[Lê Kiều Mi]

Tổng Hợp Dẫn Chứng NLXH Mới Nhất​

Trong một bài văn nghị luận xã hội (NLXH), dẫn chứng là một yếu tố quan trọng tác động đến điểm số. Một dẫn chứng đúng, đủ và độc đáo sẽ giúp cho các luận điểm trở nên thuyết phục, thể hiện cái nhìn sâu sắc của người viết về các vấn đề trong xã hội. Vốn dẫn chứng nghèo nàn có thể khiến bài viết của bạn bị đánh giá là kém sáng tạo, rập khuôn, hoặc "ép" dẫn chứng vào vấn đề nghị luận một cách khiên cưỡng, không thật sự phù hợp, đặc biệt là với những bạn tham gia kỳ thi Học sinh giỏi Ngữ văn.

Hãy bổ sung thêm nhiều dẫn chứng mới lạ, có chiều sâu và cách áp dụng trong topic này nhé!

1. Có lẽ ít ai biết rằng trước khi SpaceX trở thành niềm tự hào của nhân loại, Elon Musk từng lặn lội đến Nga nhiều lần để tìm mua tên lửa, thế nhưng hết lần này đến lần khác, ông đều thất bại. Trong chuyến đi cuối cùng, ngay cả những người đồng hành cũng tin rằng Musk sẽ chùn bước, buông bỏ giấc mơ ngông cuồng ấy. Thế nhưng, từ trong cùng cực bế tắc, ông lại nảy ra một ý nghĩ táo bạo, đó chính là tự chế tạo tên lửa. Khoảnh khắc ấy, ông đã mở ra một con đường mới cho chính mình và cho cả nhân loại. Câu chuyện của Musk là minh chứng rằng con người luôn sở hữu một sức mạnh tiềm ẩn chờ đợi cơ hội để bừng sáng. Khó khăn không phải là dấu chấm hết, mà là bàn đạp để ý chí con người bật lên cao hơn, xa hơn.

=> Ứng dụng vào dạng đề: Không để thất bại định hình; vượt qua khó khăn; sức mạnh tiềm tàng của con người

2. Elon Musk đã chứng minh tầm vóc lớn lao của ông qua khát vọng chế tạo tên lửa có khả năng tái sử dụng. Ông dám làm điều mà cả thế giới coi là không thể. Hơn mười lần phóng thử, tên lửa Falcon liên tiếp rơi vỡ, phát nổ giữa bầu trời, hàng trăm triệu đô la tưởng chừng hóa thành tro bụi. Nhưng thay vì gục ngã, Musk vẫn kiên trì đến tận cùng. Ông tin rằng để mở cánh cửa tương lai của nhân loại, không thể chấp nhận sự lãng phí và những giới hạn cũ kỹ. Và quả thực, sự kiên định phi thường ấy đã được đền đáp khi tên lửa Falcon 9 lần đầu tiên hạ cánh thành công, viết lại lịch sử ngành hàng không vũ trụ. Câu chuyện không chỉ là kỳ tích công nghệ mà còn là minh chứng cho sức mạnh ý chí con người. Chỉ khi dám kiên trì theo đuổi điều không tưởng, chúng ta mới chạm tới những chân trời chưa từng có.

=> Ứng dụng vào dạng đề: Dám làm điều khác biệt; vượt qua những giới hạn do người khác đặt ra; không nản chí trước thất bại

3. Nhìn lại những ngày đầu khởi nghiệp của Elon Musk, ta thấy rõ phẩm chất của một con người dám mạo hiểm để thành công. Năm 1995, với số tiền khoảng 28.000 USD mà cha cho, Musk dồn hết vào việc thành lập công ty Zip2, một dự án xây dựng bản đồ và chỉ đường trực tuyến còn rất xa lạ với thế giới lúc bấy giờ. Số vốn nhanh chóng cạn kiệt vì ông mua máy tính, trang thiết bị, thuê chỗ đặt máy chủ. Có thời gian Musk và em trai phải ngủ ngay tại văn phòng, tắm nhờ ở phòng tập thể thao để tiết kiệm chi phí. Điều ấy cho thấy niềm tin tuyệt đối của ông vào con đường mình chọn. Nếu công nghệ có thể thay đổi thế giới, thì ông sẵn sàng đánh đổi tất cả để góp phần kiến tạo nó và ông sẽ thực hiện được mục tiêu của mình. Chính nhờ sự mạo hiểm này mà Zip2 sau đó được Compaq mua lại với giá hơn 300 triệu USD, mở ra bước khởi đầu rực rỡ cho hành trình lập nghiệp của Musk. Đôi khi, thành công chỉ thực sự đến khi con người dám vượt ra khỏi "vùng an toàn", dám đặt cược vào chính bản thân mình và kiên định với niềm tin rằng mình có thể làm được.

