Muộn Màng

Tác giả: Xuân Diệu

Tập thơ: Thơ thơ (1938)

Anh biết yêu em đã muộn màng

Nhưng mà ai cưỡng được tình thương!

Ngậm ngùi tặng trái tim lưu lạc

Anh chỉ xin về một chút hương.


Một chút hương phai của ái tình

Mà em không thể gửi cùng anh

Để lòng ướp với tình phai ấy

Anh tưởng từ đây bớt một mình.


Mắt ướt trông nhau lệ muốn tuôn

Gượng cười anh phải khóc thầm luôn

Em là người của ai ai đấy

Lưu luyến chi anh để sớt buồn.


Dầu chiếm thay em anh vẫn hay

Rằng anh chỉ nắm cánh chim bay

Bao giờ có được người yêu dấu

Chất chứa trong lòng vạn đắng cay!


Anh chỉ là con chim bơ vơ

Lạnh lùng bay giữa gió, sương, mưa

Qua gần tổ ấm đôi chim bạn

Bỗng thấy lòng cuồng yêu ngẩn ngơ.


Yêu ngẩn ngơ rồi đau xót xa

Số anh là khổ, phận anh là

Suốt đời nuốt lệ vào trong ngực

Đem ái tình dâng kẻ phụ ta.


Chưa đi mà đã cách xa nhau

Lúc biệt ly rồi xa đến đâu

Thôi hãy để anh đi hốt hoảng

Gấp đem thương nhớ khuất mây mù.


Thôi hãy để anh đi thất thơ

Mặc luồng gió mạnh, mặc mưa to

Đánh vào thân thể run như sậy

- Tôi chẳng cần ai thương hại cho!



Cảm nhận bài thơ Muộn Màng – Xuân Diệu

Muộn Màng là một bài thơ buồn, đẹp và rất "Xuân Diệu", nơi tình yêu hiện lên như một niềm khao khát cháy bỏng nhưng đến quá trễ. Đó không phải nỗi đau dữ dội bùng nổ, mà là nỗi đau âm ỉ, dai dẳng, khiến con người ta vừa yêu, vừa biết chắc mình sẽ mất. Cái "muộn" trong bài thơ không chỉ là muộn về thời gian, mà còn là muộn về số phận.

Người trong thơ yêu tha thiết, yêu hết mình, nhưng tình yêu ấy không có quyền được trọn vẹn. Anh không đòi hỏi, không níu kéo, chỉ xin "một chút hương" – một kỷ niệm mong manh để ướp vào nỗi cô đơn còn lại của đời mình. Tình yêu ở đây mang vẻ đẹp của sự cam chịu, của một trái tim biết đau nhưng vẫn không ngừng yêu.

Bài thơ gây ám ảnh bởi cảm giác bơ vơ triền miên. Hình ảnh con chim lạc loài, bay giữa gió mưa, nhìn tổ ấm của đôi chim khác, chính là ẩn dụ cho thân phận người yêu đơn phương: đứng rất gần hạnh phúc nhưng vĩnh viễn không thuộc về nó. Càng yêu, càng đau; càng hiểu, càng tuyệt vọng.

Ở khổ cuối, Xuân Diệu để nhân vật trữ tình chọn ra đi trong cô độc, trong tự trọng. Không cần thương hại, không cần an ủi. Đó là một kiểu kiêu hãnh rất đau: đau đến mức chỉ còn biết ôm lấy nỗi đau mà bước đi. Muộn Màng vì thế không chỉ là bài thơ thất tình, mà còn là bản độc thoại của một trái tim yêu hết mình trong tuyệt vọng, mang vẻ đẹp bi thương rất riêng của Xuân Diệu thời Thơ thơ.

Phân tích bài thơ Muộn Màng​

Bài thơ mở đầu bằng một lời thú nhận thẳng thắn và đầy bất lực:

"Anh biết yêu em đã muộn màng

Nhưng mà ai cưỡng được tình thương!"

Ngay từ đầu, nhà thơ đặt người đọc vào bi kịch: Biết là muộn, nhưng vẫn yêu. Lý trí bất lực trước cảm xúc. Đây là đặc điểm rất rõ của thơ Xuân Diệu: Tình yêu là bản năng, không thể cưỡng lại.

Khát vọng của nhân vật trữ tình rất nhỏ bé:

"Anh chỉ xin về một chút hương."

"Chút hương" là ẩn dụ cho kỷ niệm tình yêu, cho dư âm mong manh còn sót lại. Anh không đòi trái tim, không đòi con người, chỉ xin một dấu vết để chống chọi với cô đơn.

Nỗi cô đơn ấy được bộc lộ rõ:

"Để lòng ướp với tình phai ấy

Anh tưởng từ đây bớt một mình."

Tình đã phai, nhưng người vẫn muốn "ướp lòng" bằng nó. Đây là bi kịch sâu sắc: Sống nhờ vào tàn dư của yêu thương.

Cảnh chia ly được khắc họa bằng sự đối lập cay đắng:

"Em là người của ai ai đấy

Lưu luyến chi anh để sớt buồn."

Em đã thuộc về người khác. Sự lưu luyến, nếu có, chỉ càng làm nỗi đau thêm sâu. Ở đây, Xuân Diệu thể hiện cái đau của người yêu muộn: Không có quyền ghen, cũng không có quyền hy vọng.

Hình ảnh ẩn dụ con chim lặp lại nhiều lần:

"Anh chỉ là con chim bơ vơ

Lạnh lùng bay giữa gió, sương, mưa"

Con chim tượng trưng cho thân phận lạc lõng, không tổ ấm. Đặc biệt đau đớn khi:

"Qua gần tổ ấm đôi chim bạn

Bỗng thấy lòng cuồng yêu nhẩn ngơ."

Niềm đau không chỉ đến từ cô đơn, mà còn từ việc phải chứng kiến hạnh phúc của người khác.

Bi kịch tình yêu được đẩy lên cao trào:

"Suốt đời nuốt lệ vào trong ngực

Đem ái tình dâng kẻ phụ ta."

Câu thơ mang sắc thái tuyệt vọng: Yêu là hiến dâng, nhưng sự hiến dâng ấy không được đáp lại. Tình yêu trở thành gánh nặng suốt đời.

Ở phần cuối, nhân vật trữ tình chọn cách ra đi:

"Thôi hãy để anh đi thất thơ

Mặc luồng gió mạnh, mặc mưa to"

Sự ra đi này không phải để quên, mà là để giữ lấy lòng tự trọng. Đỉnh điểm là câu kết:

"- Tôi chẳng cần ai thương hại cho!"

Đây là tiếng nói của một cái tôi đau đớn nhưng kiêu hãnh. Không cần thương hại, bởi tình yêu dù muộn màng vẫn là lựa chọn tự nguyện, là nỗi đau mà anh chấp nhận mang theo.

Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng thể thơ thất ngôn, ngôn ngữ giàu cảm xúc, nhiều hình ảnh ẩn dụ (hương, chim, gió mưa), giọng điệu thống thiết, buồn nhưng không yếu đuối. Muộn Màng là minh chứng tiêu biểu cho quan niệm yêu hết mình, yêu đến tận cùng đau đớn của Xuân Diệu – một tình yêu vừa tuyệt vọng vừa đẹp đến nao lòng.