- ★
Chào các mẹ.
Mình là một bà mẹ trẻ, hiện có 1 cậu con trai hơn 1 tuổi.
Đối với bất cứ 1 người mẹ nào khi mới sinh con đầu lòng cũng sẽ vấp phải nhiều vấn đề giống mình.
Xuất viện sau sinh là cả loạt vấn dề về con, hôm nay mình sẽ chia sẻ với các mẹ tình trạng vàng da sau sinh, đây là tình trạng mẹ trẻ nào cũng hoang mang lo sợ.
Vàng da sơ sinh gồm 2 loại: Vàng da sinh lí và vàng da bệnh lí
Cách phân biệt và chăm sóc như sau:
Vàng da thường xảy ra sau 1 - 3 ngày sau sinh vàng nhẹ kéo dài khoảng nửa tháng đầu, sau đó giảm dần và mất đi thì dươc gọi la vàng da sinh lí. Các mẹ nên theo dõi, cho trẻ bú nhiều kèm theo tắm nắng vào sấng sớm, vàng da sẽ giảm nhah chóng và mất đi
Khi tình trạng vàng da kéo dài, da trẻ vàng sậm hơn vàng cả niêm mạc mắt tay chân lúc này là vàng da bênh lí. Các mẹ nên mang trẻ đi khám đê biết rõ tình trạng bệnh của con mình để được điều trị sớm.
Vàng da ở trẻ sau sinh là tình trạng khá phổ biến và cũng là một trong những chuyện khiến bố mẹ mới có con lần đầu dễ mất ăn mất ngủ nhất. Hôm qua nhìn con vẫn hồng hào đáng yêu, hôm nay tự nhiên thấy mặt hơi vàng, lòng trắng mắt cũng ngả vàng là bắt đầu lo: Có nguy hiểm không? Có phải đưa đi viện ngay không? Có cần phơi nắng cho con không?
Thực tế, phần lớn trường hợp vàng da ở trẻ sơ sinh là vàng da sinh lý và có thể tự hết khi cơ thể bé dần thích nghi sau khi chào đời. Tuy nhiên, cũng có những trường hợp bilirubin tăng quá cao hoặc vàng da liên quan đến bệnh lý cần được phát hiện và điều trị sớm. Vì vậy, kinh nghiệm quan trọng nhất không phải là tìm cách làm cho con "hết vàng" thật nhanh, mà là biết trường hợp nào có thể theo dõi và trường hợp nào cần đưa trẻ đi khám.
Vàng da ở trẻ sơ sinh chủ yếu liên quan đến một chất gọi là bilirubin. Đây là sản phẩm được tạo ra trong quá trình cơ thể phân hủy các tế bào hồng cầu.
Ở người lớn, gan đã trưởng thành nên bilirubin được xử lý và đào thải khá hiệu quả. Nhưng với trẻ vừa mới sinh, gan vẫn còn non, trong khi lượng hồng cầu của trẻ tương đối nhiều và tốc độ phân hủy hồng cầu cũng cao hơn. Vì vậy bilirubin có thể tích tụ trong máu, khiến da và lòng trắng mắt của bé chuyển sang màu vàng.
Thông thường, tình trạng này bắt đầu rõ hơn trong vài ngày đầu sau sinh, thường dễ nhận thấy nhất khoảng ngày thứ ba. Khi gan của trẻ hoạt động tốt dần lên và bilirubin được đào thải, màu vàng cũng giảm dần.
Trong nhiều trường hợp, vàng da sinh lý không nguy hiểm.
Trẻ vẫn bú tốt, ngủ và thức tương đối bình thường, đi tiểu và đi ngoài đều, không có biểu hiện bất thường khác. Màu vàng thường xuất hiện sau ngày đầu tiên, rõ hơn ở vùng mặt rồi có thể lan xuống thân mình trước khi giảm dần.
Phần lớn trẻ đủ tháng bị vàng da thông thường sẽ cải thiện trong khoảng hai tuần đầu sau sinh.
Tuy nhiên, bố mẹ cũng không nên chỉ nhìn màu da rồi tự kết luận rằng con bị vàng da sinh lý. Mức bilirubin cần điều trị hay không còn phụ thuộc vào tuổi của trẻ tính theo giờ, tuổi thai khi sinh, mức bilirubin và một số yếu tố nguy cơ khác.
