[Wall-E]

Khi mới bước chân vào thế giới đam mỹ, bách hợp, nhiều người thường gặp những bình luận như "anh này chắc chắn là công", "bé kia nhìn là biết thụ" hay "cặp này hỗ công mới đúng bài". Đọc xong chỉ biết ngồi im suy nghĩ: Công là đi làm, thụ là hưởng thụ phải không?

Rất tiếc, đáp án không đơn giản như bảng chấm công cuối tháng. Công và thụ là hai thuật ngữ dùng để mô tả vai trò của các nhân vật trong mối quan hệ đồng giới, phổ biến nhất trong truyện đam mỹ và cũng được sử dụng trong bách hợp.

Công hay còn được gọi là "lão công" trong tiếng Anh là top, trong tiếng Nhật là seme, là một từ lóng ám chỉ một người nam đóng vai trò là "nam" hay "chồng" trong một mối quan hệ đồng tính nam. Trong mối quan hệ này, Công luôn đóng vai trò phái mạnh, người cho đi và là người nằm trên, người bảo vệ, hướng dẫn cho thụ.

Công là gì?​

Công, tiếng Trung viết là 攻, đọc là gōng, thường chỉ nhân vật giữ vai trò chủ động hơn trong mối quan hệ. Trong những tác phẩm có nội dung tình cảm hoặc thân mật rõ ràng, công thường tương ứng với "top" trong tiếng Anh hoặc "seme" trong văn hóa BL Nhật Bản.

Nhân vật công thường là người chủ động theo đuổi, tán tỉnh, bảo vệ hoặc dẫn dắt mối quan hệ. Tuy nhiên, đây chỉ là cách xây dựng phổ biến chứ không phải quy định bắt buộc.

Công không nhất thiết phải cao 1m90, có tám múi, sở hữu tập đoàn xuyên quốc gia và mỗi lần xuất hiện đều khiến giá cổ phiếu tăng vọt. Một nhân vật dịu dàng, hay ngại, thích nấu ăn và sợ gián vẫn có thể là công. Việc đeo tạp dề rửa bát không khiến nhân vật bị "thu hồi giấy phép làm công".

Thụ là gì?​

Thụ, tiếng Trung viết là 受, đọc là shòu, thường chỉ nhân vật giữ vai trò tiếp nhận trong mối quan hệ. Thuật ngữ này gần với "bottom" trong tiếng Anh hoặc "uke" trong BL Nhật Bản.

Trong nhiều truyện đam mỹ, thụ thường là nhân vật được theo đuổi hoặc được công chủ động bày tỏ tình cảm trước. Tuy nhiên, thụ không đồng nghĩa với yếu đuối, nữ tính, thấp bé hay lúc nào cũng cần người khác bảo vệ.

Một nhân vật có cơ bụng sáu múi, tính tình lạnh lùng, đánh nhau thắng cả đội phản diện vẫn có thể là thụ. Cơ bắp chỉ chứng minh người ta chăm tập thể dục, hoàn toàn không phải giấy chứng nhận phân chia công – thụ.

Thụ hay gọi 1 cách đáng yêu hơn là "tiểu mỹ thụ" trong tiếng Anh là bot - viết tắt của bottom, trong tiếng Nhật là uke, là từ lóng dùng để ám chỉ một người nam đóng vai "nữ" trong một mối quan hệ đồng tính nam. Trong mối quan hệ này, Thụ luôn đóng vai trò phái yếu, người nhận và là người nằm dưới.

Công và thụ trong đam mỹ khác nhau như thế nào?​

Trong đam mỹ, công và thụ thường được phân biệt dựa trên vai trò của hai nhân vật trong mối quan hệ. Với những tác phẩm có yếu tố trưởng thành, cách phân chia này có thể gắn trực tiếp với vai trò tình dục. Trong những truyện nhẹ nhàng hoặc không miêu tả cảnh thân mật, người đọc thường nhận biết qua cách nhân vật theo đuổi, tương tác và thể hiện tình cảm.

Có thể hiểu đơn giản:

Công	Thụ
Thường giữ vai trò chủ động	Thường giữ vai trò tiếp nhận
Hay là người theo đuổi trước	Hay là người được theo đuổi
Gần với top hoặc seme	Gần với bottom hoặc uke
Có thể mạnh mẽ hoặc dịu dàng	Có thể mềm mại hoặc cực kỳ mạnh mẽ
Không bắt buộc phải nam tính	Không bắt buộc phải nữ tính

Điều quan trọng là công và thụ chỉ mô tả một phần vai trò của nhân vật, không quyết định toàn bộ ngoại hình, tính cách, nghề nghiệp hay địa vị.

Nói cách khác, đừng thấy người nào cao hơn liền kết luận người đó là công. Nếu chiều cao có quyền quyết định mọi thứ thì cộng đồng đam mỹ chỉ cần mang thước dây đi đọc truyện, khỏi cần theo dõi cốt truyện làm gì cho mệt.

