- ★
Chương 100: Ngô Vương tới thăm nước Lỗ, Soái khó xử
Tin tức Soái sai sứ sang Lỗ đòi người lan đi khắp Tĩnh Hải quân, thiên hạ khắp nơi đều xì xào bàn tán không ngớt. Ngô Vương biết được tin ấy liền triệu quần thần vào nghị sự.
Ngô Vương nói:
- Soái đang từng bước hợp thức hóa việc đánh Lỗ, quả đúng như ta dự đoán, Lỗ Vương sẽ không trục xuất vương thất Tùy. Nay Soái thế mạnh như hổ rình mồi, nếu để mất Lỗ vào tay Soái thì phía bắc sẽ gặp họa lớn, ta nhất quyết không để việc ấy xảy ra. Các khanh hãy cùng ta nghĩ cách cứu giúp nước Lỗ khỏi biến lần này!
Mộc Kỳ thưa:
- Soái đã đi nước cờ quá chặt chẽ, nhân chứng, bằng chứng tội ác nước Tùy gây ra đều có đủ, xét về lý lẫn tình đều hợp chính đạo cả. Vả lại Ngô và Soái hiện tại không có thù oán gì trước đây, nay chúa công muốn ra tay tương trợ, chỉ còn cách bí mật can thiệp vào nội bộ nước Lỗ, tránh công khai đối đầu với Soái, nhất là động tới binh đao.
Ngô Vương ngẫm nghĩ một hồi, nói:
- Ta lại nghĩ ra một cách, vừa quang minh chính đại mà lại khiến Soái khó mà ra tay được!
Mộc Kỳ hỏi:
- Nếu chúa công đã có ý tưởng như vậy thì chúng thần xin được cùng nghĩ cách tương trợ!
Ngô Vương nói:
- Ta sẽ cử mật thám theo dõi nhất cử nhất động của quân Soái, phàm lúc Soái động binh, đích thân ta sẽ sang thăm nước Lỗ, lấy cớ bang giao mà bố cáo với thiên hạ. Một mặt sai Đỗ Hải điều động vài vạn binh mã đóng ở biên giới, mục đích để ngầm răn đe Soái nếu có ý định tiến quân. Như vậy thì Soái Vương dù có lý đi chăng nữa cũng khó mà tiến quân đánh Lỗ được, dù sao ta cũng là Kinh Lược sứ kia mà!
Quách Tuấn khen:
- Kế của chúa công rất diệu, có điều kế ấy chỉ dùng được trong ngắn hạn, chúa công không thể ở mãi nước Lỗ được. Chi bằng tính thêm kế lâu dài để bảo vệ Lỗ mới được!
Ngô Vương hỏi:
- Thừa tướng có cao kiến gì chăng?
Quách Tuấn đáp:
- Chính là khiến Lỗ căm ghép Tùy mà trục xuất đi!
Hoài Liêm hỏi:
- Lỗ Vương là người cố chấp, có lý nào ông ta lại làm vậy?
Quách Tuấn đáp:
- Chúng ta phải nhắm vào cái gai trong mắt triều thần Lỗ, chính là Thế tử Kha. Lần này thần sẽ cùng chúa công cùng sang nước Lỗ, cụ thể tính việc ấy thế nào sẽ bàn bạc lại với chúa công sau. Có điều chúng ta bỏ tâm bỏ sức ra giúp Lỗ như vậy, dẫu biết là nên làm nhưng không thể giúp không công được!
Các quan triều thần đều cho là phải. Ngô Vương nói:
- Khanh nói vậy rất hợp lý, có điều tránh thô thiển mà đòi người ta đáp lễ, sẽ mất đi cái đại nghĩa của Ngô!
Quách Tuấn chắp tay:
- Thần đã có cách vẹn toàn!
Ngô Vương nói:
- Tốt, vậy thì cứ quyết như vậy đi! Mộc Kỳ, Hoài Liêm, hai khanh hãy chuẩn bị chu toàn cho lần thăm Lỗ sắp tới!
Mộc Kỳ, Hoài Liêm đồng thanh:
- Tuân mệnh!
Một tháng trôi qua kể từ ngày Tư Văn trở về nước Soái. Trong suốt thời gian ấy, sứ giả Soái đã đi khắp các nước chư hầu, đem chuyện Tùy Vương cùng Thế tử Kha được nước Lỗ che chở kể rõ đầu đuôi. Từ việc dân chúng Hải Dương đồng lòng yêu cầu truy cứu tội trạng Tùy thất, đến việc Soái Vương sai sứ mang chứng cứ sang Lỗ, rồi bị Lỗ Vương thẳng thừng cự tuyệt, tất cả đều được truyền đi không sót một lời.
Soái Vương không ngừng rêu rao rằng mình đã tận hết lễ nghĩa, trước lấy lời lẽ phân trần, sau dùng chứng cứ làm bằng, nhưng Lỗ Vương vẫn vì tình riêng mà bỏ ngoài tai nguyện vọng của dân chúng. Bởi vậy, nếu hai nước xảy ra binh đao, trách nhiệm không thể chỉ đổ lên đầu nước Soái.
Lời ấy truyền đi, các nước chư hầu tuy chưa hẳn tin hoàn toàn, nhưng cũng không dễ công khai bênh vực nước Lỗ. Kẻ cho rằng Lỗ Vương trọng nghĩa, người lại trách ông không biết cân nhắc lợi hại. Dẫu nhận định khác nhau, phần đông đều hiểu rằng mối bất hòa giữa Soái và Lỗ đã đến hồi khó tránh khỏi.
Thấy thời cơ đã đến, Soái Vương hạ lệnh cho đại quân tại Hải Dương chỉnh đốn hành trang, chia đội ngũ, chuẩn bị vượt biên.
Quân lệnh truyền xuống, các doanh trại lập tức chuyển động. Kỵ binh kiểm tra yên cương, bộ tốt sửa soạn binh khí, xe lương nối nhau rời kho, cờ hiệu các doanh lần lượt dựng lên. Những tướng lĩnh được giao tiên phong dẫn quân đến gần biên giới, chờ giờ xuất phát. Các đội trinh sát cũng được phái đi dò xét đường sá, bến vượt cùng tình hình phòng bị của nước Lỗ.
Đến ngày đã định, Soái quân nhổ trại. Đại quân gồm mười hai vạn tinh binh đã tập hợp từ trước ở Hải Dương tiến về phía đông bắc, từng hàng nối nhau trên đường, bụi đất cuộn mù phía sau, trống trận chưa thúc, chiến kỳ đã rợp trời.
Soái Vương chưa chính thức ban lời tuyên chiến, nhưng việc đại quân vượt khỏi nơi đóng giữ, tiến sát biên giới nước Lỗ đã là dấu hiệu rõ ràng nhất. Nếu Lỗ Vương không thay đổi quyết định, binh đao có thể bùng nổ bất cứ lúc nào.
Tin cấp báo theo đường trạm truyền về kinh thành nước Lỗ. Khi nghe báo tin Soái quân đã khởi hành, Lỗ Vương tuy đã dự liệu từ trước, sắc mặt vẫn không khỏi biến đổi. Ông đặt mạnh thẻ tre trong tay xuống án, lập tức triệu các tướng lĩnh vào cung nghị sự.
Chẳng bao lâu, văn võ bá quan đã tề tựu trong điện. Lỗ Vương nhìn các tướng, trầm giọng hỏi:
- Soái quân đã đến đâu? Quân số, đường tiến và ý định của chúng ra sao?
Một viên tướng bước ra, chắp tay đáp:
- Khởi bẩm chúa công, theo tin từ biên giới, quân Soái đã rời Hải Dương, đang tiến về phía nước ta. Các doanh trại gần biên giới đều đã có binh mã ứng trực. Tuy chưa rõ Soái Vương định đánh thẳng vào thành nào, nhưng nhìn cách điều quân, rõ ràng họ đã chuẩn bị từ trước, tuyệt không phải hành động nhất thời.
Một vị đại thần khác nói:
- Xin chúa công lập tức điều quân đến những nơi hiểm yếu, giữ chặt các đường tiến vào nước Lỗ. Nếu địch muốn đánh nhanh, ta phải ngăn chúng ở ngoài biên giới, nếu chúng muốn vây thành, ta càng không thể để chúng dễ dàng chiếm được những cửa ngõ trọng yếu.