=> Ứng dụng vào dạng đề: Vùng an toàn; mạo hiểm để thành công; tầm nhìn xa trông rộng; niềm tin vào bản thân và con đường đã chọn

4. Ngay từ thuở bé, Elon Musk đã chìm đắm trong những trang sách khoa học viễn tưởng. Từ đó, trong tâm trí cậu bé nhỏ, những ý tưởng không tưởng đã dần nảy mầm. Con người có thể sống trên Sao Hỏa, năng lượng mặt trời có thể thay thế nhiên liệu hóa thạch, những chiếc ô tô có thể vận hành mà không cần giọt xăng nào. Lớn lên, thay vì coi trí tưởng tượng chỉ là trò chơi của tuổi thơ, Musk biến nó thành kim chỉ nam cho sự nghiệp. Ông sáng lập Tesla để hiện thực hóa ước mơ về những chiếc xe điện, xây dựng SpaceX để biến viễn cảnh chinh phục vũ trụ thành sự thật. Điều ấy cho thấy rằng trí tưởng tượng không chỉ đơn thuần là sự mơ mộng viển vông, khi biết cách tận dụng, đó còn là khả năng nhìn thấy những điều chưa từng có và thôi thúc quyết tâm biến chúng thành hiện thực. Nhờ trí tưởng tượng, Musk không chỉ đi xa hơn người khác, mà còn mở ra những con đường mới cho cả nhân loại. Câu chuyện một lần nữa khẳng định mọi thành tựu vĩ đại đều từng bắt đầu bằng một ý tưởng tưởng chừng điên rồ.

=> Ứng dụng vào dạng đề: Sức mạnh của trí tưởng tượng; hiện thực hóa ý tưởng

5. Một trong những điều làm nên sự khác biệt của Elon Musk chính là cái tâm trong công việc. Ảnh hưởng từ những bộ truyện khoa học viễn tưởng, nơi có những anh hùng phi thường được ca ngợi khi nỗ lực bảo vệ Trái Đất, Musk nuôi trong mình khát vọng tạo ra những giá trị bền vững cho thế giới. Mục tiêu cao nhất của Tesla không chỉ là làm giàu cho ông, mà còn là thúc đẩy cuộc cách mạng năng lượng sạch để giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. SpaceX cũng không chỉ nhằm khẳng định sức mạnh công nghệ mà còn mở ra cơ hội để con người sinh tồn ngoài Trái Đất. Ở Musk, đôi khi tiền bạc không đơn thuần là đích đến, mà đó còn là phương tiện để phục vụ lý tưởng. Chính vì vậy mà ông không ngần ngại đầu tư toàn bộ tài sản mình có, chấp nhận nhiều lần cận kề phá sản, chỉ để giữ cho giấc mơ lớn không gãy đổ. Trong hành trình sống và làm việc bằng cái tâm vì nhân loại, Musk lại trở thành tỷ phú giàu nhất thế giới. Câu chuyện ấy gợi ra một bài học rằng khi con người thật sự dồn tâm huyết để cống hiến, đặt giá trị chung lên trên lợi ích cá nhân, thành công và vinh quang sẽ thường tìm đến như một hệ quả tất yếu.

=> Ứng dụng vào dạng đề: Cái tâm và ý thức cộng đồng

6. Trong Kinh Thánh, Satan vốn không phải là ác quỷ ngay từ đầu. Trái lại, hắn từng là thiên thần xinh đẹp và thông thái nhất, được Thiên Chúa yêu mến. Thế nhưng, bởi lòng kiêu ngạo, sự ích kỷ và ham muốn quyền lực vượt trên cả Đấng tạo hóa, Satan đã sa ngã, bị đày xuống địa ngục và từ đó trở thành biểu tượng của cái ác. Câu chuyện ấy không đơn thuần là một truyền thuyết tôn giáo, mà còn là một ẩn dụ sâu sắc về nhân cách con người. Nó nhắc nhở rằng mỗi cá nhân, dù tài năng, thông minh hay có địa vị cao sang đến đâu, nếu để cho sự ích kỷ, tham vọng mù quáng và cái ác trong lòng chi phối, thì sớm muộn cũng tự hủy diệt mình và gieo rắc khổ đau cho người khác. Nhân cách là thứ quý giá hơn mọi tài năng, và chiến thắng lớn nhất của con người không phải là chinh phục thế giới bên ngoài, mà là vượt thắng cái xấu xa, thấp hèn trong chính bản thân mình. Từ câu chuyện của Satan, ta nhận ra rằng ánh sáng của trí tuệ chỉ thật sự tỏa rạng khi nó đi cùng với sự khiêm nhường và lòng nhân ái.

=> Ứng dụng vào dạng đề: Chiến thắng lớn nhất là chiến thắng xấu xa, thấp hèn trong mình; vượt qua cám dỗ; có tài mà không có đức

7. Trong truyện ngụ ngôn Rùa và Thỏ, người ta thường chỉ nhớ tới chiến thắng cuối cùng của rùa. Nhưng nếu suy ngẫm kỹ hơn, chiến thắng ấy không chỉ nằm ở việc rùa vượt qua thỏ, mà trước hết là chiến thắng chính bản thân mình. Ngay từ khi chấp nhận lời thách đố của thỏ, kẻ nhanh nhẹn, kiêu ngạo và hơn mình gấp bội, rùa đã vượt qua nỗi tự ti, sự nghi ngờ để tin tưởng vào giá trị của chính mình. Mỗi bước chân chậm rãi nhưng vững vàng trên đường đua là một lần rùa tự khẳng định rằng thành công không dành riêng cho kẻ mạnh, mà thuộc về những ai bền chí đến cùng. Bởi vậy, chiến thắng của rùa không chỉ là bài học cho thỏ về sự chủ quan, mà còn là thông điệp sâu xa gửi tới con người rằng cuộc sống là một hành trình dài, và kẻ địch lớn nhất mà ta phải vượt qua không phải là người khác, mà là những yếu đuối, sợ hãi, giới hạn bên trong chính mình.