Công và thụ trong bách hợp là gì?​

Bách hợp là thể loại xoay quanh tình cảm giữa các nhân vật nữ. Trong bách hợp, người đọc vẫn có thể sử dụng thuật ngữ công và thụ để mô tả vai trò của hai nhân vật.

Nữ công thường là người chủ động theo đuổi, dẫn dắt hoặc thể hiện tình cảm rõ ràng hơn. Nữ thụ thường giữ vai trò tiếp nhận hoặc được theo đuổi. Tuy nhiên, cách phân chia công – thụ trong bách hợp thường linh hoạt và không phải tác phẩm nào cũng xác định rõ.

Một cô gái tóc dài, mặc váy, nói chuyện nhỏ nhẹ vẫn có thể là công. Ngược lại, một cô nàng tóc ngắn, phong thái chị đại, nhìn ai cũng như sắp đòi nợ vẫn có thể là thụ. Ngoại hình chỉ là phong cách; nó không phải biển báo giao thông chỉ hướng công hay thụ.

Trong một số cộng đồng, người ta còn sử dụng các thuật ngữ T, P và H:

T thường gắn với hình ảnh tomboy hoặc người có phong cách nam tính hơn

P thường gắn với hình ảnh nữ tính

H thường chỉ người có phong cách trung tính hoặc linh hoạt

Tuy nhiên, T và P không hoàn toàn đồng nghĩa với công và thụ. Đây là những hệ thống thuật ngữ có nguồn gốc và cách sử dụng khác nhau, vì vậy không nên nhìn phong cách bên ngoài rồi tự động gán vai trò cho một người.

Hỗ công là gì?​

Hỗ công là trường hợp hai nhân vật có thể thay đổi hoặc luân phiên vai trò cho nhau. Không có ai cố định hoàn toàn là công hoặc thụ.

Trong tiếng Anh, trường hợp này thường được gọi là "switch" hoặc "versatile". Trong giới đọc truyện, một cặp đôi hỗ công thường tạo cảm giác cân bằng, khó đoán và đặc biệt thích hợp với những người đã chán cảnh vừa nhìn bìa truyện đã đoán được toàn bộ "sơ đồ chiến thuật".

Bên cạnh hỗ công, một số tác phẩm còn không phân chia vai trò rõ ràng. Tác giả chỉ tập trung vào tình cảm, sự đồng hành và quá trình hai nhân vật đến với nhau. Ai công ai thụ lúc này không còn quá quan trọng; quan trọng là bao giờ họ mới chịu tỏ tình để độc giả còn được đi ngủ.

Một số kiểu công thường gặp trong đam mỹ​

Bá đạo công​

Nhân vật mạnh mẽ, quyết đoán, thích kiểm soát và thường có khí chất áp đảo. Phiên bản nổi tiếng nhất chính là tổng tài công: Giàu, đẹp trai, lạnh lùng và sở hữu lịch làm việc rất đáng ngờ vì lúc nào cũng có thời gian đi theo thụ.

Ôn nhu công​

Dịu dàng, chu đáo, kiên nhẫn và biết quan tâm đến đối phương. Đây là kiểu công khiến độc giả vừa đọc vừa tự hỏi tại sao ngoài đời mình chỉ gặp người xem tin nhắn xong ba ngày sau mới trả lời.

Phúc hắc công​

Bề ngoài hiền lành, lịch sự nhưng bên trong rất nhiều mưu kế. Nhân vật này thường âm thầm "đào hố", đến khi thụ nhận ra thì nhà cửa, trái tim và đôi khi cả hộ khẩu đều đã bị mang đi mất.

Trung khuyển công​

Trung thành, yêu chiều và luôn đặt thụ lên hàng đầu. Nhìn bên ngoài có thể rất đáng sợ, nhưng đứng trước người mình yêu lại ngoan như cún lớn.

Niên hạ công​

Công nhỏ tuổi hơn thụ. Đặc điểm thường thấy là trẻ tuổi, nhiệt tình, bám người và có khả năng khiến câu "em chỉ xem anh như em trai" trở thành lá cờ báo hiệu một mối tình sắp bắt đầu.

Tra công​

Kiểu công từng làm tổn thương, phản bội hoặc đối xử tệ với thụ. Tra công có thể được xây dựng để "truy thê hỏa táng tràng", tức là sau khi mất người yêu mới bắt đầu hối hận và bước vào hành trình trả nghiệp dài hơn hóa đơn cuối tháng.

Một số kiểu thụ thường gặp trong đam mỹ​

Cường thụ​

Mạnh mẽ, độc lập, có năng lực và không dễ bị bắt nạt. Đây là kiểu nhân vật có thể tự giải quyết phản diện trước khi công kịp xuất hiện tạo dáng anh hùng.

