phong lẫm liệt, mồm mép thuyết giảng nghị quyết này, chủ trương nọ, chính sách kia trơn tuồn tuột. Nói về phương pháp hoạch định xã hội, tăng trưởng kinh tế thao thao bất tuyệt. Nhưng nếu hỏi đến thời giá thị trường hàng ngày lại mù tịt. Không biết cân thịt, mớ rau, bó hành giá cả bao nhiêu. Mua cái áo, cái quần hoặc cái gì đó, không là vợ thì nhờ thư ký mua cho. Trong khi đó, Hà Xuân Hương tuy là một anh cán bộ cà tèng, nhưng trường đời lọc lõi, xỏ mũi cả cấp trên, lừa được cả pháp luật. Ông biết không, ngoài chuyện lấn hồ cơi nới, mở rộng diện tích, hoán vị giấy tờ đất đai từ A sang B, Hà Xuân Hương còn rủ rỉ với tôi: "Bây giờ anh còn đương chức, đương quyền mà không tính, thì nay mai" hạ cánh "về hưu rồi, ai lo cho anh. Anh sẽ sống thế nào, khi anh đã quen sung sướng, một bước lên xe, đi đâu, muốn gì cũng có người phục dịch, thích cái gì có cái đó..". Tôi bảo gã: "Ông không nghe người ta bảo: " Quan nhất thời, dân vạn đại ", à?". Nghe xong, ông biết gã ta trả lời tôi thế nào không, gã đáp: "Em chỉ cần cái đoạn đầu thôi, còn không cần cái vạn đại ấy. Có tiền rồi là có tất cả!". Tôi không ngờ, bao nhiêu năm công tác lại bị gục ngã vì môn "võ vặt" của tên tiểu tốt ấy.

Nghe tiếng thở dài não nề của ông, Nguyễn Trí cảm tưởng như Trần Kha muốn "dốc bầu tâm sự", bộc bạch nỗi lòng. Lựa lúc ông ngưng lời để thở, anh hỏi:

- Em hỏi thật. Vào thời điểm đó, bác có tư tưởng "Đốt cháy giai đoạn" không?

- Thì chết vì ý nghĩ đó – Cựu chủ tịch thú nhận - Bảo "không" là dối lòng. Bởi trong cuộc sống, điều kiện ấy đến rất tự nhiên và hết sức lô – gích. Tôi tin trong trường hợp đó, nếu không có lập trường vững vàng, ai ở hoàn cảnh tôi sẽ có sự tính toán như vậy. Đây nhé! – Cựu Chủ tịch Trần Kha ngửa bàn tay vẻ phân trần - Bí thư Lâm Bằng bị ung thư phổi vào giai đoạn cuối. Tôi hy vọng sau khi ông ấy qua đời, tôi sẽ lên thay. Và đương nhiên Phó Chủ tịch Bùi Phẩm sẽ ngồi vào chiếc ghế của tôi. Tính toán là thế, tuy vậy tôi vẫn lo: Biết đâu Trung ương cử người khác về thay thế mình, nên tôi đành dựa vào 11 suất đất ấy để làm "giấy thông hành" đảm bảo. Nhưng rồi "Người tính không bằng trời tính".. - Cựu Chủ tịch buông tiếng thở não nùng, nét mặt buồn rười rượi.

- Nghĩ như vậy có tàn nhẫn quá không bác? – Nguyễn Trí chau mặt lại.

- Vào lúc đó thì không – Vẻ mặt Cựu Chủ tịch trở nên trầm tư khi trả lời – Chỉ đến khi bị"Ngồi chơi xơi nước" tôi mới nhận ra. Nhưng đến lúc ấy thì đã muộn – Ông buông tiếng thở dài não nề - Rồi mọi thứ như ông biết đấy, Bí thư Lâm Bằng qua đời, Trung ương điều Trần Quyết về, tôi bị "đánh" và ông về thay..

- Đấy thuộc về cơ cấu mà bác – Nguyễn Trí phụ họa.

Sau câu nói của Nguyễn Trí, cả hai im lặng. Vườn cây xào xạc gió, tiếng chim hót véo von, ánh nắng xuyên qua vòm lá, thả từng giọt xuống mặt đất thành những bông hoa sáng lung linh.. Đột nhiên Trần Kha nói trong tiếng thở dài:

- Tiếc thật..

- Bác nói sao? – Nguyễn Trí buông câu hỏi.

Trần Kha nhìn anh với đôi mắt lạc thần:

- Khi có thời gian suy ngẫm, tôi thấy mình có tội với Đảng, với nhân dân. Tôi ân hận và ước ao được làm lại, nhưng tất cả muộn mất rồi. Thật tiếc đã đánh mất lòng tin khi tổ chức tin tưởng trao trách nhiệm cho mình. Không! Không! Không! – Sau ba từ "Không" ông lấy tay vỗ trán, tự xỉ vả mình – Đâu chỉ là đánh mất lòng tin, mà tôi đã tự nhổ vào mặt mình, bôi nhọ danh dự đảng viên, phản bội lại lý tưởng cao đẹp của Tổ quốc, bội tín với lòng tin của quần chúng. Tôi thực không đáng làm người.

Nguyễn Trí lựa lời:

- Dù sao sự việc cũng xảy ra rồi, bác đừng quá nghĩ, tổn hại đến sức khỏe.

- Ông bảo tôi làm sao không nghĩ được – Giọng Cựu Chủ tịch Trần Kha riết róng – Ông có biết từ ngày ấy đến giờ, tôi không dám vác mặt về quê. Ông, bà, cha, mẹ tôi. Chú, bác, anh, chị, em của tôi một đời theo cách mạng. Trong gia đình có mười người, thì chín người là đảng viên, ba người là liệt sỹ, vậy mà tôi.. Kết cục thế này đây.

Sau đoạn tự vấn lương tâm, Cựu Chủ tịch rũ người như tàu rau héo. Nguyễn Trí nắm tay ông vỗ về, an ủi:

- Bác hãy tin tưởng vào sự sáng suốt của tổ chức. Em nghĩ lỗi của bác không trầm trọng như bác nghĩ đâu. Chẳng qua bị người khác xúi giục.

- Cảm ơn đồng chí đã an ủi tôi - Cựu Chủ tịch thay đổi nhân xưng – Nhưng với tinh thần tự phê của một cán bộ đảng viên, tôi đã viết thư gửi lên Ban Bí thư Trung ương, xin nhận kỷ luật với hình phạt cao nhất.

- Em có nghe bác Quyết nói rồi – Nguyễn Trí nói – Nhưng em không hiểu: Tại sao bác cứ khăng khăng nhận hết khuyết điểm về mình? Lỗi này đâu chỉ riêng một mình bác!