Lỗ Vương gật đầu, lập tức hạ lệnh điều động binh mã. Các tướng được phân công trấn giữ những tuyến đường dẫn vào nội địa, kiểm tra thành lũy, tích trữ lương thảo, chuẩn bị cung nỏ và khí giới phòng thủ. Quân đội các nơi nhận lệnh, lần lượt kéo về những vị trí đã định.
Dù mệnh lệnh được ban xuống liên tiếp, nét lo âu trên mặt Lỗ Vương vẫn chưa tan. Ông hiểu rõ nước Soái vừa chiếm được Tùy, quân lực đang mạnh, lại đã có thời gian chuẩn bị tại Hải Dương. Nước Lỗ tuy không phải không có quân đội, song nếu phải đối đầu với một đại quân hùng mạnh của Soái vừa thắng trận, sĩ khí đang thịnh, thì thắng bại khó thể đoán trước.
Một vị lão thần tiến lên khuyên:
- Chúa công, nay Soái quân đã động, xin người hãy cân nhắc lại việc Tùy thất. Nếu có thể tìm một lối giải quyết, vẫn còn hơn để binh đao tràn vào bờ cõi.
Lỗ Vương nhìn ông, đáp:
- Khanh cho rằng quả nhân không biết lo cho xã tắc hay sao? Nhưng Tùy Vương đã đến cầu cứu, quả nhân đã nhận lời che chở. Nếu chưa thấy quân Soái đã quay lưng, nay lại vì họ kéo đến mà đuổi người đi, thiên hạ sẽ nhìn nước Lỗ ra sao? Từ nay về sau, còn ai dám tin lời hứa của quả nhân?
Lão thần cúi đầu, không dám nói thêm.
Lỗ Vương tuy lo lắng, nhưng vẫn không có ý giao nộp Tùy Vương. Ông tin rằng nếu phải chống đỡ một phen để giữ trọn lời hứa, ít nhất mình còn có thể ngẩng đầu trước thiên hạ. Chỉ có điều, trong lòng ông vẫn canh cánh một điều, nếu nước Soái quyết tâm đánh đến cùng, nước Lỗ có thể cầm cự được bao lâu?
Đúng lúc triều thần đang bàn bạc, một viên quan giữ cửa cung vội vã bước vào, quỳ xuống tâu:
- Khởi bẩm chúa công! Sứ giả nước Ngô vừa đến kinh thành, mang quốc thư của Ngô Vương. Ngô Vương cùng các đại thần đang trên đường đến nước ta, nói rằng muốn thăm hỏi chúa công, bàn việc giao hảo giữa hai nước!
Trong điện nhất thời xôn xao. Lỗ Vương ngẩn người, lập tức hỏi:
- Ngô Vương đích thân đến ru? Có nói rõ ngày giờ không?
- Dạ bẩm, quốc thư đã ghi rõ, Ngô Vương sẽ đến trong ba ngày nữa, đi cùng các đại thần trọng yếu trong triều. Đoàn tùy tùng đông đảo, nghi trượng đầy đủ, sứ giả đã xin triều đình chuẩn bị lễ nghênh tiếp theo đúng quy chế dành cho quân vương một nước.
Lỗ Vương đưa mắt nhìn quần thần. Vẻ lo âu ban nãy chưa tan, nay đã xen thêm vài phần kinh ngạc. Ngô Vương vốn không phải người dễ dàng rời khỏi quốc đô. Lúc này, nước Soái đang tiến quân, nước Lỗ đứng trước nguy cơ chiến tranh, vậy mà vị Kinh Lược sứ lại chọn đúng thời điểm ấy đến thăm. Chuyện này tuyệt nhiên không thể xem là ngẫu nhiên.
Một vị đại thần lập tức hiểu ra, bước lên thưa:
- Chúa công, thần cho rằng chuyến đi này của Ngô Vương ắt có dụng ý. Nước Ngô đã sớm biết chuyện giữa Soái và Lỗ, nay Ngô Vương đích thân đến, lại mang theo các đại thần, hẳn muốn cho thiên hạ thấy nước Ngô đang hiện diện tại đây. Nếu Soái Vương vẫn bất chấp mà đánh nước Lỗ, e rằng sẽ khiến các nước chư hầu nghi ngờ mục đích thực sự của ông ta.
Một người khác tiếp lời:
- Hơn nữa, Ngô Vương mang danh Kinh Lược sứ, có tiếng nói và ảnh hưởng đối với cục diện các nước. Khi ông ấy đang ở nước Lỗ, Soái quân nếu tiến sâu vào bờ cõi, chuyện ấy sẽ không còn chỉ là tranh chấp giữa hai nước. Dẫu nước Ngô chưa hứa đem quân tương trợ, sự hiện diện của Ngô Vương cũng đủ khiến Soái Vương phải cân nhắc.
Lỗ Vương nghe vậy, vẻ mặt dần bớt lo lắng, ông vốn hiểu Ngô Vương đang tìm cách ngăn nước Soái tiếp tục mở rộng thế lực. Trước đó, Ngô đã sai Hoài Liêm sang khuyên ông trục xuất hoàng thất Tùy, nhưng không đạt được kết quả. Nay Ngô Vương đích thân đến, không những không yêu cầu ông thay đổi quyết định, mà còn chọn nghi thức long trọng để công khai chuyến đi. Đây chẳng khác nào một lời nhắn gửi đến Soái Vương, nước Ngô đang theo dõi việc này, và nước Lỗ không hoàn toàn đơn độc.
Lỗ Vương lập tức đứng dậy, ra lệnh:
- Ngô Vương quả là bậc quân tử trượng nghĩa, ta vốn chưa mở lời nhờ cậy mà ngài ấy tới giúp Lỗ như vậy, đúng là trời giúp Lỗ rồi! Các ngươi lập tức chuẩn bị nghênh đón Ngô Vương, các quan văn võ đều phải có mặt, tuyệt không được thất lễ. Đồng thời, việc phòng bị ở biên giới vẫn tiến hành như cũ, chớ chỉ vì tin Ngô Vương đến mà lơ là quân vụ.
Quần thần đồng thanh lĩnh mệnh.
Ba ngày sau, tiếng chuông nghênh khách vang lên, Lỗ Vương dẫn các đại thần ra ngoài thành đón tiếp. Đoàn xe của Ngô Vương xuất hiện trên con đường lớn, cờ tiết nối nhau, nghi trượng chỉnh tề. Các đại thần nước Ngô cưỡi ngựa theo hầu, sứ giả cầm quốc thư đi trước. Đội hộ vệ đông đảo nhưng giữ hàng ngũ nghiêm cẩn, thể hiện rõ đây không phải một chuyến thăm riêng tư bình thường.
Hai quân vương gặp nhau, cùng hành lễ theo nghi thức, rồi nắm tay chào hỏi.
Ngô Vương mỉm cười nói:
- Đã lâu không gặp, ta nghe nói ngài gần đây phải lo nhiều việc, nên đặc biệt đến thăm. Mong rằng chuyến đi này không làm phiền quý quốc!
Lỗ Vương đáp lễ:
- Ngô Vương đường xa đến thăm, nước Lỗ vô cùng vinh hạnh. Xin mời vào thành, ta đã chuẩn bị yến tiệc, mong được cùng ngài đàm đạo.
Hai người cùng lên xe vào thành. Dọc đường, dân chúng đứng hai bên quan sát đoàn nghi trượng, còn quan viên nước Lỗ thì theo sát phía sau. Tin Ngô Vương đích thân đến Lỗ nhanh chóng truyền khắp kinh thành, rồi theo các thương nhân và sứ giả lan ra những vùng lân cận.
Đến buổi yến tiệc, Lỗ Vương lấy lễ chủ nhà tiếp đãi long trọng. Hai bên trước tiên đàm luận chuyện mùa màng, bang giao, lễ nhạc, rồi mới chuyển sang tình hình các nước. Ngô Vương không vội nhắc đến Soái quân, chỉ hỏi thăm việc trị quốc của nước Lỗ, tỏ ý mong hai nước tiếp tục giữ mối giao hảo lâu dài.