Ngạo kiều thụ​

Ngoài miệng lạnh lùng, hay từ chối nhưng trong lòng lại rất quan tâm. Miệng nói "ai cần anh lo", năm phút sau đã âm thầm kiểm tra xem anh có ăn cơm chưa.

Dụ thụ​

Có sức hấp dẫn, biết chủ động trêu chọc hoặc quyến rũ công. Tên là thụ nhưng khả năng điều khiển tình hình đôi khi còn khiến công không biết rốt cuộc ai mới là người bị dẫn dắt.

Mỹ thụ​

Nhân vật có ngoại hình nổi bật, xinh đẹp hoặc thanh tú. Mỗi lần xuất hiện thường được tác giả dành vài đoạn để miêu tả, đủ lâu để phản diện đứng bên cạnh cũng phải kiên nhẫn chờ.

Nhược thụ​

Có thể chất yếu, tính cách mềm mại hoặc cần được bảo vệ. Tuy nhiên, một nhân vật nhược thụ vẫn có thể sở hữu nội tâm kiên cường và đóng vai trò quan trọng trong cốt truyện.

Những hiểu lầm thường gặp về công và thụ​

Công luôn mạnh, thụ luôn yếu?​

Không. Công có thể nhút nhát, dịu dàng hoặc vụng về. Thụ có thể mạnh mẽ, quyết đoán và thậm chí đáng sợ hơn công. Tính cách và vai trò trong mối quan hệ là hai vấn đề khác nhau.

Người cao hơn chắc chắn là công?​

Không. Chiều cao không quyết định công – thụ. Nếu một người cao 1m90 vẫn là thụ thì vũ trụ đam mỹ cũng không vì thế mà ngừng quay.

Người chủ động tỏ tình trước là công?​

Không nhất thiết. Thụ hoàn toàn có thể là người theo đuổi, tỏ tình hoặc chủ động kéo mối quan hệ tiến lên. "Chủ động trong tình yêu" và "vai trò công – thụ" có liên quan trong một số tác phẩm nhưng không phải lúc nào cũng trùng nhau.

Bách hợp bắt buộc phải có công và thụ?​

Không. Nhiều truyện bách hợp phân chia vai trò khá rõ, nhưng cũng có tác phẩm hỗ công hoặc hoàn toàn không xác định. Không có ban quản lý bách hợp nào đến kiểm tra rồi phạt tác giả vì quên ghi ai công ai thụ.

Có nên gọi người thật là công hoặc thụ?​

Công và thụ phù hợp nhất khi dùng để nói về nhân vật hoặc trao đổi trong cộng đồng truyện. Với người thật, đây là vấn đề riêng tư và không nên tự ý gán nhãn nếu họ không muốn. Đời thực phức tạp hơn tiểu thuyết rất nhiều, lại không có phần giới thiệu nhân vật để chúng ta đọc trước.

Kết luận​

Công và thụ là những thuật ngữ phổ biến dùng để phân chia vai trò nhân vật trong đam mỹ, bách hợp. Công thường giữ vai trò chủ động hoặc "top", còn thụ thường giữ vai trò tiếp nhận hoặc "bottom". Tuy vậy, những thuật ngữ này không quyết định ngoại hình, tính cách, sức mạnh hay mức độ nam tính, nữ tính của nhân vật.

Ngoài công và thụ cố định còn có hỗ công, tức hai nhân vật có thể luân phiên vai trò, hoặc những cặp đôi hoàn toàn không phân chia. Vì thế, khi đọc truyện, bạn đừng vội nhìn chiều cao, mái tóc hay số múi bụng để "chốt đơn". Đôi khi người trông giống tổng tài công nhất lại chính là thụ, còn người có vẻ hiền lành vô hại mới là nhân vật âm thầm nắm quyền điều khiển toàn bộ cuộc chơi.

 

[Wall-E]

Phân biệt công – thụ như thế nào? Nhìn một cái có đoán đúng không?​

Muốn phân biệt công và thụ, nhiều người thường truyền tai nhau một bộ "bí kíp" : Người cao hơn là công, người dễ thương hơn là thụ; ai biết nấu ăn là công, ai có kem dưỡng da trong túi là thụ. Nghe có vẻ rất hợp lý, cho đến khi bạn gặp một anh thụ cao 1m90, cơ bụng sáu múi và có thể bế anh công chạy ba vòng sân vận động mà không cần nghỉ lấy hơi.

Thực tế, công và thụ là những thuật ngữ chủ yếu dùng để mô tả vai trò của nhân vật trong truyện đam mỹ, bách hợp hoặc khi nói về động lực của một cặp đôi hư cấu. Công thường giữ vai trò chủ động hoặc "top", còn thụ thường giữ vai trò tiếp nhận hoặc "bottom". Đây không phải hai bộ tính cách được đóng gói sẵn, càng không phải bài kiểm tra nhìn người ngoài đời.

