[datcompa1]

Hai bệnh nhân nhi cùng 8 tuổi có tình trạng sai khớp cắn loại III (móm) trên lâm sàng.

Bệnh nhân A: Có tiền sử gia đình (bố và ông nội) bị hô xương hàm dưới rõ rệt, kết hợp với các đặc điểm kém phát triển xương gò má và tai ngoài dị dạng nhẹ.

Bệnh nhân B: Có tiền sử mất sớm toàn bộ các răng cối sữa hàm trên do sâu răng nặng từ lúc 5 tuổi, hiện tại các răng cối lớn vĩnh viễn hàm trên đã mọc nhưng bị di gần đáng kể.

Hãy phân tích bản chất nguồn gốc gây ra sai khớp cắn ở mỗi bệnh nhân dựa trên các giai đoạn phát triển phôi thai và cơ chế tăng trưởng xương. Tại sao việc tiên lượng điều trị và khả năng can thiệp bằng khí cụ chỉnh nha ở bệnh nhân A lại khó khăn và phức tạp hơn nhiều so với bệnh nhân B?

Bệnh nhân A:

Cơ chế: Bệnh nhân có thể có rối loạn trong giai đoạn 1 & 2 của sự phát triển phôi thai mặt. Các đặc điểm như kém phát triển xương gò má, dị dạng tai cho thấy sự thiếu hụt hoặc di cư không đầy đủ của các tế bào mào thần kinh - thành phần cốt lõi tạo nên các cung mang.

Bản chất: Sai khớp cắn loại III ở đây là sai hình xương thực thụ. Tình trạng móm là kết quả của sự kết hợp giữa kém phát triển xương hàm trên và sự quá phát xương hàm dưới. => Nguyên phát.

Khả năng can thiệp: Khó khăn hơn, phải can thiệp phẫu thuật.

Tiên lượng: Phức tạp, nguy cơ tái phát cao.

Bệnh nhân B:

Cơ chế: Đây là sai lệch mắc phải do tác động từ môi trường. Việc mất toàn bộ răng cối sữa hàm trên ở tuổi lên 5 khiến các răng cối lớn vĩnh viễn khi mọc lên bị di gần do không có răng giữ khoảng.

Bản chất: Thường là loại III giả hoặc sai lệch do răng. Cung răng trên bị ngắn lại làm tầng mặt giữa trông như bị lõm, hoặc do răng cửa trên bị kẹt phía sau răng cửa dưới gây cản trở chức năng, ép hàm dưới phải đưa ra trước khi nhai. => Thứ phát.

(Phân chia các tầng mặt, Nguồn: Clinicalpub.com)​

Khả năng can thiệp: Có thể can thiệp điều trị bằng khí cụ chỉnh nha thông thường.

Tiên lượng: Tốt, nếu can thiệp giữ khoảng và chỉnh răng sớm.

Trong giai đoạn đóng khoảng chỉnh nha của một bệnh nhân 16 tuổi, nướu vùng răng nanh và răng cối nhỏ hàm trên phát triển quá mức, che lấp 1/2 thân răng lâm sàng và tạo thành các túi giả sâu 5 mm. Mặc dù đã được hướng dẫn vệ sinh răng miệng (OHI) và lấy cao răng dưới nướu, tình trạng tăng sản vẫn không thuyên giảm sau 4 tuần.

Hãy phân tích tại sao bác sĩ quyết định thực hiện phẫu thuật cắt nướu ngay trong lúc này thay vì tiếp tục điều trị bảo tồn hoặc đợi đến khi kết thúc chỉnh nha. Ngoài ra, việc duy trì di chuyển răng trên một nền nướu tăng sản như vậy nếu không can thiệp phẫu thuật sẽ gây ra những hệ lụy cơ học và sinh học gì?

1. Chỉ định phẫu thuật cắt nướu ngay trong giai đoạn di chuyển răng:

Mô nướu tăng sản che lấp thân răng sẽ chui vào các khí cụ làm triệt tiêu hoặc cản trở lực di chuyển răng. Ngoài ra, nó khiến việc gắn lại mắc cài hoặc tinh chỉnh vị trí mắc cài trở nên bất khả thi. => Cản trở cơ học.