Trần Kha ngước nhìn Nguyễn Trí:

- Khi mắc khuyết điểm, người ta thường vấy vá, đổ lỗi cho nhau. Nhưng tôi không làm thế được. Đường đường là một quân nhân từng vào sinh, ra tử. Tuy không phải là anh hùng cái thế, nhưng tôi cũng không thể hạ mình làm kẻ tiểu nhân. San sẻ niềm vui cho người khác thì được, ném bùn vào người khác không phải bản tính của tôi.

- Nhưng bác không nghĩ: Nếu xử sự như thế, sẽ để lại hậu quả không tốt ư? – Nguyễn Trí hỏi.

- Ý chú là sao? - Cựu Chủ tịch chau mày vẻ chưa hiểu.

Nguyễn Trí nói sau vài giây suy nghĩ:

- Theo ý em, bác nhận hết lỗi về mình, đó là hành động cao thượng. Nhưng với những người đồng lõa, liệu họ có coi đó là bài học cảnh tỉnh để dừng lại, hay họ coi đó là chiến thắng. Nếu họ dừng lại, đó là điều may cho xã hội, nhưng nếu họ coi đó là "chiến thắng", thì hậu quả sẽ ra sao. Bác có nghĩ, họ sẽ lấy "chiến thắng" ấy, để làm đà, tiếp tục cho những hành động sai trái nữa không? Với tình hình hiện tại, em cho rằng: Động thái cố tình, mà bác cho là cao thượng, lại đang vô tình, để cho họ lao sâu vào những lỗi lầm kế tiếp.

Cựu Chủ tịch Trần Kha đưa tay lên bưng mặt, cúi thấp đầu, vệt nắng lọt qua từ kẽ lá ánh lên mái tóc hoa râm. Đột nhiên ông ngửng mặt lên, nói:

- Nói thật với chú. Tôi có đủ tài liệu, chứng cứ, thanh minh cho mình nhẹ bớt tội. Nhưng tôi không đưa ra. Không phải vì tôi hèn nhát hay sợ hãi, mà tôi không muốn có thêm những người khác vì tôi mà liên lụy, bị đau khổ và khinh rẻ như những người thân trong gia đình tôi từng gánh chịu. Chú biết không, kể từ thời gian vướng vào vụ việc ấy, là bấy nhiêu ngày vợ tôi ăn không ngon, ngủ không yên, luôn buông tiếng thở dài. Tôi có tội với Đảng, với Nhà nước một, thì tôi có tội đày đọa vợ, con và những người thân trong gia đình tôi gấp trăm, ngàn lần..

Đang vậy, bà vợ ở trong nhà gọi với ra:

- Thế nào, hai anh em ăn được chưa? Cơm nước xong xuôi rồi đấy, anh Kha mời chú Trí vào đi, vừa ăn, vừa nói chuyện.

Cựu Chủ tịch dừng lời, vịn bàn đứng dậy:

- Ta vào thôi, chú.

Chương 16

16

Hà Xuân Hương thức giấc, lật tay xem đồng hồ, chiếc kim dạ quang cho gã biết mới 2 giờ sáng. Gã họ Hà thở dài, vắt tay lên trán, nhắm mắt cố kéo giấc ngủ về, nhưng không tài nào được. Đã mất ngủ, tiếng ngáy của mụ vợ nằm bên còn hơn cả tiếng bễ thổi lửa của lão phó rèn đầu thôn. Gã khó chịu trằn trọc hồi lâu rồi ngồi dậy, hất tấm chăn mỏng rời khỏi tấm thân phì nộn, buông hai chân thọc vào đôi dép lê, đứng dậy đi xuống phòng khách.

Ngoài trời từng đợt gió hoang vỗ vào đầu hồi sàn sạt. Con chó Oan- tơ nằm áp tai trên thềm, nghe tiếng dép lê của chủ, nhỏm dậy chạy lại lấy mõm thúc vào cánh cửa, như báo hiệu với ông chủ rằng: Tôi vẫn đang canh gác khối tài sản kếch sù của ông đây. Ôi! Cái cơ ngơi quá nửa đời người chắt chiu, khó nhọc mới gây dựng được, giờ đây đang đứng trước nguy cơ bị mất hết. Mẹ cha cái khu công nghiệp - Gã buột miệng chửi đổng - Chọn đâu không chọn, lại chọn đúng ở đây.

Giá như Chủ tịch Trần Kha còn tại vị thì tốt biết bao – Gã nghĩ tiếp - Việc cứu vãn tình thế dễ như trở bàn tay. Đất rừng Tam Thiên thừa rộng để dịch chuyển khu công nghiệp sang nơi khác. Với quyền lực của Trần Kha, chỉ cần một cái hất hàm hoặc một lá thư viết tay là xong béng. Nhưng bây giờ thì khó rồi đây, nhất là khi quyền hành của tỉnh này lọt vào tay Nguyễn Trí, một kẻ tép ranh chưa có tên tuổi trong hàng ngũ chính trị ở tỉnh, nhưng lại tỏ ra rất rắn mặt. Kể từ sau lần đối mặt với Nguyễn Trí, gã cảm giác Nguyễn Trí như một miếng xương khó nhằn, khó chơi, khó có cửa lách vào. Với kinh nghiệm sống bao năm, va chạm với đủ hạng người, gã nghiệm ra, làm việc với kẻ nào hám lợi vẫn dễ dàng. Đứa có quyền cũng như kẻ thuộc hạ, hễ đã cầm tiền, ngậm của vào rồi, thì khác nào con chó Oan – tơ của gã, suỵt vào đâu, xộc vào đấy, cum cúp vâng lời.

Gã không tin trên đời này có sự liêm khiết tuyệt đối, kể cả cõi Phật. Để lấy được chân kinh, thầy, trò Đường Tăng chả phải "hối lộ" cả bát tộ vàng đó sao. Còn trong một bức tranh của họa sĩ nào đấy, đã vẽ một người đội thúng đi vào cổng sau chùa đó ư. Nhà chùa còn có "cửa sau", cụm từ ẩn dụ, điển hóa của động thái khuất tất, phụ bản cho những điều mờ ám đã nói lên tất cả. Chính gã từng nhờ cái "cửa sau" ấy mà con đường thăng tiến của gã mới vượt lên, qua mặt tất thảy số bạn bè cùng trang lứa.

Chỉ cần từ quan huyện đến quan tỉnh nhận lời vào cửa nhà gã, khi bước ra khỏi, mặt mày đều tươi tỉnh, hỉ hả vui mừng. Gã có đủ "đòn độc" để "điều trị" từng hạng người, thể như thày lang bắt mạch, chẩn đoán từng con bệnh rồi bốc thuốc. Kể ra có lúc gã đã gặp phải những vị cương còng, bề ngoài ra vẻ liêm chính, khi mở miệng ra, thao thao bất tuyệt, vác nghị quyết này, đem quy định kia lên lớp, dạy dỗ, phủ dụ, đe nẹt.. Nhưng cuối cùng, khi rượu ngấm, môi mềm, nhận tiền bạc, quà cáp rồi, thì đến lúc ra về, không thể không giơ tay siết chặt, miệng buông lời hứa: "Hẹn lần sau gặp lại nhé..". Từ suy đoán đó, gã cho rằng, nhất định Nguyễn Trí có "Gót A- sin", chỉ có điều chưa tìm ra thôi. Và nếu Nguyễn Trí không có, thì ắt trong gia đình của Nguyễn Trí sẽ có. Con người mà, lòng tham và sự thèm khát vốn dĩ cao hơn bất cứ loài vật nào.

