Nội dung và nghệ thuật trong tác phẩm chiếc thuyền ngoài xa

Thảo luận trong 'Học Online' bắt đầu bởi nntc6761, 8 Tháng tám 2020.

  1. nntc6761 Chuyển tiền

    Bài viết:
    Tìm chủ đề
    1,283
    Hai phát hiện của người nghệ sĩ nhiếp ảnh

    + Thứ nhất: Một cảnh "đắt" trời cho – một cảnh tượng tuyệt đẹp mà thiên nhiên, cuộc sống đã ban tặng cho con người. Cảnh ấy không phải người nghệ sĩ nào cũng "chụp" được trong cuộc đời cầm máy săn lùng cái đẹp. Đó là hình ảnh chiếc thuyền lưới vó ẩn hiện trong biển sớm mờ sương có pha đôi chút màu hồng hồng do ánh mặt trời chiếu vào, "từ đường nét đến ánh sáng đều hài hòa và đẹp, một vẻ đẹp thực đơn giản và toàn bích". Với người nghệ sĩ, khung cảnh đó chứa đựng "chân lí của sự hoàn thiện". Nó dấy lên trong Phùng những xúc cảm thẩm mĩ, khiến tâm hồn anh như được gột rửa, trở nên trong trẻo, tinh khôi. Cái đẹp, trong trường hợp này, đã thanh lọc tâm hồn con người.

    + Thứ hai: Một cảnh tượng phi thẩm mĩ bước ra từ chiếc thuyền đẹp như "một bức tranh mực tàu của một danh họa thời cổ" ấy là một người đàn bà xấu xí, mệt mỏi; một gã đàn ông to lớn, dữ dằn, phi nhân tính. Gã chồng đánh đập người vợ một cách thô bạo; đứa con vì thương mẹ đã đánh lại cha để rồi nhận lấy hai cái bạt tai của ông ta.. Cảnh tượng này hoàn toàn trái ngược với cảnh tượng vừa diễn ra trước đó, nó giống như một trò đùa quái ác của cuộc sống, làm cho Phùng "ngơ ngác" không tin vào mắt mình. Anh kinh ngạc, sững sờ, chết lặng bởi cái xấu, cái ác lại hiện hữu ngay trước mắt, ngay sau cái đẹp kì diệu kia.

    Qua hai phát hiện của người nghệ sĩ, nhà văn muốn phát biểu: Cuộc đời không đơn giản, xuôi chiều mà luôn chứa đựng nhiều nghịch lí, luôn tồn tại những mặt đối lập, mâu thuẫn. Chính vì thế, con người, nhất là người nghệ sĩ, không nên vội đánh giá con người, sự vật, hiện tượng ở dáng vẻ bên ngoài mà phải phát hiện ra bản chất thực sau vẻ ngoài ấy.

    Câu chuyện của người đàn bà hàng chài ở tòa án huyện

    + Đó là câu chuyện về cuộc đời nhiều bí ẩn và éo le của một người đàn bà hàng chài nghèo khổ, lam lũ mà ẩn chứa bao phẩm chất tốt đẹp. Người đàn bà hàng chài đến tòa án để nghe chánh án Đầu khuyên bảo và đề nghị từ bỏ người chồng vũ phu. Nhưng chị đã từ chối và sẵn sàng đánh đổi mọi giá để không phải li hôn. Bởi, cho dù vũ phu, nhưng hắn vẫn là chỗ dựa quan trọng cho chị; hơn thế, con chị – hạnh phúc lớn nhất của đời chị – cần có bố để được nuôi dưỡng; vả lại, trên thuyền cũng có lúc vợ chồng con cái hòa thuận, vui vẻ..

    + Câu chuyện đã giúp chánh án Đẩu hiểu ra rất nhiều điều. Trong anh "có một cái gì mới vừa vỡ ra". Còn nghệ sĩ Phùng nhận thấy người đàn bà hàng chài là một phụ nữ nghèo khổ, nhẫn nhục nhưng không ngờ nghệch; rất kín đáo, sâu sắc, thấu hiểu lẽ đời. Tuy bề ngoài thô kệch nhưng chị có tâm hồn đẹp đẽ, giàu đức hi sinh và lòng vị tha. Anh hiểu hơn về người bạn chiến đấu năm xưa – chánh án Đầu, hiểu thêm rằng lòng tốt và pháp luật là rất cần thiết nhưng phải được xem xét trong những hoàn cảnh cụ thể. Nghệ sĩ Phùng cũng hiểu thêm về chính mình: Sẵn sàng làm tất cả vì sự công bằng nhưng lại đơn giản trong cách nhìn nhận, suy nghĩ về cuộc đời và con người.