Vì vậy, trước khi học cách phân biệt công – thụ, chúng ta cần nhớ một nguyên tắc rất quan trọng: Đừng nhìn mái tóc, giọng nói, túi mỹ phẩm hay danh sách bạn bè rồi phán như thầy bói đầu ngõ. Đoán nhân vật trong truyện thì vui, tự ý gắn nhãn người thật thì rất dễ nhận về một ánh mắt đủ lạnh để đông đá cả mùa hè.

Công thường được xây dựng như thế nào trong truyện?​

Chủ động dẫn dắt mối quan hệ​

Trong nhiều truyện đam mỹ, công thường là người chủ động theo đuổi, tỏ tình, bảo vệ hoặc kéo mối quan hệ tiến về phía trước. Khi thụ còn đang bận suy nghĩ "anh ấy tốt với mình chắc vì tình đồng chí", công đã âm thầm lên kế hoạch yêu đương, kết hôn và đặt tên cho hai con mèo sau này.

Tuy nhiên, chủ động không phải điều kiện bắt buộc. Vẫn có những anh công ngại ngùng, nói chuyện với người mình thích là hệ điều hành lập tức đứng máy. Khi ấy, thụ có thể là người tỏ tình trước, còn công chỉ việc đỏ mặt rồi gật đầu như vừa đồng ý điều khoản sử dụng mà chưa kịp đọc.

Ngoại hình không có một khuôn mẫu cố định​

Hình tượng công quen thuộc thường cao lớn, mạnh mẽ, đẹp trai và có khí chất khiến người khác tự giác tránh đường. Đặc biệt trong truyện tổng tài, anh công có thể sở hữu biệt thự, siêu xe, tập đoàn đa quốc gia và lịch làm việc bí ẩn đến mức ngày nào cũng có tám tiếng theo đuổi người yêu mà công ty vẫn chưa phá sản.

Nhưng công cũng có thể thấp hơn thụ, có gương mặt đáng yêu, thân hình mảnh khảnh hoặc phong cách mềm mại. Chiều cao chỉ giúp với tới ngăn tủ trên cùng, không giúp xác định vai trò của một nhân vật trong tình yêu.

Ga lăng và biết quan tâm​

Nhiều tác giả xây dựng công là người chu đáo, biết chăm sóc đối phương, nhớ ngày sinh nhật và luôn xuất hiện đúng lúc thụ cần. Đây là kiểu nhân vật khiến độc giả đọc xong phải nhìn người yêu ngoài đời rồi thở dài như vừa kiểm tra số dư tài khoản.

Dù vậy, ga lăng chỉ là tính cách. Một người lịch sự với mọi người chưa chắc là công, cũng như nhân viên giao hàng gọi bạn là "chị đẹp" chưa chắc đã muốn cùng bạn viết nên câu chuyện tình 80 chương.

Biết nấu ăn​

Công trong truyện thường biết nấu ăn vì đây là cách rất hiệu quả để chăm sóc người yêu. Một bát cháo khi ốm có thể làm độ hảo cảm tăng nhanh hơn mười bó hoa. Nhưng nếu một người đàn ông biết chiên trứng, điều đó chỉ chứng minh anh ấy có khả năng sống sót khi ứng dụng giao đồ ăn bảo trì, không chứng minh anh ấy là công.

Chăm chút ngoại hình​

Công có thể ăn mặc đẹp, dùng nước hoa, chăm sóc da và cập nhật xu hướng thời trang. Công cũng có thể mặc chiếc áo từ thời đại học cho đến khi cổ áo giãn rộng như vòng xuyến giao thông. Sự chỉn chu không quyết định công – thụ; nó chỉ quyết định người đó bước ra đường trông như nam chính hay như vừa xuống nhà đổ rác.

Thụ thường được xây dựng như thế nào trong truyện?​

Giữ vai trò tiếp nhận nhưng không đồng nghĩa với bị động​

Thụ thường giữ vai trò tiếp nhận trong mối quan hệ, nhưng điều này không có nghĩa nhân vật lúc nào cũng phải đứng yên chờ công tới "rước về dinh". Có những thụ chủ động theo đuổi, tán tỉnh, gài bẫy và điều khiển tình hình khéo đến mức anh công tưởng mình là thợ săn, cuối cùng mới phát hiện bản thân đã tự đi vào nồi từ chương thứ ba.

Không nhất thiết phải nhỏ bé, mong manh​

Trong nhiều tác phẩm, thụ được xây dựng với ngoại hình thanh tú, đáng yêu hoặc mảnh khảnh. Đây là mô-típ phổ biến, không phải quy định của hiệp hội đam mỹ toàn cầu. Thụ hoàn toàn có thể cao lớn, cơ bắp, mạnh mẽ và đánh nhau giỏi hơn công.

