- ★
- Xu
- 10
Mình viết những dòng này với tư cách phê bình văn học nghệ thuật, không phải mục đích để quảng cáo sách hay Nhà xuất bản
Tác phẩm: Hành tinh trong ngõ nhỏ
Tác giả: Nguyễn Đông Hưng (Minh Hưng)
NXB: Thế Giới, 2026
Thể loại: Tiểu thuyết hiện thực, tâm lý gia đình, y học nhân văn.
Hành tinh trong ngõ nhỏ kể về Hùng, Liên và cậu con trai tự kỷ tên Bin, sống trong một khu tập thể cũ ở Hà Nội. Từ những đêm mất ngủ, các cuộc khám bệnh, chi phí can thiệp đến những rạn nứt hôn nhân, tác phẩm phơi bày một hiện thực ít được văn chương chú ý: Sự kiệt quệ của những gia đình có con tự kỷ. Điểm nổi bật của tiểu thuyết là bút pháp hiện thực gai góc (Dirty Realism). Tác giả không xây dựng một đứa trẻ tự kỷ thiên tài hay một câu chuyện chữa lành kỳ diệu. Thay vào đó là tiếng nghiến răng lúc 2 giờ 15 phút sáng, năm mươi vỏ hộp sữa được Bin xếp ngay ngắn, những hóa đơn can thiệp và sự bất lực của người mẹ.
Kết cấu bốn mùa Đông, Nồm, Hè, Thu cũng mang ý nghĩa biểu tượng: từ cú sốc chẩn đoán, khủng hoảng gia đình, tuyệt vọng đến sự chấp nhận một trạng thái "bình thường mới". Đáng chú ý, tác phẩm đan xen tự sự với các ghi chép lâm sàng, tạo nên sự giao thoa giữa văn học và y khoa. Lối viết giàu kịch tính, nhiều ẩn dụ và những đoạn giải thích thuật ngữ chuyên môn đôi khi khiến câu chuyện nặng tính thuyết minh. Việc liên tục đẩy nhân vật vào hoàn cảnh cực đoan cũng có nguy cơ khiến trải nghiệm tự kỷ bị nhìn chủ yếu qua đau khổ của người chăm sóc. Đây vừa là sức mạnh cảm xúc, vừa là giới hạn nghệ thuật cần được nhìn nhận.
Giá trị đáng suy ngẫm nhất nằm ở sự đứt gãy của hệ thống hỗ trợ. Gia đình Bin phải tự xoay xở giữa bệnh viện, trường học, trung tâm can thiệp và những định kiến cộng đồng. Các dịch vụ tồn tại, nhưng chưa tạo thành một hành trình chăm sóc liên tục. Đặc biệt, phần cuối không kết thúc bằng phép màu. Khi Bin lớn lên, cha mẹ vẫn day dứt một câu hỏi: Ai sẽ chăm sóc con khi họ già yếu hoặc qua đời? Đó là lúc câu chuyện vượt khỏi bi kịch gia đình để trở thành vấn đề của chính sách an sinh và trách nhiệm xã hội. Hành tinh trong ngõ nhỏ không chỉ đặt câu hỏi làm thế nào để trẻ tự kỷ thích nghi với xã hội, mà còn buộc chúng ta suy nghĩ: Xã hội đã thay đổi được bao nhiêu để đón nhận các em? Mình nghĩ đây là cuốn tiểu thuyết đáng đọc và tranh luận, không phải vì nó đưa ra mọi lời giải, mà vì nó không né tránh những câu hỏi khó.
Các bạn nghĩ sao: Điều khiến gia đình có trẻ tự kỷ kiệt sức nhất là tình trạng của con, áp lực kinh tế, sự kỳ thị hay việc thiếu một hệ thống hỗ trợ xuyên suốt?