Mãi đến khi yến tiệc gần tàn, Ngô Vương mới đặt chén xuống, chậm rãi nói:
- Ta nghe nói gần đây giữa quý quốc và nước Soái có điều bất hòa. Soái quân đã rời Hải Dương, tiến về phía biên giới. Chẳng hay hiền hầu đã có đối sách gì chưa?
Lỗ Vương thở dài:
- Chuyện ấy khiến ta không khỏi lo lắng, Soái Vương lấy việc Tùy thất lưu vong làm cớ, đòi nước Lỗ giao người. Ta đã nói rõ, Tùy Vương là bằng hữu cũ, nay gặp nạn, lão phu không thể bỏ mặc. Không ngờ Soái vẫn quyết ý động binh.
Ngô Vương nhìn ông, giọng ôn hòa:
- Tình nghĩa giữa bằng hữu với nhau vốn đáng quý, nhưng khi đã ở ngôi quân chủ, mỗi quyết định đều liên quan đến an nguy của muôn dân. Ta không dám thay hiền hầu quyết định việc của nước Lỗ, chỉ mong hai bên còn có thể giữ được bình tĩnh, chớ để một cuộc tranh chấp khiến sinh linh phải chịu cảnh lầm than.
Lời nói nghe như khuyên giải, nhưng ý tứ bên trong lại rất rõ. Ngô Vương không công khai đứng về phía Lỗ, cũng không tuyên bố sẽ đem quân trợ chiến. Tuy nhiên, việc Ngô Vương đích thân đến thăm, công khai bàn về tình hình giữa Soái và Lỗ, đã khiến chuyến đi này trở thành một sự kiện mà Soái Vương không thể làm ngơ.
Ngô Vương không cần tuyên bố bảo vệ nước Lỗ, cũng không cần đưa ra lời đe dọa. Chỉ riêng sự hiện diện của ông cùng các đại thần nước Ngô đã khiến cục diện trở nên phức tạp hơn. Soái Vương vẫn có thể đánh Lỗ, nhưng từ thời khắc này, ông không còn có thể xem đó là một cuộc chiến chỉ liên quan đến hai nước.
Đêm ấy, tin Ngô Vương đã đến nước Lỗ được mật báo về doanh trại Soái quân.
Đại quân đã chuẩn bị xong, chỉ chờ quân lệnh vượt biên, vậy mà Ngô Vương lại xuất hiện đúng vào lúc này. Chuyến đi ấy rõ ràng không đơn thuần là thăm hỏi bằng hữu.
Khi nghe xong, Soái Vương đập bàn quát lớn:
- Cái tên Ngô Khởi ấy lại chọn sang thăm Lỗ ngày lúc này, tất là muốn cản bước ta. Lần trước hắn đã cùng chư hầu tìm cách cô lập Soái, nay lại chõ mũi vào chuyện Soái và Lỗ, ta thề sẽ không bỏ qua cho chúng.
Nguyên Hà nói:
- Ngô Vương quả nhiên không muốn Soái dễ dàng lấy được nước Lỗ. Hắn biết rõ chúng ta đã chuẩn bị đầy đủ, nên mới chọn lúc này đến thăm, muốn dùng danh nghĩa Kinh Lược sứ khiến chúa công phải dè chừng.
Hứa Chung hỏi:
- Chúa công, vậy có nên tạm hoãn việc xuất binh hay không?
Soái Vương nói:
- Quân đã tập kết, không thể vì một chuyến đi sứ mà lập tức rút lui. Nhưng lúc này cũng chưa phải thời điểm tốt nhất để khai chiến. Hãy giữ nguyên đội ngũ, tiếp tục trinh sát, không được tự ý vượt biên. Ta muốn xem Ngô Vương có ở Lỗ được mãi hay không?
Mệnh lệnh được truyền xuống, Soái quân tạm thời giữ nguyên vị trí, chưa phát động cuộc tiến công.
Ngô Vương đã đạt được mục đích trước mắt, dùng chính sự hiện diện của mình để làm chậm bước tiến của Soái Vương, khiến cuộc chiến không thể bùng nổ dễ dàng như dự tính. Nhưng Ngô Vương cũng hiểu rằng đây chỉ là kế hoãn binh, một khi Soái Vương quyết tâm khai chiến, thời gian sẽ chẳng cản bước được y.
Còn Lỗ Vương, tuy tạm thời có thêm một chỗ dựa về ngoại giao, vẫn phải đối mặt với đạo quân Soái đang đóng gần biên giới. Binh đao chưa nổ, nhưng thiên hạ đã bắt đầu dõi mắt về Hải Dương và nước Lỗ. Chỉ cần một quyết định sai lầm, thế cờ đang giằng co giữa ba nước có thể lập tức đổi khác.
Bảo Nha, vốn là bậc lão thần am tường chính sự, biết cân nhắc lợi hại, lại một lòng lo nghĩ cho xã tắc. Từ khi Tùy Vương cùng thế tử Kha chạy sang cầu nương nhờ, ông đã nhiều lần can gián Lỗ Vương, cho rằng tình nghĩa bằng hữu tuy đáng quý, nhưng không thể vì một người mà đặt sự an nguy của cả nước vào chỗ hiểm nghèo. Nhưng Lỗ Vương trọng tình cũ, lòng đã quyết thì khó ai lay chuyển. Mỗi lần Bảo Nha dâng lời can gián, Lỗ Vương đều lấy nghĩa kết giao thuở thiếu thời làm lẽ đáp lại, nhất quyết không chịu đuổi bằng hữu vào lúc cùng đường.
Bảo Nha tuy giữ chức Thừa tướng, nhưng trước ý chí của quân vương, nhất thời cũng chẳng biết phải làm sao. Quách Tuấn nắm rõ điều ấy, bèn sai người chuyển lời, xin được gặp riêng Bảo Nha để bàn việc cơ mật.
Đêm hôm ấy, khi tiệc tiếp sứ đã tan, trong phủ Thừa tướng nước Lỗ, đèn được thắp sáng nơi thư phòng. Bảo Nha đích thân ra đón Quách Tuấn, sai gia nhân lui hết, chỉ để lại hai người đối diện bên án gỗ.
Chén trà vừa đặt xuống, Quách Tuấn đã đi thẳng vào việc chính:
- Ta nghe nói đại phu nước Lỗ đều lo việc Soái đem quân đến, riêng Thừa tướng đã nhiều lần khuyên can, nhưng Lỗ Vương vẫn không chịu đổi ý. Chẳng hay lời ấy có đúng chăng?
Bảo Nha thở dài:
- Quách công đã hỏi, ta cũng chẳng cần giấu. Tùy Vương cùng ta vốn chẳng có giao tình sâu nặng, càng không phải người có đại ân với nước Lỗ. Nay ông ta cùng thế tử Kha đến đây, chúa công vì tình bằng hữu mà tiếp đãi trọng hậu. Ta đã nói hết lẽ lợi hại, từ sự an nguy của xã tắc đến nỗi khổ của bách tính, nhưng chúa công vẫn cho rằng nếu lúc hoạn nạn còn quay lưng với bạn cũ, thì sau này lấy gì giữ chữ tín với thiên hạ? Ta chẳng phải người bất nghĩa, cũng không muốn thấy vương thất Tùy phải lưu lạc không nơi nương náu. Nhưng nước Lỗ nhỏ hơn, binh lực không thể sánh với Soái, nếu chỉ vì một lời hứa cũ mà khiến hai nước giao tranh, dân chúng chịu cảnh lầm than, thành quách hóa thành gò đống, thì lòng trung của ta rốt cuộc còn có ích gì cho xã tắc?
Quách Tuấn nghe xong, khẽ gật đầu:
- Thừa tướng đã thấy rõ điều cốt yếu, chỉ là chưa tìm được cách khiến Lỗ Vương có thể lui một bước mà vẫn giữ được thể diện.
Bảo Nha hỏi:
- Ngài có cao kiến gì chăng?