Những ngày gần đây, theo tin tức từ trên tỉnh cho gã biết: Trong hàng ngũ lãnh đạo tỉnh Phúc Vinh, có một số cán bộ còn nghi hoặc khả năng lãnh đạo của Nguyễn Trí. Bề ngoài họ im lặng chờ thời, bên trong ngầm ngã dõi theo. Nếu Nguyễn Trí được bổ nhiệm chính thức họ sẽ bám. Còn một khi Nguyễn Trí sảy chân, lỡ miệng, họ sẽ "trở cờ". Suy cho cùng đúng thôi, vào thời kỳ nhạy cảm, mọi thứ chưa ổn định, lòng người dễ đổi thay..

Đang nghĩ, bỗng chiếc máy di động để trên bàn rung từng chập. Gã cầm lên, mở cửa đi ra ngoài. Con Oan – tơ vãy đuôi, chồm hai chân trước lên người gã, gã khẽ quát:

- Im nào, để tao nghe điện thoại đã - Nói rồi gã bấm máy, hỏi - Có gì đấy?

Đầu dây bên kia:

- Thưa anh, có tin mới từ trên tỉnh ạ.

- Có gì, nói đi! - Gã giục.

Đầu dây bên kia:

- Thưa anh, sếp nhớn nhận được quà của anh rồi. Sếp thích lắm, bảo em, cảm ơn anh và báo cho anh biết: Thường vụ Tỉnh ủy đã thông qua kế hoạch: Tiếp tục tiến hành thực hiện công việc giải tỏa Đạo Cường rồi ạ.

- Mẹ kiếp - Gã chửi đổng – Cái đó Huyện ủy gửi công văn cho tao rồi. Còn gì nữa không?

Đầu dây bên kia:

- Sếp nhớn còn nói: Sắp tới, đoàn đầu tiên xuống khảo sát thực địa đặt nhà máy, là "Tổng công ty sản xuất vật liệu xây dựng Liên Thức" ạ.

- Nhà máy gì? – Gã hỏi.

- Dạ - Đầu dây bên kia – Thưa sếp, đó là một tổ hợp dây chuyền sản xuất vật liệu xây dựng. À quên, sếp nhớn còn dặn em nói với anh: Vợ chồng lãnh đạo tổng công ty ấy là bạn thân của Nguyễn Trí ạ.

- Sao? - Gã họ Hà giật giọng, hỏi - Bạn của Nguyễn Trí?

Đầu dây bên kia:

- Vâng, bạn bè từ lúc còn là sinh viên ở trường đại học ạ.

Gã "Hừ" một tiếng trong cổ họng, đưa tay xoa đầu con chó. Như vậy bọn nó liên kết, thông đồng, móc ngoặc nhau. Phải ngăn lại, nếu không sẽ mất hết – Gã nghĩ rồi gằn giọng:

- Mày bảo sếp cứ yên tâm. Tao đã có phương án đối phó rồi.

- Thưa anh, sếp nhắc anh: Chủ tịch Nguyễn Trí đề nghị Tỉnh ủy trình Trung ương, cho điều tra, xem xét lại 11 suất đất trước đây cấp cho các vị "mũ cánh chuồn" đấy ạ..

- Chủ tịch nào? - Họ Hà ngang lời - Mày phong chức cho hắn ta từ bao giờ đấy?

Đầu dây bên kia:

- Thưa.. Thưa anh, em trót lỡ miệng ạ.

- Còn gì nữa không? – Họ Hà hỏi.

- Sếp nhớn còn nói: Nguyễn Trí đến gặp Trần Kha rồi ạ.

- Thật thế hả – Họ Hà giật giọng – Chúng nó gặp nhau để làm gì nhỉ?

- Em không biết - Đầu dây bên kia đáp lại – Chỉ nghe sếp nhớn bảo anh đặc biệt phải đề phòng ạ.

Tắt máy, họ Hà ngồi bên ấm trà đăm chiêu suy nghĩ: Nguyễn Trí đến gặp Trần Kha với mục đích gì? Câu hỏi gợn lên trong đầu gã. Liệu trong lần gặp gỡ ấy, Trần Kha có để lộ ra điều gì không. Nếu không, tại sao mọi việc đã ô kê rồi, mà Nguyễn Trí lại muốn "đào bới" 11 suất đất ấy ra. Và nếu chuyện đó bị lật lại, thì sẽ dây dưa đến nhiều việc khác.. Nghĩ đến đấy, toàn thân họ Hà ớn lạnh, mồ hôi chảy đầm đìa. Sếp nhớn bảo mình đề phòng, nghĩa là ngầm ngã bảo mình phải đến gặp Trần Kha "nhắc nhở" cho ông ta "ngậm miệng" lại.

Nhưng trước mắt phải lo xong việc đối phó với kế hoạch giải tỏa đã. Nghĩ vậy nên sáng ra, trước khi ra trụ sở xã, gã quyết định đến nhà cụ Trùm thăm dò xem ý tứ ra sao. Với gã, việc lôi kéo, kích động, dân bên lương gã không ngại, vì mọi chân rết, các đầu mối đều là người trong dòng tộc, gã chỉ cần hô một tiếng là xong. Nhưng riêng bọn "nhím" khó nhằn, làm sao phải kích được lão Trùm mới khả dĩ. Vì lão ta không khác gì cái đầu tàu, còn đàn cừu của Chúa như các toa. Đầu tàu chạy ắt sẽ kéo theo các toa. Nhưng muốn tàu chạy được phải có nhiên liệu, mà người tiếp nhiên liệu không ai khác ngoài lão Trùm..

Chương 17

17

Trong lúc chờ chủ nhà pha nước, họ Hà ngắm bức tượng Chúa Jesu, quay lại, cười khà khà:

- Cụ Trùm thay bộ răng, trẻ ra hàng chục tuổi. Có nhẽ răng Chúa hài đồng cũng chưa trắng và đẹp bằng. Phải nói ở cả cái xã Đạo Cường chưa có ai được ưu ái như cụ.

Nghe câu nói xách mé, nhưng cụ Trùm im de, không đối lại. Nếu như răng, lợi của cụ vẫn nguyên cũ thì khác. Nhưng bây giờ"Há miệng mắc quai". Vì cứ theo ông bác sĩ khoa răng nói, thay một chiếc bỏ rẻ đã có giá năm, bảy trăm nghìn. Thế mà đây là cả hai hàm, vị chi 32 cái, tính ra dễ không dưới chục triệu. Vậy mà cụ không mất một đồng, một cắc nào, cho nên khó mở miệng. Cụ cười gượng:

- Ông Chủ tịch xã chẳng hay có việc gì mà đến tôi sớm vậy?