Một anh thụ có thể tự tay xử lý cả nhóm phản diện rồi quay sang hỏi công: "Anh đến đây làm gì?". Công lúc ấy chỉ còn biết đáp: "Anh đến.. Cổ vũ."

Giọng nói và cử chỉ không quyết định vai trò​

Thụ không bắt buộc phải nói nhỏ nhẹ, che miệng khi cười hay bước đi như đang quay quảng cáo nước hoa. Có thụ dịu dàng như gió xuân, cũng có thụ mở miệng ra là khiến công muốn kiểm tra lại xem mình đã gây nghiệp từ kiếp nào.

Giọng trầm, giọng cao, nói nhiều hay ít đều là đặc điểm cá nhân. Nếu nghe giọng nói mà xác định được công – thụ thì các tổng đài viên chắc đã trở thành chuyên gia phân tích đam mỹ hàng đầu thế giới.

Thích làm đẹp, mua sắm không phải "dấu hiệu nhận biết"​

Một người dùng kem dưỡng da đơn giản vì da khô. Một người thích mua quần áo có thể chỉ vì không muốn mặc mãi ba chiếc áo luân phiên. Mỹ phẩm, shopping, trà sữa và khả năng phối đồ không có chức năng công bố vai trò tình cảm.

Kem chống nắng bảo vệ da khỏi tia UV, không bảo vệ bạn khỏi những kết luận vội vàng của cộng đồng mạng.

Bạn bè cũng không nói lên điều gì​

Việc một người có nhiều bạn nữ, nhiều bạn nam hoặc thích ở một mình không thể dùng để xác định họ là công hay thụ. Tình bạn phụ thuộc vào tính cách, môi trường sống và sở thích chung. Không có quy định nào bắt thụ phải tham gia "hội chị em", còn công phải đăng ký câu lạc bộ bóng đá trước khi được cấp vai trò.

Những cách phân biệt công – thụ rất dễ sai​

Nếu chỉ dựa vào ngoại hình và thói quen, khả năng đoán nhầm cao không kém việc chọn đại một hàng khi siêu thị đang đông. Những dấu hiệu sau không thể dùng để khẳng định một người là công hay thụ:

Cao hay thấp, cơ bắp hay mảnh khảnh

Nam tính, nữ tính hay có phong cách trung tính

Biết nấu ăn, thích thể thao hoặc mê mua sắm

Có dùng mỹ phẩm và chăm sóc da hay không

Nói chuyện mạnh mẽ hay nhỏ nhẹ

Chơi thân với nam hay nữ

Chủ động tỏ tình trước hay được người khác theo đuổi

Trong truyện, tác giả thường giới thiệu vai trò qua nhãn tác phẩm, lời kể hoặc diễn biến tình cảm. Ngoài đời, chỉ người trong cuộc mới có quyền xác định và chia sẻ về bản thân. Đừng biến mình thành máy quét công – thụ chạy bằng định kiến nhưng lại báo sai liên tục.

Một số kiểu công và thụ thường gặp trong đam mỹ​

Cường công, cường thụ​

"Cường" nghĩa là mạnh. Nhân vật có thể mạnh về thể chất, năng lực, trí tuệ, tài chính hoặc ý chí. Cường công gặp cường thụ thường tạo thành một cặp đôi ngang tài ngang sức, yêu nhau mà không khí cứ như hai tập đoàn đang đàm phán sáp nhập.

Khi cãi nhau, không ai chịu nhường ai. Khi gặp kẻ thù, đối phương chỉ cần nhìn hai người đứng cạnh nhau là nên tự viết di chúc cho đỡ mất thời gian.

Nhược công, nhược thụ​

"Nhược" nghĩa là yếu, có thể yếu về thể chất, tinh thần hoặc hoàn cảnh. Nhược thụ xuất hiện khá phổ biến, còn nhược công ít gặp hơn nên mỗi lần xuất hiện thường khiến độc giả tò mò như phát hiện món mới trong thực đơn.

Nhược không đồng nghĩa với vô dụng. Một nhân vật có sức khỏe yếu vẫn có thể thông minh, kiên cường và nắm vai trò quan trọng. Người ta ho một tiếng không có nghĩa người ta không thể lập kế hoạch khiến phản diện bay màu cả gia phả.

Nữ vương thụ​

Nữ vương thụ là kiểu thụ kiêu ngạo, mạnh mẽ, có khí chất áp đảo và thường nắm quyền phát ngôn trong mối quan hệ. Miệng có thể chua hơn giấm, yêu cầu có thể dài hơn danh sách điều khoản của ứng dụng, nhưng công vẫn chiều vì yêu.