=> Ứng dụng vào dạng đề: Vượt qua nỗi sợ trong mình; không tự giới hạn bản thân; niềm tin vào chính mình

8. Năm 21 tuổi, Stephen Hawking mắc chứng bệnh thần kinh vận động, căn bệnh quái ác dần lấy đi khả năng vận động, thậm chí khiến ông gần như hoàn toàn liệt. Nhưng thay vì buông xuôi, Hawking đã chọn con đường kiên cường. Ông tập trung toàn bộ sức lực và trí óc để nghiên cứu vũ trụ, các hố đen, những lý thuyết nền tảng về thời gian – không gian và cho ra đời cuốn sách "Lược sử thời gian" giới thiệu vũ trụ một cách đơn giản, dễ hình dung. Dù cơ thể bị giam cầm trong chiếc xe lăn, trí tuệ của ông vẫn vươn xa, mang lại những công trình khoa học vĩ đại và truyền cảm hứng cho hàng triệu người. Hawking đã giành được chiến thắng hiển hách khi ông vô hình hóa cái chết và hữu hình hóa mọi nỗ lực của bản thân, kiên trì dấn thân trên con đường nghiên cứu và sáng tạo. Bài học từ Hawking chính là con người không bị giới hạn bởi thân thể hay nghịch cảnh, mà bởi chính ý chí và niềm tin của mình. Nếu biết nuôi dưỡng nghị lực, vượt qua bệnh tật, khó khăn, mỗi chúng ta đều có thể biến điểm yếu thành sức mạnh, biến nghịch cảnh thành bệ phóng để khẳng định giá trị bản thân.

=> Ứng dụng vào dạng đề: Không để khó khăn định hình bản thân; ý chí; cơ thể có thể khiếm khuyết nhưng tâm hồn cần mạnh mẽ

9. Nguyễn Thị Duệ, nữ tiến sĩ duy nhất trong lịch sử khoa bảng Việt Nam, là tấm gương sáng về trí tuệ và khát vọng vượt lên số phận. Sinh ra trong thời phong kiến, khi phụ nữ ít có cơ hội học hành, bà đã cải trang thành nam giới để theo đuổi con đường khoa cử. Với tài năng và sự kiên trì, Nguyễn Thị Duệ đỗ tiến sĩ, được nhà vua trọng dụng, nhiều lần giúp triều đình bàn mưu, giải kế. Bà đã góp phần phát triển giáo dục, được giao trọng trách dạy dỗ các cung phi, hoàng thân và khuyến khích việc học tập, mở mang tri thức. Vai trò ấy cho thấy bà không chỉ sống cho riêng mình mà còn truyền ngọn lửa tri thức cho thế hệ sau. Điều đáng quý ở bà là nghị lực vượt qua định kiến giới, khát vọng khẳng định bản thân và tinh thần cống hiến cho xã hội. Nguyễn Thị Duệ đã chứng minh rằng tri thức, phẩm chất và ý chí mới là thước đo giá trị con người, chứ không phải giới tính hay xuất thân.

=> Ứng dụng vào dạng đề: Vượt qua định kiến; hành trình khẳng định và thể hiện bản thân

10. Người ta thường đặt ra những tiêu chuẩn cho thành công, nghĩ rằng phải thành đạt khi còn trẻ thì mới gọi là tài giỏi. Nhưng thực tế, mỗi con người đều có một hành trình riêng, một nhịp độ riêng để chạm đến đỉnh cao. Barack Obama, vị tổng thống da màu đầu tiên của nước Mỹ, rời Nhà Trắng khi mới 55 tuổi. Trong khi đó, Donald Trump lại lần đầu tiên trở thành tổng thống Mỹ ở tuổi 70. Hai mốc thời gian trái ngược nhau nhưng đều dẫn đến một đỉnh cao danh vọng. Từ đó có thể thấy, thành công không phụ thuộc vào việc ta "đi trước" hay "đi sau", mà phụ thuộc vào sự chuẩn bị, nỗ lực và thời điểm chín muồi của mỗi người. So sánh bản thân với người khác chỉ khiến ta thêm tự ti và nản chí. Điều cần thiết hơn là nuôi dưỡng niềm tin, trau dồi năng lực, chờ đợi cơ hội và bước đi trên con đường của chính mình. Giống như Obama và Trump, họ khác biệt về độ tuổi nhưng đều gặp nhau tại vạch đích, điều đó khẳng định rằng hành trình của ta không cần giống ai, chỉ cần không bỏ cuộc. Bài học rút ra cho người trẻ hôm nay đó là đừng bị ám ảnh bởi những chuẩn mực thành công sớm, đừng lo lắng vì mình đến đích muộn. Mỗi giai đoạn trong đời đều mang giá trị rèn luyện riêng, và khi ta đủ bản lĩnh, thành công sẽ tìm đến, dù sớm hay muộn.

