Viết nội dung nghe thì có vẻ đơn giản: Mở máy tính, đặt tay lên bàn phím rồi.. Viết. Nhưng đến khi màn hình trắng nhìn mình, mình nhìn màn hình, hai bên im lặng với nhau gần nửa tiếng thì mới hiểu nghề viết không hề dễ như tưởng tượng. Với người mới bắt đầu, điều quan trọng không phải viết thật hay ngay từ những bài đầu tiên mà là biết mình đang viết cho ai, viết để làm gì và luyện tập đều đặn để từng ngày tiến bộ hơn.
Xác định rõ mình đang viết cho ai
Trước khi viết bất cứ nội dung nào, bạn nên xác định người sẽ đọc bài viết là ai.
Một bài
hướng dẫn dành cho học sinh chắc chắn phải có cách diễn đạt khác với bài viết dành cho chủ doanh nghiệp. Tương tự, bài
chia sẻ kinh nghiệm trên diễn đàn cũng không nên mang giọng văn cứng nhắc giống một báo cáo chuyên môn.
Khi biết rõ độc giả, bạn sẽ dễ lựa chọn cách xưng hô, từ ngữ, ví dụ và mức độ chi tiết phù hợp.
Có thể tự hỏi đơn giản: Nếu mình là người đọc bài này, mình muốn biết điều gì nhất?
Trả lời được câu hỏi đó là bạn đã đi được một nửa chặng đường.
Xác định mục đích của bài viết
Một nội dung tốt luôn có mục đích rõ ràng.
Bạn đang muốn cung cấp kiến thức, hướng dẫn người đọc thực hiện một việc, giới thiệu sản phẩm, chia sẻ kinh nghiệm hay đơn giản là tạo ra một bài viết thú vị để mọi người cùng thảo luận?
Nếu không xác định mục tiêu ngay từ đầu, bài viết rất dễ rơi vào tình trạng đang nói chuyện A bỗng rẽ sang B, ghé qua C rồi kết thúc ở tận.. Z.
Trước khi viết, hãy thử tóm tắt mục tiêu của bài trong một câu. Nếu câu đó đủ rõ ràng, việc triển khai nội dung phía sau sẽ dễ hơn rất nhiều.
Lập dàn ý trước khi viết
Người mới thường có thói quen nghĩ đến đâu viết đến đó. Cách này đôi khi hiệu quả với những đoạn ngắn, nhưng với bài dài thì rất dễ bí ý tưởng hoặc lặp lại nội dung.
Bạn không cần lập một dàn ý phức tạp.
Chỉ cần ghi ra phần mở đầu sẽ nói gì, những ý chính cần trình bày và phần kết muốn để lại điều gì cho người đọc.
Ví dụ với chủ đề "Cách học tiếng Anh cho người mất gốc", bạn có thể lần lượt viết về xác định trình độ, học phát âm, xây dựng vốn từ, luyện nghe, luyện nói và cách duy trì thói quen.
Có chiếc "bản đồ" này trong tay, bạn sẽ ít gặp cảnh đang viết rất hăng rồi đột nhiên đứng hình vì không biết đoạn tiếp theo phải nói gì.
Viết phần mở đầu ngắn gọn và có sức hút
Phần mở đầu có nhiệm vụ khiến người đọc muốn tiếp tục.
Bạn có thể bắt đầu bằng một vấn đề quen thuộc, một tình huống thực tế, một câu hỏi hoặc một nhận định khiến người đọc thấy mình trong đó.
Không nhất thiết phải cố tạo ra những câu chữ quá văn hoa.
Một mở đầu tự nhiên như "Bạn đã bao giờ ngồi trước màn hình cả tiếng nhưng vẫn không biết phải viết câu đầu tiên như thế nào chưa?" đôi khi hiệu quả hơn rất nhiều so với một đoạn dài đầy những từ ngữ hoành tráng.
Người đọc cần lý do để ở lại, chứ không cần bạn biểu diễn khả năng sử dụng từ điển.
Mỗi đoạn nên tập trung vào một ý chính
Một lỗi khá phổ biến của người mới là nhét quá nhiều thông tin vào một đoạn.
Đang nói về cách đặt tiêu đề lại chuyển sang SEO, rồi chạy sang hình ảnh, sau đó quay về lỗi chính tả. Người đọc chưa kịp hiểu ý trước thì ý sau đã lao tới như đoàn tàu mất phanh.