Quách Tuấn đặt chén trà xuống, chậm rãi đáp:
- Chuyện này, theo ta, không thể chỉ trông mong Lỗ Vương đổi lòng. Người trọng tình nghĩa thường xem lời đã nói nặng hơn lợi hại trước mắt. Càng có người can ngăn, ông ấy càng cho rằng mình đang giữ đạo bằng hữu, chẳng chịu cúi đầu trước thế cục. Chi bằng đổi cách mà làm, chẳng cần ép Lỗ Vương tự miệng hạ lệnh trục xuất Tùy Vương, mà hãy khiến vương thất Tùy tự rời khỏi nước Lỗ.
Bảo Nha hỏi tiếp:
- Để họ tự rời đi? Nhưng vương thất Tùy đã mất nước, ngoài Lỗ ra còn biết nương tựa vào đâu? Thế tử Kha kiêu căng, Tùy Vương lại không muốn cúi đầu trước người khác. Nếu không có ai ép buộc, e rằng họ sẽ chẳng chịu đi!
Quách Tuấn mỉm cười:
- Bởi vậy mới cần có người khiến họ tin rằng rời khỏi Lỗ mới là con đường tốt nhất để phục quốc!
Quách Tuấn nghiêng người, hạ thấp giọng rồi nói tiếp:
- Thừa tướng thử nghĩ xem, Soái Vương đòi giao Tùy Vương và thế tử Kha để tra xét tội trạng, cốt để có cớ gây sức ép với Lỗ. Nếu hai người ấy vẫn ở đây, Soái có thể tiếp tục rêu rao rằng Lỗ che chở kẻ có tội, từ đó lấy danh nghĩa hỏi tội mà động binh. Nhưng một khi vương thất Tùy đã rời khỏi lãnh thổ nước Lỗ, cớ ấy tự nhiên không còn đứng vững như trước. Soái muốn xuất binh, ắt phải tìm một lý do khác, mà nếu vô cớ tiến đánh, các nước sẽ khó tránh khỏi nghi ngờ dã tâm của họ.
Bảo Nha đáp:
- Ý ngài là khiến Tùy Vương cùng thế tử Kha tự nguyện rời khỏi Lỗ, như vậy chúa công không phải mang tiếng thất tín, mà nước Lỗ cũng có thể tránh được binh tai?
Quách Tuấn tiếp lời:
Chính là như vậy, Lỗ Vương vẫn có thể giữ lời rằng mình không bỏ mặc bạn cũ trong lúc hoạn nạn. Ngài đã tiếp đón, cấp lương thực, cung cấp nơi ở, bảo toàn gia quyến cho họ. Đến nay, nếu vương thất Tùy tự chọn một nơi khác để mưu đồ phục quốc, thì ấy là quyết định của họ, chẳng phải Lỗ Vương đuổi khách. Chúa công của ngài vẫn giữ được tình nghĩa, mà xã tắc nước Lỗ cũng tránh được hiểm họa. Hai việc ấy vốn không nhất thiết phải trái ngược nhau.
Bảo Nha vỗ nhẹ lên án, vẻ mặt lộ rõ vui mừng:
- Diệu kế! Ta ngày đêm lo nghĩ, chỉ sợ không thể khuyên được chúa công. Nay nghe lời Quách công, quả thực đã tìm ra một lối thoát.
Nhưng niềm vui vừa hiện lên, Bảo Nha lại trầm ngâm:
- Có điều, nếu muốn làm việc này, tất phải âm thầm tiến hành. Một khi chúa công hay biết, e rằng ngài sẽ ngăn cản. Nếu ta tự ý sắp đặt, chẳng khác nào vượt quyền quân vương. Dẫu có ý vì xã tắc, nhưng quân thần có phận, há có thể tùy tiện hành sự?
Quách Tuấn nói:
- Thừa tướng cho rằng làm tôi thì mọi việc đều phải bẩm báo trước rồi mới được làm hay sao?
Bảo Nha nhíu mày:
- Phép tắc triều đình vốn là như thế!
Quách Tuấn giải thích:
- Phép tắc đặt ra để giữ nước, chứ chẳng phải để trói buộc người giữ nước. Nếu việc nhỏ thì có thể chờ mệnh, việc thường thì nên theo phép. Nhưng gặp đại sự liên quan đến an nguy xã tắc, biết rõ trước mắt có hiểm họa mà vẫn ngồi chờ quân vương gật đầu, đến khi binh đao nổi lên, thành trì thất thủ, bách tính chịu nạn, lúc ấy dẫu có đem hết lời can gián ngày trước ra nhắc lại thì còn ích gì?
Bảo Nha im lặng lắng nghe.
Quách Tuấn tiếp tục:
- Ta biết Lỗ Vương là người trọng tình, cũng chính vì thế mà ngài khó thấy hết hiểm họa do tình riêng gây nên. Nếu Thừa tướng đã tận lòng khuyên giải mà không được, thì nay nên tìm cách cứu vãn đại cục. Chẳng lẽ chỉ vì sợ bị trách phạt mà để muôn dân chịu cảnh binh đao?
Bảo Nha đáp:
- Nhưng nếu chúa công cho rằng ta lừa dối ngài, tội ấy há nhẹ sao?
Quách Tuấn lắc đầu:
- Người tôi hiền quý ở chỗ biết điều gì nên giữ, điều gì nên bỏ, biết lúc nào phải thuận theo mệnh lệnh, lúc nào phải gánh lấy trách nhiệm. Trung với quân vương không chỉ là vâng theo từng lời, mà còn là giữ gìn cơ nghiệp của quân vương, bảo toàn sinh mạng của bách tính. Nếu việc làm hôm nay khiến nước Lỗ tránh được chiến tranh, dân chúng được yên ổn, thì dẫu sau này chúa công có trách phạt, Thừa tướng cũng có thể ngẩng đầu trước trời đất. Còn nếu vì giữ mình mà để xã tắc lâm nguy, đến khi hối hận thì đã muộn mất rồi!
Lời ấy đánh trúng nỗi lòng Bảo Nha, ông vốn không sợ gánh trách nhiệm, chỉ sợ làm trái phép tắc mà phụ lòng quân vương. Nay nghe Quách Tuấn phân tích, ông mới hiểu rằng trong cục diện này, giữ nguyên phép tắc bề ngoài chưa chắc đã là trung, có khi dám nhận lấy tiếng trái lệnh mới thực sự là lo cho đại nghĩa.
Sau hồi lâu suy xét, Bảo Nha cuối cùng gật đầu:
- Được! Nếu có thể khiến vương thất Tùy tự rời khỏi nước Lỗ, lại không làm tổn hại đến tính mạng của họ, ta nguyện cùng Quách công mưu việc này. Chỉ mong kế sách kín đáo, chớ để sinh thêm biến cố.
Quách Tuấn chắp tay đáp:
- Thừa tướng đã quyết, việc này có thể tiến hành! Nếu muốn vương thất Tùy tự nguyện rời đi, phải nhắm đến Thế tứ Kha và phải hiểu rõ điều hắn mong muốn nhất!
Bảo Nha hỏi:
- Hắn là kẻ kiêu căng ngạo mạn, thậm chí đôi lúc còn không nghe lời Tùy Vương. Ta nghe nói khi xưa Tùy Vương từng cho hắn nắm quyền trước khi nước Tùy mất, không lẽ điều hắn muốn nhất chính là việc khôi phục quyền chức như xưa?
Quách Tuấn gật đầu:
- Đúng vậy, hắn là kẻ rất ham quyền lực, hơn cả vật chất phù phiếm. Nhưng người có chí phục quốc chưa chắc đã chịu đi theo con đường có thể thành công, kẻ như Kha lại càng không. Hắn quen được người khác cung phụng, tự cho mình hơn người, trong lòng chỉ nghĩ đến quyền thế và vinh hoa. Nếu ta khuyên hắn rời Lỗ vì muốn tránh chiến tranh, hắn sẽ cho rằng mình bị đuổi đi, nhất định sinh lòng chống đối. Nhưng nếu khiến hắn tin rằng ở nơi khác có người sẵn lòng giúp hắn chiêu binh mãi mã, khôi phục cơ nghiệp, thì hắn sẽ xem việc rời Lỗ là cơ hội, chứ chẳng phải nỗi nhục!