Nói vui một chút là cùng một mức "vàng như nghệ", bé này có thể chỉ cần theo dõi nhưng bé khác lại cần bác sĩ kiểm tra kỹ hơn. Vì vậy mắt thường của bố mẹ chỉ giúp phát hiện dấu hiệu ban đầu chứ không thay thế được việc đo bilirubin khi cần thiết.
Dấu hiệu dễ thấy nhất là da hoặc lòng trắng mắt của trẻ chuyển sang màu vàng.
Thông thường có thể quan sát ở mặt, trán, mũi rồi đến ngực, bụng và các vùng khác trên cơ thể. Ở những trẻ có màu da sẫm, đôi khi vàng da khó nhận ra hơn nếu chỉ nhìn ngoài da. Bố mẹ có thể chú ý thêm lòng trắng mắt, vùng dưới lưỡi hoặc mặt trong má.
Ánh sáng trong phòng cũng có thể khiến màu da trông khác đi, vì vậy nếu thấy nghi ngờ thì cách chắc chắn hơn vẫn là để nhân viên y tế kiểm tra bilirubin bằng thiết bị đo qua da hoặc xét nghiệm máu.
Điều đáng chú ý nhất là thời điểm vàng da xuất hiện và tình trạng toàn thân của trẻ.
Nếu trẻ đã vàng da ngay trong 24 giờ đầu sau sinh thì cần được bác sĩ đánh giá sớm, bởi vàng da quá sớm có khả năng liên quan đến nguyên nhân bệnh lý hơn so với vàng da xuất hiện sau đó.
Tương tự, nếu màu vàng tăng nhanh, lan rộng, trẻ ngày càng khó đánh thức, bú yếu, bỏ bú, mềm nhũn hoặc cứng bất thường, co giật, sốt, hạ thân nhiệt hoặc có biểu hiện khó thở thì cần đưa trẻ đi khám cấp cứu.
Một dấu hiệu khác mà bố mẹ rất nên để ý là màu nước tiểu và phân. Trẻ vàng da kèm nước tiểu vàng sẫm hoặc nâu, đặc biệt nếu phân rất nhạt màu, trắng xám hoặc giống màu đất sét, cần được kiểm tra y tế.
Đừng áp dụng kiểu "theo dõi thêm vài hôm xem sao" trong những trường hợp này.
Nếu bilirubin trong máu tăng quá cao, đặc biệt là bilirubin gián tiếp, chất này có thể ảnh hưởng đến hệ thần kinh của trẻ.
Một trong những biến chứng nghiêm trọng nhất là tổn thương não do bilirubin, còn được gọi là vàng da nhân. Đây là biến chứng hiếm gặp khi trẻ được theo dõi và điều trị đúng, nhưng hậu quả có thể rất nặng như ảnh hưởng vận động hoặc thính giác.
Chính vì vậy, mục tiêu của việc theo dõi vàng da không đơn giản là làm cho làn da của trẻ đẹp trở lại mà quan trọng hơn là ngăn bilirubin tăng đến mức có thể gây độc cho não.
Trong phần lớn trường hợp, câu trả lời là có.
Trẻ sơ sinh nên được bú thường xuyên. Trong những ngày đầu, nhiều hướng dẫn khuyến khích cho trẻ bú khoảng 8–12 lần mỗi ngày. Việc bú đủ giúp trẻ nhận được đủ năng lượng và nước, đồng thời tăng bài tiết phân, qua đó hỗ trợ cơ thể đào thải bilirubin.
Một số bé trong những ngày đầu bú chưa hiệu quả, lượng sữa nhận được chưa đủ nên vàng da có thể rõ hơn. Lúc này điều quan trọng là kiểm tra lại cách ngậm bắt vú, số lần bú, lượng nước tiểu, tình trạng tăng hoặc giảm cân và khả năng nhận đủ sữa của trẻ.
Không nên tự ý ngừng bú mẹ chỉ vì con bị vàng da.
Trong một số trường hợp cụ thể, bác sĩ có thể khuyến nghị bổ sung sữa mẹ vắt ra, sữa hiến tặng hoặc sữa công thức. Việc này cần tùy từng trẻ chứ không có một công thức chung rằng cứ vàng da là phải cho thêm sữa ngoài.
