Lấy chồng chung​

Chém cha cái kiếp lấy chồng chung

Kẻ đắp chăn bông kẻ lạnh lùng

Năm chừng mười họa hay chăng chớ

Một tháng đôi lần có cũng không


Cố đấm ăn xôi xôi lại hỏng

Cầm bằng làm mướn mướn không công

Nỗi này ví biết dường này nhỉ

Thời trước thôi đành ở vậy xong


Bản khắc 1914

Khảo dị:

Bản khắc 1922

Câu 1: Chém cha cái kiếp lấy chồng chung

Câu 2: Kẻ đắp chăn bông kẻ lạnh lùng

Câu 3: Năm thì mười họa hay chăng chớ

Câu 7: Thân này ví biết đường này nhỉ

Câu 8: Thà trước thôi đành ở vậy xong


Bản Quốc văn tùng ký

Tựa đề: Vịnh người vợ lẽ

Câu 3: Năm thì mười họa hay chăng chớ

Câu 5: Cố đấm ăn xôi xôi cũng hỏng

Câu 7: Thân này ví biết dường này nhỉ

Câu 8: Thà trước thôi đành ở vậy xong


Bản Xuân Hương thi vịnh

Tựa đề: Vịnh tác nhân thiếp

Câu 2: Chém cha cái số lấy chồng chung

Câu 3: Năm thì mười họa nên chăng chớ

Câu 7: Thân này ví biết dường này nhỉ

Nguồn: Kiều Thu Hoạch, Thơ nôm Hồ Xuân Hương, Nxb Văn học, 2008

Giới thiệu bài thơ Lấy chồng chung​

"Lấy chồng chung" là một trong những tác phẩm tiêu biểu thể hiện rõ cá tính mạnh mẽ và giọng thơ táo bạo của Hồ Xuân Hương. Bằng ngôn ngữ đời thường, thậm chí có phần gai góc, bà đã vạch trần sự bất công của chế độ đa thê – nơi người phụ nữ không có quyền được yêu trọn vẹn. Những câu thơ như lời nói trực diện, không né tránh, không che đậy, khiến nỗi uất ức hiện lên rõ ràng và ám ảnh.

Xuyên suốt bài thơ là cảm giác thiệt thòi, tủi phận. Tình yêu trở nên nhỏ giọt, hiếm hoi đến mức "một tháng đôi lần có cũng không". Người phụ nữ trong hoàn cảnh ấy không chỉ thiếu thốn tình cảm mà còn bị xem nhẹ giá trị, như một kẻ "làm mướn không công". Những hình ảnh này vừa chân thực, vừa mang tính châm biếm sâu cay, phản ánh rõ sự bất công trong đời sống hôn nhân thời xưa.

Điểm đặc sắc của bài thơ không chỉ nằm ở nội dung mà còn ở giọng điệu. Hồ Xuân Hương không chỉ than thân mà còn ẩn chứa sự phản kháng mạnh mẽ. Câu thơ "chém cha cái kiếp lấy chồng chung" vang lên như một tiếng kêu phẫn uất, vừa đau đớn vừa đầy thách thức. Đó không còn là lời than vãn yếu đuối mà là tiếng nói dám đối diện, dám bộc lộ nỗi bất bình của mình.

Ở câu kết, tưởng như là một lời buông xuôi: "thôi đành ở vậy xong", nhưng thực chất lại chứa đựng sự tỉnh ngộ. Người phụ nữ nhận ra rằng, thà sống cô đơn còn hơn chấp nhận một cuộc sống không có tình yêu và hạnh phúc thực sự. Đây chính là giá trị nhân văn sâu sắc mà bài thơ mang lại – khát vọng được yêu trọn vẹn, được sống đúng nghĩa.

"Lấy chồng chung" không chỉ là một bài thơ phản ánh số phận người phụ nữ trong xã hội cũ, mà còn là tiếng nói mạnh mẽ đòi quyền sống, quyền hạnh phúc. Với giọng thơ sắc sảo, táo bạo và đầy cảm xúc, Hồ Xuân Hương đã để lại một tác phẩm vừa đau xót, vừa thức tỉnh, khiến người đọc hôm nay vẫn còn suy ngẫm.

