[Wall-E]

8 sự thật thú vị về loài chó: Những hành vi tưởng lạ mà rất có lý​

Chó không chỉ là "người bạn bốn chân" trung thành mà còn là một sinh vật sở hữu hàng loạt khả năng đáng kinh ngạc. Chúng có thể phát hiện mùi mà con người không hề nhận ra, dùng chiếc đuôi để truyền tải cảm xúc và thậm chí từng được đưa lên quỹ đạo Trái đất.

Tuy nhiên, không phải hành vi nào của chó cũng đơn giản như chúng ta nghĩ. Một cái vẫy đuôi chưa chắc đã có nghĩa là vui, liếm bàn chân liên tục không hẳn vì "ở sạch" và thở hổn hển đôi khi là dấu hiệu cần được chú ý.

Dưới đây là 8 sự thật thú vị về loài chó giúp bạn hiểu hơn về "boss", chăm sóc chúng tốt hơn và hạn chế tình trạng người nói một đằng, chó hiểu.. Một nẻo.

1. Chó liếm bàn chân để làm sạch, nhưng liếm quá nhiều có thể là lời cầu cứu​

Thỉnh thoảng chó liếm bàn chân là chuyện bình thường. Đây là một phần trong quá trình tự làm sạch, giúp loại bỏ bụi bẩn hoặc những thứ khó chịu bám vào chân. Có thể hiểu đơn giản là chúng đang tự "rửa chân", chỉ khác ở chỗ không cần xà phòng và cũng chẳng bao giờ nhớ khóa vòi nước.

Tuy nhiên, nếu chó liếm hoặc gặm bàn chân liên tục, bạn không nên vội kết luận rằng nó mắc bệnh sạch sẽ. Hành vi này có thể liên quan đến:

Dị ứng thức ăn hoặc dị ứng môi trường

Bọ chét, ve hoặc ký sinh trùng

Vết thương, gai hoặc dị vật mắc trong kẽ chân

Nhiễm khuẩn, nhiễm nấm

Đau khớp hoặc đau ở một vị trí nào đó

Căng thẳng, buồn chán hoặc hành vi ám ảnh

Theo VCA Animal Hospitals, ngứa là một trong những nguyên nhân phổ biến khiến chó thường xuyên liếm chân.

Nếu bàn chân bị đỏ, sưng, có mùi lạ, rụng lông, chảy dịch hoặc chó đi khập khiễng, bạn nên đưa chúng đến bác sĩ thú y. Đừng chỉ quát: "Thôi liếm đi!", bởi nếu chó biết nói, có lẽ nó đã trả lời: "Tôi ngứa thật chứ có rảnh đâu!"

2. Chó vẫy đuôi không phải lúc nào cũng vì vui​

Nhiều người cho rằng chó vẫy đuôi đồng nghĩa với thân thiện. Thực tế, chiếc đuôi giống như một bảng thông báo cảm xúc, nhưng nội dung phải được đọc cùng tư thế cơ thể, ánh mắt, tai và hoàn cảnh xung quanh.

Một số nghiên cứu cho thấy chó có xu hướng vẫy đuôi lệch về bên phải khi gặp điều tích cực, chẳng hạn nhìn thấy chủ; trong khi vẫy lệch về bên trái có thể xuất hiện khi chúng lo lắng hoặc gặp tác nhân tiêu cực. Tuy nhiên, đây chỉ là một manh mối, không phải công thức "phải là vui, trái là buồn" áp dụng tuyệt đối cho mọi chú chó. American Kennel Club cũng khuyến cáo cần quan sát toàn bộ ngôn ngữ cơ thể.

Một số dấu hiệu thường gặp gồm:

Đuôi vẫy rộng, cơ thể thả lỏng: Thường là vui vẻ, thân thiện

Đuôi vẫy nhanh nhưng cơ thể cứng: Có thể đang căng thẳng hoặc cảnh giác

Đuôi cụp giữa hai chân: Thường liên quan đến sợ hãi, bất an

Đuôi dựng cao và cứng: Có thể là dấu hiệu kích động hoặc sẵn sàng phản ứng

Đuôi xoay như cánh quạt trực thăng: Niềm vui đã đạt cấp độ "chủ về rồi, mở tiệc thôi!"