Tốt nhất mỗi đoạn nên giải quyết một vấn đề chính.
Khi chuyển sang một nội dung khác, hãy xuống đoạn mới. Cách trình bày này vừa dễ đọc trên máy tính vừa đặc biệt hữu ích với người đọc bằng điện thoại.
Viết đơn giản trước, hay sau
Nhiều người mới bắt đầu thường mất quá nhiều thời gian để tìm một câu thật hay.
Kết quả là mười phút trôi qua nhưng mới viết được đúng.. Một dòng.
Trong bản nháp đầu tiên, hãy ưu tiên viết cho đủ ý trước. Đừng quá lo lắng chuyện câu chữ chưa đẹp, bị lặp từ hay diễn đạt hơi vụng.
Sau khi hoàn thành, bạn có thể quay lại chỉnh sửa.
Viết và chỉnh sửa thực chất là hai công việc khác nhau. Cố làm cả hai cùng lúc rất dễ khiến quá trình viết trở nên chậm chạp.
Sử dụng ngôn ngữ dễ hiểu
Nội dung hay không đồng nghĩa với việc phải sử dụng thật nhiều từ khó.
Nếu một vấn đề có thể giải thích bằng câu đơn giản thì cứ giải thích đơn giản.
Đặc biệt với nội dung trên Internet, người đọc thường muốn nhanh chóng tìm được thông tin mình cần. Những câu quá dài, nhiều từ chuyên môn hoặc cách diễn đạt vòng vo dễ khiến họ bỏ bài giữa chừng.
Nếu bắt buộc phải dùng thuật ngữ chuyên ngành, bạn nên giải thích ngay sau đó bằng cách dễ hiểu hơn.
Mục tiêu của người viết là giúp người khác hiểu, không phải khiến họ phải mở Google thêm ba tab để tra nghĩa từng câu.
Đưa ví dụ vào bài viết
Ví dụ giúp những nội dung trừu tượng trở nên dễ hình dung.
Thay vì chỉ nói "tiêu đề cần hấp dẫn", bạn có thể đưa ra hai cách viết:
"Cách viết nội dung"
Và
"7 cách viết nội dung giúp người mới không còn bí ý tưởng"
Nhìn vào hai tiêu đề, người đọc lập tức hiểu kiểu nào cụ thể và tạo cảm giác muốn nhấp vào hơn.
Một ví dụ đúng chỗ thường có giá trị hơn cả một đoạn giải thích dài.
Đừng cố nhồi từ khóa khi viết SEO
Nếu viết nội dung cho website, SEO là yếu tố đáng quan tâm nhưng không nên biến bài viết thành nơi "xếp hàng" của từ khóa.
Từ khóa chính nên xuất hiện tự nhiên trong tiêu đề, phần mở đầu và một số vị trí phù hợp trong nội dung. Ngoài ra có thể sử dụng những từ hoặc cụm từ liên quan để bài viết phong phú hơn.
Việc lặp đi lặp lại một cụm từ hàng chục lần không những khiến bài đọc rất khó chịu mà còn làm nội dung mất tự nhiên.
Hãy viết cho người đọc trước, sau đó mới tối ưu để công cụ tìm kiếm dễ hiểu nội dung của bạn.
Tiêu đề phụ giúp bài viết dễ đọc hơn
Một bài dài vài nghìn chữ nhưng không có tiêu đề phụ sẽ trông giống như một bức tường chữ.
Người đọc Internet thường có xu hướng lướt nhanh để tìm phần mình quan tâm. Vì vậy, hãy chia bài thành những phần rõ ràng.
Tiêu đề phụ cũng giúp chính người viết kiểm soát cấu trúc bài tốt hơn và hạn chế việc bỏ sót ý.
Nếu nhìn vào các tiêu đề phụ mà vẫn hiểu được nội dung chính của cả bài thì cấu trúc của bạn đã khá ổn.
Kiểm tra lại bài trước khi đăng
Đừng viết xong rồi nhấn đăng ngay lập tức.
Hãy đọc lại ít nhất một lần để kiểm tra lỗi chính tả, lỗi đánh máy, câu bị thiếu từ hoặc những đoạn diễn đạt khó hiểu.
Một mẹo khá hiệu quả là sau khi viết xong, nghỉ một lúc rồi mới đọc lại. Khi quay lại với tâm trạng mới, bạn thường phát hiện ra nhiều lỗi mà lúc đang viết không nhìn thấy.