Cảm nhận bài thơ Lấy chồng chung​

Bài thơ "Lấy chồng chung" của Hồ Xuân Hương là một tiếng chửi xéo xắt nhưng đầy đau đớn, đại diện cho tiếng lòng uất ức của người phụ nữ dưới chế độ đa thê phong kiến.

Đọc bài thơ Lấy chồng chung của Hồ Xuân Hương, mình cảm nhận rõ một nỗi chua xót rất đời, rất thật của người phụ nữ trong xã hội xưa. Không còn là lời than nhẹ nhàng, câu mở đầu đã bật ra đầy bức bối như một tiếng chửi thẳng vào số phận, thể hiện sự uất ức bị dồn nén quá lâu. Cuộc sống làm vợ lẽ hiện lên vừa tủi hờn vừa cay đắng: Người thì được yêu chiều, kẻ lại bị bỏ quên lạnh lẽo, tình cảm bị chia sẻ đến mức trở nên rẻ rúng. Những câu thơ sau đó như từng lớp tâm trạng chồng lên nhau, từ hy vọng mong manh đến thất vọng ê chề, để rồi nhận ra tất cả chỉ là công cốc, như "làm mướn không công" cho hạnh phúc của người khác. Kết thúc bài thơ là một tiếng thở dài ngậm ngùi, nhưng cũng đầy tỉnh táo: Giá như biết trước, thà chọn cô đơn còn hơn bước vào cảnh sống đầy tổn thương này. Qua giọng thơ vừa sắc sảo vừa xót xa, Hồ Xuân Hương không chỉ nói hộ nỗi lòng riêng mà còn lên tiếng cho thân phận người phụ nữ, khiến người đọc hôm nay vẫn thấy nghẹn lại khi nghĩ về một kiếp người bị ràng buộc bởi những bất công không thể tự mình lựa chọn.

Sức mạnh của tiếng chửi và nỗi lòng cay đắng​

Mở đầu bài thơ bằng cụm từ "Chém cha", nữ sĩ họ Hồ không hề giấu giếm sự phẫn nộ. Đó là một thái độ quyết liệt, dứt khoát phản kháng lại cái "kiếp" hẩm hiu mà xã hội đẩy đưa người phụ nữ vào. Tình cảnh trớ trêu được lột tả qua sự đối lập khắc nghiệt:

"Kẻ đắp chăn bông kẻ lạnh lùng"

Bấm vào để xem thêm..

Sự bất công không chỉ nằm ở vật chất mà còn ở tình cảm. Trong khi người vợ cả có được hơi ấm, sự danh chính ngôn thuận, thì người vợ lẽ phải chịu cảnh "lạnh lùng" đơn chiếc. Cách dùng từ của Hồ Xuân Hương rất đắt: Tình nghĩa vợ chồng mà lại tính bằng "năm chừng mười họa", hay thậm chí là "có cũng không". Cái hư ảo, mờ nhạt của hạnh phúc khiến người phụ nữ rơi vào trạng thái hụt hẫng, bẽ bàng.

Nghệ thuật so sánh và sự bế tắc​

Hồ Xuân Hương đã sử dụng những hình ảnh dân gian rất gần gũi nhưng đầy tính mỉa mai để nói về thân phận mình:

Cố đấm ăn xôi: Chấp nhận nhẫn nhịn để đổi lấy chút phúc lợi nhỏ nhoi, nhưng kết quả lại là "xôi hỏng" – một sự xôi hỏng bỏng không, mất cả chì lẫn chài.

Làm mướn không công: Biến mối quan hệ hôn nhân thiêng liêng thành một thứ lao dịch rẻ mạt, người vợ lẽ chẳng khác nào kẻ đi ở không được trả lương.

Giá trị nhân văn sâu sắc​

Kết thúc bài thơ là một tiếng thở dài đầy hối tiếc: "Thời trước thôi đành ở vậy xong". Câu thơ không chỉ là sự hối hận muộn màng của một cá nhân, mà còn là lời cảnh tỉnh, là khát vọng tự do, khẳng định giá trị tự thân của người phụ nữ. Hồ Xuân Hương đã thay mặt bao kiếp đàn bà thời bấy giờ để tát thẳng vào mặt chế độ nam quyền, đòi lại quyền được yêu thương trọn vẹn chứ không phải là sự chia sẻ vụn vặt, bố thí.