Nữ vương thụ không cần đội vương miện. Chỉ cần liếc một cái là công đã tự giác kiểm điểm, rót nước và suy nghĩ xem mình sai ở đâu dù chưa biết chuyện gì vừa xảy ra.

Đế vương thụ​

Đế vương thụ đơn giản là nhân vật thụ giữ địa vị vua, hoàng đế hoặc người thống trị. Thuật ngữ này nói về thân phận chứ không khẳng định nhân vật mạnh hay yếu.

Ban ngày thụ quản lý giang sơn, xét duyệt tấu chương, quyết định vận mệnh bá quan. Ban đêm có quản lý được anh công hay không lại là câu chuyện tác giả thường để dành cho chương đặc biệt.

Đại thúc thụ​

Đại thúc thụ là kiểu thụ trưởng thành, lớn tuổi hơn công hoặc mang phong thái chín chắn. Không nhất thiết vừa qua tuổi 30 đã tự động được cấp danh hiệu "chú"; nếu không, rất nhiều độc giả sẽ đóng truyện ngay để đi dưỡng lão trong nước mắt.

Mô-típ quen thuộc là một anh thụ từng trải gặp niên hạ công trẻ tuổi, nhiệt tình và bám người. Thụ bảo "đừng gọi chú", công ngoan ngoãn đổi sang gọi "anh yêu", khiến mọi nỗ lực giữ khoảng cách lập tức phá sản.

Hồ ly công, hồ ly thụ​

Hồ ly công hoặc hồ ly thụ thường có vẻ ngoài quyến rũ, đầu óc nhanh nhạy và khả năng giăng bẫy tình cảm rất chuyên nghiệp. Họ cười một cái, đối phương mất cảnh giác; cười thêm cái nữa, đối phương mất luôn trái tim và có khi mất cả quyền đứng tên căn nhà.

Đây là kiểu nhân vật không nhất thiết nói dối, họ chỉ trình bày sự thật theo cách khiến bạn tự nguyện hiểu sai.

Mỹ công, mỹ thụ​

Mỹ công là công đẹp, mỹ thụ là thụ đẹp. Khái niệm nghe đơn giản nhưng rất phổ biến, bởi trong thế giới tiểu thuyết, nhan sắc đôi khi được phân phát hào phóng đến mức nhân vật phụ đi ngang ba giây cũng đẹp hơn người thường sau hai tiếng chỉnh ảnh.

Mỹ công và mỹ thụ đi với nhau sẽ tạo thành một cặp đôi khiến người đọc không biết nên tập trung vào cốt truyện hay dừng lại tưởng tượng khuôn mặt hai người thêm mười phút.

Tiểu mỹ thụ​

Tiểu mỹ thụ thường là nhân vật trẻ trung, xinh đẹp, đáng yêu và có sức hút lớn. Đi tới đâu cũng có người theo đuổi, tạo thành một hàng dài khiến công phải làm thêm nhiệm vụ "đuổi ruồi" bên cạnh công việc chính là yêu đương.

Tuy nhiên, tiểu mỹ thụ không nhất thiết yếu đuối. Có em trông như hoa nhưng gai nhiều đến mức phản diện chạm vào một lần là nhớ suốt đời.

Trung khuyển công, trung khuyển thụ​

"Trung khuyển" chỉ kiểu nhân vật trung thành, tận tụy và yêu đối phương hết lòng. Thuật ngữ này thường dùng cho công nhiều hơn. Trung khuyển công có thể lạnh lùng với cả thế giới nhưng trước mặt thụ lại ngoan như cún lớn, chỉ thiếu mỗi chiếc đuôi vẫy phía sau.

Thụ nói muốn ăn món gì, công đi mua. Thụ bảo không cần, công vẫn mua nhưng giả vờ tiện đường. Nhà hàng cách 30 km cũng có thể được xem là "tiện đường" nếu tình yêu đủ lớn và bình xăng đủ đầy.

Phúc hắc công, phúc hắc thụ​

Phúc hắc là kiểu nhân vật bề ngoài ôn hòa, lịch sự nhưng bên trong rất nhiều tính toán. Họ không thích chịu thiệt, biết bày mưu và thường khiến đối phương rơi vào bẫy mà vẫn tưởng mình vừa thắng lớn.

Nếu nhân vật phúc hắc mỉm cười và nói "tôi không có ý gì đâu", bạn nên hiểu rằng người này không chỉ có ý mà còn có kế hoạch A, B, C cùng một bảng tính dự phòng.

Dụ thụ​

Dụ thụ là kiểu thụ quyến rũ, có sức hút và thường biết rõ lợi thế của mình. Một ánh mắt, một nụ cười hoặc vài câu trêu chọc cũng đủ khiến anh công lạnh lùng mất sạch khả năng xử lý thông tin.

Tên gọi là "thụ", nhưng nhiều dụ thụ mới là người cầm bản đồ, lái xe và quyết định cả hai sẽ đi tới đâu. Công chỉ ngồi ghế phụ mà vẫn tưởng mình đang chỉ đường.