Nếu có thể, hãy đọc thành tiếng. Những câu quá dài hoặc khó đọc sẽ lộ ra rất nhanh.
Học cách cắt bỏ những phần thừa
Người mới thường nghĩ bài càng dài càng tốt.
Thực tế, một bài 2.000 từ nhưng có 800 từ lan man chưa chắc tốt hơn bài 1.200 từ giải quyết đúng vấn đề.
Sau khi hoàn thành, hãy kiểm tra xem có đoạn nào lặp ý, giải thích quá dài hoặc không thực sự cần thiết hay không.
Nếu xóa một đoạn mà bài vẫn truyền tải đầy đủ nội dung thì rất có thể đoạn đó không cần tồn tại.
Cắt chữ đôi khi đau lòng như chia tay người yêu, nhưng vì một bài viết tốt hơn thì vẫn phải mạnh tay.
Đọc nhiều để viết tốt hơn
Muốn viết tốt mà không đọc gần như là nhiệm vụ bất khả thi.
Bạn nên đọc nhiều loại nội dung khác nhau để quan sát cách người khác đặt tiêu đề, mở bài, xây dựng luận điểm, kể chuyện và kết thúc bài.
Tuy nhiên, đọc để học cách triển khai chứ không phải sao chép.
Theo thời gian, bạn sẽ dần hình thành phong cách viết riêng.
Có người thích cách viết ngắn gọn, có người thiên về kể chuyện, có người thích hài hước. Không nhất thiết phải cố biến mình thành phiên bản của một cây viết khác.
Luyện viết đều đặn
Kỹ năng viết không thể cải thiện chỉ bằng việc đọc hàng chục bài hướng dẫn.
Bạn phải thực sự viết.
Thời gian đầu, bài có thể còn lủng củng, thiếu ý hoặc đọc lại chính mình cũng thấy hơi.. Ngượng. Điều đó rất bình thường.
Hãy thử duy trì thói quen viết mỗi ngày hoặc vài bài mỗi tuần. Sau vài tháng, nếu đọc lại những bài đầu tiên, rất có thể bạn sẽ tự hỏi: "Ủa, ngày xưa ai viết bài này vậy?"
Và khi cảm thấy như thế, nghĩa là bạn đã tiến bộ.
Đừng quá phụ thuộc vào công cụ AI
Các công cụ AI có thể hỗ trợ tìm ý tưởng, lập dàn ý, kiểm tra lỗi hoặc gợi ý cách trình bày. Tuy nhiên, nếu chỉ sao chép toàn bộ nội dung được tạo ra mà không chỉnh sửa, bài viết rất dễ trở nên chung chung và thiếu dấu ấn cá nhân.
Hãy coi AI giống như một trợ lý.
Bạn có thể nhờ trợ lý chuẩn bị nguyên liệu, nhưng món ăn cuối cùng vẫn nên được nêm nếm theo phong cách của mình.
Những trải nghiệm thực tế, quan điểm cá nhân, ví dụ riêng và cách diễn đạt đặc trưng chính là thứ giúp nội dung của bạn khác với hàng nghìn bài viết khác trên Internet.
Người mới nên bắt đầu từ đâu?
Cách đơn giản nhất là chọn một chủ đề bạn thực sự hiểu hoặc quan tâm rồi viết một bài ngắn khoảng 500 đến 1.000 từ.
Đừng đặt mục tiêu bài đầu tiên phải hoàn hảo.
Hãy tập trung vào ba việc: Viết đúng vấn đề, trình bày dễ hiểu và hoàn thành bài.
Sau đó đọc lại, chỉnh sửa và tiếp tục viết bài tiếp theo.
Kỹ năng viết nội dung không xuất hiện sau một đêm. Nó được hình thành từ rất nhiều lần viết, sửa, xóa rồi lại viết.
Ban đầu có thể bạn mất vài tiếng để hoàn thành một bài ngắn. Khi đã quen, cùng lượng nội dung đó có thể chỉ cần một phần nhỏ thời gian.
Điều quan trọng nhất đối với người mới bắt đầu không phải là sở hữu vốn từ "đao to búa lớn", mà là có khả năng biến một vấn đề thành nội dung dễ đọc, hữu ích và khiến người đọc muốn tiếp tục đến cuối bài. Cứ bắt đầu viết, bởi chẳng có cây viết giỏi nào sinh ra đã biết đặt dấu chấm đúng chỗ ngay từ ngày đầu tiên.