=> Ứng dụng vào dạng đề: Hình tượng thành công sớm; so sánh bản thân với người khác; bản sắc riêng của mỗi người

11. Bill Gates, một trong những doanh nhân thành công nhất thế giới, từng nắm giữ ngôi vị giàu nhất hành tinh nhiều năm liền. Thế nhưng, trong bối cảnh ngày càng có thêm nhiều tỷ phú nổi lên, nhiều thành tựu kinh tế mới được tạo dựng, thì chính những hoạt động từ thiện của ông mới trở thành dấu ấn khiến người ta nhớ mãi. Thông qua Quỹ Bill & Melinda Gates, ông đã chi hàng chục tỷ đô la để chống đói nghèo, phòng chống dịch bệnh, nâng cao y tế và giáo dục cho hàng triệu người trên khắp thế giới. Sự cho đi ấy khiến Bill Gates có lúc rời khỏi top 10 người giàu nhất thế giới, nhưng chính điều đó lại chứng minh rằng những con số xếp hạng kia không có nhiều ý nghĩa bằng việc lan tỏa yêu thương và tạo ra giá trị lâu dài cho nhân loại. Thành công không chỉ được đo bằng tiền bạc hay vị thế mà còn bằng cách một người sống có ích cho cộng đồng. Nếu sự giàu có chỉ khiến người ta ngưỡng mộ trong chốc lát, thì lòng nhân ái và tinh thần phụng sự cộng đồng mới giúp họ được tôn kính muôn đời. Bài học mà Bill Gates để lại chính là tiền bạc rồi sẽ qua đi, thành tích rồi sẽ bị thay thế, nhưng sự tử tế và tình yêu thương mà ta gieo xuống sẽ nở hoa mãi trong ký ức của con người.

=> Ứng dụng vào dạng đề: Sống tử tế; giá trị lâu dài của lòng tốt

12. Lịch sử đã chứng minh rằng có những chân lý không phải ngay lập tức được thừa nhận, bởi sự che mờ của bóng tối vô minh hoặc những thế lực cố tình uốn nắn sự thật vì tư lợi. Van Gogh lúc sinh thời chỉ bán được duy nhất một bức tranh, bị coi là kẻ lập dị vô nghĩa, để rồi sau khi mất đi lại được tôn vinh là thiên tài hội họa. Nikola Tesla, người mở ra kỷ nguyên điện năng, lại chết trong nghèo đói và bị gọi là "kẻ điên", chỉ vì những phát minh của ông vượt quá tầm hiểu biết đương thời. Galileo, người dũng cảm bảo vệ thuyết nhật tâm, từng bị Giáo hội kết án là tà giáo, để rồi nhiều thế kỷ sau, nhân loại mới công nhận ông là "cha đẻ của khoa học hiện đại". Những số phận ấy cho thấy con người không phải lúc nào cũng đủ tỉnh táo để nhìn ra chân lý. Từ đó, ta nhận ra mỗi người cần học cách chậm lại, nhìn nhận mọi sự bằng con mắt khách quan thay vì vội vàng quy kết, sự hấp tấp thường chỉ khiến ta bị dẫn dắt lệch lạc. Điều hôm nay ta coi là điên rồ có thể là nền tảng cho bước tiến ngày mai, điều hôm nay ta phán xét sai lầm có thể ngày mai lại trở thành giá trị cứu rỗi nhân loại. Một xã hội biết kiên nhẫn lắng nghe, biết tôn trọng sự khác biệt, sẽ không bỏ rơi thiên tài và cũng không chôn vùi chân lý.

=> Ứng dụng vào dạng đề: "Chân lý thuộc về con người, sai lầm thuộc về thời đại"; định kiến và sự phiến diện; kiên nhẫn lắng nghe; giá trị của nhóm thiểu số

 

[Lê Kiều Mi]

Tổng Hợp Dẫn Chứng NLXH Mới Nhất (2)​

Trong một bài văn nghị luận xã hội (NLXH), dẫn chứng là một yếu tố quan trọng tác động đến điểm số. Một dẫn chứng đúng, đủ và độc đáo sẽ giúp cho các luận điểm trở nên thuyết phục, thể hiện cái nhìn sâu sắc của người viết về các vấn đề trong xã hội. Vốn dẫn chứng nghèo nàn có thể khiến bài viết của bạn bị đánh giá là kém sáng tạo, rập khuôn, hoặc "ép" dẫn chứng vào vấn đề nghị luận một cách khiên cưỡng, không thật sự phù hợp, đặc biệt là với những bạn tham gia kỳ thi Học sinh giỏi Ngữ văn.

Hãy bổ sung thêm nhiều dẫn chứng mới lạ, có chiều sâu và cách áp dụng trong topic này nhé!