- Có đấy - Họ Hà nói – Sắp tới đây, tỉnh lại xuống bàn về việc di dời đấy. Ý cụ thế nào?

- Xuống là quyền họ, ai cấm được – Cụ Trùm đáp – Mà việc đó là của chính quyền. Sao ông không gặp Trưởng thôn Đa bàn, mà lại nói với tôi?

- Với ông Đa lúc nào tôi gặp chả được – Họ Hà vắt một chân lên đùi – Nhưng ở trại này, cụ mà không đồng ý, thì đến Chúa hiện lên bảo, ông Đa cũng không dám. Gì thì gì, ý cụ vẫn là nhất!

- Ấy! Sao ông Chủ tịch lại so tôi với đấng bề trên thế – Cụ Trùm nhăn mặt như nhai phải sạn – Phê – rô Đa là Trùm phó Ban Hành giáo họ đạo, nhưng lại là người được các ông tin dùng. Tôi làm sao can thiệp được việc của chính quyền.

- Vậy còn những kiến nghị và thư từ của giáo dân yêu cầu thì sao. Hay là thôi không kiến nghị nữa? – Gã họ Hà nheo mắt nhìn cụ.

- Thôi là thôi thế nào – Cụ Trùm nói – Rõ ràng ông Chủ tịch tỉnh xuống tận đây hứa rồi. Không trả lời, tôi biết ăn nói thế nào được với bà con họ giáo.

- Ông ta đã được bổ nhiệm chính thức đâu mà cụ gọi vậy – Gã nói – "Miệng quan, trôn trẻ". Hứa, hiếc gì! Toàn hứa hão thôi, ông ta nói vậy mà cụ cũng tin sao?

- Tôi chỉ tin vào sự thật thôi – Cụ Trùm nói.

- Sự thật rành rành ra rồi, cần gì phải tìm sự thật ở đâu nữa - Chủ tịch họ Hà nói – Đây nhé! Cụ tính xem: Cách nhau có bờ ruộng, vậy mà giá đền bù đất Hà Nội gấp hàng chục lần, trong khi ấy, giá đền bù của Đạo Cường rẻ như cho không. Đấy là chưa nói đến việc họ di dời chúng ta vào tận bìa rừng. Vào đấy làm gì ra mà ăn. Rừng thì rừng nguyên sinh, kiểm lâm gác tối ngày, chặt cây, xẻ gỗ trộm bị bắt đi tù, mót được gánh củi mang ra chợ chẳng có ma nào mua. Thiên hạ bây giờ nấu bếp ga rồi, ai hơi đâu củi đuốc cho khói mù mắt. Nói thật với cụ, bây giờ mà phải chuyển đi, chả riêng gì bên lương, bên giáo cũng hết đường sống.

- Nhưng mình là dân, chống đối lại chính phủ là có tội – Cụ Trùm băn khoăn.

Thấy cụ Trùm lung lay, gã họ Hà bồi thêm:

- "Tội lội xuống sông". Cụ không thấy đài, báo đưa tin đấy hay sao. Có những gia đình ở giữa Thủ đô, chính quyền muốn giải tỏa còn bó tay, hết đoàn này đến vận động, rồi đoàn kia đến dọa dẫm, vẫn không bắt họ di chuyển được. Chẳng ai bị tội, chẳng ai bị bắt, bao lâu rồi không đi có sao đâu.

- Thật thế ư – Cụ Trùm tròn mắt kinh ngạc – Giê - su – ma. Ông Chủ tịch nói thế nào, chứ làm gì có chuyện ấy?

- Tôi nói mà cụ còn không tin hả – Họ Hà nói – Được rồi, để lúc nào tôi bảo bọn nó in cái tin ấy mang về cho cụ xem. Thời đại dân chủ, xâm hại vào tài sản của dân là ảnh hưởng đến nhân quyền. Bị đài, báo nước ngoài tung tin bung bét, chính quyền sợ co vòi lại ngay.

Cụ Trùm thở dài:

- Lạy Chúa tôi, thời thế rối ren, chẳng biết thế nào mà lần.

- Cụ có biết, vì sao đột nhiên tỉnh lại cho ngành y tế về khám sức khỏe cho bà con, rồi lại ưu ái thay cho cụ bộ răng không? – Họ Hà kéo dài giọng – Toàn là mưu mô, thủ đoạn hết cả đấy. Vì muốn giải quyết cho êm, nên họ bắn"Viên đạn bọc đường" ra. "Ngọt lọt đến xương", hễ cứ ngậm vào là như "Gà mắc tóc". Cụ nghĩ mà xem. Sao trước đây họ không về, mãi đến khi nghe tin bà con giáo dân hò nhau lên tỉnh biểu tình, mới ra vẻ quan tâm? – Gã họ Hà nhìn thẳng vào mặt cụ Trùm nhấn từng tiếng - Chẳng qua tay Nguyễn Trí muốn xoa dịu dư luận, lấy thành tích để nhanh chóng được bổ nhiệm chính thức lên chức chủ tịch nên mới có mưu mô vậy.

- Thế theo ý ông, bây giờ phải làm sao? – Cụ Trùm băn khoăn.

Biết lòng người đứng đầu giáo dân lung lay, gã họ Hà nói tiếp:

- Tôi đường đường là chủ tịch, chường mặt ra không tiện, vì vậy phải núp đằng sau. Nhưng nếu cụ đồng lòng quyết chí, tôi sẽ thống nhất với Trưởng thôn Đa, có gì thông báo trước mọi việc để cụ định liệu – Thấy vẻ mặt cụ Trùm tư lự, gã bồi tiếp – Cụ Trùm ạ, cụ là người thay mặt Chúa chịu trách nhiệm với các giáo dân, còn tôi phải lo lắng đời sống cho dân chúng toàn xã, vì vậy phải biết "Liệu cơm gắp mắm", "Tùy cơ ứng biến". Thể như lời kinh thánh đã viết ấy: Phải "Khôn ngoan như con rắn và thật thà như con chim bồ câu". Tôi và bà con bên lương hạ quyết tâm chống bằng được. Còn cụ, cụ có nỡ tâm đi ngược lại lời răn của Chúa, để cho con chiên mất nhà, mất đất, bơ vơ, lạc lối không? Vì thế, theo ý tôi, bây giờ chỉ có một cách duy nhất: Bên giáo, bên lương phải đoàn kết một lòng, kiên quyết chống đến cùng.

- Làm thế nào mà chống lại họ được? – Cụ Trùm băn khoăn, hỏi - Quyền hành ở trong tay họ.

