[Mắt Bão 9X]

Trong cuộc sống, chúng ta rất dễ bắt gặp những người mở miệng ra là buông xuôi, than vãn rằng mọi thứ đã quá muộn màng, số phận đã an bài và giờ đây chỉ có trúng số mới mong đổi đời được. Cái tâm lý "hết cứu" ấy giống như một liều thuốc độc âm thầm gặm nhấm ý chí, biến chúng ta thành những nạn nhân đáng thương trong chính cuộc đời mình.

Thế nhưng, có bao giờ bạn tự hỏi, liệu rào cản lớn nhất đang giam cầm bạn nằm ở hoàn cảnh khách quan ngoài kia, hay nó đang ẩn nấp ngay trong chính nếp nghĩ cũ kỹ của bạn?

Cuốn sách "Mindset - Tâm lý học thành công" của Tiến sĩ Carol S. Dweck xuất hiện giống như một chiếc búa tạ, đập tan những ảo tưởng cố hữu về tài năng thiên bẩm, vạch trần lỗ lũng tư duy của những kẻ lười nhác và mở ra một con đường hoàn toàn mới để bạn tự cứu lấy chiếc ví và vận mệnh của chính mình.

Chào bạn, tôi là Mắt Bão 9X.

Cuốn sách này không phải là một tập hợp những lời khuyên sáo rỗng, cũng không phải là những câu chuyện truyền cảm hứng xa vời hảo huyền. Đây là một công trình nghiên cứu khoa học nghiêm túc kéo dài nhiều thập kỷ của Tiến sĩ Carol S. Dweck, một trong những chuyên gia tâm lý học hàng đầu thế giới. Bằng những lập luận vô cùng sắc sảo và hệ thống dữ liệu thực tế trần trụi, tác giả đã bóc tách toàn bộ cơ chế vận hành của tâm trí con người, chia thế giới thành hai nhóm tư duy đối lập nhau: Tư duy cố định và Tư duy phát triển. Chính sự khác biệt cốt lõi trong nếp nghĩ này đã định hình nên số phận, sự nghiệp, các mối quan hệ và quyết định việc một người sẽ trở thành kẻ dẫn đầu bứt phá hay mãi là một cái bóng nhạt nhòa chốn công sở.

Nhóm người sở hữu tư duy cố định luôn tin rằng trí thông minh, tài năng và những phẩm chất cơ bản của con người là những yếu tố bất biến, sinh ra thế nào thì mãi mãi là như vậy. Khi đối mặt với một thử thách mới hoặc một thất bại trong cuộc sống, phản ứng đầu tiên của họ là sợ hãi, né tránh hoặc tìm cách đổ lỗi cho hoàn cảnh để bảo vệ cái tôi tổn thương của mình. Họ sợ hãi việc bộc lộ những khuyết điểm, luôn cố gắng gồng mình lên để tỏ ra hoàn hảo, nhưng bản chất lại chui rúc trong vùng an toàn của chính mình. Đối với họ, thất bại là một bản án chung thân, là bằng chứng cho thấy họ bất tài, và từ đó dẫn đến những suy nghĩ buông xuôi theo kiểu "giờ lỡ rồi", "muộn rồi" hay "hết cứu" mà tôi vừa nhắc tới ở trên. Tư duy này biến họ thành những chiếc máy gật đầu cả nể, không dám nói không với những áp lực độc hại và không bao giờ dám cải tiến phương thức làm việc để lên đời hẳn.

Ngược lại hoàn toàn, những người sở hữu tư duy phát triển lại có một lăng kính nhìn đời vô cùng khoáng đạt và mạnh mẽ. Họ tin rằng mọi khả năng, kỹ năng và trí thông minh của con người đều có thể được rèn luyện, bồi đắp và phát triển thông qua nỗ lực, kế hoạch đúng đắn và sự kiên trì bền bỉ. Đối với họ, thất bại không phải là một cái nhãn dán định danh giá trị con người, mà nó chỉ là một nguồn dữ liệu thực tế tuyệt vời, một bài học xương máu chỉ ra rằng họ cần phải thay đổi phương thức vận hành hoặc bổ sung kiến thức. Thay vì ngồi im than vãn và trông chờ vào những tờ vé số may rủi, người có tư duy phát triển sẽ chủ động chẻ nhỏ vấn đề, vẽ ra các cây sơ đồ logic để tìm ra nguyên nhân gốc rễ và kiên quyết hành động để xoay chuyển tình thế. Họ không sợ bị đánh giá, họ chỉ sợ bản thân của ngày hôm nay không có gì tiến bộ hơn ngày hôm qua.