    Qua câu chuyện về cuộc đời của người đàn bà hàng chài và cách ứng xử của các nhân vật, nhà văn muốn gửi đến người đọc thông điệp: Đừng nhìn cuộc đời, con người một cách đơn giản, phiến diện; phải đánh giá sự việc, hiện tượng trong các mối quan hệ đa diện, nhiều chiều.

    Vẻ đẹp mẫu tính qua hình tượng nhân vật người đàn bà hàng chài

    Mẫu tính là bản năng chăm lo, bảo vệ sự sống của con người; là tình thương bẩm sinh.

    Mẫu tính là bản năng sinh ra sự sống và bản năng hi sinh cho sự sống bằng tất cả những cưu mang, chăm lo, che chở và cả xả thân nữa.

    Nếu cái đẹp là sự sống thì mẫu tính là nguồn cội của sự sống.

    Sâu thẳm trong tâm hồn người đàn bà hàng chài quê mùa, lam lũ, nhẫn nhục, cam chịu, chính là vẻ đẹp mẫu tính sáng ngời.

    Nhân vật người đàn bà hàng chài được nhà văn Nguyễn Minh Châu khắc họa sắc nét theo lối tương phản giữa bên trong và bên ngoài, giữa thân phận và phẩm chất. Đằng sau vẻ xấu xí, thô kệch là một tấm lòng nhân hậu, vị tha, độ lượng và giàu đức hi sinh. Đằng sau vẻ cam chịu, nhẫn nhục đến không thể nào hiểu được lại là một bản lĩnh kiên cường, là sự can đảm của người mẹ chắt chiu khát vọng hạnh phúc đời thường. Và đằng sau vẻ quê mùa, thất học của một người đàn bà lao động bình thường lại là sự thấu hiểu sâu sắc lẽ đời.

    Tấm ảnh được chọn trong "bộ lịch năm ấy"

    Mỗi lần nhìn kĩ vào bức ảnh đen trắng, nghệ sĩ Phùng vẫn thấy "hiện lên cái màu hồng hồng của ánh sương mai" – đó là chất thơ, vẻ đẹp lãng mạn của cuộc đời, cũng là biểu tượng của nghệ thuật. Và nếu nhìn lâu hơn, bao giờ anh cũng thấy người đàn bà ấy đang bước ra khỏi tấm ảnh – đó là hiện thân của những lam lũ, khốn khó, là góc khuất của sự thật cuộc đời, buộc những người có lương tri phải trăn trở.

    Qua tấm ảnh được chọn trong "bộ lịch năm ấy", Nguyễn Minh Châu thể hiện những suy tư, chiêm nghiệm sâu sắc về mối quan hệ giữa nghệ thuật và đời sống: Nghệ thuật chân chính không thể tách rời, thoát li mà phải gắn với cuộc đời và vì cuộc đời.

    Tình huống truyện độc đáo

    Tình huống truyện có ý nghĩa khám phá, phát hiện về đời sống.

    Nghệ sĩ Phùng đã có những phát hiện về một cảnh "đắt" trời cho của thiên nhiên xen cài với một cảnh oái oăm, ngang trái của gia đình hàng chài. Anh đã phát hiện ra chân lí của nghệ thuật, khám phá nhiều điều bí ẩn về cuộc sống và con người. Qua đó, hiểu hơn về những người lao động trên biển, về người bạn chiến đấu cũ và chính bản thân mình.

    Cách kể và ngôn ngữ thích hợp

    Nhà văn lựa chọn ngôi kể, điểm nhìn thích hợp, làm cho câu chuyện trở nên gần gũi, chân thực và có sức thuyết phục.

    Ngôn ngữ nhân vật sinh động, phù hợp với tính cách; lời văn giản dị mà sâu sắc, đa nghĩa.
     
    Chỉnh sửa cuối: 11 Tháng bảy 2020
  2. Đang tải...
Trả lời qua Facebook
Đang tải...