- Cụ an tâm – Họ Hà nói – Tôi đã có phương án đối phó rồi. Khi nào họ đến, ta huy động đàn bà, người già bên lương, bên giáo kéo nhau ra ngã ba, trước cổng nghĩa địa chặn lại. Tôi ở phía sau, cho người ra tiếp ứng. Thời buổi này, chính quyền thấy dân chúng biểu tình, sợ một phép!

- Biết lúc nào họ xuống mà ra? – Cụ Trùm hỏi.

- Cụ yên tâm đi - Gã họ Hà nói – Ngày giờ, lịch trình họ xuống bao giờ sẽ có người báo trước cho tôi. Còn việc sắp xếp người bên lương tôi bố trí, bên giáo Trưởng thôn Đa khắc sắp xếp, lo liệu. Khi sự việc xảy ra cụ cứ ngồi ở nhà rung đùi, uống nước.

Nghe gã họ Hà nói, trong lòng cụ Trùm nôn nao, bây giờ biết nghe ai đây. Sau lần gặp Nguyễn Trí, cụ dồn lòng tin vào đó. Nhưng chờ đợi mãi chẳng thấy động tĩnh gì, trong khi đó lại có kẻ phao tin, cụ bị mua chuộc nhận ân huệ của Nguyễn Trí. Vì thế, dẫu hàm răng có mới, cho cụ trông trẻ ra đến hàng chục tuổi, nhưng những lời đồn thổi lại đè lên đôi vai cụ tưởng nặng đến ngàn cân.

Có đôi lần cụ định lên tỉnh gặp Nguyễn Trí để hỏi thẳng, nhưng rồi vì ngại nên cụ không đi. Hình ảnh khuôn mặt trong sáng, cái nhìn chân thành, nụ cười cởi mở và cử chỉ thân thiện lần đầu gặp Nguyễn Trí, để lại ấn tượng tốt đẹp trong lòng cụ. Nhưng dân Đạo Cường không chịu hiểu. Họ có tin, nhưng lòng tin có hạn. Cụ Trùm thay Chúa hành đạo, nhưng cụ đâu phải là Chúa, vì vậy người ta nghi ngờ lòng tin ấy. Bởi người ta chỉ nhìn cụ theo nghĩa hẹp, đó là hàm răng trong mồm. Chả thế, đi đến đâu nhiều người nhìn cụ bằng ánh mắt soi mói, hoài nghi, thậm chí buông lời "mát mẻ" : "Nhờ hàm răng mà cụ trẻ ra hàng mấy chục tuổi", bỗ bã hơn có người ví von: "Cái răng, cái tóc là góc con người". Cụ già rồi mà răng của cụ trắng nõn, trắng nà như răng Chúa hài đồng ". Nghe họ nói, cụ nín lặng, vì dù đó là lời khen thật, hay giả, thì trong lòng cụ đều áy náy.

Thấy cụ lặng yên, họ Hà biết người đại diện của Chúa đã phân tâm nghiêng ngả. Gã tiếp tục bồi thêm:

- Dân bên lương toen hoẻn có vài chục ngôi mộ. Chùa chiền, miếu mạo không có, tính gì! Nhưng còn cơ ngơi trăm năm của bên giáo, sẽ thế nào khi phải rời khỏi đây. Bọn họ dẻo mồm ngon ngọt thế thôi, chứ đã chui vào bẫy của họ rồi thì còn lâu mới thoát ra được. Ai người ta cấp cho các vị diện tích đất rộng rãi như cũ để xây nhà thờ. Lại còn khu nghĩa trang nữa. Bên trong mấy trăm ngôi mộ của hàng chục dòng họ, được ốp, lát toàn bằng đá quý. Chưa kể đến vài chục cây thông, và cây nguyệt quế hàng trăm tuổi đứng ngay trước cổng. Cụ có dám đứng ra quyết đáp chặt đi không? Mà nếu chuyển đi, thì cây cối, công trình mồ mả có xây dựng lại được đẹp đẽ, khang trang như cũ không? – Gã họ Hà dồn một thôi, một hồi, tung liên tiếp ra những câu hỏi rồi dừng lại, nhìn chằm chằm vào miệng cụ Trùm. Lát sau, gã hạ thấp giọng - Tôi biết cụ còn đang phân vân, áy náy, khó nghĩ về chuyện hàm răng. Theo tôi thế này: Cụ cứ hỏi xem: Tổng số tiền hết bao nhiêu. Nếu cụ không có, tôi xin giúp. Còn nếu cụ ngại, thì cứ coi như tôi cho vay. Cho người đem lên trả phắt cho họ thế là sòng phẳng, chẳng ai hàm ơn ai..

Giọng họ Hà rủ rỉ, lôi kéo, êm nhẹ, dẫn dắt khiến tâm tưởng cụ Trùm ngụp lặn trở về với ký ức xa xôi." Trại Đạo Cường "- Ba tiếng ấy thân thương và gần gũi làm sao. Một miền quê tuy nghèo nhưng thanh bình và yên tĩnh. Đã bao đời là xứ đạo thuần khiết, mặc thế sự xoay vần, mặc lòng người nghiêng ngả, các dòng họ quây quần bên nhau, sống bằng đức tin, chờ đợi ân sủng từ Chúa ban. Sự sống, cái chết, niềm yêu thương, sự thù hận, tinh thần, vật chất, của cải, nỗi thèm khát, lòng ham muốn.. Tất thảy là ước lệ, vô hình, vô ảnh. Hàng ngày, bầy chiên ngoan hiền, vui vẻ tận hưởng một chút đời mỏng manh dưới mái nhà nhỏ nhoi, xinh xắn, lắng mình vào tiếng chuông nhà thờ ngân nga, điểm nhịp, không màng đến giàu sang, phú quý. Với họ, ước mơ đâu phải là những lâu đài nguy nga, tráng lệ, những bữa tiệc xa hoa phè phỡn, hay thú vui xác thịt. Họ quan niệm thể xác sinh ra từ cát bụi rồi sẽ trở về cát bụi, còn phần hồn thuộc về đấng anh linh tối thượng, mãi trường tồn, không giới hạn, không bờ cõi, ảo ảnh, vô vi, một lòng chăm đắp sao cho linh hồn được cứu rỗi, sự cứu rỗi độc quyền của tôn giáo..

- Thế nào – Họ Hà dứt cụ ra khỏi chốn suy tư – Tôi nói vậy còn ý cụ sao?

- Thôi được – Cuối cùng cụ Trùm nén tiếng thở dài, lên tiếng – Để tôi họp Ban Hành giáo xem ý kiến của họ thế nào.

Gã họ Hà đứng dậy:

- Cụ cứ mang những điều tôi vừa nói truyền đạt lại với mọi người. Còn về hành động cụ thể ra sao, đích thân tôi sẽ chỉ đạo cho Trưởng thôn Đa. Đến lúc nào sự việc xảy ra, cụ cứ cho đóng cổng trại thật chặt, thi hành chính sách " Nội bất xuất, ngoại bất nhập" là ô kê.