Trong dòng chảy của văn học trung đại Việt Nam, Hồ Xuân Hương hiện thân như một hiện tượng độc nhất vô nhị. Bà không chỉ là "Bà Chúa thơ Nôm" với tài năng sử dụng ngôn ngữ bậc thầy mà còn là một chiến sĩ cầm bút, dũng cảm lên tiếng đòi quyền sống, quyền yêu cho phái nữ. Bài thơ "Lấy chồng chung" chính là một bản cáo trạng đanh thép, vừa hài hước, vừa đau đớn về chế độ đa thê khắc nghiệt trong xã hội phong kiến.

Bài thơ mang một cảm xúc rất thẳng, rất thật, không che giấu. Không còn là nỗi buồn lặng lẽ hay kín đáo, mà là sự bức bối, chua chát, thậm chí có phần phẫn uất. Người viết không cố giữ vẻ dịu dàng, mà nói ra tất cả những gì đang dồn nén trong lòng.

Điều gây ấn tượng là sự tỉnh táo. Đây không phải là tiếng than vô định, mà là sự nhận ra rõ ràng về thân phận của mình trong một hoàn cảnh bất công. Tình cảm không được trọn vẹn, vị trí không được coi trọng, tất cả tạo nên một cảm giác thiệt thòi đến mức không thể chịu đựng nổi.

Bài thơ vì thế không chỉ là nỗi đau cá nhân, mà còn là tiếng nói mạnh mẽ của người phụ nữ trước những ràng buộc khắt khe của xã hội cũ. Nó vừa là lời than, vừa là một sự phản kháng rất rõ ràng.

Phân tích bài thơ Lấy chồng chung​

Ngay câu mở đầu đã tạo ra sự đối lập:

"Kẻ đắp chăn bông kẻ lạnh lùng"

Một bên đủ đầy, một bên thiếu thốn. Hình ảnh này không chỉ nói về vật chất mà còn là sự phân chia tình cảm trong cảnh chung chồng.

Câu tiếp theo thể hiện thái độ trực diện:

"Chém cha cái kiếp lấy chồng chung"

Cách nói mạnh, gần như bật ra từ sự uất ức. Đây là điểm đặc trưng trong thơ Hồ Xuân Hương: Không né tránh, không làm nhẹ đi cảm xúc.

Hai câu thực diễn tả sự thiệt thòi cụ thể:

"Năm chừng mười họa hay chăng chớ

Một tháng đôi lần có cũng không"

Sự chờ đợi mòn mỏi, hiếm hoi, không chắc chắn. Tình cảm bị chia sẻ khiến người phụ nữ rơi vào trạng thái vừa mong đợi vừa thất vọng.

Hai câu luận đẩy cảm xúc lên cao:

"Cố đấm ăn xôi xôi lại hỏng

Cầm bằng làm mướn mướn không công"

Thành ngữ được sử dụng rất đắt. Cố gắng níu giữ một điều không thuộc về mình, cuối cùng chỉ nhận lại thiệt thòi. Hình ảnh "làm mướn không công" thể hiện sự cay đắng khi phải hi sinh mà không được đáp lại.

Hai câu kết là sự nhận ra muộn màng:

"Nỗi này ví biết dường này nhỉ

Thời trước thôi đành ở vậy xong"

Đây là một tiếng thở dài. Không phải tiếc nuối tình yêu, mà tiếc vì đã chọn một con đường sai. Nếu biết trước, thà cô đơn còn hơn sống trong cảnh này.

Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng ngôn ngữ đời thường, sắc sảo, nhiều thành ngữ dân gian. Giọng điệu vừa châm biếm vừa đau xót, tạo nên một tiếng nói rất riêng.

Lấy chồng chung là một trong những bài thơ thể hiện rõ nhất cá tính mạnh mẽ của Hồ Xuân Hương, nơi người phụ nữ dám nói ra nỗi đau của mình và không chấp nhận im lặng trước bất công.