[Admin]

Tháng 5/2014, Biển Đông lại trở thành điểm nóng khi Trung Quốc đưa trái phép giàn khoan và tàu chiến vào xâm phạm lãnh hải Việt Nam. Trước những hành động ngang ngược của Trung Quốc hạ đặt trái phép dàn khoan HD981 trên vùng đặc quyền kinh tế, sâu vào thềm lục địa của Việt Nam, đã có những bài viết, các tác phẩm thơ, văn khích lệ tinh thần tự tôn dân tộc. Một trong những sáng tác có giá trị ấy là bài thơ "Tổ quốc nhìn từ biển" của nhà thơ Nguyễn Việt Chiến. Vào tháng 5/2011, bài thơ đã được công bố vào dịp Trung Quốc gây hấn cắt cáp tàu thăm dò dầu khí của Việt Nam trên Biển Đông đã nhận được sự rung cảm của hàng triệu độc giả. Và trong những ngày gần đây, hơn bao giờ hết, bài thơ được nhiều người truyền nhau và lan tỏa sức mạnh kỳ diệu của nó.

Việt Nam, Tổ Quốc nhìn từ biển

Nếu Tổ quốc đang bão giông từ biển

Có một phần máu thịt ở Hoàng Sa

Ngàn năm trước con theo cha xuống biển

Mẹ lên rừng thương nhớ mãi Trường Sa


Đất Tổ quốc khi chập chờn bóng giặc

Các con nằm thao thức phía Trường Sơn

Biển Tổ quốc chưa một ngày yên ả

Biển cần lao như áo mẹ bạc sờn


Nếu Tổ quốc hôm nay nhìn từ biển

Mẹ Âu Cơ hẳn không thể yên lòng

Sóng lớp lớp đè lên thềm lục địa

Trong hồn người có ngọn sóng nào không


Nếu Tổ quốc nhìn từ bao quần đảo

Lạc Long cha nay chưa thấy trở về

Lời cha dặn phải giữ từng thước đất

Máu xương này con cháu vẫn nhớ ghi


Đêm trằn trọc nỗi mưa nguồn chớp bể

Thương Lý Sơn đảo khuất giữa mây mù

Thương Cồn Cỏ gối đầu lên sóng dữ

Thương Hòn Mê bão tố phía âm u


Nếu Tổ quốc nhìn từ bao thương tích

Những đau thương trận mạc đã qua rồi

Bao dáng núi còn mang hình góa phụ

Vọng phu buồn vẫn dỗ trẻ, ru nôi


Nếu Tổ quốc nhìn từ bao hiểm họa

Đã mười lần giặc đến tự biển Đông

Những ngọn sóng hóa Bạch Đằng cảm tử

Lũ Thoát Hoan bạc tóc khiếp trống đồng


Thương đất nước trên ba ngàn hòn đảo

Suốt ngàn năm bóng giặc vẫn chập chờn

Máu đã đổ ở Trường Sa ngày ấy

Bạn tôi nằm dưới sóng mặn vùi thân


Nếu Tổ quốc neo mình đầu sóng cả

Những chàng trai ra đảo đã quên mình

Một sắc chỉ về Hoàng Sa thuở trước (*)

Còn truyền đời con cháu mãi đinh ninh


Nếu Tổ quốc nhìn từ bao mất mát

Máu xương kia dằng dặc suốt ngàn đời

Hồn dân tộc ngàn năm không chịu khuất

Dáng con tàu vẫn hướng mãi ra khơi.


Nguyễn Việt Chiến

Trại viết Văn nghệ Quân đội, Hạ Long 4-2009.

Bài thơ này đã được nhạc sĩ Quỳnh Hợp phổ nhạc thành bài hát cùng tên.

Chú thích:

(*) Mới đây người dân huyện đảo Lý Sơn đã tìm thấy một sắc chỉ của vua triều Nguyễn năm 1835 cử dân binh ra canh giữ đảo Hoàng Sa.

Nguồn:

1. Hành trang vào đời, Báo Văn học và Tuổi trẻ, số tháng 7+8+9 (313+314+315), 2014

2. Tổ quốc nhìn từ biển, NXB Phụ nữ, 2015


Nhà thơ Nguyễn Việt Chiến chia sẻ:

Tôi đã viết bài thơ bắt đầu bằng hình ảnh Tổ quốc nhìn từ phía biển. Từ thuở hồng hoang, truyền thuyết cha Lạc Long Quân và mẹ Âu Cơ đã nói về việc mở nước từ phía biển. 50 người con theo cha Lạc Long Quân xuống biển để mở mang đất nước từ phía biển cả, 50 người con theo mẹ âu Cơ lên rừng giữ gìn đất nước từ phía biên cương. Lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc ta gắn liền với biển đảo, ông cha ta đã bám biển, giữ nước ngàn năm từ phía biển. Từ ngàn xưa đến nay đất nước ta đã có hơn 10 lần giặc đến từ phía Biển Đông, với các cuộc xâm lăng của phong kiến Trung Hoa dưới thời Đinh - Lý - Trần - Lê, đến khi thực dân Pháp bắn phát súng đầu tiên vào cửa Thuận An, Kinh thành Huế báo hiệu cuộc xâm lăng cũng là từ phía biển.