Chương 18

18

Từ hôm Nguyễn Trí giao cho Bảo Thoa nhiệm vụ tìm cách tháo gỡ công việc ở xóm Am Cổ Chân, nàng băn khoăn mãi. Đúng là mang dây tự buộc mình. Đem bản kiến nghị của dân lên trình bày, tưởng sao, hóa ra chính mình lại bị giao việc. Tuy có chút lấn bấn nhiệm vụ vượt quá khả năng, nhưng nàng thấy vui. Vui vì qua tiếp xúc, nàng nhận ra ở Nguyễn Trí có gì đấy khác với một số lãnh đạo mà nàng từng gặp. Trẻ tuổi, đẹp trai, bo- đỳ chuẩn, hoạt bát và đặc biệt có sức hút về phong cách làm việc. Còn một lý do nữa buộc nàng không thể né tránh: Nàng đương nhiệm là cán bộ Đoàn, lại đang theo học ở Trường Đảng. Nhưng dù vậy, cách giao việc ngang đường của anh vẫn khiến cho nàng thấy lạ.

- Anh Trí có mắt nhìn người tinh lắm - Tùng nói với Bảo Thoa khi hai người gặp nhau ở quán cafe – Ở với nhau khá lâu rồi, vậy mà nhiều lúc Tùng vẫn ngạc nhiên về cách xử lí công việc của anh ấy. Nhanh nhạy, sát thực, đúng người, đúng việc. Vì thế, theo Tùng: Nhiệm vụ anh Trí giao cho Bảo Thoa "Chuẩn không cần chỉnh".

- Anh là thư ký riêng cho anh ấy, làm sao anh chẳng bảo đúng! – Bảo Thoa cong môi lên cự lại – Chỉ được cái dẻo mỏ, vào hùa làm tình, làm tội người ta thôi.

Nghe Bảo Thoa xưng "người ta" Tùng thinh thích. Chàng cầm cốc lên, ngả người ra sau, nheo mắt nhìn nàng, giọng tinh nghịch:

- Nào đã "làm tình" ai được lần nào.

Nàng đỏ mặt, quát:

- Này, liệu thần hồn. Đừng có xuyên tạc bậy bạ.

- Cán bộ to, làm việc nhớn, tự mình nói ra còn kêu ca gì – Tùng nói đủng đỉnh.

- To, nhớn cái đầu anh ý – Nàng nguýt Tùng rồi hỏi - Nhưng bây giờ bắt đầu từ đâu anh Tùng nhỉ?

Sau câu hỏi, cả hai im lặng, ruổi theo ý nghĩ trong đầu. Tùng đăm đăm nhìn những viên đá lạnh nổi trong cốc cafe, Bảo Thoa lơ đễnh ngắm bức tranh hí họa"Ngũ cẩu đỏ đen" dán trên tường. Lát sau Tùng hỏi:

- Ở trong xóm Am Cổ Chân có dân xã hội đen hay ổ đề đóm, cờ bạc gì không, hả Bảo Thoa?

Bảo Thoa nhíu mày suy nghĩ rồi đáp:

- Theo suy nghĩ chủ quan của Bảo Thoa thì không. Vì trật tự trị an từ xưa đến nay ở đấy tốt lắm. Chưa xảy ra đánh cãi, chửi nhau hoặc bất cứ vụ trộm to, trộm nhỏ nào. Còn người chơi sổ số và đề đóm thì có vài vị, nhưng toàn "cò con" thôi.

- Đi làm, đi học, vắng nhà suốt ngày thế, làm sao Bảo Thoa biết được? – Tùng ngồi ngay người lại, hỏi.

- Thì lúc đêm về, đi ngủ nghe mẹ kể - Nàng giãi bầy - Các cụ rỗi rãi, lúc nào chả "họp chợ miệng". Chuyện to, nhỏ ở xóm, chi chi hà sự, mẹ biết nên kể hết.

- Nhớn thế vẫn ngủ với mẹ à? – Tùng đặt cốc xuống khoanh hai tay lên đầu, nheo mắt nhìn nàng.

- Nhớn với thiên hạ, nhưng bé với mẹ - Nàng chống tay xuống bàn xòe tay chống cằm, dảu môi, nghiêng mặt nhìn lại.

- Thế đêm ngủ có sờ.. "Ti" mẹ không? – Tùng trêu.

- Của người ta, sợ gì mà người ta không sờ - Nàng cười khúc khích – Anh đã đọc câu thơ này của thi sĩ họ Chế chưa: "Con dù lớn vẫn là con của mẹ/ Đi suốt đời lòng mẹ vẫn theo con". Trên thế gian, tình cảm mẹ con là nhất!

Nghe Bảo Thoa nhắc đến mẹ, Tùng cau mày, nhíu trán, bất chợt hình ảnh mẹ nằm chết bên cạnh chiếc vỏ chai rượu hiện về. Anh xua tan ý nghĩ ấy bằng một câu hỏi:

- Hôm xảy ra chuyện xô xát ở Giếng cổ, trong xóm gồm có những thành phần nào hả Bảo Thoa? – Tùng hỏi.

- Gớm, hỏi gì mà như hỏi cung ấy – Nàng nhướn mắt nhìn Tùng - Ở đấy mỗi khi động có việc gì là cả xóm kéo nhau ra. Nào phân biệt được ai với ai.

- Bảo Thoa này – Tùng thay đổi nét mặt - Ngay khi giao nhiệm vụ, anh Trí có ý muốn Bảo Thoa là người địa phương, dễ nắm bắt được tâm tư, tình cảm của mọi người. Vì vậy theo ý Tùng: Bảo Thoa nên bắt đầu tiếp cận từ những người uy tín, có tiếng nói chất lượng nhất.

- Anh nói cũng phải - Bảo Thoa gật đầu – Vì có lần Bảo Thoa hỏi mẹ. Mẹ nói: Người có ảnh hưởng nhất trong chuyện này là sư thầy Xuyến Chi. Mà suy cho cùng, đúng thế thật. Vào thời gian xảy ra chuyện ở Giếng cổ, sư thầy lánh mặt, có ý tránh né, nhưng đằng sau có gì, nhất nhất các vị bô lão đều vào gặp.

- Vậy là sư thầy làm nhiệm vụ "chỉ huy" phía sau - Tùng cười, nói.

Bảo Thoa gật đầu:

- Vì thế nên Bảo Thoa định đến gặp sư thầy gạn ý xem sao.

- Có cần Tùng đi cùng Bảo Thoa không? – Tùng hỏi.

- Chưa cần – Nàng nói – À, anh Tùng này. Anh còn nhớ hôm đến Am Cổ Chân không. Bảo Thoa vẫn thắc mắc, không hiểu vì sao, khi nghe tiểu đồng nhắc đến tên sư thầy, thái độ anh Trí lạ lắm. Liệu có phải trước đây hai người quen biết nhau không nhỉ?