13. Hệ thống AI AlphaGo từng làm nên lịch sử khi đánh bại Lee Sedol, kỳ thủ cờ vây hàng đầu thế giới. Đây là một cột mốc lớn trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, vì cờ vây là một trò chơi cực kỳ phức tạp, yêu cầu khả năng tính toán, sự trực giác và sáng tạo của người chơi. Trong 3 ván đấu đầu tiên, AlphaGo thể hiện một sức mạnh vượt trội với những nước đi nằm ngoài dự đoán của con người, giúp nó giành chiến thắng. Tuy nhiên, đến ván thứ 4, Lee Sedol đã có một nước đi huyền thoại (nước đi số 78), làm thay đổi cục diện trận đấu và đem về chiến thắng duy nhất. Có thể thấy được qua chiến thắng của Lee Sedol đó là sự sáng tạo, linh hoạt, sức mạnh trực giác và khả năng vận dụng kinh nghiệm của con người, những điều mà công nghệ tiên tiến cũng không thể mô phỏng hoàn hảo. AlphaGo tuy đã giành chiến thắng chung cuộc, nhưng điều người ta nhắc nhiều đến lại là chiến thắng duy nhất của con người. AI có thể học hỏi từ dữ liệu quá khứ, nhưng khả năng tư duy vượt ra ngoài giới hạn và sáng tạo trong những hoàn cảnh bất ngờ vẫn là đặc quyền của con người. Đây là một điều cần thiết để ta khẳng định giá trị nhân bản của mình trong xã hội ngày nay. Dù cho công nghệ có phát triển tới đâu cũng không thể thay thế được sự hiện diện của con người. Đôi khi, ta sẽ đưa ra những quyết định không tối ưu hóa như máy móc, nhưng đó phải là hành động gắn liền với ý thức và cảm xúc. Không nên sống một cách khô khan, cứng nhắc, rập khuôn như cách cỗ máy được lập trình bằng những câu lệnh và thuật toán. Con người cần ý thức nâng cao năng lực sáng tạo, sự linh hoạt, khả năng học hỏi từ những trải nghiệm thực tế, trau dồi trí tuệ cảm xúc và đặc biệt nhất là phẩm chất đạo đức. Nhân loại đã trải qua quá trình tiến hóa hàng tỷ năm để đạt tới mức độ hoàn thiện như ngày nay và trí tuệ nhân tạo chỉ là công cụ mà con người phát minh ra, cũng như nắm quyền kiểm soát để phục vụ đời sống.

=> Ứng dụng dạng đề: Giá trị của con người trong xã hội công nghệ phát triển; trí tuệ nhân tạo

14. Trong đời sống, có những hành động tưởng chừng nhỏ bé nhưng lại mang sức ảnh hưởng vô cùng lớn. Một quân cờ domino ngã xuống sẽ kéo theo cả dãy dài đổ rạp, một cái đập cánh của con bướm ở châu Mỹ có thể góp phần tạo nên cơn bão ở tận châu Á. Khoa học và triết học thường gọi đó là "hiệu ứng domino" và "hiệu ứng cánh bướm". Đây không chỉ là lý thuyết, mà còn là sự thật của đời sống con người. Một lời động viên nhỏ có thể cứu rỗi một tâm hồn đang tuyệt vọng, một câu nói vô tâm có thể đẩy người khác vào đau khổ, một thói quen tốt lặp đi lặp lại có thể đưa cả cuộc đời đến thành công, một sai lầm nhỏ có thể kéo theo chuỗi hệ quả khôn lường. Hai hiệu ứng ấy nhắc nhở chúng ta rằng đừng bao giờ coi thường những hành động nhỏ bé thường ngày, bởi chính chúng có thể mở ra những kết quả to lớn. Nếu biết gieo xuống một hạt mầm thiện lành như một nụ cười, một sự quan tâm, một sự kiên trì, ta có thể tạo nên những "cơn bão" hạnh phúc và thành công trong tương lai. Ngược lại, nếu buông thả trong sự vô tâm hay ích kỷ, chính chúng có thể là điểm khởi đầu cho một chuỗi sai lầm đáng tiếc.

=> Ứng dụng dạng đề: Hành động nhỏ bé tạo nên kết quả to lớn; giá trị của những điều nhỏ bé

15. Abraham Lincoln là vị Tổng thống thứ 16 trong lịch sử Hoa Kỳ. Ông sinh ra trong một gia đình nghèo, cha mẹ là những nông dân mù chữ. Ông không có điều kiện đi học chính thức. Thời gian theo học thực sự của ông có lẽ chỉ kéo dài 18 tháng do các giáo viên không chuyên nghiệp dạy. Kiến thức của ông chủ yếu có được từ việc tự học qua việc đọc mọi cuốn sách có thể mượn được. Ông thông thạo Kinh Thánh, các tác phẩm của William Shakespeare, lịch sử nước Anh và lịch sử nước Mỹ, ngoài ra, ông còn học được phong cách trình bày giản dị trước thính giả. Ông dành nhiều thời gian đọc sách đến nỗi những người hàng xóm cho rằng ông cố tình làm vậy để khỏi phải làm những công việc chân tay nặng nhọc. Tự học đối với ông không chỉ đơn giản là sự tự giác trong việc học tập, mà còn là vượt qua những mặc cảm vì hoàn cảnh khó khăn, nỗ lực bù đắp những thiếu thốn, chăm chỉ tìm tòi cơ hội học hỏi và trau dồi từ thế giới chung quanh. Mỗi người trong chúng ta đều không thể lựa chọn hoàn cảnh mà mình sinh ra, nhưng ta có thể lựa chọn sẽ chấp nhận một cách bất lực trước khó khăn hay hành động phấn đấu vươn lên. Cuộc sống của chúng ta trong tương lai chính là do ngày hôm nay kiến tạo. Không phải chỉ khi không đủ điều kiện học hành chính quy hay sống trong cơ cực, mà bất cứ ai cũng luôn phải có ý thức tự học. Bởi chính tinh thần tự học sẽ quyết định giá trị cá nhân, tạo sự khác biệt về vị thế của mỗi người trong một tập thể rộng lớn.