Bảo Nha hiểu ý, khẽ gật đầu.
Quách Tuấn bèn trình bày kế hoạch đã suy tính từ trước.
Ngô Vương nói:
- Soái đang từng bước hợp thức hóa việc đánh Lỗ, quả đúng như ta dự đoán, Lỗ Vương sẽ không trục xuất vương thất Tùy. Nay Soái thế mạnh như hổ rình mồi, nếu để mất Lỗ vào tay Soái thì phía bắc sẽ gặp họa lớn, ta nhất quyết không để việc ấy xảy ra. Các khanh hãy cùng ta nghĩ cách cứu giúp nước Lỗ khỏi biến lần này!
Mộc Kỳ thưa:
- Soái đã đi nước cờ quá chặt chẽ, nhân chứng, bằng chứng tội ác nước Tùy gây ra đều có đủ, xét về lý lẫn tình đều hợp chính đạo cả. Vả lại Ngô và Soái hiện tại không có thù oán gì trước đây, nay chúa công muốn ra tay tương trợ, chỉ còn cách bí mật can thiệp vào nội bộ nước Lỗ, tránh công khai đối đầu với Soái, nhất là động tới binh đao.
Ngô Vương ngẫm nghĩ một hồi, nói:
- Ta lại nghĩ ra một cách, vừa quang minh chính đại mà lại khiến Soái khó mà ra tay được!
Mộc Kỳ hỏi:
- Nếu chúa công đã có ý tưởng như vậy thì chúng thần xin được cùng nghĩ cách tương trợ!
Ngô Vương nói:
- Ta sẽ cử mật thám theo dõi nhất cử nhất động của quân Soái, phàm lúc Soái động binh, đích thân ta sẽ sang thăm nước Lỗ, lấy cớ bang giao mà bố cáo với thiên hạ. Một mặt sai Đỗ Hải điều động vài vạn binh mã đóng ở biên giới, mục đích để ngầm răn đe Soái nếu có ý định tiến quân. Như vậy thì Soái Vương dù có lý đi chăng nữa cũng khó mà tiến quân đánh Lỗ được, dù sao ta cũng là Kinh Lược sứ kia mà!
Quách Tuấn khen:
- Kế của chúa công rất diệu, có điều kế ấy chỉ dùng được trong ngắn hạn, chúa công không thể ở mãi nước Lỗ được. Chi bằng tính thêm kế lâu dài để bảo vệ Lỗ mới được!
Ngô Vương hỏi:
- Thừa tướng có cao kiến gì chăng?
Quách Tuấn đáp:
- Chính là khiến Lỗ căm ghép Tùy mà trục xuất đi!
Hoài Liêm hỏi:
- Lỗ Vương là người cố chấp, có lý nào ông ta lại làm vậy?
Quách Tuấn đáp:
- Chúng ta phải nhắm vào cái gai trong mắt triều thần Lỗ, chính là Thế tử Kha. Lần này thần sẽ cùng chúa công cùng sang nước Lỗ, cụ thể tính việc ấy thế nào sẽ bàn bạc lại với chúa công sau. Có điều chúng ta bỏ tâm bỏ sức ra giúp Lỗ như vậy, dẫu biết là nên làm nhưng không thể giúp không công được!
Các quan triều thần đều cho là phải. Ngô Vương nói:
- Khanh nói vậy rất hợp lý, có điều tránh thô thiển mà đòi người ta đáp lễ, sẽ mất đi cái đại nghĩa của Ngô!
Quách Tuấn chắp tay:
- Thần đã có cách vẹn toàn!
Ngô Vương nói:
- Tốt, vậy thì cứ quyết như vậy đi! Mộc Kỳ, Hoài Liêm, hai khanh hãy chuẩn bị chu toàn cho lần thăm Lỗ sắp tới!
Mộc Kỳ, Hoài Liêm đồng thanh:
- Tuân mệnh!
Một tháng trôi qua kể từ ngày Tư Văn trở về nước Soái. Trong suốt thời gian ấy, sứ giả Soái đã đi khắp các nước chư hầu, đem chuyện Tùy Vương cùng Thế tử Kha được nước Lỗ che chở kể rõ đầu đuôi. Từ việc dân chúng Hải Dương đồng lòng yêu cầu truy cứu tội trạng Tùy thất, đến việc Soái Vương sai sứ mang chứng cứ sang Lỗ, rồi bị Lỗ Vương thẳng thừng cự tuyệt, tất cả đều được truyền đi không sót một lời.
Soái Vương không ngừng rêu rao rằng mình đã tận hết lễ nghĩa, trước lấy lời lẽ phân trần, sau dùng chứng cứ làm bằng, nhưng Lỗ Vương vẫn vì tình riêng mà bỏ ngoài tai nguyện vọng của dân chúng. Bởi vậy, nếu hai nước xảy ra binh đao, trách nhiệm không thể chỉ đổ lên đầu nước Soái.
Lời ấy truyền đi, các nước chư hầu tuy chưa hẳn tin hoàn toàn, nhưng cũng không dễ công khai bênh vực nước Lỗ. Kẻ cho rằng Lỗ Vương trọng nghĩa, người lại trách ông không biết cân nhắc lợi hại. Dẫu nhận định khác nhau, phần đông đều hiểu rằng mối bất hòa giữa Soái và Lỗ đã đến hồi khó tránh khỏi.
Thấy thời cơ đã đến, Soái Vương hạ lệnh cho đại quân tại Hải Dương chỉnh đốn hành trang, chia đội ngũ, chuẩn bị vượt biên.
Quân lệnh truyền xuống, các doanh trại lập tức chuyển động. Kỵ binh kiểm tra yên cương, bộ tốt sửa soạn binh khí, xe lương nối nhau rời kho, cờ hiệu các doanh lần lượt dựng lên. Những tướng lĩnh được giao tiên phong dẫn quân đến gần biên giới, chờ giờ xuất phát. Các đội trinh sát cũng được phái đi dò xét đường sá, bến vượt cùng tình hình phòng bị của nước Lỗ.
Đến ngày đã định, Soái quân nhổ trại. Đại quân gồm mười hai vạn tinh binh đã tập hợp từ trước ở Hải Dương tiến về phía đông bắc, từng hàng nối nhau trên đường, bụi đất cuộn mù phía sau, trống trận chưa thúc, chiến kỳ đã rợp trời.
Soái Vương chưa chính thức ban lời tuyên chiến, nhưng việc đại quân vượt khỏi nơi đóng giữ, tiến sát biên giới nước Lỗ đã là dấu hiệu rõ ràng nhất. Nếu Lỗ Vương không thay đổi quyết định, binh đao có thể bùng nổ bất cứ lúc nào.
Tin cấp báo theo đường trạm truyền về kinh thành nước Lỗ. Khi nghe báo tin Soái quân đã khởi hành, Lỗ Vương tuy đã dự liệu từ trước, sắc mặt vẫn không khỏi biến đổi. Ông đặt mạnh thẻ tre trong tay xuống án, lập tức triệu các tướng lĩnh vào cung nghị sự.
Chẳng bao lâu, văn võ bá quan đã tề tựu trong điện. Lỗ Vương nhìn các tướng, trầm giọng hỏi:
- Soái quân đã đến đâu? Quân số, đường tiến và ý định của chúng ra sao?
Một viên tướng bước ra, chắp tay đáp:
- Khởi bẩm chúa công, theo tin từ biên giới, quân Soái đã rời Hải Dương, đang tiến về phía nước ta. Các doanh trại gần biên giới đều đã có binh mã ứng trực. Tuy chưa rõ Soái Vương định đánh thẳng vào thành nào, nhưng nhìn cách điều quân, rõ ràng họ đã chuẩn bị từ trước, tuyệt không phải hành động nhất thời.
Một vị đại thần khác nói:
- Xin chúa công lập tức điều quân đến những nơi hiểm yếu, giữ chặt các đường tiến vào nước Lỗ. Nếu địch muốn đánh nhanh, ta phải ngăn chúng ở ngoài biên giới, nếu chúng muốn vây thành, ta càng không thể để chúng dễ dàng chiếm được những cửa ngõ trọng yếu.