Ngoài ra còn có tình trạng được gọi là vàng da do sữa mẹ, thường xuất hiện muộn hơn và có thể kéo dài vài tuần. Nhiều trẻ trong nhóm này vẫn khỏe mạnh, bú tốt và vẫn có thể tiếp tục bú mẹ dưới sự theo dõi của nhân viên y tế.
Đây có lẽ là kinh nghiệm truyền miệng phổ biến nhất: Sáng sớm bế con ra cửa sổ hoặc ban công phơi nắng để "hết vàng".
Ánh sáng đúng là có khả năng tác động lên bilirubin, nhưng ánh nắng tự nhiên không phải là phương pháp điều trị vàng da được khuyến cáo thay cho chiếu đèn y tế.
Lý do là cường độ và bước sóng ánh sáng mặt trời không thể kiểm soát chính xác. Trẻ sơ sinh cũng rất nhạy cảm với nhiệt độ và tia cực tím nên việc phơi nắng có thể khiến trẻ quá nóng, quá lạnh hoặc bị tổn thương da.
Vì vậy, nếu bilirubin của trẻ đã đến mức cần điều trị thì đừng thay máy chiếu đèn của bệnh viện bằng.. Ban công lúc 7 giờ sáng.
Chiếu đèn hay quang trị liệu là phương pháp điều trị phổ biến khi bilirubin của trẻ vượt ngưỡng cần can thiệp.
Trẻ được đặt dưới một loại ánh sáng chuyên dụng, thường là ánh sáng xanh với bước sóng phù hợp. Ánh sáng này làm thay đổi bilirubin thành dạng cơ thể có thể đào thải dễ dàng hơn mà không cần gan phải xử lý theo cách thông thường.
Trong quá trình chiếu đèn, trẻ vẫn được theo dõi thân nhiệt, tình trạng bú, nước tiểu và nồng độ bilirubin.
Không phải trẻ nào vàng da cũng cần chiếu đèn. Bác sĩ sẽ căn cứ vào kết quả bilirubin, tuổi của trẻ tính theo giờ, tuổi thai và các yếu tố nguy cơ để quyết định.
Trong trường hợp bilirubin quá cao hoặc có nguy cơ tổn thương thần kinh, trẻ có thể cần những biện pháp điều trị tích cực hơn, thậm chí thay máu trong những trường hợp hiếm gặp.
Sau khi đưa bé về nhà, bố mẹ nên quan sát trẻ mỗi ngày chứ không chỉ chú ý xem da vàng hơn hay bớt vàng.
Quan trọng nhất là xem bé có bú tốt không, có dễ đánh thức để bú không, số lần đi tiểu có phù hợp hay không và trạng thái của trẻ có khác thường không.
Nếu bé ngủ rất nhiều nhưng vẫn có thể đánh thức để bú tốt thì chưa chắc là bất thường, bởi trẻ sơ sinh vốn ngủ khá nhiều. Nhưng nếu bé ngày càng khó đánh thức, bú vài cái rồi bỏ, không chịu bú hoặc phản ứng kém thì đó lại là chuyện khác.
Cũng nên quan sát màu phân. Phân của trẻ sơ sinh thay đổi khá nhiều trong những ngày đầu, nhưng phân trắng, xám rất nhạt hoặc bạc màu ở trẻ vàng da là dấu hiệu không nên bỏ qua.
Nếu bác sĩ đã hẹn kiểm tra lại bilirubin, nên đưa trẻ đi đúng lịch kể cả khi bằng mắt thường thấy màu vàng dường như đã giảm.
Không nên tự cho trẻ uống nước lọc hoặc nước đường với mục đích chữa vàng da. Trẻ sơ sinh, đặc biệt trong những tháng đầu, cần được nuôi dưỡng bằng sữa mẹ hoặc sữa công thức phù hợp chứ không phải bổ sung nước theo kinh nghiệm truyền miệng.
Không nên tự mua đèn màu xanh rồi chiếu cho trẻ vì nghĩ rằng "ánh sáng xanh thì chắc giống máy bệnh viện". Thiết bị quang trị liệu y tế phải đáp ứng yêu cầu về bước sóng, cường độ ánh sáng, khoảng cách và diện tích da được chiếu.
Cũng không nên bỏ bú mẹ chỉ vì thấy trẻ vàng da nếu chưa có chỉ định của bác sĩ.