=> Ứng dụng dạng đề: Tinh thần tự học

16. Trong bối cảnh thế kỷ XXI, khi tri thức nhân loại bùng nổ, xã hội ngày càng coi trọng việc học đi đôi với hành, lý thuyết phải gắn liền với thực tiễn. Mô hình giáo dục STEM (Science – Technology – Engineering – Mathematics) chính là minh chứng tiêu biểu. Không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt kiến thức trong sách vở, STEM nhấn mạnh đến khả năng ứng dụng, sáng tạo và giải quyết vấn đề. Học sinh không chỉ học những công thức hay định luật, mà còn được vận dụng chúng để chế tạo một mô hình robot, thiết kế sản phẩm công nghệ hay giải quyết những tình huống thực tiễn trong đời sống. Mô hình STEM cũng gửi gắm một thông điệp quan trọng rằng tri thức chỉ thực sự có giá trị khi được chuyển hóa thành hành động và cống hiến cho đời sống. Một bài toán hay một công thức vật lý nếu chỉ nằm trên trang giấy thì mãi là con chữ khô cứng, nhưng khi áp dụng vào sản phẩm thực tế, nó có thể trở thành giải pháp cho giao thông, y tế hay năng lượng. Đó cũng chính là định hướng mà xã hội hiện đại đề cao, đào tạo ra những con người không chỉ giỏi lý thuyết mà còn có năng lực thực hành, dám nghĩ dám làm để giải quyết những vấn đề thực tiễn.

=> Ứng dụng dạng đề: Học đi đôi với hành

17. Cố Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe từng có một thói quen đặc biệt, đó là ông luôn mang theo bên mình một cuốn sổ nhỏ để ghi lại những ý kiến, tâm tư của người dân mà ông gặp gỡ. Với ông, lắng nghe không chỉ là phép lịch sự của một chính trị gia, mà còn là cách để thấu hiểu, để lãnh đạo đi đúng hướng, để chính trị gắn liền với đời sống. Chiếc sổ ấy đã chứa đựng tinh thần trách nhiệm và sự tôn trọng nhân dân, những điều đã làm nên hình ảnh một nhà lãnh đạo được yêu mến và tin cậy. Từ câu chuyện đó, ta nhận ra rằng biết lắng nghe là một phẩm chất quan trọng trong mọi mối quan hệ và trong mọi lĩnh vực của đời sống. Lắng nghe giúp con người ta thấu hiểu nhau, tránh được những hiểu lầm, đồng thời khơi gợi sự đồng cảm và gắn kết. Ngược lại, một xã hội mà ai cũng chỉ nói, chỉ khăng khăng bảo vệ quan điểm cá nhân, thì sẽ đầy rẫy mâu thuẫn, xung đột và xa cách. Chính trong sự lắng nghe, ta học được khiêm nhường, học được cách nhìn nhận thế giới từ nhiều góc độ, và quan trọng nhất là học được cách yêu thương và sẻ chia.

=> Ứng dụng dạng đề: Sức mạnh của việc biết lắng nghe

18. Trong thập niên 1960, khi Hàn Quốc vẫn còn chìm trong nghèo đói và hoang tàn sau chiến tranh, Tổng thống Park Chung-hee đã đưa ra một quyết định táo bạo đó là xây dựng tuyến cao tốc Gyeongbu nối liền thủ đô Seoul với cảng Busan. Thời điểm ấy, dự án bị phản đối dữ dội. Người dân cho rằng đất nước còn nghèo, thiếu cơm ăn áo mặc. Việc đổ số tiền khổng lồ vào một con đường là sự lãng phí. Nhưng ông vẫn kiên quyết theo đuổi lý tưởng của mình, bởi ông nhìn thấy ở đó một tầm nhìn chiến lược, con đường ấy sẽ là mạch máu giao thương, là nền móng để công nghiệp hóa. Thực tế sau này chứng minh, cao tốc Gyeongbu đã trở thành một trong những công trình hạ tầng quan trọng nhất, góp phần đưa Hàn Quốc "cất cánh" và trở thành biểu tượng cho kỳ tích sông Hàn. Từ câu chuyện này, ta học được rằng đôi khi, những lý tưởng lớn lao sẽ không thể tránh khỏi sự nghi ngờ, thậm chí phản đối từ số đông. Nhưng nếu ta tin vào con đường mình chọn, có tầm nhìn xa và lòng kiên định, thời gian sẽ trả lời thay ta. Thành công lớn lao không đến từ sự thuận theo tất cả, mà đến từ bản lĩnh giữ vững niềm tin giữa muôn vàn sóng gió.

=> Ứng dụng dạng đề: Kiên định với lý tưởng; đối mặt với sự phản đối của số đông; giá trị thực sẽ được công nhận dù sớm hay muộn

19. Bế Văn Đàn trong trận chiến ác liệt đã dũng cảm lấy thân mình làm giá súng cho đồng đội bắn trả quân thù. La Văn Cầu, khi bị thương nặng ở cánh tay đã tự mình chặt đứt và cắn chặt bộc phá lao vào ổ giặc để mở đường cho đồng đội tiến lên. Phan Đình Giót, trong thời khắc sinh tử, đã lấy thân mình lấp lỗ châu mai, hy sinh để bảo vệ đội hình và giữ vững thế trận. Và vẫn còn rất nhiều những anh hùng "không ai nhớ mặt đặt tên", nhưng sự hy sinh anh dũng của họ đều ngàn đời bất diệt. Những hành động tưởng như vượt ngoài sức chịu đựng của con người ấy lại được các anh thực hiện bằng tất cả sự tự nguyện và tình yêu nước mãnh liệt. Điều đáng quý là sự hy sinh ấy không chìm khuất theo năm tháng. Nó sống mãi trong lòng biết ơn của nhân dân, trong từng bài học lịch sử truyền dạy cho thế hệ trẻ, trong những con đường, mái trường, công trình mang tên các anh. Mỗi khi nhắc đến những anh hùng ấy, chúng ta lại được nhắc nhở rằng có những giá trị không bao giờ phai mờ, đó là lòng yêu nước và tinh thần hy sinh.

