[Phdanh]

Sống trong thời đại cách mạng 4.0, các ngành xã hội nền tảng lên streaming phát triển, âm nhạc và phim ảnh đối với chúng ta dường như đã trở thành một phần không thể thiếu được trong đời sống tinh thần của mỗi con người nhất là ở giới trẻ Việt Nam và trên toàn thế giới hiện nay. Nhu cầu thưởng thức âm nhạc, phim ảnh của giới trẻ không chỉ đơn thuần là giải trí mà còn phản ánh lối sống, tâm lý, giá trị và cả những vấn đề xã hội của thế hệ này. Việc tìm hiểu thực trạng, nguyên nhân và tác động của nhu cầu này sẽ giúp chúng ta có cái nhìn toàn diện hơn về thế hệ trẻ.

Âm nhạc và phim ảnh là "món ăn tinh thần" hàng ngày. Hầu hết bạn trẻ nào cũng nghe nhạc, xem phim nhiều giờ mỗi ngày. Nhờ các nền tảng mạng xã hội cả âm nhạc và phim ảnh cũng phát triển theo do được phổ biến rộng rãi hơn thời gian tiếp cận trung bình cũng tăng dần hơn, nhiều thể loại phim ảnh âm nhạc cũng được hiện diện và ưa chuộng. Âm nhạc không chỉ còn ưa chuộng nhạc trong nước, mà giờ đây được ưa chuộng các loại nhạc như K-pop, Us-Uk, Rap, Indie.. Các hình thức nghe cũng đã thay đổi theo không còn là chỉ nghe trên YouTube mà giờ đây còn có nghe trên các nền tảng như: Spotify, tik tok, zing mp3.. Các bản hit TikTok thường lan tỏa nhanh chóng. Còn về phim ảnh các loại phim điện ảnh hành động, kinh dị, siêu anh hùng; Phim truyền hình Hàn Quốc, Trung Quốc, Anh/Mỹ; Phim ngắn, web-drama, nhưng giờ thì đang bắt đầu ào ạt những phim ngắn có thời lượng khoảng 1 đến 5 phút đa số chiếu trên các mạng xã hội online.

Nguyên nhân dẫn đến nhu cầu và sự thay đổi trong cách thưởng thức này chính là sự bùng nổ của smartphone, internet tốc độ cao, thuật toán đề xuất cá nhân hóa và các nền tảng streaming dễ tiếp cận, giá rẻ hoặc miễn phí khiến cho phim ảnh, âm nhạc dễ dàng, phát triển và phổ biến hơn, từ đó nâng cao nhu cầu. Hơn nữa áp lực ngày càng lớn của giới trẻ lại làm gia tăng thêm những nhu cầu giải trí. Một phần nguyên do nữa còn là việc mong muốn khẳng định cá tính của mỗi người tìm kiếm những rung động, những câu chuyện đẹp, những bài học cuộc sống. Và sự lan tỏa của văn hóa toàn cầu hóa, làn sóng Hallyu (Hàn Quốc), sức ảnh hưởng của các ngôi sao quốc tế.. Các công ty giải trí đang đầu tư phát triển vào các nội dung dễ gây nghiện.

Việc này giúp cho ta mở rộng tầm nhìn văn hóa, tiếp cận nghệ thuật đa quốc gia, kích thích sự sáng tạo qua các việc edit video, làm nhạc, reaction.. Kết nối giới trẻ toàn cầu, tạo cộng đồng tích cực và giúp giải tỏa căng thẳng, chữa lành tinh thần (healing).

Nhưng nó cũng mang lại những tác động tiêu cực như là: Nghiện giải trí, dành quá nhiều thời gian (8-10 tiếng/ngày không hiếm) gây lãng phí thời gian, tiếp nhận nhiều nội dung độc hại, bạo lực, tình dục, lệch lạc giá trị (phim 18+, một số thể loại nhạc phản cảm), "nghiện dopamine" làm giảm khả năng tập trung học tập và làm việc sâu, chạy theo xu hướng mù quáng, mất bản sắc văn hóa dân tộc, dễ bị thao túng cảm xúc bởi các chiến dịch truyền thông của fandom hoặc công ty giải trí, sống ảo, xa rời thực tế.

Để khắc phục các tình trạng trên ta cần bản thân của giới trẻ cần tự ý thức giới hạn thời gian, chọn lọc nội dung có giá trị, xác định rõ mục đích thưởng thức: Giải trí lành mạnh, bổ ích, cân bằng giữa đời sống ảo và thực tế.. Đối với gia đình phải quan tâm, định hướng sở thích của con em. Nhà trường nên lồng ghép giáo dục thẩm mỹ, tổ chức các hoạt động âm nhạc/phim ảnh lành mạnh. Nhà nước và xã hội cần tăng cường quản lý nội dung trên mạng, khuyến khích sản xuất tác phẩm chất lượng cao mang bản sắc Việt Nam.

Âm nhạc và phim ảnh là một phần không thể thiếu cho đời sống tinh thần không chỉ là những đứa trẻ mà là tất cả mọi người. Tuy thưởng thức giải trí là quyền lợi, nhưng cần có ý thức và trách nhiệm để giải trí trở thành công cụ nuôi dưỡng tâm hồn thay vì làm hủy hoại thời gian và nhân cách. Giới trẻ cần trở thành những người thưởng thức thông minh, biết chắt lọc tinh hoa để âm nhạc và phim ảnh thực sự trở thành người bạn tinh thần bổ ích, giúp hoàn thiện bản thân và sống đẹp hơn.