Vì vậy, đừng thấy một chú chó đang vẫy đuôi mà lập tức lao đến ôm. Hãy để nó chủ động tiếp cận và quan sát phản ứng trước.

3. Mũi chó là một "cỗ máy tìm kiếm" cực kỳ lợi hại​

Nếu con người dùng Google để tìm thông tin thì chó dùng mũi. Một lần ngửi của chúng có thể thu thập đủ dữ liệu để biết ai vừa đi qua, có con vật nào ở gần và miếng thịt bạn giấu trong bếp đang nằm ở đâu.

Tùy giống chó, chúng có thể sở hữu hàng trăm triệu thụ thể khứu giác. Chẳng hạn, chó German Shepherd có khoảng 225 triệu thụ thể mùi, trong khi con người chỉ có khoảng 5–6 triệu. Nhờ cấu tạo mũi đặc biệt, chó có thể liên tục hít, phân tích mùi và lần theo hướng phát tán của chúng. American Kennel Club cho biết khứu giác vượt trội là lý do chó được huấn luyện cho các nhiệm vụ tìm kiếm cứu nạn, phát hiện chất cấm và dò tìm nhiều loại mùi đặc biệt.

Khi chó cử động mũi liên tục, chúng không hề "làm mặt dễ thương" cho bạn chụp ảnh. Chúng đang cập nhật bản tin mùi hương trong khu vực với tốc độ mà chiếc mũi con người chỉ biết đứng nhìn và ngưỡng mộ.

4. Chó lè lưỡi, thở hổn hển để làm mát cơ thể​

Chó không đổ mồ hôi khắp cơ thể giống con người. Chúng có tuyến mồ hôi ở bàn chân, nhưng cơ chế giải nhiệt chủ yếu vẫn là thở hổn hển. Khi thở nhanh, không khí đi qua miệng và lưỡi, giúp nước bốc hơi và mang bớt nhiệt ra ngoài. Merck Veterinary Manual xác nhận thở hổn hển là cách làm mát quan trọng của chó.

Vì vậy, sau khi chạy nhảy, chó lè lưỡi và thở nhanh thường là phản ứng bình thường. Nó không cười với bạn đâu, dù gương mặt trông rất giống vừa nghe được một câu chuyện hài.

Tuy nhiên, hãy cảnh giác nếu chó:

Thở hổn hển dữ dội dù không vận động

Chảy nhiều nước dãi

Đi loạng choạng hoặc yếu dần

Nôn mửa

Lưỡi hoặc lợi chuyển sang đỏ sẫm, tím tái

Nằm bệt, phản ứng chậm

Đây có thể là dấu hiệu quá nóng, đau, căng thẳng hoặc vấn đề sức khỏe. Hãy đưa chó vào nơi mát, cho uống từng ít nước và liên hệ bác sĩ thú y. Không nên dùng nước đá lạnh dội đột ngột lên cơ thể vì có thể khiến mạch máu co lại, làm quá trình thoát nhiệt kém hiệu quả.

5. Chó con mới sinh chưa nhìn và nghe được​

Chó con chào đời trong trạng thái mắt nhắm, ống tai chưa hoạt động đầy đủ và gần như hoàn toàn phụ thuộc vào chó mẹ. Trong những ngày đầu, chúng chủ yếu dùng khứu giác và xúc giác để tìm mẹ, tìm sữa và tìm vị trí ấm áp.

Thông thường, mắt chó con bắt đầu mở sau khoảng 10–16 ngày, còn khả năng nghe phát triển sau đó. Theo American Kennel Club, chó con thường chưa nghe được cho đến khoảng ba tuần tuổi.