=> Ứng dụng dạng đề: Ý thức tập thể; tình yêu đất nước; lòng can đảm

20. Nếu như trong chiến tranh, lòng yêu nước được thể hiện bằng sự sẵn sàng cầm súng ra trận, thì trong xã hội hôm nay, nó có thể lan tỏa bằng những cách khác gần gũi và hiện đại hơn. Minh chứng là cơn sốt và sự lan tỏa mạnh mẽ của những tác phẩm nghệ thuật và sự kiện gắn liền với lịch sử dân tộc. Những bộ phim như "Đàn, Phở và Piano", "Mưa đỏ" đã chạm tới trái tim hàng triệu khán giả trẻ, khiến họ thêm thấu hiểu và trân trọng những hy sinh của cha ông. Những dịp trọng đại như lễ diễu binh, duyệt binh 30/4, 2/9 hay những đêm nhạc quy mô như V-Concert thu hút sự quan tâm, cổ vũ nồng nhiệt của đông đảo bạn trẻ. Tất cả những hiện tượng ấy cho thấy lòng yêu nước nơi người trẻ không hề phai nhạt, mà chỉ đang tìm cho mình những biểu hiện mới phù hợp với thời đại hòa bình và hội nhập. Điều này khẳng định rằng, yêu nước không phải là khái niệm gắn chặt với chiến tranh hay gian khổ, mà có thể hiện diện trong sự đồng cảm qua nghệ thuật, sự tự hào khi nhìn thấy đất nước lớn mạnh, và khát vọng đóng góp qua tri thức, tài năng. Mỗi thế hệ có cách yêu nước riêng, nhưng ngọn lửa tình yêu Tổ quốc thì vẫn cháy sáng và truyền tiếp không ngừng.

=> Ứng dụng dạng đề: Tình yêu nước trong thời bình; cách người trẻ thể hiện tình yêu nước

21. Có một câu chuyện nổi tiếng về ba nhân vật lịch sử. Người thứ nhất là kẻ hay uống rượu, hút thuốc, làm việc thất thường, thậm chí bê bối trong đời sống cá nhân. Người thứ hai lại tiết chế, sống điều độ, không hút thuốc, uống rượu, kỷ luật nghiêm khắc và rất yêu động vật. Người thứ ba thì có phần nóng nảy, dễ mất bình tĩnh, không giữ được sự chuẩn mực bề ngoài. Nếu chỉ nghe qua những mô tả ấy, phần lớn chúng ta sẽ kết luận rằng, người thứ hai là một mẫu mực đạo đức, người thứ nhất rõ ràng là kẻ tệ hại, còn người thứ ba thì chẳng có gì nổi bật. Nhưng sự thật lại hoàn toàn ngược lại. Người thứ nhất chính là Winston Churchill, thủ tướng Anh, anh hùng đưa nước Anh và cả thế giới vượt qua thời khắc đen tối của phát xít. Người thứ hai lại là Adolf Hitler, kẻ khơi mào Thế chiến thứ hai, gieo rắc cái chết cho hàng chục triệu người. Còn người thứ ba chính là Franklin D. Roosevelt, tổng thống Mỹ, vị lãnh đạo sáng suốt đưa quốc gia vượt qua khủng hoảng kinh tế và chiến tranh. Nghịch lý ấy cho thấy rằng chúng ta thường dễ sa vào cạm bẫy của những biểu hiện bề ngoài, để rồi vội vàng gán cho người khác chiếc nhãn "tốt" hay "xấu". Nhưng một vài thói quen hay cá tính nhỏ bé không thể nói lên hết giá trị hay tội lỗi của một đời người. Xã hội thường nhìn nhận con người qua vài biểu hiện bề ngoài, mà quên rằng bản chất của một cá nhân không thể quy giản vào những chi tiết vụn vặt. Từ đó, ta nhận ra cần chậm lại trong phán xét, nhìn người bằng con mắt toàn diện, khách quan thay vì vội vàng quy kết chỉ từ vài mảnh ghép vụn vặt. Nếu không, ta sẽ dễ dàng bị dẫn dắt bởi định kiến, thậm chí đánh giá ngược lại bản chất thật sự của con người, ca ngợi kẻ ác và lãng quên người hùng.