Sau 4 tuần hướng dẫn vệ sinh và lấy cao răng mà tình trạng không thuyên giảm, chứng tỏ túi giả sâu, bệnh nhân không thể tự làm sạch. Phẫu thuật là cách duy nhất để loại bỏ túi giả, giúp bệnh nhân tiếp cận vùng cổ răng để kiểm soát mảng bám. => Khó điều trị bảo tồn

Loại bỏ ổ chứa vi khuẩn để tránh việc vi khuẩn bị lực chỉnh nha đẩy sâu xuống dưới, gây viêm nhiễm vùng mô đang tái cấu trúc.

2. Hệ lụy nếu không can thiệp phẫu thuật:

Hệ lụy sinh học: Khi có lực chỉnh nha, xương ổ răng và dây chằng nha chu đang trong quá trình tiêu - bồi. Vi khuẩn từ túi giả sẽ dễ dàng xâm nhập vào vùng này, gây tiêu xương ổ răng nhanh chóng và biến túi giả thành túi thật.

Hệ lụy cơ học: Mô nướu tăng sản có mật độ sợi cao làm chậm hoặc chặn đứng sự di chuyển răng. Lực kéo lúc này không làm răng di chuyển mà chỉ gây nén ép mô mềm, dẫn đến đau và làm tình trạng viêm nặng hơn.

Ngoài ra, dịch viêm trong túi nướu làm tăng tốc độ ăn mòn kim loại và giảm hiệu quả của các thành phần khí cụ.

(Nguồn: Boardwalkfamilydental.net)​

Trong lịch sử ngành Chỉnh hình răng mặt, Edward H. Angle đã chọn răng cối lớn thứ nhất hàm trên làm mốc để xây dựng hệ thống phân loại của mình. Dựa trên kiến thức về sự phát triển sọ mặt và cấu trúc giải phẫu, hãy phân tích tại sao xương hàm trên được coi là mốc tham chiếu ổn định hơn xương hàm dưới trong việc xác định sai lệch khớp cắn. Ngoài ra, việc Angle tuyệt đối tin tưởng vào vị trí bất biến của răng số 6 hàm trên đã dẫn đến những hạn chế gì trong quan điểm điều trị của ông khi đối mặt với các trường hợp răng chen chúc nghiêm trọng?​

1. Lí do xương hàm trên làm mốc tham chiếu giải phẫu:

Xương hàm trên liên kết chặt chẽ với khối nền sọ qua các đường khớp và các trụ chịu lực (trụ gò má, trụ chân bướm - hàm). Nó được coi là một phần "tĩnh" của khối sọ mặt.

Sự tăng trưởng: Xương hàm trên hoàn thiện sự tăng trưởng sớm hơn và đồng bộ với nền sọ. Trong khi đó, xương hàm dưới là xương động, vị trí phụ thuộc vào cơ và khớp thái dương hàm, lại tăng trưởng mạnh và muộn nên không thể làm mốc cố định.

(Nguồn: Link. Springer.com)​

2. Lý do chọn: Là răng vĩnh viễn mọc sớm nhất (6 tuổi), thiết lập chiều cao khớp cắn và hình dạng cung răng. Angle tin vị trí của nó được định sẵn bởi cấu trúc xương.

Thực tế: Răng số 6 không bất biến. Nó có thể di chuyển (thường là di gần) do:

- Mất răng sữa sớm.

- Mầm răng vĩnh viễn mọc lệch lạc.

- Các thói quen xấu hoặc mất giữ chỗ của các răng phía trước.

3. Hạn chế:

- Triết lý "Không nhổ răng" cực đoan: Vì tin cung răng luôn đủ chỗ nếu đưa răng số 6 về đúng vị trí, Angle bác bỏ việc nhổ răng.

- Hậu quả thẩm mỹ: Ở các ca chen chúc nặng, việc cố sắp thẳng răng mà không nhổ bớt khiến các răng cửa bị nghiêng ra trước. => làm khuôn mặt bệnh nhân bị nhô/vẩu

Nguy cơ tái phát: Răng bị đẩy ra ngoài nền xương cơ bản sẽ chịu áp lực từ cơ môi và có xu hướng chạy về vị trí cũ sau khi tháo khí cụ.