Trong giai đoạn này, không nên cố dùng tay mở mắt chó con hoặc tạo tiếng động lớn để "kiểm tra thính lực". Các cơ quan của chúng vẫn đang phát triển và cần được bảo vệ. Việc quan trọng nhất là giữ ổ nằm sạch sẽ, khô ráo, đủ ấm và theo dõi xem chó con có bú đều hay không.

Nói vui thì chó con mới sinh chưa thể nhìn thấy bạn, cũng chưa nghe bạn gọi tên, nhưng đến giờ bú là định vị chính xác hơn cả ứng dụng giao đồ ăn.

6. Chó từng trở thành hành khách bay vào quỹ đạo Trái đất​

Ngày 3 tháng 11 năm 1957, Liên Xô phóng tàu Sputnik 2 mang theo Laika, một chú chó lai nhỏ được nhặt từ đường phố Moskva. Laika trở thành động vật đầu tiên bay quanh quỹ đạo Trái đất, đánh dấu một cột mốc quan trọng trong lịch sử nghiên cứu không gian. Thông tin này được ghi nhận trong tư liệu lịch sử của NASA.

Laika được lựa chọn và huấn luyện để chịu đựng không gian hẹp, tiếng ồn, rung động cùng những điều kiện khắc nghiệt của chuyến bay. Đáng tiếc, tàu Sputnik 2 không được thiết kế để quay trở về và Laika đã chết chỉ vài giờ sau khi phóng vì nhiệt độ tăng cao.

Câu chuyện của Laika vừa cho thấy khả năng thích nghi đáng kinh ngạc của loài chó, vừa gợi lại một chương lịch sử gây nhiều tranh luận về đạo đức trong nghiên cứu khoa học. Từ một chú chó lang thang không ai biết đến, Laika đã trở thành cái tên được cả thế giới ghi nhớ.

7. Sô-cô-la là món ngon với người nhưng có thể là chất độc với chó​

Sô-cô-la có thể giúp con người vui vẻ sau một ngày mệt mỏi, nhưng với chó, món ăn này chẳng khác nào một chiếc bẫy được gói trong vị ngọt.

Sô-cô-la chứa theobromine và caffeine. Cơ thể chó chuyển hóa những chất này chậm hơn con người nên chúng có thể tích tụ và gây ngộ độc. Theo Đại học Thú y Cornell, các chất này có thể ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương, tim và gây mất nước.

Mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào:

Loại sô-cô-la

Lượng chó đã ăn

Trọng lượng của chó

Tình trạng sức khỏe của chó

Bột cacao, sô-cô-la dùng làm bánh và sô-cô-la đen thường nguy hiểm hơn vì chứa nhiều theobromine. Các dấu hiệu ngộ độc có thể gồm nôn mửa, tiêu chảy, khát nước, bồn chồn, tim đập nhanh, run cơ hoặc co giật.

Nếu chó ăn phải sô-cô-la, hãy ghi lại loại, lượng ước tính và thời điểm ăn rồi liên hệ ngay với bác sĩ thú y. Không tự gây nôn bằng muối, dầu ăn hay các "bí quyết gia truyền" chưa được hướng dẫn. Chó đã gặp rắc rối rồi, đừng bắt bác sĩ phải cứu thêm cả.. Kinh nghiệm dân gian.

8. Chó đi vòng tròn trước khi nằm là hành vi có nguồn gốc bản năng​

Trước khi nằm xuống, nhiều chú chó đi vài vòng, dùng chân cào cào rồi mới chịu yên vị. Nhìn qua có vẻ chúng đang thực hiện một nghi lễ bí mật, nhưng hành vi này được cho là dấu vết bản năng từ tổ tiên hoang dã.

Việc đi vòng và giẫm chân có thể giúp chó:

Ép cỏ hoặc lá xuống để tạo chỗ nằm bằng phẳng

Kiểm tra mặt đất và môi trường xung quanh

Điều chỉnh tư thế nằm thoải mái

Tìm vị trí phù hợp với hướng gió hoặc nhiệt độ

Để lại mùi cơ thể tại khu vực nghỉ ngơi

Theo American Kennel Club, hành vi xoay vòng và cào chỗ nằm có thể bắt nguồn từ việc tổ tiên của chó giẫm bẹp những bụi cây cao trước khi ngủ.