Lỗ Vương gật đầu, lập tức hạ lệnh điều động binh mã. Các tướng được phân công trấn giữ những tuyến đường dẫn vào nội địa, kiểm tra thành lũy, tích trữ lương thảo, chuẩn bị cung nỏ và khí giới phòng thủ. Quân đội các nơi nhận lệnh, lần lượt kéo về những vị trí đã định.
Dù mệnh lệnh được ban xuống liên tiếp, nét lo âu trên mặt Lỗ Vương vẫn chưa tan. Ông hiểu rõ nước Soái vừa chiếm được Tùy, quân lực đang mạnh, lại đã có thời gian chuẩn bị tại Hải Dương. Nước Lỗ tuy không phải không có quân đội, song nếu phải đối đầu với một đại quân hùng mạnh của Soái vừa thắng trận, sĩ khí đang thịnh, thì thắng bại khó thể đoán trước.
Một vị lão thần tiến lên khuyên:
- Chúa công, nay Soái quân đã động, xin người hãy cân nhắc lại việc Tùy thất. Nếu có thể tìm một lối giải quyết, vẫn còn hơn để binh đao tràn vào bờ cõi.
Lỗ Vương nhìn ông, đáp:
- Khanh cho rằng quả nhân không biết lo cho xã tắc hay sao? Nhưng Tùy Vương đã đến cầu cứu, quả nhân đã nhận lời che chở. Nếu chưa thấy quân Soái đã quay lưng, nay lại vì họ kéo đến mà đuổi người đi, thiên hạ sẽ nhìn nước Lỗ ra sao? Từ nay về sau, còn ai dám tin lời hứa của quả nhân?
Lão thần cúi đầu, không dám nói thêm.
Lỗ Vương tuy lo lắng, nhưng vẫn không có ý giao nộp Tùy Vương. Ông tin rằng nếu phải chống đỡ một phen để giữ trọn lời hứa, ít nhất mình còn có thể ngẩng đầu trước thiên hạ. Chỉ có điều, trong lòng ông vẫn canh cánh một điều, nếu nước Soái quyết tâm đánh đến cùng, nước Lỗ có thể cầm cự được bao lâu?
Đúng lúc triều thần đang bàn bạc, một viên quan giữ cửa cung vội vã bước vào, quỳ xuống tâu:
- Khởi bẩm chúa công! Sứ giả nước Ngô vừa đến kinh thành, mang quốc thư của Ngô Vương. Ngô Vương cùng các đại thần đang trên đường đến nước ta, nói rằng muốn thăm hỏi chúa công, bàn việc giao hảo giữa hai nước!
Trong điện nhất thời xôn xao. Lỗ Vương ngẩn người, lập tức hỏi:
- Ngô Vương đích thân đến ru? Có nói rõ ngày giờ không?
- Dạ bẩm, quốc thư đã ghi rõ, Ngô Vương sẽ đến trong ba ngày nữa, đi cùng các đại thần trọng yếu trong triều. Đoàn tùy tùng đông đảo, nghi trượng đầy đủ, sứ giả đã xin triều đình chuẩn bị lễ nghênh tiếp theo đúng quy chế dành cho quân vương một nước.
Lỗ Vương đưa mắt nhìn quần thần. Vẻ lo âu ban nãy chưa tan, nay đã xen thêm vài phần kinh ngạc. Ngô Vương vốn không phải người dễ dàng rời khỏi quốc đô. Lúc này, nước Soái đang tiến quân, nước Lỗ đứng trước nguy cơ chiến tranh, vậy mà vị Kinh Lược sứ lại chọn đúng thời điểm ấy đến thăm. Chuyện này tuyệt nhiên không thể xem là ngẫu nhiên.
Một vị đại thần lập tức hiểu ra, bước lên thưa:
- Chúa công, thần cho rằng chuyến đi này của Ngô Vương ắt có dụng ý. Nước Ngô đã sớm biết chuyện giữa Soái và Lỗ, nay Ngô Vương đích thân đến, lại mang theo các đại thần, hẳn muốn cho thiên hạ thấy nước Ngô đang hiện diện tại đây. Nếu Soái Vương vẫn bất chấp mà đánh nước Lỗ, e rằng sẽ khiến các nước chư hầu nghi ngờ mục đích thực sự của ông ta.
Một người khác tiếp lời:
- Hơn nữa, Ngô Vương mang danh Kinh Lược sứ, có tiếng nói và ảnh hưởng đối với cục diện các nước. Khi ông ấy đang ở nước Lỗ, Soái quân nếu tiến sâu vào bờ cõi, chuyện ấy sẽ không còn chỉ là tranh chấp giữa hai nước. Dẫu nước Ngô chưa hứa đem quân tương trợ, sự hiện diện của Ngô Vương cũng đủ khiến Soái Vương phải cân nhắc.
Lỗ Vương nghe vậy, vẻ mặt dần bớt lo lắng, ông vốn hiểu Ngô Vương đang tìm cách ngăn nước Soái tiếp tục mở rộng thế lực. Trước đó, Ngô đã sai Hoài Liêm sang khuyên ông trục xuất hoàng thất Tùy, nhưng không đạt được kết quả. Nay Ngô Vương đích thân đến, không những không yêu cầu ông thay đổi quyết định, mà còn chọn nghi thức long trọng để công khai chuyến đi. Đây chẳng khác nào một lời nhắn gửi đến Soái Vương, nước Ngô đang theo dõi việc này, và nước Lỗ không hoàn toàn đơn độc.
Lỗ Vương lập tức đứng dậy, ra lệnh:
- Ngô Vương quả là bậc quân tử trượng nghĩa, ta vốn chưa mở lời nhờ cậy mà ngài ấy tới giúp Lỗ như vậy, đúng là trời giúp Lỗ rồi! Các ngươi lập tức chuẩn bị nghênh đón Ngô Vương, các quan văn võ đều phải có mặt, tuyệt không được thất lễ. Đồng thời, việc phòng bị ở biên giới vẫn tiến hành như cũ, chớ chỉ vì tin Ngô Vương đến mà lơ là quân vụ.
Quần thần đồng thanh lĩnh mệnh.
Ba ngày sau, tiếng chuông nghênh khách vang lên, Lỗ Vương dẫn các đại thần ra ngoài thành đón tiếp. Đoàn xe của Ngô Vương xuất hiện trên con đường lớn, cờ tiết nối nhau, nghi trượng chỉnh tề. Các đại thần nước Ngô cưỡi ngựa theo hầu, sứ giả cầm quốc thư đi trước. Đội hộ vệ đông đảo nhưng giữ hàng ngũ nghiêm cẩn, thể hiện rõ đây không phải một chuyến thăm riêng tư bình thường.
Hai quân vương gặp nhau, cùng hành lễ theo nghi thức, rồi nắm tay chào hỏi.
Ngô Vương mỉm cười nói:
- Đã lâu không gặp, ta nghe nói ngài gần đây phải lo nhiều việc, nên đặc biệt đến thăm. Mong rằng chuyến đi này không làm phiền quý quốc!
Lỗ Vương đáp lễ:
- Ngô Vương đường xa đến thăm, nước Lỗ vô cùng vinh hạnh. Xin mời vào thành, ta đã chuẩn bị yến tiệc, mong được cùng ngài đàm đạo.
Hai người cùng lên xe vào thành. Dọc đường, dân chúng đứng hai bên quan sát đoàn nghi trượng, còn quan viên nước Lỗ thì theo sát phía sau. Tin Ngô Vương đích thân đến Lỗ nhanh chóng truyền khắp kinh thành, rồi theo các thương nhân và sứ giả lan ra những vùng lân cận.
Đến buổi yến tiệc, Lỗ Vương lấy lễ chủ nhà tiếp đãi long trọng. Hai bên trước tiên đàm luận chuyện mùa màng, bang giao, lễ nhạc, rồi mới chuyển sang tình hình các nước. Ngô Vương không vội nhắc đến Soái quân, chỉ hỏi thăm việc trị quốc của nước Lỗ, tỏ ý mong hai nước tiếp tục giữ mối giao hảo lâu dài.