Và quan trọng nhất, đừng cố đánh giá mức bilirubin bằng cách nhìn xem da bé "vàng cấp mấy". Khi có nghi ngờ, đo bilirubin mới là cách đánh giá đáng tin cậy hơn.
Vàng da ở trẻ sau sinh rất thường gặp nên bố mẹ không cần hoảng hốt ngay khi thấy con hơi vàng. Nhưng "thường gặp" không đồng nghĩa với việc trường hợp nào cũng có thể tự theo dõi ở nhà.
Kinh nghiệm quan trọng nhất khi chăm trẻ sơ sinh bị vàng da là cho bé bú đầy đủ, theo dõi sát tình trạng của con, tái khám đúng hẹn và nhận biết những dấu hiệu bất thường.
Nếu trẻ vàng da trong 24 giờ đầu sau sinh, vàng tăng nhanh, bú kém, khó đánh thức, có biểu hiện bất thường về thần kinh, sốt hoặc hạ thân nhiệt, khó thở, tiểu ít, nước tiểu sẫm hay phân bạc màu thì nên đưa trẻ đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt.
Nuôi con nhỏ đôi khi đúng là hành trình mà chỉ cần con đổi màu da một chút cũng đủ khiến cả nhà mở "hội nghị khẩn cấp". Lo cho con là chuyện bình thường, nhưng với vàng da sơ sinh, cách an toàn nhất vẫn là quan sát kỹ, cho trẻ bú tốt và nhờ bác sĩ đánh giá khi có bất kỳ dấu hiệu đáng ngờ nào.
Lưu ý: Nội dung trên nhằm cung cấp thông tin tham khảo cho cha mẹ, không thay thế việc khám và tư vấn trực tiếp từ bác sĩ nhi khoa.
Quyquy
Mình là một bà mẹ trẻ, hiện có 1 cậu con trai hơn 1 tuổi.
Đối với bất cứ 1 người mẹ nào khi mới sinh con đầu lòng cũng sẽ vấp phải nhiều vấn đề giống mình.
Xuất viện sau sinh là cả loạt vấn dề về con, hôm nay mình sẽ chia sẻ với các mẹ tình trạng vàng da sau sinh, đây là tình trạng mẹ trẻ nào cũng hoang mang lo sợ.
Vàng da sơ sinh gồm 2 loại: Vàng da sinh lí và vàng da bệnh lí
Cách phân biệt và chăm sóc như sau:
Vàng da thường xảy ra sau 1 - 3 ngày sau sinh vàng nhẹ kéo dài khoảng nửa tháng đầu, sau đó giảm dần và mất đi thì dươc gọi la vàng da sinh lí. Các mẹ nên theo dõi, cho trẻ bú nhiều kèm theo tắm nắng vào sấng sớm, vàng da sẽ giảm nhah chóng và mất đi
Khi tình trạng vàng da kéo dài, da trẻ vàng sậm hơn vàng cả niêm mạc mắt tay chân lúc này là vàng da bênh lí. Các mẹ nên mang trẻ đi khám đê biết rõ tình trạng bệnh của con mình để được điều trị sớm.
Bệnh vàng da ở trẻ sau sinh
Vàng da ở trẻ sau sinh là tình trạng khá phổ biến và cũng là một trong những chuyện khiến bố mẹ mới có con lần đầu dễ mất ăn mất ngủ nhất. Hôm qua nhìn con vẫn hồng hào đáng yêu, hôm nay tự nhiên thấy mặt hơi vàng, lòng trắng mắt cũng ngả vàng là bắt đầu lo: Có nguy hiểm không? Có phải đưa đi viện ngay không? Có cần phơi nắng cho con không?
Thực tế, phần lớn trường hợp vàng da ở trẻ sơ sinh là vàng da sinh lý và có thể tự hết khi cơ thể bé dần thích nghi sau khi chào đời. Tuy nhiên, cũng có những trường hợp bilirubin tăng quá cao hoặc vàng da liên quan đến bệnh lý cần được phát hiện và điều trị sớm. Vì vậy, kinh nghiệm quan trọng nhất không phải là tìm cách làm cho con "hết vàng" thật nhanh, mà là biết trường hợp nào có thể theo dõi và trường hợp nào cần đưa trẻ đi khám.
Vì sao trẻ sơ sinh lại bị vàng da?