Ôn nhu công, ôn nhu thụ​

Ôn nhu là dịu dàng, chu đáo và biết quan tâm. Ôn nhu không đồng nghĩa với yếu đuối hay dễ bắt nạt. Một người có thể nói chuyện rất nhẹ nhàng nhưng vẫn đủ tỉnh táo để xử lý mọi rắc rối mà không cần đập bàn.

Ôn nhu công và ôn nhu thụ yêu nhau thường tạo thành một câu chuyện ngọt ngào, ít sóng gió. Thử thách lớn nhất của độc giả là đọc quá nhiều đường rồi phải đi kiểm tra đường huyết.

Sủng thụ công​

Sủng thụ công là kiểu công đặc biệt yêu chiều thụ. Công có thể là hoàng đế, vương gia, tướng quân, tổng tài hoặc người bình thường, nhưng điểm chung là luôn đặt thụ ở vị trí ưu tiên.

Thụ nói lạnh, công đưa áo. Thụ nói đói, công nấu ăn. Thụ nói muốn hái sao, công có thể chưa lên được vũ trụ nhưng chắc chắn đã mở điện thoại tìm giá kính thiên văn.

Lạnh lùng công, lạnh lùng thụ​

Kiểu nhân vật này thường ít nói, khuôn mặt không biểu cảm và ánh mắt lạnh đến mức có thể thay điều hòa trong ngày hè. Họ không dễ rung động, nhưng một khi đã yêu thì lại chăm sóc đối phương rất âm thầm.

Người thường tỏ tình bằng lời. Lạnh lùng công hoặc thụ tỏ tình bằng cách đứng chắn trước nguy hiểm, âm thầm giải quyết mọi rắc rối rồi quay đi nói: "Tiện tay thôi." Sự "tiện tay" ấy thường kéo dài khoảng 70 chương.

Niên hạ công​

Niên hạ công là công nhỏ tuổi hơn thụ. Khoảng cách tuổi tác có thể ít hoặc nhiều tùy tác phẩm, nhưng mô-típ quen thuộc vẫn là một người trẻ tuổi nhiệt tình theo đuổi một người trưởng thành luôn cố tỏ ra lý trí.

Thụ nói: "Tôi chỉ xem cậu như em trai."

Công nghe xong không bỏ cuộc mà âm thầm xóa luôn hai chữ "em trai" khỏi từ điển cá nhân.

Sửu công, sửu thụ​

"Sửu" chỉ nhân vật được tác giả mô tả là có ngoại hình bình thường hoặc không đẹp theo tiêu chuẩn của thế giới trong truyện. Bù lại, họ thường có năng lực, tính cách hoặc sức hút riêng khiến đối phương yêu sâu đậm.

Tất nhiên, khi truyện được chuyển thể thành tranh, "xấu" đôi khi chỉ có nghĩa là nam thần có thêm một nốt ruồi. Độc giả nhìn mãi vẫn không tìm thấy chỗ nào xấu nhưng đành tôn trọng thiết lập của tác giả.

Tra công​

Tra công là kiểu công đối xử tệ với thụ: Lạnh nhạt, lừa dối, lợi dụng, phản bội hoặc gây tổn thương. Đây là mô-típ thường xuất hiện trong truyện ngược và không nên được xem là hình mẫu tình yêu lý tưởng.

Nhiều tra công chỉ nhận ra mình yêu thụ sau khi người ta đã bỏ đi. Khi ấy, anh bắt đầu bước vào giai đoạn "truy thê hỏa táng tràng" : Xin lỗi không ai nghe, gọi điện không ai bắt máy, đứng dưới mưa không ai mời vào. Nghiệp đến hơi muộn nhưng làm việc rất đúng quy trình.

Thánh mẫu thụ, tiện thụ​

Thánh mẫu thụ thường quá bao dung, dễ tha thứ và chấp nhận hy sinh cho người khác, đôi khi đến mức khiến độc giả muốn chui vào truyện lắc vai hỏi: "Em tỉnh táo lại được không?".

"Tiện thụ" là nhãn mang sắc thái chê bai, thường dùng cho nhân vật cố chấp theo đuổi tình yêu, tự hạ thấp bản thân hoặc sử dụng thủ đoạn để đạt mục đích. Khi dùng thuật ngữ này cần xem xét bối cảnh, bởi đôi khi nhân vật chỉ phức tạp chứ không đáng bị gom lại bằng một lời miệt thị.

Hỗ công​

Hỗ công là khi hai nhân vật có thể luân phiên vai trò, không ai cố định hoàn toàn là công hay thụ. Mô-típ này thường xuất hiện ở những cặp cường cường, ngang sức ngang tài.