Mãi đến khi yến tiệc gần tàn, Ngô Vương mới đặt chén xuống, chậm rãi nói:
- Ta nghe nói gần đây giữa quý quốc và nước Soái có điều bất hòa. Soái quân đã rời Hải Dương, tiến về phía biên giới. Chẳng hay hiền hầu đã có đối sách gì chưa?
Lỗ Vương thở dài:
- Chuyện ấy khiến ta không khỏi lo lắng, Soái Vương lấy việc Tùy thất lưu vong làm cớ, đòi nước Lỗ giao người. Ta đã nói rõ, Tùy Vương là bằng hữu cũ, nay gặp nạn, lão phu không thể bỏ mặc. Không ngờ Soái vẫn quyết ý động binh.
Ngô Vương nhìn ông, giọng ôn hòa:
- Tình nghĩa giữa bằng hữu với nhau vốn đáng quý, nhưng khi đã ở ngôi quân chủ, mỗi quyết định đều liên quan đến an nguy của muôn dân. Ta không dám thay hiền hầu quyết định việc của nước Lỗ, chỉ mong hai bên còn có thể giữ được bình tĩnh, chớ để một cuộc tranh chấp khiến sinh linh phải chịu cảnh lầm than.
Lời nói nghe như khuyên giải, nhưng ý tứ bên trong lại rất rõ. Ngô Vương không công khai đứng về phía Lỗ, cũng không tuyên bố sẽ đem quân trợ chiến. Tuy nhiên, việc Ngô Vương đích thân đến thăm, công khai bàn về tình hình giữa Soái và Lỗ, đã khiến chuyến đi này trở thành một sự kiện mà Soái Vương không thể làm ngơ.
Ngô Vương không cần tuyên bố bảo vệ nước Lỗ, cũng không cần đưa ra lời đe dọa. Chỉ riêng sự hiện diện của ông cùng các đại thần nước Ngô đã khiến cục diện trở nên phức tạp hơn. Soái Vương vẫn có thể đánh Lỗ, nhưng từ thời khắc này, ông không còn có thể xem đó là một cuộc chiến chỉ liên quan đến hai nước.
Đêm ấy, tin Ngô Vương đã đến nước Lỗ được mật báo về doanh trại Soái quân.
Đại quân đã chuẩn bị xong, chỉ chờ quân lệnh vượt biên, vậy mà Ngô Vương lại xuất hiện đúng vào lúc này. Chuyến đi ấy rõ ràng không đơn thuần là thăm hỏi bằng hữu.
Khi nghe xong, Soái Vương đập bàn quát lớn:
- Cái tên Ngô Khởi ấy lại chọn sang thăm Lỗ ngày lúc này, tất là muốn cản bước ta. Lần trước hắn đã cùng chư hầu tìm cách cô lập Soái, nay lại chõ mũi vào chuyện Soái và Lỗ, ta thề sẽ không bỏ qua cho chúng.
Nguyên Hà nói:
- Ngô Vương quả nhiên không muốn Soái dễ dàng lấy được nước Lỗ. Hắn biết rõ chúng ta đã chuẩn bị đầy đủ, nên mới chọn lúc này đến thăm, muốn dùng danh nghĩa Kinh Lược sứ khiến chúa công phải dè chừng.
Hứa Chung hỏi:
- Chúa công, vậy có nên tạm hoãn việc xuất binh hay không?
Soái Vương nói:
- Quân đã tập kết, không thể vì một chuyến đi sứ mà lập tức rút lui. Nhưng lúc này cũng chưa phải thời điểm tốt nhất để khai chiến. Hãy giữ nguyên đội ngũ, tiếp tục trinh sát, không được tự ý vượt biên. Ta muốn xem Ngô Vương có ở Lỗ được mãi hay không?
Mệnh lệnh được truyền xuống, Soái quân tạm thời giữ nguyên vị trí, chưa phát động cuộc tiến công.
Ngô Vương đã đạt được mục đích trước mắt, dùng chính sự hiện diện của mình để làm chậm bước tiến của Soái Vương, khiến cuộc chiến không thể bùng nổ dễ dàng như dự tính. Nhưng Ngô Vương cũng hiểu rằng đây chỉ là kế hoãn binh, một khi Soái Vương quyết tâm khai chiến, thời gian sẽ chẳng cản bước được y.
Còn Lỗ Vương, tuy tạm thời có thêm một chỗ dựa về ngoại giao, vẫn phải đối mặt với đạo quân Soái đang đóng gần biên giới. Binh đao chưa nổ, nhưng thiên hạ đã bắt đầu dõi mắt về Hải Dương và nước Lỗ. Chỉ cần một quyết định sai lầm, thế cờ đang giằng co giữa ba nước có thể lập tức đổi khác.
Bảo Nha, vốn là bậc lão thần am tường chính sự, biết cân nhắc lợi hại, lại một lòng lo nghĩ cho xã tắc. Từ khi Tùy Vương cùng thế tử Kha chạy sang cầu nương nhờ, ông đã nhiều lần can gián Lỗ Vương, cho rằng tình nghĩa bằng hữu tuy đáng quý, nhưng không thể vì một người mà đặt sự an nguy của cả nước vào chỗ hiểm nghèo. Nhưng Lỗ Vương trọng tình cũ, lòng đã quyết thì khó ai lay chuyển. Mỗi lần Bảo Nha dâng lời can gián, Lỗ Vương đều lấy nghĩa kết giao thuở thiếu thời làm lẽ đáp lại, nhất quyết không chịu đuổi bằng hữu vào lúc cùng đường.
Bảo Nha tuy giữ chức Thừa tướng, nhưng trước ý chí của quân vương, nhất thời cũng chẳng biết phải làm sao. Quách Tuấn nắm rõ điều ấy, bèn sai người chuyển lời, xin được gặp riêng Bảo Nha để bàn việc cơ mật.
Đêm hôm ấy, khi tiệc tiếp sứ đã tan, trong phủ Thừa tướng nước Lỗ, đèn được thắp sáng nơi thư phòng. Bảo Nha đích thân ra đón Quách Tuấn, sai gia nhân lui hết, chỉ để lại hai người đối diện bên án gỗ.
Chén trà vừa đặt xuống, Quách Tuấn đã đi thẳng vào việc chính:
- Ta nghe nói đại phu nước Lỗ đều lo việc Soái đem quân đến, riêng Thừa tướng đã nhiều lần khuyên can, nhưng Lỗ Vương vẫn không chịu đổi ý. Chẳng hay lời ấy có đúng chăng?
Bảo Nha thở dài:
- Quách công đã hỏi, ta cũng chẳng cần giấu. Tùy Vương cùng ta vốn chẳng có giao tình sâu nặng, càng không phải người có đại ân với nước Lỗ. Nay ông ta cùng thế tử Kha đến đây, chúa công vì tình bằng hữu mà tiếp đãi trọng hậu. Ta đã nói hết lẽ lợi hại, từ sự an nguy của xã tắc đến nỗi khổ của bách tính, nhưng chúa công vẫn cho rằng nếu lúc hoạn nạn còn quay lưng với bạn cũ, thì sau này lấy gì giữ chữ tín với thiên hạ? Ta chẳng phải người bất nghĩa, cũng không muốn thấy vương thất Tùy phải lưu lạc không nơi nương náu. Nhưng nước Lỗ nhỏ hơn, binh lực không thể sánh với Soái, nếu chỉ vì một lời hứa cũ mà khiến hai nước giao tranh, dân chúng chịu cảnh lầm than, thành quách hóa thành gò đống, thì lòng trung của ta rốt cuộc còn có ích gì cho xã tắc?
Quách Tuấn nghe xong, khẽ gật đầu:
- Thừa tướng đã thấy rõ điều cốt yếu, chỉ là chưa tìm được cách khiến Lỗ Vương có thể lui một bước mà vẫn giữ được thể diện.
Bảo Nha hỏi:
- Ngài có cao kiến gì chăng?