Tuy nhiên, chưa có cơ sở chắc chắn để nói rằng chó làm vậy chỉ nhằm "tuyên bố chủ quyền". Đôi khi nó chỉ muốn chỉnh chiếc đệm cho thật êm, giống chúng ta lật gối ba lần, kéo chăn bốn lần rồi mới phát hiện.. Vẫn chưa buồn ngủ.

Nếu chó xoay vòng quá lâu, lặp đi lặp lại, kêu đau hoặc khó nằm xuống, hãy kiểm tra các vấn đề về xương khớp, thần kinh hay lo âu.

Dấu hiệu nào ở chó cần được chú ý?​

Nhiều hành vi của chó là hoàn toàn bình thường nếu chỉ diễn ra thỉnh thoảng. Chủ nuôi nên quan tâm khi một hành vi xuất hiện đột ngột, kéo dài hoặc kèm theo dấu hiệu bất thường.

Bạn nên đưa chó đi khám nếu nhận thấy:

Liếm chân đến đỏ, sưng hoặc chảy máu

Thở hổn hển kéo dài dù đang nghỉ ngơi

Đi vòng liên tục nhưng không thể nằm xuống

Run rẩy, nôn mửa hoặc co giật

Bỏ ăn, mệt mỏi, thay đổi tính cách

Kêu đau hoặc phản ứng mạnh khi chạm vào cơ thể

Chó không thể nói "tôi đang đau ở đây", vì vậy hành vi chính là ngôn ngữ của chúng. Người nuôi càng quan sát kỹ, khả năng phát hiện vấn đề sớm càng cao.

Câu hỏi thường gặp về hành vi của chó​

Chó vẫy đuôi có nghĩa là muốn làm quen không?​

Không phải lúc nào cũng vậy. Vẫy đuôi chỉ cho thấy chó đang có cảm xúc hoặc bị kích thích. Cần quan sát thêm tư thế cơ thể, tai, mắt, tiếng gầm và độ cứng của chiếc đuôi trước khi tiếp cận.

Chó liếm chân bao nhiêu là bất thường?​

Không có con số chính xác cho mọi chú chó. Nếu chó liếm liên tục, khó dừng lại, chỉ tập trung vào một chân hoặc làm da bị đỏ, rụng lông và tổn thương thì đó là dấu hiệu nên kiểm tra.

Chó thở hổn hển khi ngủ có nguy hiểm không?​

Chó có thể thở nhanh khi đang mơ hoặc sau khi vận động. Tuy nhiên, nếu tình trạng kéo dài, đi kèm khó thở, ho, tím lưỡi hoặc mệt mỏi thì cần liên hệ bác sĩ thú y.

Chó ăn một ít sô-cô-la có sao không?​

Nguy cơ phụ thuộc vào loại sô-cô-la, lượng ăn và cân nặng của chó. Không nên tự phán đoán là "một ít chắc không sao". Hãy liên hệ bác sĩ thú y và cung cấp đầy đủ thông tin để được đánh giá chính xác.

Kết luận​

Những sự thật thú vị về loài chó cho thấy mỗi hành động của chúng đều có thể mang một ý nghĩa riêng. Liếm chân có thể là vệ sinh nhưng cũng có thể do ngứa; vẫy đuôi có thể là vui nhưng cũng có thể là căng thẳng; còn thở hổn hển vừa là cách giải nhiệt vừa có thể là tín hiệu sức khỏe cần chú ý.

Hiểu được ngôn ngữ cơ thể của chó không chỉ giúp chúng ta chăm sóc chúng tốt hơn mà còn khiến mối quan hệ giữa người và thú cưng trở nên gần gũi hơn. Bởi chó có thể không biết nói tiếng người, nhưng chỉ cần quan sát đủ lâu, bạn sẽ nhận ra chúng "nói" rất nhiều – đặc biệt là câu: "Miếng thịt trên bàn kia, bạn định ăn một mình thật à?"