Trong hồn người có ngọn sóng nào không?

Tôi không ngờ bài thơ "Tổ quốc nhìn từ biển" lại có được sức cộng hưởng tri âm với nhiều người đọc như vậy. Trong bài thơ này có đoạn thơ sau: "Nếu Tổ quốc hôm nay nhìn từ biển/ Mẹ Âu Cơ hẳn không thể yên lòng/ Sóng lớp lớp đè lên thềm lục địa/ Trong hồn người có ngọn sóng nào không". Tôi nghĩ rằng, trong tâm hồn mỗi nhà thơ, mỗi nhạc sỹ chúng ta hôm nay, nếu không trào dâng lên ngọn sóng thi ca yêu nước ấy thì làm sao các bài thơ và bản nhạc của chúng ta có được sự cộng hưởng tri âm từ hàng triệu người đọc. Vì thế, tôi tin rằng, nhân dân và thế hệ trẻ hôm nay không quay lưng lại với thi ca yêu nước đâu, mà có lẽ các nhà thơ nên tự hỏi: Chúng ta đã làm gì để nói lên tiếng nói của nỗi đau và khát vọng của chính dân tộc mình trước những hiểm họa đối với đất nước trong những tháng năm này? Và qua sự hưởng ứng của hàng triệu độc giả đối với bài thơ "Tổ quốc nhìn từ biển", thêm một lần nữa, tôi tin rằng công chúng hôm nay không hề quay lưng lại với thi ca yêu nước.

Khi bài thơ "Tổ quốc nhìn từ biển" của tôi được in trên nhiều tờ báo và lan truyền rộng khắp trên các mạng thông tin điện tử, đã có nhiều độc giả gửi comment nhận xét: Có lẽ đã rất lâu mới có một bài thơ gây được sức cộng hưởng, lan tỏa nhanh chóng và rộng rãi trong cộng đồng những người Việt Nam yêu nước ở cả trong nước và nước ngoài. Và có nhiều độc giả đề nghị đưa bài thơ này vào sách giáo khoa phổ thông. Tôi cảm nhận, điều này đã nói lên sức ảnh hưởng của thi ca yêu nước đối với đời sống dân tộc, đặc biệt là với giới trẻ hôm nay.

Đáng chú ý, sau bài trả lời phỏng vấn của tôi về bài thơ "Tổ quốc nhìn từ biển" trên một tờ báo, trong rất nhiều lời bình luận khá xúc động từ phía những bạn trẻ ở trong và ngoài nước. Tôi đã viết bài thơ này bằng chính những trải nghiệm khi đi qua chiến tranh cách đây gần 40 năm và bằng chính những trắc trở của mình trong đời sống một nhà báo mà tôi phải trải qua. Ở thời điểm viết bài thơ này, tôi vừa trở lại công tác tại Báo Thanh niên. Và "Tổ quốc nhìn từ biển" là bài thơ đầu tiên khi tôi trở lại cầm bút. Khi ấy, tôi đã vượt lên nỗi đau đời thường của chính mình để nghĩ về Tổ quốc, để xúc động theo cách một nhà thơ đang cảm nhận tự do trong mỗi ngày đang sống và nhìn nhận những nguy cơ, những hiểm họa đang đến gần trên vùng biển đảo của Tổ quốc thân yêu. Và chính từ cảm xúc lớn lao ấy, tôi đã viết bài thơ"Tổ quốc nhìn từ biển" như viết từ chính bằng máu và nước mắt của mình.

Tôi nghĩ, nhà thơ chỉ có thể gắn bó với đời sống tinh thần của dân tộc mình khi những bài thơ của họ nhận được sự cộng hưởng, sự tri âm từ những con người yêu nước chân chính vào những thời điểm đất nước gian lao.

 

[Wall-E]

Cảm nhận bài thơ Tổ Quốc Nhìn Từ Biển – Nguyễn Việt Chiến

Tổ Quốc Nhìn Từ Biển là một bài thơ mang âm hưởng lớn, giàu chất sử thi và thấm đẫm cảm xúc yêu nước sâu nặng. Đọc bài thơ, người đọc không chỉ nhìn thấy biển, mà nhìn thấy cả lịch sử dân tộc trải dài trong sóng gió, máu xương và ký ức. Biển trong bài thơ không đơn thuần là không gian địa lý, mà là nơi thử thách ý chí tồn vong của Tổ quốc, nơi ghi dấu những mất mát đau đớn nhưng cũng là nơi khẳng định bản lĩnh quật cường của dân tộc Việt Nam.