- Làm gì có chuyện đó! – Tùng cười phá lên – Đúng là đàn bà, đa nghi thế.

- Này, dùng từ cho chuẩn đi thư ký Tùng – Bảo Thoa hất hàm – Đây vẫn còn nguyên xi là con gái, chưa mất một tý phấn nào đấy nha.

- Xin lỗi – Tùng đưa tay gãi đầu – Nhưng quả thật Bảo Thoa đa nghi quá.

- Không phải đa nghi đâu anh ạ - Bảo Thoa lắc đầu – Mà đó là giác quan phụ nữ mách bảo đấy. Nhưng thôi – Nàng đứng dậy, vươn vai rồi nói - Bây giờ anh ra lấy xe, đưa Bảo Thoa đến chỗ này một lát. Tiền cafe để Bảo Thoa thanh toán cho.

- Tùng thanh toán rồi – Tùng đứng dậy khoác túi lên vai - Mà đi đâu đấy?

- Thanh toán lúc nào mà nhanh thế? – Bảo Thoa hỏi.

Tùng không đáp, ra bãi dắt xe ra. Vòm trời không một gợn mây, nắng chói chang, lặng gió, yên xe nóng như chảo rang, mó đến tưởng bỏng tay, Tùng dựng xe, vào quán xách xô nước ra dội cho nguội rồi lấy giẻ lau khô. Bảo Thoa đứng chờ dưới tán cây, nhìn anh làm gật gù: Ga lăng ra phết, trả tiền tế nhị, chứ không như một vài anh chàng, cùng con gái vào quán, lớn tiếng gọi nhân viên ầm ầm, khi trả tiền, hai tay chống nạnh, khuỳnh khoàng ra dáng quát tháo loạn xị ngậu. Không hiểu sao, từ hôm gặp Tùng, nàng có cảm tình, thấy thinh thích anh chàng này. Trong cơ quan, nàng bị liệt vào típ người khó gần, nhất là đối với người khác giới. Mọi người nhận xét tính cách nàng, y như tính cách của diễn viên kiêm người mẫu Trương Lợi, người thủ vai nhân vật trùng tên với nàng trong phim "Hồng Lâu Mộng". Xinh đẹp, giỏi giang nhưng quá cá tính, vì vậy đến bây giờ khá tuổi rồi mà vẫn chưa có mảnh tình nào vắt vai. Chẳng nhẽ mình cũng vậy sao? Đôi khi nàng tự hỏi. Trong khi đó, mẹ sợ con gái ế chồng, thủ thỉ khuyên: "Ở quê, những người bằng tuổi mẹ, ai cũng có cháu bồng, cháu bế rồi. Con liều liệu, đừng kĩ tính quá, nhỡ thì, quá lứa..".

- Nghĩ gì mà thần người ra thế? - Tùng chạy xe đến – Lên đi, ngồi chắc vào, đường xóc đấy.

Nàng trèo lên xe, ngoan ngoãn nghe lời, tay bám eo, đầu tựa vào lưng chàng, nói nhỏ:

- Cảm ơn nhiều nha.

- Lại cảm ơn – Tùng nhại rồi hỏi – Thế đi đâu bây giờ đây?

- Anh chở Bảo Thoa đến bệnh viện – Nàng đáp.

- Đến bệnh viện làm gì? – Tùng hỏi.

- Khắc đi, khắc đến! - Bảo Thoa lấy tay khẽ đấm lưng Tùng - Bảo đến đâu thì đến, hỏi gì mà hỏi nhiều thế.

Đến cổng bệnh viện, Bảo Thoa nói:

- Đưa Bảo Thoa lên thăm bác.

- Thế sao lúc nãy hỏi không nói? – Tùng lượn xe vào bãi gửi, đỗ lại.

- Là lái xe, sếp bảo đi đâu thì đi đấy, cần gì phải báo trước – Nàng tủm tỉm cười

Tùng lẩm bẩm: "Đáo để" rồi dẫn nàng đi. Gần trưa, bệnh viện vắng người, Khoa "Điều trị tích cực" trên tầng 3, không có thang máy, hai người leo cầu thang bộ, mướt mát mồ hôi, đến sảnh dừng lại nghỉ, Tùng vịn lan can thở hổn hển:

- Mệt đứt cả hơi, phá đi là phải.

Bảo Thoa lấy khăn mùi xoa lau mặt:

- Trông nhà cửa vẫn còn được, sao lại phá?

- Bệnh viện này xây từ hồi bao cấp, lạc hậu rồi – Tùng đáp - Theo quy hoạch, đây sẽ là khu đô thị mới của Thành phố Tân An. Còn bệnh viện mới đang xây ở cây số 6 đường lên Tam Thiên. 9 tầng, trang, thiết bị hiện đại với một nghìn năm trăm giường.

- Thế thì to đấy nhỉ - Bảo Thoa tấm tắc khen.

Vừa lúc ấy cửa phòng mở, chị gái Tùng ló đầu ra, nhìn thấy em trai đi cùng với cô gái, chị nói:

- Hai đứa đến thăm bố đấy hả.

- Vâng, bọn em vừa đến - Tùng đáp rồi giới thiệu với nàng - Đây là chị Thông, chị gái Tùng, còn đây..

Bảo Thoa nhoẻn cười, ngắt lời Tùng:

- Chào chị Thông. Em xin tự giới thiều: Em là Thoa, sếp của anh Tùng. Tình hình sức khỏe của bác thế nào rồi chị?

Nghe xưng là sếp của em trai, Thông dụt dè:

- Cảm ơn cô đã bớt chút thời gian đến thăm bố tôi. Báo cáo cô, mấy hôm nay bác sĩ thay loại thuốc mới, nên sức khỏe bố tôi có khá hơn. Ông vừa được truyền thuốc xong, mời cô vào.

Bảo Thoa đi theo, Tùng đi phía sau, giơ tay củng đẩu Bảo Thoa:

- Sếp gì, có mà "xếp xó".

Bảo Thoa nguẩy người, giật khuỷu tay hích nhẹ vào bụng Tùng, khúc khích cười rồi theo chân Thông vào phòng. Bố Tùng đang nằm thấy người đến gượng dậy, Bảo Thoa bước nhanh đến, đưa tay đỡ ông:

- Ấy, bác cứ nằm đấy. Cháu nghe chị Thông nói, bác vừa truyền thuốc xong, chắc rất mệt.

- Vâng, nhưng cứ cho tôi ngồi lên – Bố Tùng nói - Nằm mãi cũng mỏi.

Bảo Thoa một tay đỡ gáy, tay kia bám vai ông nhẹ nhàng nâng lên. Nhìn thái độ ân cần, thân thiện, tự nhiên của nàng, Thông nhìn em trai gật đầu ưng ý, xách chiếc ghế đưa cho Bảo Thoa, vui vẻ nói với bố:

- Bố ơi, đây là em Thoa, bạn gái của Tùng đến thăm bố đấy.