Vàng da ở trẻ sơ sinh chủ yếu liên quan đến một chất gọi là bilirubin. Đây là sản phẩm được tạo ra trong quá trình cơ thể phân hủy các tế bào hồng cầu.
Ở người lớn, gan đã trưởng thành nên bilirubin được xử lý và đào thải khá hiệu quả. Nhưng với trẻ vừa mới sinh, gan vẫn còn non, trong khi lượng hồng cầu của trẻ tương đối nhiều và tốc độ phân hủy hồng cầu cũng cao hơn. Vì vậy bilirubin có thể tích tụ trong máu, khiến da và lòng trắng mắt của bé chuyển sang màu vàng.
Thông thường, tình trạng này bắt đầu rõ hơn trong vài ngày đầu sau sinh, thường dễ nhận thấy nhất khoảng ngày thứ ba. Khi gan của trẻ hoạt động tốt dần lên và bilirubin được đào thải, màu vàng cũng giảm dần.
Vàng da sinh lý ở trẻ sơ sinh có đáng lo không?
Trong nhiều trường hợp, vàng da sinh lý không nguy hiểm.
Trẻ vẫn bú tốt, ngủ và thức tương đối bình thường, đi tiểu và đi ngoài đều, không có biểu hiện bất thường khác. Màu vàng thường xuất hiện sau ngày đầu tiên, rõ hơn ở vùng mặt rồi có thể lan xuống thân mình trước khi giảm dần.
Phần lớn trẻ đủ tháng bị vàng da thông thường sẽ cải thiện trong khoảng hai tuần đầu sau sinh.
Tuy nhiên, bố mẹ cũng không nên chỉ nhìn màu da rồi tự kết luận rằng con bị vàng da sinh lý. Mức bilirubin cần điều trị hay không còn phụ thuộc vào tuổi của trẻ tính theo giờ, tuổi thai khi sinh, mức bilirubin và một số yếu tố nguy cơ khác.
Nói vui một chút là cùng một mức "vàng như nghệ", bé này có thể chỉ cần theo dõi nhưng bé khác lại cần bác sĩ kiểm tra kỹ hơn. Vì vậy mắt thường của bố mẹ chỉ giúp phát hiện dấu hiệu ban đầu chứ không thay thế được việc đo bilirubin khi cần thiết.
Làm sao nhận biết trẻ đang bị vàng da?
Dấu hiệu dễ thấy nhất là da hoặc lòng trắng mắt của trẻ chuyển sang màu vàng.
Thông thường có thể quan sát ở mặt, trán, mũi rồi đến ngực, bụng và các vùng khác trên cơ thể. Ở những trẻ có màu da sẫm, đôi khi vàng da khó nhận ra hơn nếu chỉ nhìn ngoài da. Bố mẹ có thể chú ý thêm lòng trắng mắt, vùng dưới lưỡi hoặc mặt trong má.
Ánh sáng trong phòng cũng có thể khiến màu da trông khác đi, vì vậy nếu thấy nghi ngờ thì cách chắc chắn hơn vẫn là để nhân viên y tế kiểm tra bilirubin bằng thiết bị đo qua da hoặc xét nghiệm máu.
Khi nào vàng da ở trẻ sơ sinh trở thành dấu hiệu đáng lo?
Điều đáng chú ý nhất là thời điểm vàng da xuất hiện và tình trạng toàn thân của trẻ.
Nếu trẻ đã vàng da ngay trong 24 giờ đầu sau sinh thì cần được bác sĩ đánh giá sớm, bởi vàng da quá sớm có khả năng liên quan đến nguyên nhân bệnh lý hơn so với vàng da xuất hiện sau đó.
Tương tự, nếu màu vàng tăng nhanh, lan rộng, trẻ ngày càng khó đánh thức, bú yếu, bỏ bú, mềm nhũn hoặc cứng bất thường, co giật, sốt, hạ thân nhiệt hoặc có biểu hiện khó thở thì cần đưa trẻ đi khám cấp cứu.
Một dấu hiệu khác mà bố mẹ rất nên để ý là màu nước tiểu và phân. Trẻ vàng da kèm nước tiểu vàng sẫm hoặc nâu, đặc biệt nếu phân rất nhạt màu, trắng xám hoặc giống màu đất sét, cần được kiểm tra y tế.
