Hát Ru Cho Mẹ

Mẹ ơi! Mẹ ngủ cho ngon

Để con ru mẹ say tròn giấc say

Đếm tay hơn bốn ngàn ngày

Mẹ ra đồng vắng nằm ngoài sương đêm


Mẹ ơi! Mẹ ngủ cho yên

Có con bên cạnh lòng thêm ấm lòng

Mẹ ngao du cõi khôn cùng

Nhớ con xin mẹ thong dong trở về


Lá vàng mẹ đã rụng đi

Gió bay lá vẫn ôm ghì lá xanh

Ngày xưa được mẹ dỗ dành

Lá xanh giữ được màu xanh hôm nào


Lá vàng mẹ vội đi đâu

Lá xanh con khóc bạc đầu lá xanh

Đêm chừng như đã qua nhanh

Mẹ ơi say ngủ cho lành vết thương


Mẹ ru con suốt đêm trường

Giờ con ru mẹ qua hương khói mờ

Ngủ đi, mẹ ngủ.. ầu ơ!


Trần Kiêu Bạt

Cảm nhận bài thơ
​

Bài thơ Hát Ru Cho Mẹ của Trần Kiêu Bạt chạm vào người đọc bằng một nỗi yêu thương lặng lẽ mà sâu đến nghẹn ngào. Ở đó, tiếng ru không còn là lời của mẹ dành cho con thơ, mà được đảo chiều thành lời con ru mẹ trong khoảnh khắc chia xa. Sự hoán đổi ấy khiến từng câu thơ trở nên xót xa, bởi nó nhắc ta về quy luật nghiệt ngã của đời người, khi bàn tay từng che chở nay lại cần được vỗ về.

Hình ảnh người mẹ hiện lên qua những ngày "hơn bốn ngàn ngày" tảo tần, ra đồng trong sương đêm, lặng lẽ hy sinh cả tuổi xuân và sức lực cho con. Con số cụ thể ấy không chỉ là thời gian, mà là chiều dài của nhọc nhằn, của kiên nhẫn và yêu thương không lời. Khi con cất tiếng "Mẹ ơi! Mẹ ngủ cho ngon", đó không chỉ là lời ru, mà còn là lời tri ân muộn màng, là nỗi xót xa khi nhận ra mẹ đã đi đến cuối hành trình.

Hình ảnh lá vàng và lá xanh được sử dụng xuyên suốt bài thơ mang ý nghĩa biểu tượng rõ nét. Lá vàng là mẹ, đã rụng khỏi cành đời, còn lá xanh là con, vẫn ở lại với những day dứt, tiếc thương và nỗi trống trải khôn nguôi. Dù lá vàng đã rời đi, gió vẫn "ôm ghì lá xanh", như thể tình mẫu tử chưa từng đứt đoạn, vẫn quẩn quanh, nâng đỡ con giữa những mất mát lớn lao.

Đoạn cuối bài thơ khiến cảm xúc dâng lên cao nhất khi tác giả viết rằng mẹ đã ru con suốt đêm trường, còn giờ đây con ru mẹ "qua hương khói mờ". Tiếng "ầu ơ" quen thuộc khép lại bài thơ, vừa dịu dàng vừa đau đáu, như tiếng nấc nghẹn giữa yêu thương và vĩnh biệt. Đó là tiếng ru của ký ức, của lòng hiếu thảo, của một trái tim con chưa kịp nói hết lời yêu thì mẹ đã đi xa.

Hát Ru Cho Mẹ không chỉ là một bài thơ về mất mát, mà còn là lời nhắc nhở nhẹ nhàng nhưng thấm sâu rằng hãy yêu thương mẹ khi còn có thể. Bởi có những lời ru, một khi đã cất lên, sẽ chỉ còn vang vọng trong khói hương và nỗi nhớ.

Phân tích bài thơ Hát Ru Cho Mẹ​

Bài thơ Hát Ru Cho Mẹ của Trần Kiêu Bạt là một khúc ru ngược đầy xúc động, nơi người con cất tiếng ru dành cho mẹ trong giây phút chia xa. Bằng giọng điệu nhẹ nhàng, giàu tính dân gian, bài thơ mở ra không gian thấm đẫm yêu thương, biết ơn và nỗi đau mất mát, khiến người đọc lặng đi trước tình mẫu tử thiêng liêng.