Người đọc thích hỗ công thường không phải đau đầu chọn phe. Hai nhân vật tự thay nhau giải quyết, công bằng như lịch trực nhật nhưng mức độ tình cảm thì thú vị hơn lau bảng rất nhiều.

Dương quang công, dương quang thụ​

"Dương quang" nghĩa là ánh nắng. Đây là kiểu nhân vật vui vẻ, thân thiện, lạc quan và có khả năng làm bầu không khí xung quanh trở nên tích cực.

Họ giống mặt trời nhỏ của câu chuyện, xuất hiện ở đâu là nơi đó sáng lên. Chỉ có phản diện là không thích, bởi người ta càng lạc quan thì âm mưu gây đau khổ càng khó đạt chỉ tiêu.

Trạch nam​

Trạch nam là người thích ở nhà, ít giao tiếp và dành nhiều thời gian cho sở thích cá nhân như đọc truyện, chơi game hoặc xem phim. Đây không phải một loại công hay thụ riêng biệt mà là mô-típ về lối sống.

Trạch nam có thể không muốn bước chân ra ngoài, nhưng vì người mình yêu vẫn sẵn sàng đi nửa thành phố. Tình yêu đúng là phép màu: Có thể biến người ba ngày không ra khỏi phòng thành vận động viên chạy theo xe buýt.

Quỷ súc công​

Quỷ súc công là kiểu công tàn nhẫn, kiểm soát mạnh, lạnh lùng hoặc có hành vi cực đoan. Nhân vật này thường xuất hiện trong những tác phẩm có màu sắc u tối và nội dung nặng, vì vậy người đọc nên chú ý cảnh báo trước khi chọn truyện.

Đừng nhầm quỷ súc với "ngoài lạnh trong nóng". Có người ngoài lạnh nhưng bên trong là lò sưởi; quỷ súc công đôi khi bên trong vẫn là.. Một chiếc tủ đông khác.

Biệt nữu công, biệt nữu thụ​

Biệt nữu là kiểu nhân vật vụng về trong việc bộc lộ cảm xúc, nghĩ một đằng nói một nẻo, quan tâm nhưng nhất quyết không chịu thừa nhận. Họ không xấu tính, chỉ có hệ thống phiên dịch từ trái tim lên miệng thường xuyên gặp lỗi.

Miệng nói "tôi không quan tâm", tay vẫn đặt thuốc, đồ ăn và áo khoác trước cửa. Muốn yêu người biệt nữu, đối phương cần sự kiên nhẫn, khả năng suy luận và đôi khi cả kinh nghiệm giải mật mã.

Có thể phân biệt công và thụ ngoài đời bằng ngoại hình không?​

Câu trả lời ngắn gọn là không. Công và thụ không được quyết định bởi quần áo, cơ thể, giọng nói, nghề nghiệp, sở thích hay cách một người giao tiếp. Những đặc điểm thường thấy trong truyện chỉ là mô-típ sáng tác, không phải công thức áp dụng cho con người ngoài đời.

Một người biết nấu ăn chưa chắc là công. Một người thích mỹ phẩm chưa chắc là thụ. Một người nhìn trai đẹp có thể đang ngưỡng mộ kiểu tóc, tham khảo cách phối đồ hoặc đơn giản là thấy người kia giống chủ nợ cũ.

Khi nói về nhân vật hư cấu, việc đoán công – thụ có thể là một phần thú vị của trải nghiệm đọc truyện. Với người thật, hãy tôn trọng quyền riêng tư và đừng tự ý gắn nhãn. Con người không phải sách mới phát hành, không có thẻ thể loại dán ở bìa để người qua đường tiện tay đọc.

Kết luận​

Muốn phân biệt công và thụ trong đam mỹ, hãy dựa vào vai trò của nhân vật trong mối quan hệ, thông tin từ tác giả và diễn biến của tác phẩm. Công thường giữ vai trò chủ động hoặc "top", thụ thường giữ vai trò tiếp nhận hoặc "bottom", nhưng tính cách và ngoại hình của cả hai có thể vô cùng đa dạng.

Công không bắt buộc phải cao lớn, lạnh lùng hay giàu đến mức mua được nửa thành phố. Thụ cũng không bắt buộc phải nhỏ bé, nữ tính, mê shopping hoặc uống trà sữa mỗi ngày. Ngoài ra còn có hỗ công và những cặp đôi hoàn toàn không phân chia vai trò cố định.

Tóm lại, đọc truyện thì cứ thoải mái đoán, sai lại đoán tiếp vì đó cũng là một phần niềm vui. Nhưng ngoài đời, đừng nhìn một người cầm lọ kem dưỡng da rồi reo lên "bắt được thụ rồi!". Bạn chưa chắc bắt được thụ, nhưng khả năng cao sẽ bắt được một ánh mắt khó hiểu và mất luôn cơ hội làm quen.