Cảm xúc bao trùm bài thơ là niềm thương xót xen lẫn tự hào. Thương những hòn đảo xa xôi, những người lính đã nằm lại dưới lòng biển mặn, thương những bà mẹ, những dáng núi vọng phu mang hình hài đau khổ của chiến tranh. Nhưng trên tất cả, bài thơ không chìm trong bi lụy. Ẩn dưới từng câu chữ là tinh thần bất khuất, là niềm tin rằng dù trải qua bao bão giông, con tàu dân tộc vẫn hướng ra biển lớn, vẫn giữ vững chủ quyền và phẩm giá của mình.

Bài thơ khiến người đọc ý thức rõ hơn rằng Tổ quốc không phải khái niệm trừu tượng, mà là máu thịt, là lịch sử, là từng thước đất, từng con sóng, từng sinh mệnh đã hi sinh. Tổ Quốc Nhìn Từ Biển vì thế không chỉ là một bài thơ, mà là một lời nhắc nhở, một lời thề âm thầm về trách nhiệm gìn giữ non sông.

 

[Wall-E]

Phân tích bài thơ Tổ Quốc Nhìn Từ Biển – Nguyễn Việt Chiến

Bài thơ mở đầu bằng một góc nhìn đầy ám ảnh:

"Việt Nam, Tổ Quốc nhìn từ biển"

Câu thơ đặt ra một điểm nhìn đặc biệt. Nhìn từ biển không chỉ là nhìn từ rìa lãnh thổ, mà là nhìn từ nơi luôn tiềm ẩn hiểm họa, nơi lịch sử liên tục bị thử thách.

Ngay sau đó, tác giả khẳng định sự gắn bó máu thịt giữa biển đảo và Tổ quốc:

"Có một phần máu thịt ở Hoàng Sa"

Hoàng Sa không còn là địa danh, mà là "máu thịt", là phần không thể tách rời của thân thể quốc gia.

Chiều sâu lịch sử được gợi lên qua huyền thoại nguồn cội:

"Ngàn năm trước con theo cha xuống biển

Mẹ lên rừng thương nhớ mãi Trường Sa"

Hình ảnh Lạc Long Quân – Âu Cơ được đưa vào bài thơ, cho thấy chủ quyền biển đảo đã ăn sâu vào ý thức dân tộc từ thuở khai sinh.

Biển hiện lên như không gian lao động và hy sinh:

"Biển Tổ quốc chưa một ngày yên ả

Biển cần lao như áo mẹ bạc sờn"

So sánh biển với chiếc áo bạc màu của mẹ khiến hình ảnh trở nên gần gũi, xót xa. Biển không chỉ có sóng dữ, mà còn thấm đẫm mồ hôi và nỗi nhọc nhằn.

Tác giả tiếp tục khơi dậy nỗi lo âu chung của dân tộc:

"Trong hồn người có ngọn sóng nào không"

Câu hỏi tu từ đánh thức ý thức trách nhiệm trong mỗi con người Việt Nam khi nghĩ về biển đảo.

Những địa danh cụ thể được nhắc đến đầy xúc động:

"Thương Lý Sơn đảo khuất giữa mây mù

Thương Cồn Cỏ gối đầu lên sóng dữ"

Việc gọi tên từng hòn đảo khiến nỗi thương trở nên cụ thể, chân thật, như gọi tên những con người thân thuộc.

Chiến tranh để lại dấu ấn đau thương trên hình hài đất nước:

"Bao dáng núi còn mang hình góa phụ

Vọng phu buồn vẫn dỗ trẻ, ru nôi"

Hình ảnh núi non hóa thân thành người đàn bà góa chồng cho thấy vết thương chiến tranh vẫn hằn sâu trong không gian và ký ức dân tộc.

Tinh thần chống ngoại xâm được nhắc lại với niềm tự hào lịch sử:

"Những ngọn sóng hóa Bạch Đằng cảm tử"

Biển hôm nay nối tiếp hào khí Bạch Đằng năm xưa, khẳng định truyền thống đánh giặc giữ nước từ biển Đông.

Nỗi đau hiện đại được nhắc đến đầy ám ảnh:

"Máu đã đổ ở Trường Sa ngày ấy

Bạn tôi nằm dưới sóng mặn vùi thân"

Câu thơ đưa lịch sử về rất gần, rất thật, bằng sự hi sinh của những con người cụ thể, không xa vời.

Bài thơ khép lại bằng hình ảnh giàu tính biểu tượng:

"Dáng con tàu vẫn hướng mãi ra khơi."

Con tàu là hình ảnh của dân tộc Việt Nam: Dẫu nhiều mất mát, dẫu sóng gió trùng trùng, vẫn không quay đầu, vẫn hướng ra biển lớn để khẳng định chủ quyền và tương lai.

Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng giọng điệu trang trọng, hình ảnh giàu biểu tượng, kết hợp nhuần nhuyễn giữa lịch sử, huyền thoại và hiện thực. Tổ Quốc Nhìn Từ Biển là một bài thơ tiêu biểu cho thơ ca đương đại viết về biển đảo, vừa lay động cảm xúc, vừa khơi dậy ý thức công dân và lòng yêu nước sâu sắc.