Ngay từ khổ thơ đầu, tác giả đã tạo nên sự đảo chiều đầy ám ảnh của tiếng ru:

Mẹ ơi! Mẹ ngủ cho ngon

Để con ru mẹ say tròn giấc say

Đếm tay hơn bốn ngàn ngày

Mẹ ra đồng vắng nằm ngoài sương đêm

Tiếng gọi "Mẹ ơi" vang lên vừa thân thương vừa nghẹn ngào. Người con giờ đây trở thành người ru mẹ, một hình ảnh trái ngược với quy luật quen thuộc của đời sống. Con số "hơn bốn ngàn ngày" không chỉ mang giá trị thời gian mà còn gợi ra cả một đời lam lũ, tảo tần, những đêm sương gió mẹ đã trải qua vì con.

Sang khổ thơ thứ hai, lời ru không chỉ để dỗ giấc ngủ, mà còn là lời tiễn đưa đầy xót xa:

Mẹ ơi! Mẹ ngủ cho yên

Có con bên cạnh lòng thêm ấm lòng

Mẹ ngao du cõi khôn cùng

Nhớ con xin mẹ thong dong trở về

Hình ảnh "ngao du cõi khôn cùng" gợi đến hành trình sang thế giới khác của mẹ. Dù hiểu sự thật nghiệt ngã, người con vẫn không ngừng ước mong mẹ "thong dong trở về", thể hiện nỗi lưu luyến và khát khao níu giữ trong tuyệt vọng.

Hình ảnh ẩn dụ lá vàng – lá xanh ở khổ thơ tiếp theo mang chiều sâu biểu tượng rõ nét:

Lá vàng mẹ đã rụng đi

Gió bay lá vẫn ôm ghì lá xanh

Ngày xưa được mẹ dỗ dành

Lá xanh giữ được màu xanh hôm nào

Lá vàng là mẹ, đã rời khỏi cành đời, còn lá xanh là người con ở lại. Dù lá vàng đã rụng, tình mẹ vẫn như làn gió vô hình, ôm trọn, chở che cho con. Những kỷ niệm ngày xưa được mẹ dỗ dành chính là nguồn nuôi dưỡng để "lá xanh" giữ được sức sống đến hôm nay.

Nỗi đau mất mát được đẩy lên cao trào ở khổ thơ kế tiếp:

Lá vàng mẹ vội đi đâu

Lá xanh con khóc bạc đầu lá xanh

Đêm chừng như đã qua nhanh

Mẹ ơi say ngủ cho lành vết thương

Câu hỏi "mẹ vội đi đâu" vang lên đầy hoang hoải, cho thấy sự trống vắng không gì bù đắp. Thời gian của đêm tang trôi nhanh, nhưng nỗi đau thì hằn sâu, khiến "lá xanh" già đi trong nước mắt. Lời ru ở đây vừa dành cho mẹ, vừa như một cách người con tự xoa dịu chính mình.

Khổ thơ cuối khép lại bài thơ bằng sự tuần hoàn cảm động của tình mẫu tử:

Mẹ ru con suốt đêm trường

Giờ con ru mẹ qua hương khói mờ

Ngủ đi, mẹ ngủ.. Ầu ơ!

Hình ảnh "hương khói mờ" xác nhận cuộc chia ly vĩnh viễn. Tiếng "ầu ơ" quen thuộc vang lên như lời ru cuối cùng, chở theo cả ký ức tuổi thơ, lòng hiếu thảo và nỗi thương nhớ không nguôi.

Hát Ru Cho Mẹ không chỉ là một bài thơ viết về nỗi đau mất mẹ, mà còn là lời nhắc nhở lặng lẽ về giá trị của tình mẫu tử. Bài thơ khiến người đọc nhận ra rằng có những yêu thương âm thầm đến khi mất đi rồi, con người mới thấu hiểu trọn vẹn và chỉ còn biết gửi lại trong những lời ru muộn màng.