Điều khiến tôi thực sự bừng tỉnh khi nghiền ngẫm cuốn sách này chính là cách tác giả chỉ ra tầm ảnh hưởng khủng khiếp của hai loại tư duy này lên con đường tài chính và sự nghiệp của mỗi người. Khi bạn đầu tư tiền bạc vào một lĩnh vực mới, hay khi bạn bắt tay vào xây dựng một mô hình kinh doanh nhỏ, rủi ro và thất bại là điều không thể tránh khỏi.

Một người có tư duy cố định khi gặp thua lỗ sẽ ngay lập tức kết luận rằng mình không có duyên với kinh doanh, mình sinh ra đã mang số nghèo, và rồi họ quay trở lại với vùng an toàn của đồng lương cố định hằng tháng để mặc cho tiêu sản hút cạn nguồn lực của mình.

Nhưng một người có tư duy phát triển thì khác, họ hiểu rằng để tiền đẻ ra tiền là một bộ môn khoa học cần thời gian tích lũy lâu dài. Họ sẽ nhìn nhận khoản lỗ đó như một khoản học phí cần thiết, im lặng nghiên cứu lại thị trường, nâng cấp kiến thức tài chính và kiên nhẫn phân bổ lại dòng vốn một cách thông minh hơn.

Cuốn sách cũng đưa ra những bài học vô cùng sâu sắc về việc nuôi dưỡng tư duy đột phá trong môi trường gia đình và giáo dục. Tác giả đã cảnh báo một sai lầm kinh điển mà đại đa số các bậc phụ huynh và nhà quản lý hiện nay đang mắc phải: Khen ngợi tài năng thay vì khen ngợi sự nỗ lực. Khi bạn liên tục khen một đứa trẻ hay một nhân viên rằng "em thông minh quá", "em có năng khiếu bẩm sinh", bạn đang vô tình tiêm vào đầu họ một liều thuốc độc của tư duy cố định. Họ sẽ bắt đầu sợ thất bại, sợ phải làm những việc khó vì lo rằng nếu mình làm sai, mọi người sẽ không còn nghĩ mình thông minh nữa.

Thay vào đó, hãy tập trung tán dương quá trình làm việc, sự kiên trì, những kế hoạch hành động và phương thức sáng tạo mà họ đã áp dụng. Đó mới chính là chiếc chìa khóa vạn năng để kích hoạt bộ gen tư duy phát triển, giúp họ có đủ dũng khí để bước ra khỏi vùng an toàn và bứt phá đỉnh cao.

Về mặt văn phong, Tiến sĩ Carol S. Dweck đã rất thành công khi biến một chủ đề tâm lý học chuyên sâu thành một cuốn sách vô cùng gần gũi, súc tích và dễ tiếp cận. Sách không có những lý thuyết hàn lâm đao to búa lớn, mà tràn ngập những ví dụ thực tế từ thế giới thể thao đỉnh cao, những tập đoàn đa quốc gia cho đến những câu chuyện hằng ngày của các học sinh, sinh viên. Qua mỗi trang sách, bạn sẽ liên tục được soi gương để tự nhận diện xem mình đang bị lũng tư duy ở những điểm nào, từ đó tự tay vá lại những lỗ hổng đó bằng những công cụ tư duy đúng đắn.

Suy cho cùng, cuộc đời này không có góc nào là "hết cứu" hoàn toàn, ngoại trừ việc bạn tự đóng sập cánh cửa tâm trí của chính mình trước những cơ hội thay đổi. Đừng bao giờ đổ lỗi cho số phận, cho thời thế hay trói buộc cuộc đời mình vào những trò chơi may rủi của số phận.

Cuốn sách "Mindset - Tâm lý học thành công" chính là một lời cam kết mạnh mẽ rằng: Bạn hoàn toàn có quyền và có khả năng viết lại kịch bản cho cuộc đời mình, miễn là bạn dám từ bỏ nếp nghĩ cũ kỹ để đón nhận một tư duy phát triển. Hãy thôi làm một chú mèo lười ngủ say trong sự bao biện, hãy đứng dậy, vá lại những chỗ lũng tư duy, thay đổi phương thức hành động và kiên cường bước đi trên con đường kiến tạo sự tự do và thành công đích thực của riêng mình!

Nếu bạn muốn hiểu sâu hơn và đầy đủ nội dung cuốn sách qua ngôn ngữ của tác giả, bạn có thể mua sách giấy để đọc và cũng như ủng hộ tác giả.

Cảm ơn bạn đã xem bài viết của mình. Nếu thấy hay hãy ủng hộ mình bằng nút Like, Theo dõi, hoặc thả vài xu để mình có thêm động lực ra tiếp những bài chất lượng.

Mắt Bão 9X.