Bố Tùng nghe vậy, ngước mắt chăm chú nhìn khiến nàng ngượng, má chín hồng, nhưng rồi trấn tĩnh lại, nói:

- Cháu là người xóm Am Cổ Chân, công tác cùng với anh Tùng.

- Cháu là con cái nhà ai ở xóm ấy? – Bố Tùng hỏi.

- Dạ, cháu là con mẹ Cầm, bán nón ở chợ Tân An ạ - Nàng đáp.

- Có phải cô Cầm, có chồng là liệt sĩ thời chống Mỹ không? – Ông hỏi.

- Vâng, đúng rồi – Nàng reo lên – Bác biết mẹ cháu ạ?

- Cũng là tình cờ thôi – Người bệnh nhíu mắt, bờ trán gầy nhăn lại, dường như đang tìm lại kí ức đã qua. Ông nói sau một tiếng thở dài – Cứ mỗi lần nhắc đến xóm Am Cổ Chân là bác lại ân hận, thấy mình có lỗi.

- Chuyện gì hả bác? - Nàng tò mò.

Ông im lặng, Tùng ngồi xuống cuối giường, đáp thay bố:

- Bố tôi vẫn băn khoăn chuyện trước kia lập hồ sơ, đề nghị Sở Văn hóa xem xét công nhận Am Cổ Chân là Di tích Lịch sử - Văn hóa nhưng không được, nên ông áy náy.

- Cháu hiểu rồi ạ - Bảo Thoa bóp tay ông – Nhưng thôi, bác đừng nghĩ nhiều nữa. Trước hay sau rồi cơ quan chuyên môn sẽ nhìn ra.

Chợt ông hỏi:

- Bác nghe Tùng nói: Chính quyền muốn bỏ Giếng cổ để mở rộng đường có phải không cháu?

- Thưa bác – Bảo Thoa mân mê bàn tay ông – Không phải là bỏ đi đâu ạ. Mà chỉ muốn mở rộng một phần, nhưng đang lúng túng còn chưa biết giải quyết thế nào.

- Phía trong am đất còn rộng, sao không nói với sư thầy, cho dịch chuyển giếng vào phía trong – Ông nói.

- Dạ – Nàng đáp - Ban Kiến thiết Thành phố đã đặt vấn đề rồi, nhưng bà con trong xóm vẫn chưa đồng ý ạ.

Người bệnh nắm bàn tay nhỏ nhắn của nàng:

- Động đến tâm linh nan giải lắm cháu ạ. Nhất là khi người dân bị mất lòng tin.

- Vâng, cháu hiểu ạ - Nàng đáp.

- "Băng dày ba thước đâu chỉ rét có một ngày" – Ông đưa ra một câu thành ngữ rồi nói tiếp – Bức xúc của mọi người bắt nguồn từ hồi Am Cổ Chân không được xét duyệt công nhận là di tích. Trong khi đó, chùa Tích Du ở phố Bạch Đằng, có niên đại xây dựng sau lại được công nhận. Cũng vì người ta quan liêu, không xem xét kỹ càng, chỉ dựa vào hai từ "Am" và "Chùa" mà phân định, nên lòng người không phục.

Dường như có dịp được trút ra nỗi niềm sâu kín trong lòng, ông nói một mạch, nhưng vì yếu, âm thanh thoát ra cùng hơi thở nặng nhọc. Bảo Thoa vuốt lưng cho ông, đỡ lời:

- Thôi bác ạ, bác đừng nghĩ ngợi gì nữa. Cháu tin rồi mọi rắc rối sẽ được giải quyết.

- Ừ, bác tin vào thế hệ các cháu – Ông vỗ tay nàng rồi quay sang bảo Tùng - Tùng này, toàn bộ giấy tờ có liên quan đến Am Cổ Chân, bố cất trong hòm khóa chuông ấy. Con về lấy ra, biết đâu có thể giúp được cho hai đứa điều gì đấy.

- Vâng, con nhớ rồi - Tùng đáp.

Ngồi thêm một lát, Bảo Thoa chào ông xin phép về. Thông tiễn ra đến hành lang, cầm tay nàng bịn rịn:

- Lâu lắm rồi chị mới thấy bố chị vui như thế. Chị là người ít học, chả biết nói gì, chỉ biết cảm ơn em nhiều thôi.

- Chị đừng khách sáo thế. Em là người cảm ơn bác mới phải. Nhờ bác mà em hiểu ra nhiều điều – Rồi nàng quay sang bảo Tùng – Công việc còn về lâu về dài, nhưng bệnh tật của bác không biết thế nào mà nói trước được. Từ nay anh chơi bời in ít thôi, nên dành nhiều thời gian gần bác hơn.

- Hôm nào chẳng có mặt ở đây mà phải nhắc – Tùng cằn nhằn – Cứ lèm bèm như "bà cụ non" ấy.

- Em nhắc thế có thừa đâu chị Thông nhỉ - Nàng cười xòa, giọng láu lỉnh – Con trai gì hơi tý là tự ái. Thôi, anh xuống trước kiểm tra yên xe, xem nóng thì làm nguội đi, để hai chị em nói chuyện riêng với nhau một lát.

Đợi Tùng xuống khuất, nàng mở ví lấy tiền dúi vào tay Thông:

- Em vào thăm bác. Nhưng không biết bác ăn được gì, chị cầm chút tiền giúp em mua quà cho bác.

Thông cảm ơn, nhưng từ chối không nhận. Bảo Thoa làm mặt giận, dứt khoát nhét tiền vào túi Thông, nũng nịu:

- Chị không cầm, em ứ chơi với chị nữa.

- Thôi thì chị xin – Thông phì cười cầm tay Bảo Thoa lắc lắc - Không nhận, em lại bảo chị khách sáo. Mà Bảo Thoa này, nhà có hai chị em, mẹ chị mất sớm, bố chị chẳng may mắc bệnh hiểm nghèo, chị thì đi làm xa, ít về nên Tùng bị thiệt thòi nhiều. Trăm sự chị nhờ vào em chăm sóc cho nó đấy.

- Chị ơi – Nàng ôm lấy vai Thông – Em trêu anh Tùng cho vui thôi. Chứ ở thị xã Tân An này, thanh niên cầu tiến như anh Tùng là hiếm đấy. Không hút thuốc, không cờ bạc, không rượu, chè, làm việc nghiêm túc, thông minh, chững chạc lắm đấy chị ạ. Chả thế mà được chọn làm thư ký riêng cho Quyền Chủ tịch tỉnh. Thôi, em chào chị, để lúc khác chị em mình nói chuyện. Em xuống đây, không anh Tùng lại đợi, rảnh rỗi em sẽ lại đến thăm bác.

Nói rồi nàng đi xuống bậc cầu thang, Thông nhìn theo trìu mến.

Chương 19