=> Ứng dụng dạng đề: Vội vàng phán xét; một nửa sự thật và bề nổi của tảng băng chìm

22. Cây tre suốt 5 năm đầu tiên gần như không hề lớn lên. Mầm tre chỉ nhú lên vài phân, khiến nhiều người lầm tưởng nó không chịu phát triển. Nhưng thực ra, trong suốt những năm tháng lặng lẽ đó, tre đang miệt mài cắm rễ sâu hàng chục mét xuống lòng đất, tạo thành một hệ thống bền chặt để nuôi dưỡng sự sống. Và rồi sau đó, tre có thể vươn cao hàng chục mét chỉ trong vài tuần, hiên ngang, dẻo dai trước mọi giông bão. Đây chính là lời nhắc nhở cho mỗi con người về giá trị của sự kiên trì và bồi đắp nền tảng. Thành công không bao giờ đến trong một sớm một chiều. Những năm tháng học tập cần mẫn, những trải nghiệm tưởng như nhỏ nhặt, những thất bại âm thầm chính là "bộ rễ" giúp ta bám chặt vào đời, vững vàng bước đi. Khi đủ bản lĩnh đứng dậy sau những thất bại nhỏ, ta sẽ kiên cường hơn trước những thất bại lớn. Khi đủ kiên trì trong những năm tháng lặng lẽ chưa nhận về thành quả, ta sẽ tăng khả năng đạt được những mục tiêu bền vững trong tương lai. Đi qua khoảng lặng sẽ tới nốt nhạc thăng hoa. Nếu chỉ nóng nảy muốn gặt hái kết quả tức thời, nếu "ngựa non háu đá" lao vào đỉnh cao khi chưa chuẩn bị, con người sẽ chẳng khác nào một tòa nhà chọc trời xây trên nền móng yếu, dễ dàng bị sụp đổ.

=> Ứng dụng dạng đề: Kiên trì trau dồi bản thân; chú trọng nền tảng; không vội vỏ cuộc khi thấy khó khăn

23. J. K. Rowling, nữ nhà văn nổi tiếng với loạt truyện Harry Potter, từng là một bà mẹ đơn thân thất nghiệp, sống nhờ trợ cấp xã hội. Bản thảo Harry Potter của bà đã bị hơn mười nhà xuất bản từ chối, có lúc bà tưởng như phải buông bỏ giấc mơ viết văn. Nhưng bà vẫn kiên trì lần nữa khi gửi bản thảo cho Bloomsbury và rồi kỳ tích xảy ra, bộ sách trở thành hiện tượng toàn cầu. Tương tự, Colonel Sanders, nhà sáng lập thương hiệu KFC, ở độ tuổi 65 khi nhiều người đã nghĩ đến nghỉ ngơi, ông lại chọn khởi nghiệp bằng số tiền trợ cấp thất nghiệp. Trải qua bao thăng trầm và thất bại, ông vẫn không bỏ cuộc, cuối cùng gây dựng nên thương hiệu gà rán nổi tiếng thế giới. Những câu chuyện này chứng minh rằng khi ta nghĩ đã chạm tới đường cùng, thật ra đó có thể chỉ là thử thách cuối cùng để sàng lọc sự kiên trì. Nếu Rowling bỏ cuộc sau lần bị từ chối thứ mười, hay Sanders dừng lại sau lần phá sản lúc 60 tuổi, thì thế giới đã chẳng biết đến họ. Vì vậy, đừng vội vàng bỏ cuộc, có thể chỉ cần thêm một lần thử, một chút bền gan, ta sẽ bước sang vùng đất của thành công.

=> Ứng dụng dạng đề: Ý chí và sự kiên trì; không vội bỏ cuộc sau thất bại; không bao giờ là muộn để bắt đầu

24. Người ta nhận thấy rằng khi đánh bắt cá mòi từ xa đưa về đất liền, phần lớn chúng chết dọc đường, khiến cá mất độ tươi ngon. Tuy nhiên, một ngư dân phát hiện nếu trong khoang chứa có một vài con cá nheo, đàn cá mòi sẽ còn sống nguyên khi vào bờ. Người này nhận ra cá nheo là loài chuyên săn cá mòi nên để bảo toàn tính mạng, đàn cá phải bơi liên tục tìm đường chạy trốn. Chính việc chuyển động không ngừng này giúp oxy trong nước tăng lên, đàn cá mòi không bị chết ngạt như trước. Đây chính là khởi nguồn của hiệu ứng tâm lý cá mòi. Hiệu ứng này cho rằng sức sống của mọi thứ đến từ sự cạnh tranh, áp lực và thử thách. Không có áp lực cạnh tranh, con người sẽ tự mãn, mất đi động lực và dần trở thành người vô dụng. Áp lực trong cuộc sống chính là yếu tố cần thiết để con người tồn tại và trưởng thành. Nếu chỉ sống trong sự dễ dàng, ta dễ buông lỏng bản thân, mất đi động lực phấn đấu. Ngược lại, những khó khăn, thử thách giống như "cá nheo", chúng buộc ta phải vận động, phải cố gắng, để rồi mạnh mẽ và bền bỉ hơn. Giống như than đá chỉ khi chịu sức ép khổng lồ mới có thể hóa thành kim cương, con người cũng cần áp lực để phát huy trọn vẹn giá trị tiềm ẩn của mình.

=> Ứng dụng dạng đề: Áp lực là cần thiết để trưởng thành và thành công

 

[Lê Kiều Mi]

Phần 2: Tổng Hợp Dẫn Chứng NLXH Mới Nhất (2)

 

[Lê Kiều Mi]

Phần 1: Tổng Hợp Dẫn Chứng NLXH Mới Nhất