Đừng áp dụng kiểu "theo dõi thêm vài hôm xem sao" trong những trường hợp này.
Vàng da bệnh lý có thể nguy hiểm như thế nào?
Nếu bilirubin trong máu tăng quá cao, đặc biệt là bilirubin gián tiếp, chất này có thể ảnh hưởng đến hệ thần kinh của trẻ.
Một trong những biến chứng nghiêm trọng nhất là tổn thương não do bilirubin, còn được gọi là vàng da nhân. Đây là biến chứng hiếm gặp khi trẻ được theo dõi và điều trị đúng, nhưng hậu quả có thể rất nặng như ảnh hưởng vận động hoặc thính giác.
Chính vì vậy, mục tiêu của việc theo dõi vàng da không đơn giản là làm cho làn da của trẻ đẹp trở lại mà quan trọng hơn là ngăn bilirubin tăng đến mức có thể gây độc cho não.
Trẻ bị vàng da có nên tiếp tục bú mẹ không?
Trong phần lớn trường hợp, câu trả lời là có.
Trẻ sơ sinh nên được bú thường xuyên. Trong những ngày đầu, nhiều hướng dẫn khuyến khích cho trẻ bú khoảng 8–12 lần mỗi ngày. Việc bú đủ giúp trẻ nhận được đủ năng lượng và nước, đồng thời tăng bài tiết phân, qua đó hỗ trợ cơ thể đào thải bilirubin.
Một số bé trong những ngày đầu bú chưa hiệu quả, lượng sữa nhận được chưa đủ nên vàng da có thể rõ hơn. Lúc này điều quan trọng là kiểm tra lại cách ngậm bắt vú, số lần bú, lượng nước tiểu, tình trạng tăng hoặc giảm cân và khả năng nhận đủ sữa của trẻ.
Không nên tự ý ngừng bú mẹ chỉ vì con bị vàng da.
Trong một số trường hợp cụ thể, bác sĩ có thể khuyến nghị bổ sung sữa mẹ vắt ra, sữa hiến tặng hoặc sữa công thức. Việc này cần tùy từng trẻ chứ không có một công thức chung rằng cứ vàng da là phải cho thêm sữa ngoài.
Ngoài ra còn có tình trạng được gọi là vàng da do sữa mẹ, thường xuất hiện muộn hơn và có thể kéo dài vài tuần. Nhiều trẻ trong nhóm này vẫn khỏe mạnh, bú tốt và vẫn có thể tiếp tục bú mẹ dưới sự theo dõi của nhân viên y tế.
Có nên phơi nắng cho trẻ sơ sinh bị vàng da?
Đây có lẽ là kinh nghiệm truyền miệng phổ biến nhất: Sáng sớm bế con ra cửa sổ hoặc ban công phơi nắng để "hết vàng".
Ánh sáng đúng là có khả năng tác động lên bilirubin, nhưng ánh nắng tự nhiên không phải là phương pháp điều trị vàng da được khuyến cáo thay cho chiếu đèn y tế.
Lý do là cường độ và bước sóng ánh sáng mặt trời không thể kiểm soát chính xác. Trẻ sơ sinh cũng rất nhạy cảm với nhiệt độ và tia cực tím nên việc phơi nắng có thể khiến trẻ quá nóng, quá lạnh hoặc bị tổn thương da.
Vì vậy, nếu bilirubin của trẻ đã đến mức cần điều trị thì đừng thay máy chiếu đèn của bệnh viện bằng.. Ban công lúc 7 giờ sáng.
Chiếu đèn vàng da là gì?
Chiếu đèn hay quang trị liệu là phương pháp điều trị phổ biến khi bilirubin của trẻ vượt ngưỡng cần can thiệp.
Trẻ được đặt dưới một loại ánh sáng chuyên dụng, thường là ánh sáng xanh với bước sóng phù hợp. Ánh sáng này làm thay đổi bilirubin thành dạng cơ thể có thể đào thải dễ dàng hơn mà không cần gan phải xử lý theo cách thông thường.
Trong quá trình chiếu đèn, trẻ vẫn được theo dõi thân nhiệt, tình trạng bú, nước tiểu và nồng độ bilirubin.
Không phải trẻ nào vàng da cũng cần chiếu đèn. Bác sĩ sẽ căn cứ vào kết quả bilirubin, tuổi của trẻ tính theo giờ, tuổi thai và các yếu tố nguy cơ để quyết định.
