- ★
Tháng 10 năm hai, tôi xin làm phục vụ ở một quán lẩu. Ca tối, năm giờ chiều đến mười một giờ đêm, mười lăm nghìn một giờ, bao một bữa ăn.
Buổi đầu tiên tôi làm rơi một khay bát. Tiếng vỡ giữa quán đông khiến cả phòng quay lại nhìn. Anh quản lý chạy ra, tôi đứng chết trân, chuẩn bị tinh thần bị đuổi. Anh chỉ bảo: "Dọn đi, cẩn thận tay." Rồi đi. Tối đó tôi về phòng trọ, nằm nghĩ mãi về sự tử tế bất ngờ ấy.
Làm phục vụ dạy tôi những thứ mà bốn năm giảng đường không dạy. Dạy tôi rằng bưng một nồi lẩu đang sôi qua lối đi hẹp cần cả kỹ thuật lẫn thần kinh vững. Dạy tôi rằng mười tiếng đứng liên tục thì bắp chân sẽ đau kiểu gì, và tại sao bố mẹ tôi về nhà hay ngồi thừ ra một lúc mới nói chuyện được. Dạy tôi rằng có những khách gọi "Ê, phục vụ" bằng giọng như gọi một đồ vật, và tôi tự hứa cả đời không bao giờ nói với ai bằng giọng đó.
Nhưng cũng có những khách để lại tờ hai chục nghìn dưới cái cốc, khẽ gật đầu rồi đi. Có bàn khách là nhóm nhân viên văn phòng, thấy tôi mặc đồng phục mà đeo thẻ sinh viên trong túi, hỏi học trường nào, ngành gì, rồi cho tôi cả một buổi tư vấn nghề nghiệp miễn phí giữa lúc tôi đang lau bàn.
Kỳ lương đầu tiên tôi nhận hai triệu mốt, tiền mặt, đựng trong phong bì. Tôi cầm phong bì đó đi bộ về, không dám để trong cặp. Việc đầu tiên tôi làm là ra tiệm mua một cái áo khoác cho mẹ, giá bốn trăm, gửi xe khách về quê. Mẹ gọi điện lên mắng: "Tiền đâu mà mua, lo ăn học đi con." Nhưng mùa đông năm đó và cả mấy mùa đông sau, mẹ toàn mặc cái áo ấy.
Sáu tháng sau tôi nghỉ vì lịch học thay đổi. Ngày cuối, anh quản lý bắt tay, nói: "Học cho tốt, đừng quay lại đây làm nữa." Tôi hiểu ý anh và biết ơn đến giờ.
Điều tôi rút ra không phải là "sinh viên nên đi làm thêm". Thực ra có những kỳ tôi làm nhiều quá, điểm tụt, ngủ gật trên giảng đường, và đó là cái giá thật. Điều tôi rút ra là: Tự kiếm được đồng tiền đầu tiên làm thay đổi cách bạn nhìn tiền mãi mãi. Sau ngày đó, mỗi khi định mua một thứ gì, tôi đều tự động quy nó ra số giờ đứng bưng lẩu. Thói quen ấy đã cứu ví tôi nhiều lần.
Buổi đầu tiên tôi làm rơi một khay bát. Tiếng vỡ giữa quán đông khiến cả phòng quay lại nhìn. Anh quản lý chạy ra, tôi đứng chết trân, chuẩn bị tinh thần bị đuổi. Anh chỉ bảo: "Dọn đi, cẩn thận tay." Rồi đi. Tối đó tôi về phòng trọ, nằm nghĩ mãi về sự tử tế bất ngờ ấy.
Làm phục vụ dạy tôi những thứ mà bốn năm giảng đường không dạy. Dạy tôi rằng bưng một nồi lẩu đang sôi qua lối đi hẹp cần cả kỹ thuật lẫn thần kinh vững. Dạy tôi rằng mười tiếng đứng liên tục thì bắp chân sẽ đau kiểu gì, và tại sao bố mẹ tôi về nhà hay ngồi thừ ra một lúc mới nói chuyện được. Dạy tôi rằng có những khách gọi "Ê, phục vụ" bằng giọng như gọi một đồ vật, và tôi tự hứa cả đời không bao giờ nói với ai bằng giọng đó.
Nhưng cũng có những khách để lại tờ hai chục nghìn dưới cái cốc, khẽ gật đầu rồi đi. Có bàn khách là nhóm nhân viên văn phòng, thấy tôi mặc đồng phục mà đeo thẻ sinh viên trong túi, hỏi học trường nào, ngành gì, rồi cho tôi cả một buổi tư vấn nghề nghiệp miễn phí giữa lúc tôi đang lau bàn.
Kỳ lương đầu tiên tôi nhận hai triệu mốt, tiền mặt, đựng trong phong bì. Tôi cầm phong bì đó đi bộ về, không dám để trong cặp. Việc đầu tiên tôi làm là ra tiệm mua một cái áo khoác cho mẹ, giá bốn trăm, gửi xe khách về quê. Mẹ gọi điện lên mắng: "Tiền đâu mà mua, lo ăn học đi con." Nhưng mùa đông năm đó và cả mấy mùa đông sau, mẹ toàn mặc cái áo ấy.
Sáu tháng sau tôi nghỉ vì lịch học thay đổi. Ngày cuối, anh quản lý bắt tay, nói: "Học cho tốt, đừng quay lại đây làm nữa." Tôi hiểu ý anh và biết ơn đến giờ.
Điều tôi rút ra không phải là "sinh viên nên đi làm thêm". Thực ra có những kỳ tôi làm nhiều quá, điểm tụt, ngủ gật trên giảng đường, và đó là cái giá thật. Điều tôi rút ra là: Tự kiếm được đồng tiền đầu tiên làm thay đổi cách bạn nhìn tiền mãi mãi. Sau ngày đó, mỗi khi định mua một thứ gì, tôi đều tự động quy nó ra số giờ đứng bưng lẩu. Thói quen ấy đã cứu ví tôi nhiều lần.