Quách Tuấn đặt chén trà xuống, chậm rãi đáp:
- Chuyện này, theo ta, không thể chỉ trông mong Lỗ Vương đổi lòng. Người trọng tình nghĩa thường xem lời đã nói nặng hơn lợi hại trước mắt. Càng có người can ngăn, ông ấy càng cho rằng mình đang giữ đạo bằng hữu, chẳng chịu cúi đầu trước thế cục. Chi bằng đổi cách mà làm, chẳng cần ép Lỗ Vương tự miệng hạ lệnh trục xuất Tùy Vương, mà hãy khiến vương thất Tùy tự rời khỏi nước Lỗ.
Bảo Nha hỏi tiếp:
- Để họ tự rời đi? Nhưng vương thất Tùy đã mất nước, ngoài Lỗ ra còn biết nương tựa vào đâu? Thế tử Kha kiêu căng, Tùy Vương lại không muốn cúi đầu trước người khác. Nếu không có ai ép buộc, e rằng họ sẽ chẳng chịu đi!
Quách Tuấn mỉm cười:
- Bởi vậy mới cần có người khiến họ tin rằng rời khỏi Lỗ mới là con đường tốt nhất để phục quốc!
Quách Tuấn nghiêng người, hạ thấp giọng rồi nói tiếp:
- Thừa tướng thử nghĩ xem, Soái Vương đòi giao Tùy Vương và thế tử Kha để tra xét tội trạng, cốt để có cớ gây sức ép với Lỗ. Nếu hai người ấy vẫn ở đây, Soái có thể tiếp tục rêu rao rằng Lỗ che chở kẻ có tội, từ đó lấy danh nghĩa hỏi tội mà động binh. Nhưng một khi vương thất Tùy đã rời khỏi lãnh thổ nước Lỗ, cớ ấy tự nhiên không còn đứng vững như trước. Soái muốn xuất binh, ắt phải tìm một lý do khác, mà nếu vô cớ tiến đánh, các nước sẽ khó tránh khỏi nghi ngờ dã tâm của họ.
Bảo Nha đáp:
- Ý ngài là khiến Tùy Vương cùng thế tử Kha tự nguyện rời khỏi Lỗ, như vậy chúa công không phải mang tiếng thất tín, mà nước Lỗ cũng có thể tránh được binh tai?
Quách Tuấn tiếp lời:
Chính là như vậy, Lỗ Vương vẫn có thể giữ lời rằng mình không bỏ mặc bạn cũ trong lúc hoạn nạn. Ngài đã tiếp đón, cấp lương thực, cung cấp nơi ở, bảo toàn gia quyến cho họ. Đến nay, nếu vương thất Tùy tự chọn một nơi khác để mưu đồ phục quốc, thì ấy là quyết định của họ, chẳng phải Lỗ Vương đuổi khách. Chúa công của ngài vẫn giữ được tình nghĩa, mà xã tắc nước Lỗ cũng tránh được hiểm họa. Hai việc ấy vốn không nhất thiết phải trái ngược nhau.
Bảo Nha vỗ nhẹ lên án, vẻ mặt lộ rõ vui mừng:
- Diệu kế! Ta ngày đêm lo nghĩ, chỉ sợ không thể khuyên được chúa công. Nay nghe lời Quách công, quả thực đã tìm ra một lối thoát.
Nhưng niềm vui vừa hiện lên, Bảo Nha lại trầm ngâm:
- Có điều, nếu muốn làm việc này, tất phải âm thầm tiến hành. Một khi chúa công hay biết, e rằng ngài sẽ ngăn cản. Nếu ta tự ý sắp đặt, chẳng khác nào vượt quyền quân vương. Dẫu có ý vì xã tắc, nhưng quân thần có phận, há có thể tùy tiện hành sự?
Quách Tuấn nói:
- Thừa tướng cho rằng làm tôi thì mọi việc đều phải bẩm báo trước rồi mới được làm hay sao?
Bảo Nha nhíu mày:
- Phép tắc triều đình vốn là như thế!
Quách Tuấn giải thích:
- Phép tắc đặt ra để giữ nước, chứ chẳng phải để trói buộc người giữ nước. Nếu việc nhỏ thì có thể chờ mệnh, việc thường thì nên theo phép. Nhưng gặp đại sự liên quan đến an nguy xã tắc, biết rõ trước mắt có hiểm họa mà vẫn ngồi chờ quân vương gật đầu, đến khi binh đao nổi lên, thành trì thất thủ, bách tính chịu nạn, lúc ấy dẫu có đem hết lời can gián ngày trước ra nhắc lại thì còn ích gì?
Bảo Nha im lặng lắng nghe.
Quách Tuấn tiếp tục:
- Ta biết Lỗ Vương là người trọng tình, cũng chính vì thế mà ngài khó thấy hết hiểm họa do tình riêng gây nên. Nếu Thừa tướng đã tận lòng khuyên giải mà không được, thì nay nên tìm cách cứu vãn đại cục. Chẳng lẽ chỉ vì sợ bị trách phạt mà để muôn dân chịu cảnh binh đao?
Bảo Nha đáp:
- Nhưng nếu chúa công cho rằng ta lừa dối ngài, tội ấy há nhẹ sao?
Quách Tuấn lắc đầu:
- Người tôi hiền quý ở chỗ biết điều gì nên giữ, điều gì nên bỏ, biết lúc nào phải thuận theo mệnh lệnh, lúc nào phải gánh lấy trách nhiệm. Trung với quân vương không chỉ là vâng theo từng lời, mà còn là giữ gìn cơ nghiệp của quân vương, bảo toàn sinh mạng của bách tính. Nếu việc làm hôm nay khiến nước Lỗ tránh được chiến tranh, dân chúng được yên ổn, thì dẫu sau này chúa công có trách phạt, Thừa tướng cũng có thể ngẩng đầu trước trời đất. Còn nếu vì giữ mình mà để xã tắc lâm nguy, đến khi hối hận thì đã muộn mất rồi!
Lời ấy đánh trúng nỗi lòng Bảo Nha, ông vốn không sợ gánh trách nhiệm, chỉ sợ làm trái phép tắc mà phụ lòng quân vương. Nay nghe Quách Tuấn phân tích, ông mới hiểu rằng trong cục diện này, giữ nguyên phép tắc bề ngoài chưa chắc đã là trung, có khi dám nhận lấy tiếng trái lệnh mới thực sự là lo cho đại nghĩa.
Sau hồi lâu suy xét, Bảo Nha cuối cùng gật đầu:
- Được! Nếu có thể khiến vương thất Tùy tự rời khỏi nước Lỗ, lại không làm tổn hại đến tính mạng của họ, ta nguyện cùng Quách công mưu việc này. Chỉ mong kế sách kín đáo, chớ để sinh thêm biến cố.
Quách Tuấn chắp tay đáp:
- Thừa tướng đã quyết, việc này có thể tiến hành! Nếu muốn vương thất Tùy tự nguyện rời đi, phải nhắm đến Thế tứ Kha và phải hiểu rõ điều hắn mong muốn nhất!
Bảo Nha hỏi:
- Hắn là kẻ kiêu căng ngạo mạn, thậm chí đôi lúc còn không nghe lời Tùy Vương. Ta nghe nói khi xưa Tùy Vương từng cho hắn nắm quyền trước khi nước Tùy mất, không lẽ điều hắn muốn nhất chính là việc khôi phục quyền chức như xưa?
Quách Tuấn gật đầu:
- Đúng vậy, hắn là kẻ rất ham quyền lực, hơn cả vật chất phù phiếm. Nhưng người có chí phục quốc chưa chắc đã chịu đi theo con đường có thể thành công, kẻ như Kha lại càng không. Hắn quen được người khác cung phụng, tự cho mình hơn người, trong lòng chỉ nghĩ đến quyền thế và vinh hoa. Nếu ta khuyên hắn rời Lỗ vì muốn tránh chiến tranh, hắn sẽ cho rằng mình bị đuổi đi, nhất định sinh lòng chống đối. Nhưng nếu khiến hắn tin rằng ở nơi khác có người sẵn lòng giúp hắn chiêu binh mãi mã, khôi phục cơ nghiệp, thì hắn sẽ xem việc rời Lỗ là cơ hội, chứ chẳng phải nỗi nhục!
Bảo Nha hiểu ý, khẽ gật đầu.
Quách Tuấn bèn trình bày kế hoạch đã suy tính từ trước.