Trong trường hợp bilirubin quá cao hoặc có nguy cơ tổn thương thần kinh, trẻ có thể cần những biện pháp điều trị tích cực hơn, thậm chí thay máu trong những trường hợp hiếm gặp.
Kinh nghiệm theo dõi trẻ vàng da tại nhà
Sau khi đưa bé về nhà, bố mẹ nên quan sát trẻ mỗi ngày chứ không chỉ chú ý xem da vàng hơn hay bớt vàng.
Quan trọng nhất là xem bé có bú tốt không, có dễ đánh thức để bú không, số lần đi tiểu có phù hợp hay không và trạng thái của trẻ có khác thường không.
Nếu bé ngủ rất nhiều nhưng vẫn có thể đánh thức để bú tốt thì chưa chắc là bất thường, bởi trẻ sơ sinh vốn ngủ khá nhiều. Nhưng nếu bé ngày càng khó đánh thức, bú vài cái rồi bỏ, không chịu bú hoặc phản ứng kém thì đó lại là chuyện khác.
Cũng nên quan sát màu phân. Phân của trẻ sơ sinh thay đổi khá nhiều trong những ngày đầu, nhưng phân trắng, xám rất nhạt hoặc bạc màu ở trẻ vàng da là dấu hiệu không nên bỏ qua.
Nếu bác sĩ đã hẹn kiểm tra lại bilirubin, nên đưa trẻ đi đúng lịch kể cả khi bằng mắt thường thấy màu vàng dường như đã giảm.
Một vài điều bố mẹ không nên tự làm
Không nên tự cho trẻ uống nước lọc hoặc nước đường với mục đích chữa vàng da. Trẻ sơ sinh, đặc biệt trong những tháng đầu, cần được nuôi dưỡng bằng sữa mẹ hoặc sữa công thức phù hợp chứ không phải bổ sung nước theo kinh nghiệm truyền miệng.
Không nên tự mua đèn màu xanh rồi chiếu cho trẻ vì nghĩ rằng "ánh sáng xanh thì chắc giống máy bệnh viện". Thiết bị quang trị liệu y tế phải đáp ứng yêu cầu về bước sóng, cường độ ánh sáng, khoảng cách và diện tích da được chiếu.
Cũng không nên bỏ bú mẹ chỉ vì thấy trẻ vàng da nếu chưa có chỉ định của bác sĩ.
Và quan trọng nhất, đừng cố đánh giá mức bilirubin bằng cách nhìn xem da bé "vàng cấp mấy". Khi có nghi ngờ, đo bilirubin mới là cách đánh giá đáng tin cậy hơn.
Chăm con bị vàng da: Bình tĩnh nhưng đừng chủ quan
Vàng da ở trẻ sau sinh rất thường gặp nên bố mẹ không cần hoảng hốt ngay khi thấy con hơi vàng. Nhưng "thường gặp" không đồng nghĩa với việc trường hợp nào cũng có thể tự theo dõi ở nhà.
Kinh nghiệm quan trọng nhất khi chăm trẻ sơ sinh bị vàng da là cho bé bú đầy đủ, theo dõi sát tình trạng của con, tái khám đúng hẹn và nhận biết những dấu hiệu bất thường.
Nếu trẻ vàng da trong 24 giờ đầu sau sinh, vàng tăng nhanh, bú kém, khó đánh thức, có biểu hiện bất thường về thần kinh, sốt hoặc hạ thân nhiệt, khó thở, tiểu ít, nước tiểu sẫm hay phân bạc màu thì nên đưa trẻ đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt.
Nuôi con nhỏ đôi khi đúng là hành trình mà chỉ cần con đổi màu da một chút cũng đủ khiến cả nhà mở "hội nghị khẩn cấp". Lo cho con là chuyện bình thường, nhưng với vàng da sơ sinh, cách an toàn nhất vẫn là quan sát kỹ, cho trẻ bú tốt và nhờ bác sĩ đánh giá khi có bất kỳ dấu hiệu đáng ngờ nào.
Lưu ý: Nội dung trên nhằm cung cấp thông tin tham khảo cho cha mẹ, không thay thế việc khám và tư vấn trực tiếp từ bác sĩ nhi khoa.
Quyquy
Last edited by a moderator:
